Görev dava şartı

Mahkemece iddia ve dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6102 sayılı Yasa’nın 1352. maddesinin 1/o fıkrasında; "«gemi adamlarına», gemide çalışmaları dolayısıyla ödenecek ücretlerle, onlara ödenmesi gereken diğer tutarlara ilişkin istemler" «gemi alacağı» olduğunun hükme bağlandığı, davacının bu hakkına dayalı olarak ücret alacağı talebi bulunduğunun ve bu hususla ilgili hükümlerin dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Kanun’un 5. kitabında düzenlenen «deniz ticaretine» ilişkin hükümler arasında bulunduğunun anlaşıldığı, ,,, Mahkemesi kurulmayan ve birden fazla asliye hukuk mahkemesi bulunan yerlerde 1 numaralı asliye hukuk mahkemesinin deniz hukukundan kaynaklanan işbu davaya bakmakla «görevli» olduğu gerekçesiyle, göreve ilişkin dava «şartı yokluğundan» davanın «usulden reddine», kararın kesinleştiğinde ve talep edildiğinde dosyanın görevli ve yetkili ...

İş Kanunu'nun 1/1. maddesinde bu yasanın Türk Bayrağı'nı «taşıyan» gemi adamları hakkında uygulanacağı düzenlenmiştir.

İş Kanunu'nun 2/B maddesine göre, kaptanlar, zabit ve tayfalar «gemi adamı» sayılmış ve 66. maddesinde gemi adamlarıyla bunların işverenleri arasında bu kanundan veya hizmet aktinden doğan davalar hakkında 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür.

Yasanın kapsamı ise, 1. maddesinde düzenlenmiş olup, buna göre Deniz İş Kanunu, Türk Bayrağı «taşıyan» gemilerdeki «gemi adamlarını» kapsamaktadır.

Dava, yabancı bayrak «taşıyan» gemide iş akdiyle çalışan davalıya fazla ödendiği ileri sürülen ücretin «istirdadı» istemine ilişkindir.

854 sayılı Deniz İş Kanununun 2. maddesinde tayfalar “«gemi adamı»” olarak nitelendirilmiş ve aynı yasanın 46. maddesi uyarınca, bu kanun kapsamına giren gemi adamlarının hizmet aktinden doğan davalarında, 5521 sayılı kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

Dava, yabancı bayrak «taşıyan» gemide iş akdiyle çalışan davalıya fazla ödendiği ileri sürülen ücretin «istirdadı» istemine ilişkindir.

Mahkemece iddia ve dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6102 sayılı Yasa’nın 1352. maddesinin 1/o fıkrasında; "«gemi adamlarına», gemide çalışmaları dolayısıyla ödenecek ücretlerle, onlara ödenmesi gereken diğer tutarlara ilişkin istemler" «gemi alacağı» olduğunun hükme bağlandığı, davacının bu hakkına dayalı olarak ücret alacağı talebi bulunduğunun ve bu hususla ilgili hükümlerin dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Kanun’un 5. kitabında düzenlenen «deniz ticaretine» ilişkin hükümler arasında bulunduğunun anlaşıldığı, ,,, Mahkemesi kurulmayan ve birden fazla asliye hukuk mahkemesi bulunan yerlerde 1 numaralı asliye hukuk mahkemesinin deniz hukukundan kaynaklanan işbu davaya bakmakla «görevli» olduğu gerekçesiyle, göreve ilişkin dava «şartı yokluğundan» davanın «usulden reddine», kararın kesinleştiğinde ve talep edildiğinde dosyanın görevli ve yetkili ...

Davacı tarafça, gemi «hizmet sözleşmesi» uyarınca çarkçıbaşı olarak çalışılan döneme ilişkin olarak hak kazanılan alacağın ödenmediği iddiası ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemi ile açılan işbu davada, mahkemece «görevsizlik» kararı verilmiştir.

İş Kanunu'nun 2/B maddesine göre, kaptanlar, zabit ve tayfalar «gemi adamı» sayılmış ve 66. maddesinde gemi adamlarıyla bunların işverenleri arasında bu kanundan veya hizmet aktinden doğan davalar hakkında 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür.

Mahkemece, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, ...'ın «gemi adamı» olarak çalıştığının sabit olduğu, talep edeilen alacağın ödenmemiş olmasının «ihtiyati haciz sebebi» olarak düzenlendiği, ancak TTK'nın 1362'inci maddesi uyarınca alacağın parasal değeri hususunda mahkemeye kanaat uyandıracak delil gösterilmesi gerektiği, gemi adamının kıdem, «ihbar tazminatı» ile izin ücreti talep hakkının doğup doğmadığının, parasal değerinin tespitinin yargılamaya muhtaç olduğu gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.

Fıkrasına göre de: a) Aynı işverene ait gemilerin grostonilatoları toplamı yüz veya daha fazla olduğu takdirde, bu gemilerle, bu gemilerde çalışan ve çalıştıranlar Deniz İş Kanunu hükümlerine tabi olacaklardır. b) İşverenin çalıştırdığı «gemi adamı» sayısı beş veya daha fazla bulunduğu takdirde başka bir şart aranmaksızın, başka bir anlatımla geminin grostonilatosuna bakılmaksızın, bu gemi Deniz İş Kanunu kapsamına giren bir işyeri olacaktır.

Dosya içeriğine göre, başmühendis olan davacının «gemi adamı» olduğu ve gemide çalıştığı, geminin Türk bayrağı taşıdığı ve 100 grostonilatonun üzerinde olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, ...'ın «gemi adamı» olarak çalıştığının sabit olduğu, talep edeilen alacağın ödenmemiş olmasının «ihtiyati haciz sebebi» olarak düzenlendiği, ancak TTK'nın 1362'inci maddesi uyarınca alacağın parasal değeri hususunda mahkemeye kanaat uyandıracak delil gösterilmesi gerektiği, gemi adamının kıdem, «ihbar tazminatı» ile izin ücreti talep hakkının doğup doğmadığının, parasal değerinin tespitinin yargılamaya muhtaç olduğu gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.

Kararı, «ihtiyati haciz» talep eden vekili temyiz etmiştir.

2-Bozma sebep ve şekline göre «ihtiyati haciz» isteyen vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

Görev «kamu düzenine» ait olduğundan resen dikkate alınmalıdır.

Mahkemece iddia ve dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6102 sayılı Yasa’nın 1352. maddesinin 1/o fıkrasında; "«gemi adamlarına», gemide çalışmaları dolayısıyla ödenecek ücretlerle, onlara ödenmesi gereken diğer tutarlara ilişkin istemler" «gemi alacağı» olduğunun hükme bağlandığı, davacının bu hakkına dayalı olarak ücret alacağı talebi bulunduğunun ve bu hususla ilgili hükümlerin dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Kanun’un 5. kitabında düzenlenen «deniz ticaretine» ilişkin hükümler arasında bulunduğunun anlaşıldığı, ,,, Mahkemesi kurulmayan ve birden fazla asliye hukuk mahkemesi bulunan yerlerde 1 numaralı asliye hukuk mahkemesinin deniz hukukundan kaynaklanan işbu davaya bakmakla «görevli» olduğu gerekçesiyle, göreve ilişkin dava «şartı yokluğundan» davanın «usulden reddine», kararın kesinleştiğinde ve talep edildiğinde dosyanın görevli ve yetkili ...

Davacı tarafça, gemi «hizmet sözleşmesi» uyarınca çarkçıbaşı olarak çalışılan döneme ilişkin olarak hak kazanılan alacağın ödenmediği iddiası ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemi ile açılan işbu davada, mahkemece «görevsizlik» kararı verilmiştir.

İş Kanunu'nun 2/B maddesine göre, kaptanlar, zabit ve tayfalar «gemi adamı» sayılmış ve 66. maddesinde gemi adamlarıyla bunların işverenleri arasında bu kanundan veya hizmet aktinden doğan davalar hakkında 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür.

Şu halde, mahkemece iş mahkemesinin «görevli» olduğu gerekçesiyle «görevsizlik» kararı verilmesi yasaya uygun değildir.

1-Mahkemece, istemin Deniz İş Kanunu hükümlerine tabi olduğundan bahisle «görevsizlik» kararı verilmiş ise de, davalının işletmecisi olduğu geminin yabancı bayraklı olması nedeniyle 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 1/1. maddesi uyarınca uyuşmazlığın bu kanun hükümlerine tabi bulunması söz konusu değildir.

Öte yandan, karar tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1235/3. maddesi uyarınca «gemi adamlarının» iş sözleşmesinden kaynaklanan parayla ölçülebilen hakları kendilerine «gemi alacaklısı hakkı» verdiği gibi, aynı Kanunun 4/1a maddesi uyarınca bu nitelikteki istemlere konu dava ve işler «ticari nitelik» arzetmektedir.

… izmet akdinde ayrıca bir hüküm yok ise davanın geminin bağlama limanında iş davalarına bakmaya yetkili mahkemede görüleceğinden uyuşmazlığın Mersin İş Mahkemesi'nin «görev alanına» girdiği, gemi «donatanının» yabancı uyruklu olması, geminin yabancı bayraklı bir gemi olması, taraflar arasında iş sözleşmesi ilişkisinin kurulmasına ve Türk Hukuku'nun uygulanmasına engel ol …

Öte yandan, karar tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1235/3. maddesi uyarınca «gemi adamlarının» iş sözleşmesinden kaynaklanan parayla ölçülebilen hakları kendilerine «gemi alacaklısı hakkı» verdiği gibi, aynı Kanunun 4/1a maddesi uyarınca bu nitelikteki istemlere konu dava ve işler «ticari nitelik» arzetmektedir.

2-Bozma sebep ve şekline göre davalı vekilinin «husumete» yönelik temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkemece iddia ve dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6102 sayılı Yasa’nın 1352. maddesinin 1/o fıkrasında; "«gemi adamlarına», gemide çalışmaları dolayısıyla ödenecek ücretlerle, onlara ödenmesi gereken diğer tutarlara ilişkin istemler" «gemi alacağı» olduğunun hükme bağlandığı, davacının bu hakkına dayalı olarak ücret alacağı talebi bulunduğunun ve bu hususla ilgili hükümlerin dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Kanun’un 5. kitabında düzenlenen «deniz ticaretine» ilişkin hükümler arasında bulunduğunun anlaşıldığı, ,,, Mahkemesi kurulmayan ve birden fazla asliye hukuk mahkemesi bulunan yerlerde 1 numaralı asliye hukuk mahkemesinin deniz hukukundan kaynaklanan işbu davaya bakmakla «görevli» olduğu gerekçesiyle, göreve ilişkin dava «şartı yokluğundan» davanın «usulden reddine», kararın kesinleştiğinde ve talep edildiğinde dosyanın görevli ve yetkili ...

İş Kanunu kapsamında çözümleneceği ancak, yabancı bayraklı ise, mülga BK'nın 313 vd., 6098 sayılı TBK'nın 393 vd. maddelerinde düzenlenen «hizmet sözleşmesinden» kaynaklandığı, bu tip bir «sözleşmeden doğan» ihtilafların ise TTK'da düzenlenen hususlardan olmadığı gibi, her iki tarafın «ticari işletmesi» ile ilgili de olmadığı ve özellikle, TTK'nın 5. maddesinde düzenlenen «deniz ticaretine» ilişkin bir ihtilaf da olmadığı göz önünde bulundurularak «görevli» mahkemenin tayini gerekirken anılan hususular nazara alınmaksızın yanılgılı değerlendirmeye dayalı, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmişt …

Davacı tarafça, gemi «hizmet sözleşmesi» uyarınca çarkçıbaşı olarak çalışılan döneme ilişkin olarak hak kazanılan alacağın ödenmediği iddiası ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemi ile açılan işbu davada, mahkemece «görevsizlik» kararı verilmiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; dosyanın İş Mahkemesince verilen «görevsizlik» kararı üzerine işbu mahkemeye gelmiş olduğu, davacının «tacir» olmadığı ve işçi alacaklarının tahsili amacıyla bu davayı açtığı, davacının çalıştığı geminin yabancı bayraklı olduğu ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrası anlamında deniz taşıma işi yapmadığı turistik maksatla kullanılan özel yat olduğu anlaşıldığından davanın 854 sayılı Deniz İş Yasası kapsamında değerlendirilemeyeceği, davanın 4857 sayılı İş Yasası kapsamında kaldığının kabul edilmesi gerektiği ve davacı ile davalılar arasındaki iddia edilen «hizmet sözleşmelerinden doğan» uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakmaya 4857 ve 5521 sayılı Kanunların 1. maddeleri hükmü gereğince İş Mahkemeleri'nin «görevli» olacağı gerekçesiyle mahkemenin görevli olması ile ilgili dava «şartı yokluğundan» 6100 sayılı HMK'nun 115/2 maddesi uyarınca «usulden reddine», ...

Dava, yabancı bayraklı gemi çalışanının «hizmet sözleşmesinden» kaynaklanan alacak istemine ilişkin olup, mahkemece İş Mahkemelerinin «görevli» olduğu gerekçesiyle görev yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bu durumda mahkemece, taraflar arasındaki «temel ilişkinin» hizmet akdinden kaynaklanıp, uygulanacak hükümlerin de «hizmet sözleşmesine» ilişkin hükümler olduğu, uyuşmazlığın Türk Ticaret Kanunu'nda öngörülen hususlardan da doğmadığı ve davacının alacaklarının BK hükümlerine göre tespiti gerektiği gözönüne alındığında davaya Asliye Hukuk Mahkemesinde bakılması gerekmekle «görevsizlik» kararı vermek gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir.

Ancak; hizmetin «ifa» edildiği geminin yabancı bayraklı olması nedeniyle uyuşmazlık, Türk bayraklı gemilerde bir «hizmet akdi» ile yapılan çalışmaları düzenleyen 854 sayılı Deniz İş Kanunu'nun 1. maddesi kapsamı dışında kalmaktadır.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; dosyanın İş Mahkemesince verilen «görevsizlik» kararı üzerine işbu mahkemeye gelmiş olduğu, davacının «tacir» olmadığı ve işçi alacaklarının tahsili amacıyla bu davayı açtığı, davacının çalıştığı geminin yabancı bayraklı olduğu ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrası anlamında deniz taşıma işi yapmadığı turistik maksatla kullanılan özel yat olduğu anlaşıldığından davanın 854 sayılı Deniz İş Yasası kapsamında değerlendirilemeyeceği, davanın 4857 sayılı İş Yasası kapsamında kaldığının kabul edilmesi gerektiği ve davacı ile davalılar arasındaki iddia edilen «hizmet sözleşmelerinden doğan» uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakmaya 4857 ve 5521 sayılı Kanunların 1. maddeleri hükmü gereğince İş Mahkemeleri'nin «görevli» olacağı gerekçesiyle mahkemenin görevli olması ile ilgili dava «şartı yokluğundan» 6100 sayılı HMK'nun 115/2 maddesi uyarınca «usulden reddine», ...

Bu durumda mahkemece, taraflar arasındaki «temel ilişkinin» hizmet akdinden kaynaklanıp, uygulanacak hükümlerin de «hizmet sözleşmesine» ilişkin hükümler olduğu, uyuşmazlığın Türk Ticaret Kanunu'nda öngörülen hususlardan da doğmadığı ve davacının alacaklarının BK hükümlerine göre tespiti gerektiği gözönüne alındığında davaya Asliye Hukuk Mahkemesinde bakılması gerekmekle «görevsizlik» kararı vermek gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir.