İtiraZın İptali

… e, davanın açılmasından sonra 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK'nın 120/2 maddesi uyarınca davacı vekiline belirlenen gider avansını iki haftalık «kesin süre» içinde mahkeme veznesine yatırması için 06.10.2011 tarihli celsede süre verildiği, davacı vekilinin verilen sürede tespit edilen gider avansını yatırmadığı gerekçesiyle anılan yasanın 115. maddesi uyarınca davanın «usulden reddine» karar verilmiştir.

Bu durumda mahkemece, Türk Bayraklı olduğu anlaşılan gemide çalışan davacının hizmet aktinden kaynaklanan davasının 4857 sayılı İş Kanunu ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında bulunduğu ve «görevli» mahkemenin iş mahkemeleri olduğu nazara alınmadan yazılı şekilde davaya bakılması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; dosyanın İş Mahkemesince verilen «görevsizlik» kararı üzerine işbu mahkemeye gelmiş olduğu, davacının «tacir» olmadığı ve işçi alacaklarının tahsili amacıyla bu davayı açtığı, davacının çalıştığı geminin yabancı bayraklı olduğu ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrası anlamında deniz taşıma işi yapmadığı turistik maksatla kullanılan özel yat olduğu anlaşıldığından davanın 854 sayılı Deniz İş Yasası kapsamında değerlendirilemeyeceği, davanın 4857 sayılı İş Yasası kapsamında kaldığının kabul edilmesi gerektiği ve davacı ile davalılar arasındaki iddia edilen «hizmet sözleşmelerinden doğan» uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakmaya 4857 ve 5521 sayılı Kanunların 1. maddeleri hükmü gereğince İş Mahkemeleri'nin «görevli» olacağı gerekçesiyle mahkemenin görevli olması ile ilgili dava «şartı yokluğundan» 6100 sayılı HMK'nun 115/2 maddesi uyarınca «usulden reddine», ...

Dava, yabancı bayraklı gemi çalışanının «hizmet sözleşmesinden» kaynaklanan alacak istemine ilişkin olup, mahkemece İş Mahkemelerinin «görevli» olduğu gerekçesiyle görev yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; dosyanın İş Mahkemesince verilen «görevsizlik» kararı üzerine işbu mahkemeye gelmiş olduğu, davacının «tacir» olmadığı ve işçi alacaklarının tahsili amacıyla bu davayı açtığı, davacının çalıştığı geminin yabancı bayraklı olduğu ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrası anlamında deniz taşıma işi yapmadığı turistik maksatla kullanılan özel yat olduğu anlaşıldığından davanın 854 sayılı Deniz İş Yasası kapsamında değerlendirilemeyeceği, davanın 4857 sayılı İş Yasası kapsamında kaldığının kabul edilmesi gerektiği ve davacı ile davalılar arasındaki iddia edilen «hizmet sözleşmelerinden doğan» uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakmaya 4857 ve 5521 sayılı Kanunların 1. maddeleri hükmü gereğince İş Mahkemeleri'nin «görevli» olacağı gerekçesiyle mahkemenin görevli olması ile ilgili dava «şartı yokluğundan» 6100 sayılı HMK'nun 115/2 maddesi uyarınca «usulden reddine», ...

Bu durumda mahkemece, taraflar arasındaki «temel ilişkinin» hizmet akdinden kaynaklanıp, uygulanacak hükümlerin de «hizmet sözleşmesine» ilişkin hükümler olduğu, uyuşmazlığın Türk Ticaret Kanunu'nda öngörülen hususlardan da doğmadığı ve davacının alacaklarının BK hükümlerine göre tespiti gerektiği gözönüne alındığında davaya Asliye Hukuk Mahkemesinde bakılması gerekmekle «görevsizlik» kararı vermek gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir.

Ancak; hizmetin «ifa» edildiği geminin yabancı bayraklı olması nedeniyle uyuşmazlık, Türk bayraklı gemilerde bir «hizmet akdi» ile yapılan çalışmaları düzenleyen 854 sayılı Deniz İş Kanunu'nun 1. maddesi kapsamı dışında kalmaktadır.

İş Mahkemesi'nin 2014/285 esas sayılı dosyasında da «görevsizlik» kararı verilmiş olması nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için HMK 21ve 22 maddeleri uyarınca dosyanın Yargıtay'a gönderilmesine karar verilmiştir.

Bu durumda mahkemece, Türk Bayraklı olduğu anlaşılan gemide çalışan davacının hizmet aktinden kaynaklanan davasının 4857 sayılı İş Kanunu ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında bulunduğu ve «görevli» mahkemenin iş mahkemeleri olduğu nazara alınmadan yazılı şekilde davaya bakılması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Mahkemece, idari para cezasının 4857 sayılı yasa uyarınca verilmesi gerekçe gösterilerek eldeki dava yönünden İş Mahkemesinin «görevli» olduğuna karar verilmiştir.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde, bu mahkemelerin "İş Kanuna göre işçi sayılan kimselerle (kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç,D ve E fıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlar hariç) işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi ile «görevli»" olduğu düzenlenmiştir.

Dava, Sulh Ceza Mahkemesi Kararı ile kaldırılmadan önce ödenmiş bulunan «idari para cezası» nedeniyle «yoksun kalınan» faiz alacağı istemine ilişkindir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davanın 4857 sayılı Yasa'nın 108. maddesinden kaynaklandığı, davanın iş mahkemesinde görülmesinin gerektiği gerekçesiyle «görevsizlik» kararı verilmiştir.

Oysa somut olayda, bu madde kapsamına giren bir uyuşmazlık söz konusu olmadığı gibi «idari para cezası» kaldırılmış ve ödenen miktar da iade edilmiş bulunmaktadır.

Dava yalnızca faiz istemine ilişkin olduğundan, mahkemece işin esasına girilerek karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde «görevsiz» olunduğuna hükmedilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

… e, davanın açılmasından sonra 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK'nın 120/2 maddesi uyarınca davacı vekiline belirlenen gider avansını iki haftalık «kesin süre» içinde mahkeme veznesine yatırması için 06.10.2011 tarihli celsede süre verildiği, davacı vekilinin verilen sürede tespit edilen gider avansını yatırmadığı gerekçesiyle anılan yasanın 115. maddesi uyarınca davanın «usulden reddine» karar verilmiştir.

Bu durumda mahkemece, Türk Bayraklı olduğu anlaşılan gemide çalışan davacının hizmet aktinden kaynaklanan davasının 4857 sayılı İş Kanunu ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında bulunduğu ve «görevli» mahkemenin iş mahkemeleri olduğu nazara alınmadan yazılı şekilde davaya bakılması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Mahkemece, taraflar arasındaki uyuşmazlığın 4857 sayılı İş Kanunu'na dayalı olarak yapılan iş akdi ilişkisine dayandığı, açılan davanın İş Mahkemesinin görev alanında kaldığı gerekçesiyle, dava dilekçesinin görev yönünden «usulden reddine» karar verilmiştir.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1. maddesinde, bu mahkemelerin "İş Kanuna göre işçi sayılan kimselerle (kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve E fıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlar hariç) işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi ile «görevli»" olduğu düzenlenmiştir.

Bu durumda, mahkemece işin esasına girilerek karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde «görevsiz» olunduğuna hükmedilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

854 sayılı Deniz İş Kanunu'nun 2/B maddesine göre kaptanlar, zabit ve tayfalar «gemi adamı» sayılmış ve 66. maddesinde gemi adamlarıyla bunların işverenleri arasında bu kanundan veya hizmet aktinden doğan davalar hakkında 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür.

Bu durumda mahkemece, Türk Bayraklı olduğu anlaşılan gemide çalışan davacının hizmet aktinden kaynaklanan davasının 4857 sayılı İş Kanunu ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında bulunduğu ve «görevli» mahkemenin iş mahkemeleri olduğu nazara alınmadan yazılı şekilde davaya bakılması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Öte yandan, karar tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1235/3. maddesi uyarınca «gemi adamlarının» iş sözleşmesinden kaynaklanan parayla ölçülebilen hakları kendilerine «gemi alacaklısı hakkı» verdiği gibi, aynı Kanunun 4/1a maddesi uyarınca bu nitelikteki istemlere konu dava ve işler «ticari nitelik» arzetmektedir.

Şu halde, mahkemece iş mahkemesinin «görevli» olduğu gerekçesiyle «görevsizlik» kararı verilmesi yasaya uygun değildir.

… izmet akdinde ayrıca bir hüküm yok ise davanın geminin bağlama limanında iş davalarına bakmaya yetkili mahkemede görüleceğinden uyuşmazlığın Mersin İş Mahkemesi'nin «görev alanına» girdiği, gemi «donatanının» yabancı uyruklu olması, geminin yabancı bayraklı bir gemi olması, taraflar arasında iş sözleşmesi ilişkisinin kurulmasına ve Türk Hukuku'nun uygulanmasına engel ol …

Öte yandan, karar tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1235/3. maddesi uyarınca «gemi adamlarının» iş sözleşmesinden kaynaklanan parayla ölçülebilen hakları kendilerine «gemi alacaklısı hakkı» verdiği gibi, aynı Kanunun 4/1a maddesi uyarınca bu nitelikteki istemlere konu dava ve işler «ticari nitelik» arzetmektedir.

1-Mahkemece, istemin Deniz İş Kanunu hükümlerine tabi olduğundan bahisle «görevsizlik» kararı verilmiş ise de, davalının işletmecisi olduğu geminin yabancı bayraklı olması nedeniyle 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 1/1. maddesi uyarınca uyuşmazlığın bu kanun hükümlerine tabi bulunması söz konusu değildir.

Şu halde, mahkemece iş mahkemesinin «görevli» olduğu gerekçesiyle «görevsizlik» kararı verilmesi yasaya uygun değildir.