Bonoya dayalı ihtiyati haciz talebinde yetki ve teselsül sorumluluğu
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/350 E. 2022/378 K. · · İlk derece: İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İhtiyati hacizistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalGörev ve yetkiİhtiyati haciz usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz)
Gerekçe özeti
Bonoya dayalı ihtiyati haciz talebinde, bononun düzenleme yeri mahkemesi de yetkilidir (TTK 777/3); senette yetkili kılınan mahkeme, teselsül karinesi (TTK 7/1) nedeniyle müteselsil sorumlu diğer borçluları da bağlar (HMK 17). Düzenleyen borçluya karşı ihtiyati haciz talebi için bononun vadesinin gelmiş ve süresinde ibraz edilmiş olması yeterlidir; ancak lehdar gibi müracaat borçlularına başvurabilmek için ayrıca ödememe protestosunun yapılmış olması gerekir; protesto muacceliyet veya temerrüt ihtarı değil, müracaat hakkının kullanılma koşuludur. İhtiyati hacze itirazın incelenmesinde mahkeme, İİK 265'te sayılan tahdidi itiraz sebepleriyle bağlıdır.
Ele alınan sorunlar
Yetki itirazı (mahkemenin yetkisizliği) → ret
İddia: İtiraz eden ..., ihtiyati haciz kararının yetkisiz mahkemece verildiğini, ikametgahının Derik/Mardin'de olduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: Bonoya dayalı ihtiyati haciz talebinde TTK 777/3 maddesi uyarınca bononun düzenlendiği yer mahkemesi de yetkilidir. Talebe konu bonoda senedin düzenleme yeri İstanbul olduğundan yetki itirazı yerinde değildir. Ayrıca senette İstanbul Mahkemelerinin yetkili kılındığı, TTK 7/1 gereği teselsül karinesi nedeniyle tacir olan diğer borçlu şirket ile birlikte müteselsil sorumlu olan borçlu için, HMK 17 uyarınca borçlu şirket yönünden geçerli olan yetki koşulunun diğer borçluları da bağlayacağı kabul edilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Teminat alınmamasının/miktarının yasaya aykırılığı iddiası → ret
İddia: İtiraz edenler, teminat alınmamasının yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüşlerdir.
Gerekçe: Alacağın %15'i oranında teminat alınmasına karar verildiğinden teminata ilişkin itirazlar yerinde görülmemiştir. İhtiyati haciz kararı yeterli teminat alınarak verilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Borcun vadesinin gelmediği ve ihtiyati haciz koşullarının oluşmadığı iddiası → ret
İddia: İtiraz edenler, alacağın henüz muaccel hale gelmediğini, borcun ipotek ile temin edildiğini, öncelikle ipoteğin paraya çevrilmesi gerektiğini, İİK 257 koşullarının gerçekleşmediğini ileri sürmüşlerdir.
Gerekçe: İhtiyati haciz talep eden, İİK 257/1 kapsamında bir para borcunun alacaklısı olduğunu, borcun rehinle temin edilmediğini ve vadesinin geldiğini yaklaşık olarak mahkemeye kanaat getirecek şekilde ispat etmek durumundadır. Talebe dayanak bononun düzenleme tarihi 22.07.2020, vadesi 10.09.2021 olup, senet TTK 778/d maddesinin göndermesiyle TTK 714 ve 730. maddeleri uyarınca ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde düzenleyenler aleyhine protesto edilmiştir. Hamilin bonoyu düzenleyene karşı ihtiyati haciz talep edebilmesi için bononun süresinde ibraz edilmiş ve vadesinin gelmiş olması yeterlidir; ancak düzenleyen dışındaki müracaat borçlularına (lehdara) başvurabilmek için senedin vadesinin gelmiş olması yeterli olmayıp ayrıca protesto edilmesi gerekir. Ödememe protestosu, bonoya bağlı alacağın muacceliyeti veya borçlunun temerrüdü için öngörülen bir ihtar değil, hamilin müracaat hakkını kullanabilmesi için öngörülen bir koşuldur. İİK 265'te sayılan itiraz sebepleri tahdididir ve mahkeme itirazı bu sebeplere hasren inceler. İhtiyati haciz kararı yasal unsurları tamam, vadesi geçmiş senede dayalı olarak verilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Bonoya dayalı ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkemenin tespiti (TTK 777/3, senette kararlaştırılan yetki), müteselsil sorumlu borçlular için yetki şartının teselsül karinesi (TTK 7/1) ve HMK 17 uyarınca bağlayıcılığı ile düzenleyen dışındaki müracaat borçlularına başvuru için ödememe protestosunun ayrı bir koşul olduğu hususlarında BAM'ın kendi muhakemesiyle oluşturduğu, bölgesel ikna edici değer taşıyan bir çözümdür.
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- Bonoya dayalı ihtiyati haciz talebinde, TTK 777/3 uyarınca bononun düzenlendiği yer mahkemesi de yetkilidir; senette yetkili kılınan mahkeme, teselsül karinesi (TTK 7/1) nedeniyle müteselsil sorumlu diğer borçluları da bağlar (HMK 17).
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati haciz↗ ihtiyati hacze itiraz↗ bono↗ protesto↗ müteselsil sorumluluk↗ teselsül karinesi↗ yetki itirazı↗ muacceliyet↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2022/350
KARAR NO 2022/378
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİH 21/10/2021 (Ek Karar)
NUMARASI 2021/602 D.İş 2021/603 Karar
TALEP İhtiyati Hacze İtiraz
İSTİNAF KARAR TARİHİ 10/03/2022
İhtiyati hacze itirazın reddine ilişkin ek kararın ihtiyati hacze itiraz eden borçlular tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
TALEP
Alacaklı banka vekili; borçlu ...Ltd. Şti. tarafından; 22/07/2020 tarih,10/09/2021 vade tarihli 15.600.000-TL bedelli ... ve ...'in tanzim ettiği bononun bankaya temlik cirosu ile teslim edildiğini,bononun vadesi gelmesine rağmen ödenmediğini,borçluların ödeme güçlüğü içinde olduğunu istihbar edildiğini,fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 14.000.000-TLalacağın tahsilini teminen borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.
D.İŞ KARAR
Mahkemece; borcun rehinle temin edilmediği, vadesinin geçtiği ve ödenmediği hususları anlaşıldığından, talebin kabulü ile alacağın %15 (yüzde onbeş) oranınına isabet eden 2.100.000-TL miktarındaki teminat yatırdığında veya ibraz ettiğinde borçlunun/borçluların gerek elindeki gerekse üçüncü şahıslardaki taşınır ve taşınmaz malları ile hak ve alacaklarının alacağa yetecek kadar kısımlarının ihtiyaten haczine karar verilmiştir.
İTİRAZ
1-İtiraz edenler ...Ltd.Şti ve ... 23/09/2021 tarihli dilekçesinde:alacağın henüz muaccel hale gelmediğini, borcun ipotek ile temin edildiğini, öncelikle ipoteğin paraya çevrilmesi gerektiğini,teminat alınmamasının yasaya aykırı olduğunu,İİK 257 maddesi koşullarının gerçekleşmediğini belirterek ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.
2- İtiraz eden ... 24/09/2021 tarihli dilekçesinde: ikametgahının Derik/Mardin'de olduğunu, mahkemenin yetkili olmadığını,alacağın henüz muaccel hale gelmediğini, vadesinin gelmediğini, kat ihtarının usulsüz olduğunu, borcun ipotek ile temin edildiğini,teminat alınmamasının yasaya aykırı olduğunu belirterek ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
EK KARAR
Mahkemece, talebe konu bonoda İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğu kararlaştırıldığı, davaya konu bonoda borçlular müteselsil sorumlu olduğunu, TTK'nun md. 7/(I) gereği teselsül karinesi nedeni ile itiraz eden ...'in tacir olan diğer borçlu şirket ile birlikte müteselsil sorumluluğunu gerektirdiği,HMK 17 md. uyarınca borçlu şirket yönünden geçerli olan yetki koşulu diğer borçluları da bağlayacağından yetkiye itiraz eden ...'in yetki itirazı kabul edilmediği,alacağın %15'i oranında teminat alınmasına karar verildiğinden teminata ilişkin itirazların yerinde olmadığı,borca ilişkin itiraz sebeplerinin ise yargılamayı gerektirdiğinden ihtiyati haciz kararına itirazın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
1-İtiraz eden ..., ...; İhtiyati haciz kararının yetkisiz mahkemece verildiğini,teminat alınmamasının yasaya aykırı olduğunu,borcun vadesi gelmediğini, koşullar olmadığından ihtiyati haciz kararı verilemeyeceğini ileri sürerek kararın kaldırılarak ihtiyati haciz isteminin reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.
GEREKÇE
İhtiyati haciz talep eden, İİK'nın 257/1. maddesi kapsamında bir para borcunun alacaklısı olduğunu, borcun rehinle temin edilmediğini ve borcun vadesinin geldiğini yaklaşık olarak mahkemeye kanaat getirecek tarzda ispat etmek durumundadır. Talebe dayanak 15.600.000-TL bedelli bononun incelenmesinde; senedin düzenleme yerinin İstanbul ,düzenleme tarihinin 22.7.2020,düzenleyenlerin ..., ... olduğu lehdarın asıl borçlu şirket olup alacaklıya temlik cirosu ile verildiği, senedin vadesinin 10.9.2021 tarihi olduğu, senette aynı zamanda İstanbul Mahkemelerinin yetkili kılındığı ve senedin TTK.nun 778/d. maddesinin göndermesi ile aynı kanunun 714 ve 730. maddeleri uyarınca, ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde senedi düzenleyenlerin(14 eylül) protesto edildiği anlaşılmaktadır.
Hamilin bonoyu düzenleyene karşı ihtiyati haciz talep edebilmesi için ,bononun süresinde ibraz edilmiş ve vadesinin gelmiş olması yeterlidir. Ancak düzenleyen dışında müracaat borçlularına (lehdara) başvurabilmek için senedin vadesinin gelmiş olması yeterli olmayıp, ayrıca protesto edilmesine bağlıdır. Ödememe protestosu bonoya bağlı alacağın muaccel hale gelmesi veya borçluların temerrüdü için öngörülen bir ihtar olmayıp, hamilin müracaat hakkını kullanabilmesi için öngörülen bir koşuldur. İİK 265 Maddesinde sayılan itiraz sebepleri tahdididir.Mahkeme, itiraz sebeplerine hasren inceleme yaparak itirazı değerlendirecek olup,bonoya dayalı ihtiyati haciz talebinde TTK 777/3 maddesi uyarınca bononun düzenlendiği yer mahkemesi de yetkilidir .Talebe konu bonoda senedin düzenleme yeri - İstanbul- olduğundan yetki itirazı da yerinde değildir.
İhtiyati haciz kararı ,yasal unsurları tamam vadesi geçmiş senede dayalı, yeterli teminat alınarak verildiğinden, ihtiyati haciz kararına yapılan itirazın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; istinaf nedenleri yerinde görülmeyen ihtiyati hacze itiraz eden borçluların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: İhtiyati hacze itiraz eden borçluların istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, İtiraz eden borçlulardan alınması gereken 80,70-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan harçların mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Alacaklı tarafından yapılan 243-TL istinaf yargı giderinin borçlular ..., ...'den alınarak alacaklıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.10/03/2022
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/105777 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi