Tazminat

… eği ayrıca meyvelerde meydana gelen zarardan dolayı kabukta berelenme ve berelenmeye bağlı olarak meyve etinde çürüme meydana geleceği, 2015/145 Değişik iş numaralı «delil tespiti» dosyasında yapılan «keşif» sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda ziraat mühendisince dolu yağışından dolayı yaprakların tahrip olduğunun ve 1 inci üründe %50, ikinci üründe %40 «hasar» oranı olduğunun belirtildiği, «sigorta poliçesinde» 34,259 dekarlık alanda iki hasat dönemi için ürün miktarının 196.969,25 kilogram, «birim fiyatının» 0,69 TL/kg verimin de 5.750,00 kg/da olduğu göz önünde tutularak yapılan hesaplama sonucu 61.165,16 TL zararın oluştuğu, poliçede belirlenen %10 «muafiyet» oranı düşüldüğünde 55.048,65 TL zarardan davalının sorumlu olduğu gerekçesiyle 55.048,65 TL'nin «ihbar» tarihi olan 03.08.2015 tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile birlikte tahsiline karar verilmiştir.

İş sayılı dosyasından 122.330,00 TL «hasar» oluştuğunun tespit edildiğini, bu tutarın ödenmesi talebinin davalı tarafından reddedildiğini ileri sürerek 122.330,00 TL'nin zarar tarihinden itibaren «yasal faizi» ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

… ir yırtılma olarak etki yaptığı, ancak meyve üzerinde bir zarar oluşturmadığının tespit edildiğini, yapraklarda ortalama %5 civarında bir etki oluşturduğu ve üründe «hasar» oluşmadığının tespit edilmesi üzerine hasar dosyasının kapatıldığını ve tazminat ödenmediğini, poliçedeki «muafiyet» ve müşterek sigorta hükümlerinin uygulanması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Dava, bitkisel ürün «sigorta poliçelerinden» kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olup mahkemece «delil tespit» dosyasında bulunan bilirkişi raporundaki kanaatlerden hareketle düzenlenen bilirkişi raporları doğrultusunda, davacının ürünlerinde oluşan zararın dolu yağışından kaynaklandığı kabul edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya göre; «dain mürtehinin» davaya dair «muvafakatinin» dosya arasına alındığı, dava konusu taşınmazlarda yer alan fıstık ürününün doludan kaynaklı olarak %10 oranında zarar gördüğü, «hasarın» poliçe kapsamı içerisinde yer aldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 60.100,02 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsiline karar verilmiştir.

Ayrıca davalı tarafçadosyaya sunulan, dava konusu taşınmazlarda yapılan ekspertiz incelemesi sonucunda düzenlenen raporlarda, zararın dolu yağışından kaynaklanmadığı, ürünlerdeki «hasarın» zararlı böceklerden kaynaklandığı belirtilmiş olup raporların düzenlendiği sırada alınan ve dosyaya CD içerisinde sunulan olay sonrasına ait görüntülerde ağaç yapraklarında herhangi bir yırtılmanın bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda mahkemece, tanık beyanları, «delil tespit» dosyası, «ibraz» edilen CD içerisindeki görüntüler, meteoroloji verileri, ekspertiz incelemesi sonucunda düzenlenen raporlar ve tüm dosya içeriği birlikte değerlendirilerek, dava konusu taşınmazlarda yer alan davacıya ait ürünlerdeki zararın «sebebinin», tereddüte mahal vermeyecek şekilde somut olarak belirlenip hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, «eksik inceleme» ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya göre; «dain mürtehinin» davaya dair «muvafakatinin» dosya arasına alındığı, dava konusu taşınmazlarda yer alan fıstık ürününün doludan kaynaklı olarak %10 oranında zarar gördüğü, «hasarın» poliçe kapsamı içerisinde yer aldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 60.100,02 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsiline karar verilmiştir.

… eği ayrıca meyvelerde meydana gelen zarardan dolayı kabukta berelenme ve berelenmeye bağlı olarak meyve etinde çürüme meydana geleceği, 2015/145 Değişik iş numaralı «delil tespiti» dosyasında yapılan «keşif» sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda ziraat mühendisince dolu yağışından dolayı yaprakların tahrip olduğunun ve 1 inci üründe %50, ikinci üründe %40 «hasar» oranı olduğunun belirtildiği, «sigorta poliçesinde» 34,259 dekarlık alanda iki hasat dönemi için ürün miktarının 196.969,25 kilogram, «birim fiyatının» 0,69 TL/kg verimin de 5.750,00 kg/da olduğu göz önünde tutularak yapılan hesaplama sonucu 61.165,16 TL zararın oluştuğu, poliçede belirlenen %10 «muafiyet» oranı düşüldüğünde 55.048,65 TL zarardan davalının sorumlu olduğu gerekçesiyle 55.048,65 TL'nin «ihbar» tarihi olan 03.08.2015 tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile birlikte tahsiline karar verilmiştir.

… ir yırtılma olarak etki yaptığı, ancak meyve üzerinde bir zarar oluşturmadığının tespit edildiğini, yapraklarda ortalama %5 civarında bir etki oluşturduğu ve üründe «hasar» oluşmadığının tespit edilmesi üzerine hasar dosyasının kapatıldığını ve tazminat ödenmediğini, poliçedeki «muafiyet» ve müşterek sigorta hükümlerinin uygulanması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

… 24 K. sayılı kararıyla; ürünün yapraklarında ve üründe dolu yağışından kaynaklanan zarar meydana geldiği, benimsenen 29.06.2017 tarihli bilirkişi raporunda poliçede «muafiyet» oranının %10 ve ödenecek en yüksek tazminat tutarının ise sigorta bedelinin %80’i olarak dikkate alındığı, üründe %90 oranında verim «kaybı» olduğu, davacının hak edeceği tazminat tutarının 108.738,07 TL olarak tespit edildiği gerekçesiyle «ihbar» tarihi olan 03.08.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte 108.738,07 TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

… a, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, meydana gelen zarar ile aşırı yağışlar ve fungal hastalıklardan ari olarak dolu yağışları arasında tam bir «illiyet bağının» kurulamadığı, davacı tarafından ilk «hasar» tespitinden sonra dolu yağışlarının devam ettiğini ve hasarın meydana geldiğini kanıtlayacak davalı kuruma yapılmış 2.«ihbar» yazısının ve yine davalı kurum tarafından yapılmış ikinci bir ekspertiz raporunun bulunmasının zaruri olduğu, davacının kendisine verilen süre içerisinde ikinci kez ihbarda bulunduğunu belgeleyen bir belgeyi dosyaya «ibraz» edemediği, ikinci «ekspertiz raporu» ile tarlanın hasat edilmiş olduğundan «kesin» bir zarar belirlemesi yapılamadığı, davacının zararın dolu olaylarından kaynaklandığını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Sigorta poliçesi hükümleri uyarınca aşırı yağıştan kaynaklanan «hasarlar» «teminat» dışı olup dolu hasarı teminata dahildir.

Bu «hasarın» «teminat» dışı halden kaynaklandığının «ispat külfeti» mahkemenin kabulünün aksine davalı Sigorta Şirketi'ndedir.

… a, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, meydana gelen zarar ile aşırı yağışlar ve fungal hastalıklardan ari olarak dolu yağışları arasında tam bir «illiyet bağının» kurulamadığı, davacı tarafından ilk «hasar» tespitinden sonra dolu yağışlarının devam ettiğini ve hasarın meydana geldiğini kanıtlayacak davalı kuruma yapılmış 2.«ihbar» yazısının ve yine davalı kurum tarafından yapılmış ikinci bir ekspertiz raporunun bulunmasının zaruri olduğu, davacının kendisine verilen süre içerisinde ikinci kez ihbarda bulunduğunu belgeleyen bir belgeyi dosyaya «ibraz» edemediği, ikinci «ekspertiz raporu» ile tarlanın hasat edilmiş olduğundan «kesin» bir zarar belirlemesi yapılamadığı, davacının zararın dolu olaylarından kaynaklandığını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bu durumda, mahkemece «ispat külfetinin» davalı Sigorta Şirketi'nde bulunduğu göz önünde bulundurularak dosya içinde yer alan taşınmazın görüntülerini içeren fotoğraflar, tespit raporundaki belirlemeler, yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporu ve diğer «deliller değerlendirilerek» %45 oranıda «hasarın» ne kadarının aşırı yağıştan kaynaklandığı belirlenip, poliçedeki «muafiyet» oranında dikkate alınarak karar verilmesi gerekirken bu hususlar değerlendirilmeden «eksik incelemeye» dayalı karar verilmesi doğru görülmemiş, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Bu «hasarın» «teminat» dışı halden kaynaklandığının «ispat külfeti» mahkemenin kabulünün aksine davalı Sigorta Şirketi'ndedir.

… eği ayrıca meyvelerde meydana gelen zarardan dolayı kabukta berelenme ve berelenmeye bağlı olarak meyve etinde çürüme meydana geleceği, 2015/145 Değişik iş numaralı «delil tespiti» dosyasında yapılan «keşif» sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda ziraat mühendisince dolu yağışından dolayı yaprakların tahrip olduğunun ve 1 inci üründe %50, ikinci üründe %40 «hasar» oranı olduğunun belirtildiği, «sigorta poliçesinde» 34,259 dekarlık alanda iki hasat dönemi için ürün miktarının 196.969,25 kilogram, «birim fiyatının» 0,69 TL/kg verimin de 5.750,00 kg/da olduğu göz önünde tutularak yapılan hesaplama sonucu 61.165,16 TL zararın oluştuğu, poliçede belirlenen %10 «muafiyet» oranı düşüldüğünde 55.048,65 TL zarardan davalının sorumlu olduğu gerekçesiyle 55.048,65 TL'nin «ihbar» tarihi olan 03.08.2015 tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile birlikte tahsiline karar verilmiştir.

İş sayılı dosyasından 122.330,00 TL «hasar» oluştuğunun tespit edildiğini, bu tutarın ödenmesi talebinin davalı tarafından reddedildiğini ileri sürerek 122.330,00 TL'nin zarar tarihinden itibaren «yasal faizi» ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

… ir yırtılma olarak etki yaptığı, ancak meyve üzerinde bir zarar oluşturmadığının tespit edildiğini, yapraklarda ortalama %5 civarında bir etki oluşturduğu ve üründe «hasar» oluşmadığının tespit edilmesi üzerine hasar dosyasının kapatıldığını ve tazminat ödenmediğini, poliçedeki «muafiyet» ve müşterek sigorta hükümlerinin uygulanması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, sigortalı ürünün poliçe tanzimi öncesinde hasarlı olduğu hususunun davalı tarafça kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 17.136 TL’nın 20.06.2004 tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

2–Dava, dolu «sigortası poliçesinden» kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkiline ait arazide ekili olan buğday mahsulünün dolu yağışı nedeniyle hasarlandığını ileri sürerek işbu davayı açmış, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilerek ekspertiz raporunda yazılı olan «hasar» oranı üzerinden hüküm kurulmuştur.

Ancak, davalı yanın «hasar» miktarına karşı çıktığı ve hasar miktarı konusunda yanlar arasında uyuşmazlık olduğu gözetilerek, konusunda uzman bilirkişi tarafından verilecek rapor kapsamında davacının «gerçek zararı» tespit edilerek somut olarak saptanmadan, ekspertiz raporunda belirlenen miktarın hüküm altına alınması doğru olmamış, hükmün davalı yararına bozulması gerekmiştir.

… dayandığını, dava konusu uyuşmazlığı ilişkin hiçbir görüş içermediğini, bilirkişi raporunda genel şartlar ve tarife talimatlar hükümleri dikkate alınmadığını, dolu «hasarının» «tanımı», devlet destekli bitkisel ürün sigortaları tarife ve talimatlarında, "dolu tanelerinin ürüne doğrudan çarpması" şeklinde tanımlandığını, yapılan ekspertiz incelemesinde, dolu tanelerinin ürünlere doğrudan çarpmadığı sadece yaprakların %5'inde bir dolu etkisi görüldüğü tespit edildiğini, üründe herhangi bir dolu hasarı tespit edilmediği için, hasar dosyası reddedildiğini, sigortalının itirazı üzerine yapılan 22.08.2015 tarihli ikinci ekspertiz çalışmasında, yine aynı şekilde tespit yapıldığını, sadece yapraklarda dolu hasarının izlerine rastlandığını, üründe herhangi bir zarar emaresi tespit edilmediğini, bununla birlikte, yapraklarda hastalık ve kurumaların oluştuğu, bu nedenle de açık kalan kavun ürünlerinde güneş yanıklarının ve renk farklılıklarının oluştuğu gözlemlendiğini, devlet destekli bitkisel ürün sigortalarında, güneş yanıkları, renk farklılıkları ve fungal hastalıklar, «teminat kapsamı» dışında yer aldığını, tespit raporunda bahsedilen üründeki zarar dolu zararı değil, yapraklardaki fungal hastalıklardan kaynaklı çürüme ile güneş yanıklarından dolayı oluşan zararlar olduğunu, bu zararların dolu zararı ile karıştırılmaması gerektiğini, sigortalı alanda, yaprakların küçük bir bölümünde meydana gelen dolu hasarından sonra, meyvelerin yapraklarının açılması neticesinde, meyvede oluşan güneş yanıkları ve buna bağlı gelişen diğer fungal hastalıklar, «dolaylı zarar» sayıldığından, genel şartlar gereği teminat kapsamı dışında sayıldığını, tespit bilirkişisinin olmayan dolu hasarının, kavun meyvesi üzerinde berelenme ve yaralanm …

Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davalı nezdinde sigortalı tarlada ekili ürünlerin dolu yağışı sonucunda «hasar» gördüğü iddiasıyla hasar bedelinin poliçe «teminatı kapsamında» tazmini istemine ilişkindir.

Dairemizin 17.06.2020 tarih, 2019/4857 E., ve 2020/2978 K. sayılı kararıyla alınan ekspertiz raporları da «dahil» olmak üzere bilirkişi raporları incelendiğinde, tespiti yapılan zarar oranları arasında büyük farklılar bulunduğu, hükme esas alınan 29.06.2017 tarihli bilirkişi raporunda da tespiti yapılan verim «kaybı» oranının dayanaklarının yeterince açıklanmadığı, belirlenen «hasar» oranı ve buna bağlı yapılan hesaplamanın da «denetime elverişli» olmadığı, İlk Derece Mahkemesince gerek ekspertiz ve tespit raporu ve gerekse Mahkemece alınan bilirkişi raporlarının birlikte değerlendirildiği yeni bir bilirkişi …

Mahkemece yapılan yargılama sonunda iddia, savunma, bilirkişi raporu, «tanık beyanı» ve dosya kapsamına göre, dolu, fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem ve kalite «kaybı» gibi «sigorta poliçesi» kapsamındaki olaylar nedeniyle herhangi bir «hasar» oluşmadığı, meydana gelen verim kaybının güneş yanığı, hatalı gübreleme ve hastalıktan dolayı meydana gelen kurumadan kaynaklandığı, poliçe anlamında bir kalite kaybının mevcudiyeti için dolu yağışının zarara neden olması gerektiği, oluşan zararın «teminat kapsamı» dışında kaldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece, her iki davalı yönünden zararın «teminat kapsamında» bulunmadığı gerekçesi ile aynı «sebebe» dayalı olarak davanın reddine karar verildiğine göre, davalılar yararına tek «vekalet ücretine» hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş ve kararın bu nedenle bozulması gerekmiş ise de, anılan yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hükmün düzeltilerek onanması gerekmiştir.

Mahkemece, her iki davalı yönünden zararın «teminat kapsamında» bulunmadığı gerekçesi ile aynı «sebebe» dayalı olarak davanın reddine karar verildiğine göre, davalılar yararına tek «vekalet ücretine» hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş ve kararın bu nedenle bozulması gerekmiş ise de, anılan yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hükmün düzeltilerek onanması gerekmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda iddia, savunma, bilirkişi raporu, «tanık beyanı» ve dosya kapsamına göre, dolu, fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem ve kalite «kaybı» gibi «sigorta poliçesi» kapsamındaki olaylar nedeniyle herhangi bir «hasar» oluşmadığı, meydana gelen verim kaybının güneş yanığı, hatalı gübreleme ve hastalıktan dolayı meydana gelen kurumadan kaynaklandığı, poliçe anlamında bir kalite kaybının mevcudiyeti için dolu yağışının zarara neden olması gerektiği, oluşan zararın «teminat kapsamı» dışında kaldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.