Terditli dava

Mahkemece toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, davacının projede ortak yer olarak görünen yeri işgal etmesinin hukuken «geçersiz» olduğu ve davacının ancak bağımsız «bölümün» dava tarihindeki «rayiç değerini» isteyebileceği gerekçesiyle asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüyle Denizli Yeşilköy 1746 ada 1 nolu parsel bodrum kat 22 nolu bağımsız bölüme vaki müdehalenin önlenmesine, davacı-karşı davalının taşınmazdan çıkartılmasına ve karar kesinleştiğinde rayiç değer olarak belirlenen ve «bloke» edilen 29.750,00 TL’nin davacı-karşı davalıya ödenmesine karar verilmiştir.

… ulunmadığı anlaşılan davacının isteyebileceği tazminat miktarının, Dairemizin yerleşmiş içtihatlarında da belirtildiği gibi tespiti, bu yerin dava tarihi itibariyle «rayiç değeri» saptanıp, kooperatife normal ödentilerini gerçekleştiren bir ortağın ödemelerinin güncel değeri bulunarak ikisi arasında farka göre kooperatife normal ödeme yapan bir ortağın, bu ödemelerine karşı ne miktarda yararlanma elde ettikleri ortaya çıkarılması, bunu takiben, davacı ödeme miktarı da güncelleştirilip, oranlanarak davacının bu yararlanmadan hangi miktarda istifade edebileceği de hesaplanıp, davacı ortağın bu davada talep etmesi mümkün olan tazminat miktarının belirlenmesi ve ayrıca, gerçekte kooperatif tarafından ödenmesi gereken bu tazminattan kendilerine «husumet» yöneltilen davalı kooperatif ortaklarının ne surette sorumlu olduklarının anasözleşme ve mevzuat çerçevesinde belirlenip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken «eksik incelemeyle» yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

Dava, konut tahsis edilmeyen kooperatif ortağının «terditli» olarak bağımsız «bölüm» tahsisi veya bedelinin tazmini istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporuna göre, davacının kooperatif ortağı olduğu, halen ortak olduğu için «geç teslim» nedeniyle «cezai şart» isteyemeyeceği, kapıcı dairesinin 16.000,00 TL karşılığında davacıya satılmış olduğundan ödediği paranın eskalâsyonu sonucu bulunan 19.782,40 TL’nın davacıya ödenmesini gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 19.782,40 TL’nin davalı kooperatiften tahsiline, davalı ortaklar aleyhindeki davanın ise «pasif husumet yokluğundan» reddine karar verilmiştir.

Dava, konut tahsis edilmeyen kooperatif ortağının bağımsız «bölümün» tapusunun adına tescili veya bedelinin tazmini ile gecikme cezasının tahsili istemlerine ilişkindir.

Oysa, davacının yasa ve anasözleşme hükümleri uyarınca usulüne uygun bir biçimde ihraç edilmediği, halen kooperatif ortağı olduğu ve dosya kapsamından da kendisine konut tahsis olanağı bulunmadığı anlaşıldığına göre isteyebileceği tazminat miktarı, Dairemizin yerleşmiş içtihatlarında da belirtildiği gibi aşağıdaki şekilde olmalıdır: 1-Önce, ortaklara tahsis edilen konut veya işyerinin dava tarihi itibariyle «rayiç değeri» saptanmalıdır.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporuna göre, davacının kooperatif ortağı olduğu, halen ortak olduğu için «geç teslim» nedeniyle «cezai şart» isteyemeyeceği, kapıcı dairesinin 16.000,00 TL karşılığında davacıya satılmış olduğundan ödediği paranın eskalâsyonu sonucu bulunan 19.782,40 TL’nın davacıya ödenmesini gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 19.782,40 TL’nin davalı kooperatiften tahsiline, davalı ortaklar aleyhindeki davanın ise «pasif husumet yokluğundan» reddine karar verilmiştir.

Ayrıca, taraflar arasındaki 08.01.2003 tarihli sözleşmede öngörülen «cezai şartın» diğer kooperatif ortaklarını borç altına sokup sokmadığı, genel kurulda onaylanıp onaylanmadığı, yönetim kuruluna bu yönde bir «yetki» verilip verilmediği ve «teslim tarihi» itibariyle davacının kooperatife ödemesi gereken bir borcunun bulunup bulunmadığı hususları araştırıp tartışılmadan yazılı şekilde bu yöndeki talebin yazılı gerekç …

Davacı, kooperatif yönetim kurulunun 08.01.2003 tarihli kararı ile peşin ödemeli ortak olarak üyeliğe kabul edilmiş ancak bu şekilde davacıya satılan kapıcı dairesi için «kat mülkiyeti» kurulamadığından davacıya daire tapusu verilememiş ve mahkemece de yukarıda yazılı gerekçeyle davacının sadece ortak olurken verdiği peşin ödeme bedelinin eskalâsyon değerini geri isteyebileceği gerekçesiyle dava kısmen kabul edilmiştir.

Mahkemece toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, davacının projede ortak yer olarak görünen yeri işgal etmesinin hukuken «geçersiz» olduğu ve davacının ancak bağımsız «bölümün» dava tarihindeki «rayiç değerini» isteyebileceği gerekçesiyle asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüyle Denizli Yeşilköy 1746 ada 1 nolu parsel bodrum kat 22 nolu bağımsız bölüme vaki müdehalenin önlenmesine, davacı-karşı davalının taşınmazdan çıkartılmasına ve karar kesinleştiğinde rayiç değer olarak belirlenen ve «bloke» edilen 29.750,00 TL’nin davacı-karşı davalıya ödenmesine karar verilmiştir.

… ulunmadığı anlaşılan davacının isteyebileceği tazminat miktarının, Dairemizin yerleşmiş içtihatlarında da belirtildiği gibi tespiti, bu yerin dava tarihi itibariyle «rayiç değeri» saptanıp, kooperatife normal ödentilerini gerçekleştiren bir ortağın ödemelerinin güncel değeri bulunarak ikisi arasında farka göre kooperatife normal ödeme yapan bir ortağın, bu ödemelerine karşı ne miktarda yararlanma elde ettikleri ortaya çıkarılması, bunu takiben, davacı ödeme miktarı da güncelleştirilip, oranlanarak davacının bu yararlanmadan hangi miktarda istifade edebileceği de hesaplanıp, davacı ortağın bu davada talep etmesi mümkün olan tazminat miktarının belirlenmesi ve ayrıca, gerçekte kooperatif tarafından ödenmesi gereken bu tazminattan kendilerine «husumet» yöneltilen davalı kooperatif ortaklarının ne surette sorumlu olduklarının anasözleşme ve mevzuat çerçevesinde belirlenip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken «eksik incelemeyle» yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

1- Önce, ortaklara tahsis edilen konut veya arsanın dava tarihi itibariyle «rayiç değeri» saptanmalıdır.

Somut olayda, davacının eşinin «muvazaalı» olarak davalı kooperatifteki ortaklığını diğer davalıya devrettiği, bu işlemin iptali için açılan dava sonucu davacının miras hissesi oranında davalı kooperatifin ortağı olduğuna karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği, ancak yargılama sırasında davalı ...’in kooperatif ortaklığından ayrılarak çıkma payını aldığı, davacı tarafından kooperatif ortaklığına ilişkin yapılan başvuruya davalı kooperatif tarafından «olumsuz» cevap verdiği taraflar arasında «uyuşmazlık konusu» değildir.

Mahkemece, davacının murisinin ödediği 965 YTL aidat miktarının davalı ...’in almış olduğu 15.600 YTL «çıkma payı» bedeline oranına göre yapılan hesaplama sonucu yazılı şekilde hüküm tesis edilmiş ise de, yapılan hesaplama formülü bakımından verilen karar doğru değildir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre davacının murisinin ödediği aidat bedeli gözönüne alınarak davacının 2964 YTL alacaklı olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, anılan bedelin dava tarihinden itibaren «yasal faizi» ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

Mahkemece toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, davacının projede ortak yer olarak görünen yeri işgal etmesinin hukuken «geçersiz» olduğu ve davacının ancak bağımsız «bölümün» dava tarihindeki «rayiç değerini» isteyebileceği gerekçesiyle asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüyle Denizli Yeşilköy 1746 ada 1 nolu parsel bodrum kat 22 nolu bağımsız bölüme vaki müdehalenin önlenmesine, davacı-karşı davalının taşınmazdan çıkartılmasına ve karar kesinleştiğinde rayiç değer olarak belirlenen ve «bloke» edilen 29.750,00 TL’nin davacı-karşı davalıya ödenmesine karar verilmiştir.

Dava, konut tahsis edilmeyen kooperatif ortağının «terditli» olarak bağımsız «bölüm» tahsisi veya bedelinin tazmini istemlerine ilişkindir.

Taraflar arasında çekişmesiz olduğu üzere davacıya tahsis edilen bodrum kattaki yerin mimari projede konuta ilişkin bağımsız «bölüm» olarak belirlenmediği sabit olup, davacının bu yer için tapu tescil talebinde bulunması yerinde değil ise de, davacının kademeli talebinin ikinci kısmını oluşturan alacak talebi de bulunduğu halde bu isteme ilişkin değerlendirme yapılmaksızın asıl davanın tümden reddi şeklinde hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Önce, davalı kooperatifçe ortaklara tahsis edilen bağımsız «bölümün» dava tarihindeki «rayiç değeri» saptanmalıdır.

Ardından, bağımsız «bölümün» rayiç değerinden normal ve eksiksiz ödemede bulunan bir ortağın ödemelerinin güncelleştirilmiş değeri çıkartılarak, böle bir ortağın bu ödemeleri karşılığında ne miktar yararlanma sağladığı belirlenmelidir.

Ancak, davacının dava tarihi itibariyle aidat borcunun bulunmaması halinde yapılacak iş, normal ödemesini yapıp konut sahibi olan ortaklar bile aynı miktarda ödeme yapmış olan davacının da emsal bir konutun dava tarihi itibarıyla «rayiç değeri» kadar yararlanmasının olacağının kabulü ve buna göre de emsal konutun dava tarihindeki rayiç değerinin davacıya tazminat olarak verilmesi gerekmektedir.

Ayrıca, mahkemece, davacıya tahsis edilen dairenin davadan önce icra marifetiyle dava dışı kişiye satıldığı ve halen tapu «kaydının» bu kişi üzerinde olduğu «kesin» iken bu dairenin kooperatifin teklifine rağmen davacı tarafından «teslim» alınmamasının davacının «temerrüdü» olarak değerlendirilmesi de doğru değildir.

2- Bununla birlikte, davacı aynı zamanda konutun «teslim» edilmemesi nedeniyle «kira kaybı» zararının olduğunu da ileri sürerek, kira tazminatı istemiş olup, mahkemece, kooperatif tarafından dairelerin diğer ortaklara ne zaman ve hangi halde teslim edildiği, eksik imalat ile teslim olup olmadığı, var ise bu eksik imalatların kooperatif tarafından mı yoksa ortak tarafından mı yapılması gerektiği, eksik imalatın tamamlanıp dairenin kullanılabilir hale getirilme süresi belirlenerek bu tarihten sonra dava tarihine kadar kira gelirinin hesaplanarak davacının buna ilişkin istemi hakkında karar verilmesi gerekirken, bu istem hakkında olumlu veya «olumsuz» bir karar verilmemesi doğru olmamış, kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir.

Bu itibarla, mahkemece, dava konusu dairenin davacıya «teslim» edilmesinin mümkün bulunmaması ve ayrıca davalı kooperatif elinde davacıya verilebilecek başka dairenin de olmaması nedeniyle davacıya ödenebilecek tazminatın hesaplanması gerekir.