İstirdat

Dava, konteynerin aynen «teslimi», olmadığı takdirde bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

… tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun (5718 sayılı Kanun) 47 inci maddesinde, "yer itibariyle «yetkinin» «kamu düzeni» veya «münhasır yetki» esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasındaki «yabancılık unsuru» «taşıyan» ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılabileceği" hükmünün kabul edildiği, uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, alacağın «deniz ticaretinden» kaynaklanıyor olması nedeni ile Türk mahkemelerinin münhasır «yetkisinin» söz konusu olmadığı, 5718 sayılı Kanun 47 inci maddesine göre «yetki şartının» geçerli olduğu, dava konusu taşımada davacıların yük sigortacısı, davalının «fiili taşıyan» olduğu, yükün sigortalı ve gönderilen olan Önem Gıda San ve Tic A.Ş.'ye «tesliminden» sonra yükteki «hasar» nedeniyle davacı ... şirketleri tarafından bu şirkete «sigorta tazminatının» ödendiğinin dosya kapsamına göre belirli olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (6102 sayılı Kanun) 1237 nci maddesinde taşıyan ile «konişmento» «hamili» arasındaki hukuki ilişkilerde konişmentonun esas alınacağı hükmünün düzenlendiği, sigortalının, dosyaya sunulan cirolu konişmentoyu «ibraz» ederek yükü teslim aldığı, konişmentodaki yetki şartının sigortalıyı da bağlayıcı hale geldiği, davacı ... şirketinin, sigortalının halefi olduğundan yetki şartının sigortacıyı da bağlayacağı, asıl ve birleşen davada «yetki itirazının» kabulü ile her iki davaya konu uyuşmazlık açısından Londra İngiliz Yüksek Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesi ile dava dilekçelerinin yetkisizlik nedeniyle reddi …

… tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun (5718 sayılı Kanun) 47 inci maddesinde, "yer itibariyle «yetkinin» «kamu düzeni» veya «münhasır yetki» esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasındaki «yabancılık unsuru» «taşıyan» ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılabileceği" hükmünün kabul edildiği, uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, alacağın «deniz ticaretinden» kaynaklanıyor olması nedeni ile Türk mahkemelerinin münhasır «yetkisinin» söz konusu olmadığı, 5718 sayılı Kanun 47 inci maddesine göre «yetki şartının» geçerli olduğu, dava konusu taşımada davacıların yük sigortacısı, davalının «fiili taşıyan» olduğu, yükün sigortalı ve gönderilen olan Önem Gıda San ve Tic A.Ş.'ye «tesliminden» sonra yükteki «hasar» nedeniyle davacı ... şirketleri tarafından bu şirkete «sigorta tazminatının» ödendiğinin dosya kapsamına göre belirli olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (6102 sayılı Kanun) 1237 nci maddesinde taşıyan ile «konişmento» «hamili» arasındaki hukuki ilişkilerde konişmentonun esas alınacağı hükmünün düzenlendiği, sigortalının, dosyaya sunulan cirolu konişmentoyu «ibraz» ederek yükü teslim aldığı, konişmentodaki yetki şartının sigortalıyı da bağlayıcı hale geldiği, davacı ... şirketinin, sigortalının halefi olduğundan yetki şartının sigortacıyı da bağlayacağı, asıl ve birleşen davada «yetki itirazının» kabulü ile her iki davaya konu uyuşmazlık açısından Londra İngiliz Yüksek Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesi ile dava dilekçelerinin yetkisizlik nedeniyle reddi …

İstinaf Sebepleri 1.Asıl davada davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; «konşimentoya» aracılık etsin etmesin «acenteye» «temsil» ettiği «tacirler» bakımdan «izafeten» dava açılabileceğini, bunun aksine düzenlemelerin «geçersiz» olduğunu, «yetki kaydının» «genel işlem şartı» olup "yazılmamış sayılması" gerektiğini, davalının Türkiye'de mukim olduğunu, Türkiye'de kendini daha iyi şekilde savunma imkanına sahipken davalının «yetki itirazında» bulunmasının «iyiniyet kurallarına» aykırı olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

A.Ş. tarafından satın alınan kakao çekirdeği cinsi emtianın taşıma sırasında oluşabilecek «rizikolara» karşı «nakliyat emtia sigorta poliçesi» ile «teminat» altına alındığını, emtianın yüklü olduğu konteynerlerin davalı şirketin düzenlediği «konişmento» tahtında San Pedro Limanından Türkiye'ye taşınmak üzere HSL Porto gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, Marport Limanına varış yapması beklenen 23 konteynerin 8 tanesinin Kumport Limanına, kalan 15 konteynerin ise Marport Limanına vardığını, taşımanın normal şartlar altında 25 gün sürmesi gerekirken dava konusu taşımanın 76 gün sürmesi sebebiyle hasarsız bir şekilde gemiye yüklenen kakao çekirdeği emtiasının nemlendiğini ve küflendiğini, davalının konişmentoyu düzenlemek ve taşımayı fiilen gerçekleştirmek suretiyle «fiili taşıyan» olarak hareket ettiğini, müvekkilinin «hasar» nedeniyle sigortalının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin ettiğini, kanuni halef sıfatını kazandığını, borçlu aleyhine İstanbul Anadolu 20.

CEVAP Asıl ve birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin «taşıyan sıfatını» haiz olduğunu, taşımalardan kaynaklanacak tüm uyuşmazlıklarda uygulanması gereken hukukun İngiliz, yetkili mahkemenin ise Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunun taraflarca kabul edildiğini, müvekkilinin merkezinin Danimarka'da bulunan yabancı bir şirket olduğunu, geminin yabancı bayraklı olduğunu, gecikme iddiası ile «hasar» iddiası arasında «illiyet bağının» bulunmadığını savunarak davaların reddini istemiştir.

… hkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, taşımanın yapıldığı geminin yabancı bayraklı olması, yüklemenin yabancı limandan yapılması ve «yetki itirazında» bulunan davalı Mediterranean Shipping Company S.A’nın yabancı şirket olması nedeniyle somut uyuşmazlığın «yabancılık unsuru» taşıdığı, dava konusunun Türk mahkemelerinin «yetkisinin» «münhasır yetki» esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmayıp deniz taşımasından yani akdi ilişkinden kaynaklandığı, «konişmentoda» yer alan «yetki şartına» göre davalı Mediterranean Shipping Company SA 'ya karşı açılan davanın Londra Mahkemelerinde görülmesi gerektiği, TTK 105. md. göre taşıma ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda «taşıyıcıya» «izafeten» «acenteye» karşı dava açılabileceği, acenteye doğrudan dava yöneltilmesinin söz konusu olamayacağı, konteynerlerin gemiden tahliyesi esnasında birinin mühürsüz diğerinin de üzerinde farklı mühür bulunduğunun gümrük otoritesi ve yük ilgilileri tarafından ortaklaşa olarak tespit edildiği, konişmentoda kayıtlı olan hurda bakır tel türü emtianın yerine konteynerlerden parke taşı türü malzeme çıkmasından dolayı davalı Marport Liman İşletmelerinin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesi ile asıl ve birleşen dava yönünden davalı Mediterranean Shipping Company SA hakkında açılan davanın yetkisizlik nedeniyle «usulden reddine», davalı ... hakkında açılan davanın «pasif husumet yokluğu» nedeniyle reddine, davalı Marport Liman İşletmeleri San ve Tic AŞ hakkında açılan davanın esastan reddine karar verilmiştir.

… stanbul Bölge Adliye Mahkemesince, olayda dava konusun emtianın yüklemesinin yabancı bir limandan yapılmış olması, taşımayı yapan geminin yabancı bayraklı olması ve «yetki itirazında» bulunan davalı Mediterranean Shipping Company S.A’nın yabancı bir şirket olması dikkate alındığında uyuşmazlığın «yabancılık unsuru» taşıdığı, dava konusunun «münhasır yetki» esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, taşıma akdi ilişkisinden kaynaklandığı, davacıların «konişmentolarda» “gönderilen” olarak yer aldığı ve «tacir» ibaresinin kapsamına girdiği, ayrıca 10.3. maddesinde açıkça tacirin açacağı her türlü dava ve «taşıyan» tarafından açılacak davalarda İngiliz Hukukunun uygulanacağı ve Londra Yüksek Mahkemesi'nin münhasıran yetkili olacağı düzenlendiği, bu durumda iş bu davada da münhasıran Londra Yüksek Mahkemelerinin yetkili olduğu, kural olarak «genel işlem koşulları» içeren sözleşmeler düzenlenmesinin yasal sınırlar içinde hukuken mümkün olup, taraflar arasında düzenlenen konişmentolardaki «yetki şartına» ilişkin hükmün tacir olan davacı tarafın kolayca anlayabileceği bir içerikte olduğu, ayrıca uyuşmazlık halinde mahkemenin «yetkisinin» düzenlenmesine ilişkin hüküm konulmasının «dürüstlük kuralına» aykırı bir düzenleme sayılamayacağı, haksız işlem şartı olarak kabul edilemeyeceği, ilk derece mahkemesince hükmedilen nisbi «vekalet ücretinin» esastan red kararına yönelik olduğu, yabancı bir ülke mahkemesinin yetkili olması halinde HMK 20.maddesi uygulama alanı bulmayacağından gerekçede yetkili mahkemeni …

Davaya konu taşıma işleminde «yabancılık unsuru» mevcut olmakla MÖHUK’un tatbiki gerekmekte olup, bu çerçevede taraflar arasında düzenlenen «konişmentolardaki» «yetki şartının» MÖHUK ve TTK kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

6102 sayılı TTK’nın 105/2 maddesi «son» cümlesi uyarınca, yabancı «tacirler» hesabına «acentelik» yapanlar bakımından müvekkili adına Türkiye’de dava açılması halinde sözleşmedeki «yetki şartının» MÖHUK gereğince «geçersizliği» öngörüldüğüne göre, madde hükmü ile bu nitelikteki uyuşmazlık bakımından Türk mahkemelerinin «münhasır yetki» taşıdığının kabul edilmesi gerekmektedir.