Madde 854 — D) Sorumluluğun kaldırılmasına veya hafifletilmesine ait hükümlerin geçersizliği

(1) Kanunun, taşıyıcıya, taşıma işleri komisyoncusuna ve faaliyetleri Devlet iznine bağlı taşıma işletmelerine yüklediği sorumlulukların, önceden hafifletilmesi veya kaldırılması sonucunu doğuran tüm sözleşme hükümleri geçersizdir. Bu hükümlerin, işletme tüzüklerinde, genel işlem şartlarında, biletlerde, tarifelerde veya benzer diğer belgelerde öngörülmüş olmaları hâlinde de hüküm aynıdır.

Madde gerekçesi

Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 766 ncı maddesinden, “taşıma işleri yüklenicisi” eklenerek ve dili güncelleştirilerek alınmıştır. Tasarının 928 inci maddesi, taşıma işleri yüklenicisinin, eşyanın zararından doğan sorumluluğunu, genel olarak, taşıyıcının sorumluluğuna ilişkin hükümlere tâbi tutmuştur. Dolayısıyla, Tasarının 854 üncü maddesine yüklenicinin eklenmemesi halinde, onun hakkında sorumluluk rejiminin emredici olup olmadığı tereddüdü doğabilecekti. Bu tereddütleri önlemek üzere maddenin birinci cümlesine “taşıma işleri yüklenicisi” de eklenmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu

Eski TTK (6762) karşılığı — tam metin

m.766 C) Mesuliyetin kaldırılmasına veya hafifletilmesine ait şartların hükümsüzlüğü: kismen — Taşıma yeni kitap (eski Kıy.Evrak/Emtia Senetleri)

Taşıma akdinde kanunun taşıyıcıya ve hususiyle faaliyetleri devletin iznine bağlı taşıma işletmelerine yüklediği mesuliyetlerin önceden hafifletilmesi veya kaldırılması neticesini doğuran bütün kayıt ve şartlar hükümsüzdür. Bu kayıt ve şartların işletme nizamnamelerine, umumi şartnamelere tarifelere veya bunlara benzer diğer vesikalara konulmuş olması halinde de hüküm aynıdır.

Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.

Bu maddeye ilişkin kararlarda ele alınan başlıca hususlar

Taşıma işleri komisyoncusunun zayi olan emtiadan TTK 929/1-b uyarınca sorumluluğu

Sorumsuzluk kaydının TTK 854 uyarınca geçersizliği

Şoförün pervasız davranışı nedeniyle sorumluluk sınırlamasından yararlanamama (TTK 886)

Talep dışı müteselsil sorumluluk hükmünün HMK 26 ile bağdaşmaması

İtirazın iptali | İcra inkar tazminatı

İtirazın iptali

Yayın arşivindeki kararlardan derlenen uyuşmazlık başlıkları — aşağıda ilgili kararlar listelenir.

İlişkili kararlar

Bu maddeyi anan içtihatlar (arşiv)

Yayın arşivinden derlendi (kararın atıf yaptığı mevzuattan otomatik); anonimleştirilmiş, editör onayından ayrıdır.

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi, 2017/733 E. 2018/863 K.

Taşıma işleri komisyoncusunun ve taşıyıcının zayi olan emtiadan sorumluluğu
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/3632 E. 2017/5846 K.

İtirazın iptali | İcra inkar tazminatı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/4798 E. 2018/130 K.

Tazminat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/9813 E. 2018/2379 K.

Tazminat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2021/6505 E. 2023/1061 K.

İtirazın iptali

Güncel gelişmeler

Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.

Kendinizi test edin

Kural · Sorumluluğu hafifleten/kaldıran kayıtların geçersizliği

Taşıyıcının Kanundan doğan sorumluluğunu önceden hafifleten veya kaldıran sözleşme hükümlerinin akıbeti nedir?

Ancak sorumluluğu tamamen kaldıran hükümler geçersizdir; hafifleten hükümler geçerlidir.
Yalnızca tüketicinin taraf olduğu sözleşmelerde geçersizdir.
Tarafların açık ve karşılıklı iradesiyle kararlaştırılmışsa geçerli olur.
Sorumluluğu ağırlaştıran hükümler geçersiz, hafifleten hükümler geçerlidir.
Sorumluluğu önceden hafifleten veya kaldıran tüm sözleşme hükümleri geçersizdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: E

m.854/1, taşıyıcının, komisyoncunun ve faaliyeti Devlet iznine bağlı taşıma işletmelerinin sorumluluğunu önceden hafifleten veya kaldıran tüm sözleşme hükümlerini geçersiz sayar. Hüküm hem hafifletmeyi hem kaldırmayı kapsar (A), tüketiciyle sınırlı değildir (B) ve emredici olduğundan tarafların iradesiyle aşılamaz (C). Geçersizlik, ağırlaştıran değil, hafifleten/kaldıran hükümlere ilişkindir (D). Genel görüşe göre bu emredici düzenleme, taşımada sorumluluğu güçsüz durumdaki gönderen/taşınan aleyhine boşaltan tek yanlı kayıtları önleyen zayıf tarafı koruma ilkesine dayanır.

Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-854 — erişim: 18.08.2026