Kesin yetki: şirket merkezinin asliye ticaret mahkemesi

Ne arıyorsunuz? — pratik özet

Bir cümlede: Ek tasfiye/ihya davasında yetkili mahkeme, şirketin son kayıtlı merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesidir (TTK m. 547/1); bu yetki kesindir, dava şartıdır (HMK m. 114/1-ç) ve re'sen gözetilir.

Bu sayfa kime ne veriyor: - Hızlı cevap arayan: aşağıdaki karar akışı, dava dilekçesini vermeden önce hangi adliyenin yetkili olduğunu (ve yanlış adliyede açtıysanız dosyanın ne olacağını) tek adımda belirlemenizi sağlar: ölçüt tasfiye memurunun adresi ya da şirketin kuruluş yeri değil, terkin anındaki tescilli merkezdir. - Gerekçe arayan: doktrin bölümleri, kuralın metin çıpasını (TTK m. 547/1), kesin yetkinin dava şartına dönüşme mekaniğini (HMK m. 114/1-ç, 115, 19), re'sen gözetimin ölçülen sınırlarını ve TTK Geçici 7 re'sen terkin rejimindeki kanun boşluğunun içtihatla nasıl doldurulduğunu tanıklarıyla kurar.

Konu: Şirketin ihyası (ek tasfiye için yeniden tescil / re'sen terkin sonrası ihya) — Usul: kesin yetki, süre ve yargılama türü.

Gezinme: Yaşayan Kitap → Ticari Şirketler → Şirketin ihyası → Usul: kesin yetki, süre ve yargılama türü → Kesin yetki: şirket merkezinin asliye ticaret mahkemesi (ihya_kesin_yetki).

⚠️ KAPSAM UYARISI — bu mesele İNCE malzemelidir. Makale, İstanbul BAM 12. HD korpusunda bu meseleye bağlanan 8 karara dayanır (tamamının tam metni okunmuştur). Sekiz karar, bir eğilim eğrisi çizmeye değil, ancak kuralın uygulanış biçimini göstermeye yeter. Aşağıdaki her nicel ifade "ölçülen 8 kararın N'inde" biçimindedir; korpus dışına genelleme yapılmamıştır. Ölçülmemiş noktalar açıkça boşluk olarak işaretlenmiştir.

İki korpus (kapsam notu): (1) İstanbul BAM 12. HD doğrudan emsali — 8 karar, künye ve tam metin doğrulanmış (istinaf); karar_id ile tıklanabilir. (2) Yargıtay 11. HD temyiz katmanı — meseleye konu-eşleşen 12 karar (7 onama, 5 bozma; sonuç yönü bakımından 12'sinde de "belirsiz", yani ihya lehine/aleyhine sınıflanamamıştır). Temyiz havuzunun künyeleri bu pakette tek tek doğrulanmadığından aşağıda temyiz künyesi verilmemiştir; tek istisna, 5819 sayılı istinaf kararının gerekçesinde birebir aktarılan bozma ilamıdır (§ 7).

---

PRATİK KILAVUZ — YETKİ ÖZ-DEĞERLENDİRMESİ

A. Karar akışı

#	Durumunuz	Ölçülen eğilim	Neyi ispat edeceksiniz	Ne yapmalı
1	Dava, şirketin terkin anındaki tescilli merkezinin bulunduğu yer ATM'sinde açılmış	Yetki itirazı yerinde görülmez; esasa geçilir (99658)	Ticaret sicil kaydı: terkin/tasfiye sonu tarihindeki merkez adresi	Sicil kaydını dilekçe ekinde verin; yetki tartışmasını kapatın
2	Dava merkez dışında açılmış; ilk derece yetkisizlik kararı vermiş	Yetkisizlik ayakta kalır; istinaf esastan reddedilir (47224, 273272)	—	HMK m. 20: karar kesinleştikten sonra iki hafta içinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesini isteyin; istemezseniz dava açılmamış sayılır
3	Dava merkez dışında açılmış; ilk derece esasa girip ihyaya karar vermiş	Hüküm kaldırılır (68771, 277873, 281576)	—	İstinafta yetki hiç ileri sürülmese de daire bunu re'sen inceler (§ 3); kazanılmış bir ihya kararına güvenmeyin
4	İlk derece, yanlış şirketin/adresin merkezine bakarak yetkisizlik vermiş	Yetkisizlik kaldırılır, dosya geri gönderilir (102677)	İhyası istenen şirketin kendi sicil dosyası (unvan benzerliğine dikkat)	Doğru sicil numarası + unvanı dilekçede tereddütsüz gösterin
5	İstinaf mercii yetkiyi hiç incelememiş	Temyizde bozma sebebi (5819)	—	Yetki, kanun yolunun her aşamasında canlıdır (§ 7)
6	Taraflar yetki sözleşmesi yapmış ya da davalı yetkiye hiç itiraz etmemiş	BOŞLUK — ölçülen 8 kararda doğrudan tanık yok	—	Metin çıpası (HMK m. 19/1) kesin yetkide zımnî yetkiyi dışlar; ancak bu korpusta ölçülmüş bir uygulama yoktur

B. Davanızın güçlü / zayıf yönü

Yetki yönünüz GÜÇLÜ ise: dava, ticaret sicilinde terkin anında kayıtlı merkezin adliyesinde açılmıştır ve bunu sicil dosyası sureti ile belgeleyebiliyorsunuz. Ölçülen 8 kararın 5'inde daire merkezi doğrudan "ticaret sicil dosyası sureti" üzerinden saptamıştır (47224, 68771, 273272, 277873, 281576); bunların 4'ünde kullanılan ölçüt açıkça "tasfiye sonu itibariyle şirket merkezi"dir.

Yetki riskiniz YÜKSEK ise: merkezi, sicil kaydı yerine başka bir bağlama noktasından türetiyorsanız. Ölçülen korpusta iki bağlama denemesi de reddedilmiştir: - Tasfiye memurunun adresi — 99658'de davalı tasfiye memuru "adresi itibariyle Alaplı mahkemelerinin yetkili olduğunu" ileri sürmüş; daire şirket merkezinin İstanbul Anadolu yargı alanında bulunduğunu saptayarak bu istinaf sebebini yerinde görmemiştir. - Şirketin kuruluş yeri — 273272'de davalı "şirket kayıtlarında kuruluş yerinin Büyükçekmece/İstanbul olduğunu" belirterek Büyükçekmece mahkemelerini istemiş; daire tasfiye sonu itibarıyla tescilli merkezi (Esenyurt → Bakırköy) esas almıştır.

C. Kapı (usul) — ne zaman kapanır, kapanınca ne olur

• Kapı: Merkez ATM'sinin yetkisi kesindir; kesin yetki HMK m. 114/1-ç uyarınca dava şartıdır ve HMK m. 115/1 gereği mahkemece her aşamada kendiliğinden araştırılır.
• Geçilmezse: dava, yetkisizlik nedeniyle usulden reddedilir (dava dilekçesinin reddi). Esas hiç incelenmez — 281576 ve 277873'te daire, esasa dair istinaf sebeplerinin "incelenmesine yer olmadığına" hükmetmiştir.
• Sonra ne olur: HMK m. 20 devreye girer; iki haftalık kesin süre içinde gönderme talebi yoksa dava açılmamış sayılır. 5819 ve 68771'de bu ihtar hüküm fıkrasına açıkça yazılmıştır.

---

DOKTRİN ANALİZİ — İÇTİHADIN ÇERÇEVESİ

§ 1. Metin çıpası — TTK m. 547/1 yetkiyi kanunla bağlar

TTK m. 547/1 (yürürlükteki metin): "Tasfiyenin kapanmasından sonra ek tasfiye işlemlerinin yapılmasının zorunlu olduğu anlaşılırsa, son tasfiye memurları, yönetim kurulu üyeleri, pay sahipleri veya alacaklılar, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden, bu ek işlemler sonuçlandırılıncaya kadar, şirketin yeniden tescilini isteyebilirler."

Hükmün yetki bakımından iki ayırt edici özelliği vardır ve içtihadın tamamı bu iki özellik üzerine kuruludur:

1. Tek bağlama noktası. Madde yalnız bir yer gösterir — şirket merkezi. Seçimlik yetki (davalının yerleşim yeri, sözleşmenin ifa yeri vb.) öngörülmemiştir. Ölçülen 8 kararın hiçbirinde alternatif bir bağlama noktası kabul edilmemiştir.
2. Mahkeme kanunla belirlenmiştir. Madde "asliye ticaret mahkemesi" der; bu, TTK m. 5/1'in genel görev kuralıyla ("Aksine hüküm bulunmadıkça… asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir") örtüşür. Ölçülen kararlarda görev değil yetki tartışılmıştır; görev bakımından bu meselede uyuşmazlık ölçülmemiştir.

Ölçülen 8 kararın 7'sinde dairenin gerekçesi TTK m. 547 metnini önce olduğu gibi aktarır, sonra yetki sonucunu buna bağlar (47224, 68771, 99658, 102677, 273272, 277873, 281576). Kalan 5819'da madde metni aktarılmaz; orada yetki, bozma ilamının gereği olarak uygulanır (§ 7).

§ 2. Yetkinin niteliği — "kesin yetki" ve kamu düzeni

Ölçülen 8 kararın 7'sinde daire, neredeyse birebir aynı cümle kalıbını kullanır:

"Ek tasfiye davasında şirket merkezinde bulunan Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkisi kesin yetki olup, kesin yetkiye ilişkin düzenlemeler kamu düzenine ilişkindir." (47224, 99658, 102677, 273272, 277873, 281576; 68771'de aynı içerik "…kesin yetki olduğu, kesin yetkiye ilişkin düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup…" biçimindedir.)

Bu nitelendirmenin usuli sonucu, HMK m. 114/1-ç'de kanunla kurulmuştur: dava şartları arasında "ç) Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması" sayılır. Ölçülen 8 kararın 3'ünde bu bent numarasıyla anılır (68771, 102677, 273272); 68771'in hüküm fıkrası, davayı doğrudan "6100 sayılı HMK'nun 114/1-ç bendinde düzenlenen mahkemenin yetkili (kesin) olması ile ilgili dava şartı yokluğu nedeniyle usulden" reddetmiştir.

Kalan halka HMK m. 115'tir: mahkeme dava şartlarının varlığını "davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır" (f. 1) ve noksanlık tespit ederse "davanın usulden reddine karar verir" (f. 2). 102677 ve 273272'de ilk derece mahkemeleri kararlarını doğrudan HMK m. 114/1-ç ile 115/2'yi birlikte anarak kurmuştur; 273272'de ayrıca ön inceleme aşamasına ilişkin HMK m. 138 de anılmıştır.

Ölçülen sonuç: bu korpusta yetki, bir itiraz konusu değil bir dava şartı olarak işlenmektedir. Nitelendirme, kararların kendi lafzından çıkmaktadır; bu makalede eklenmiş bir yorum değildir.

§ 3. Re'sen gözetim — nerede ölçüldü, nerede boşluk

Meselenin kapı önermesi "re'sen gözetilir" der. Ölçülen 8 kararın 4'ünde bu, kararın kendi lafzında karşılık bulur:

• 277873 — "Davalı tasfiye memuru vekili tarafından istinaf sebebi olarak ileri sürülmese de bu husus re'sen incelenmiş"; hüküm HMK m. 353(1)a-3 kapsamında kaldırılmıştır.
• 281576 — "Davalı vekili tarafından istinaf sebebi olarak ileri sürülmese de bu husus re'sen incelenmiştir."
• 273272 — ilk derece gerekçesi: "bu konudaki yetkinin re'sen dikkate alınması gereken kesin yetki kuralı olduğu"; daire "re'sen incelenmek suretiyle yetkisizlik kararı verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından" istinafı esastan reddetmiştir.
• 47224 — dairenin gerekçesi kuralı genel biçimde formüle eder: "Kesin yetki kuralının söz konusu olduğu uyuşmazlıklarda, mahkeme yetkisiz ise bu husus davanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebilir, hakim de resen dikkate almak zorundadır."

277873 ve 281576 bu bakımdan meselenin amiral tanıklarıdır: her ikisinde de istinafa gelen sebepler tamamen esasa ilişkindi (tasfiyenin usulüne uygunluğu, ispat, tebligat) ve yetki hiç ileri sürülmemişti; daire yine de yetkiyi inceleyip ilk derece hükmünü kaldırdı.

Metin çıpası — örtük. Bu re'sen araştırma yükümlülüğünün doğrudan kanuni kaynağı HMK m. 19/1'dir: "Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir." 47224'ün yukarıdaki cümlesi bu fıkranın neredeyse yeniden ifadesidir. Ancak ölçülen 8 kararın hiçbiri HMK m. 19'u numarasıyla anmaz — çıpa örtüktür ve burada beyan edilerek kullanılmaktadır (aşağıda "⚠️ NORM İLE FARK", 2 nolu bulgu).

Boşluk: re'sen gözetimin sınırı (ör. kesin yetkinin ilk kez temyizde ileri sürülmesi, ya da bozmadan sonra) bu 8 kararda ayrıca tartışılmamıştır; yalnız 5819'da temyiz merciinin bunu kendiliğinden ele aldığı görülür (§ 7).

§ 4. Bağlama noktası — hangi "merkez", hangi tarih itibarıyla

Kanun "şirket merkezi" der; içtihat bunu terkin/tasfiye sonu anındaki tescilli merkez olarak somutlaştırır. Ölçülen kararlarda kullanılan ifadeler:

• "tasfiye sonu itibariyle şirket merkezinin … olduğu tespit edilmiştir" — 47224, 273272, 277873, 281576 (4 karar, aynı kalıp).
• "son işlem tarihi itibariyle şirketin tescilli adresinin İstanbul, Bakırköy olduğu" — 68771.
• "ihyası talep edilen şirketin merkez adresinin … Kadıköy/İstanbul olduğu" — 5819 (bozma ilamından aktarma).

Ölçüt negatif yönden de sınırlanmıştır: § B'de gösterildiği gibi, tasfiye memurunun adresi (99658) ve şirketin kuruluş yeri (273272) reddedilmiştir.

İspat aracı. Meselenin kayıtlarında ispat yükü alanı boştur; ancak ölçülen kararlarda dairenin merkezi hangi delilden saptadığı tek biçimdedir: ticaret sicil dosyası sureti / sicil kaydı. 8 kararın 5'inde "Dosyada mevcut ticaret sicil dosyası suretinden…" kalıbı geçer (47224, 68771, 273272, 277873, 281576); 99658'de "Dosya arasına celbedilen ticaret sicil kaydının incelenmesinde" denir. Kimin ispat edeceği ölçülmemiş, neyle ispat edildiği ölçülmüştür — pratikte belirleyici olan budur.

Yetkiyi belirleyen, doğru şirkettir. 102677 bu meselenin en öğretici kararıdır: davacı bir anonim şirketin ihyasını istemiş, ilk derece mahkemesi unvan benzerliği nedeniyle başka bir limited şirketin bilgi ve belgelerini celbedip o şirketin adresine göre yetkisizlik kararı vermiştir. Daire, ihyası istenen şirketin adresinin Ümraniye (İstanbul Anadolu yargı çevresi) olduğunu saptayarak "Dava konusunun hatalı tesbit edilerek yetkisizlik kararı verilmesi doğru olmamıştır" demiş ve kararı kaldırmıştır. Kesin yetki, dosyadaki herhangi bir şirkete değil, talebin konusu olan şirketin son merkezine bağlanır.

§ 5. TTK Geçici 7 rejimi — kanunda yetki kuralı yoktur, boşluğu içtihat doldurur

İhyanın iki hukuki sebebi vardır (bkz. ihya_sebep_ayrimi): olağan tasfiye sonrası ek tasfiye (TTK m. 547) ve sicil müdürlüğünce re'sen terkin rejimi (TTK Geçici m. 7). Yetki bakımından bu ayrımın kritik bir sonucu vardır:

TTK Geçici m. 7'nin ihyaya ilişkin cümlesi, yürürlükteki metinde şöyledir: "Ticaret sicilinden kaydı silinen şirket veya kooperatifin alacaklıları ile hukuki menfaatleri bulunanlar haklı sebeplere dayanarak (…) mahkemeye başvurarak şirket veya kooperatifin ihyasını isteyebilir."

Hüküm yalnızca "mahkemeye" der — yetkili mahkemeyi göstermez. Kanunda bu rejime özgü bir yetki kuralı yoktur.

Ölçülen içtihat bu boşluğu TTK m. 547'nin merkez ölçütüyle doldurur. Boşluğun doldurulduğu iki karar, mahkemenin kendi nitelendirmesiyle Geçici 7 kararıdır:

• 5819 — dairenin gerekçesi: "Dava, 6102 sayılı TTK'nın geçici 7. maddesi uyarınca Ticaret Sicil Müdürlüğünce resen terkin edilen şirketin ihyası davasıdır." Buna rağmen dava, merkez (Kadıköy) ölçütüne göre kesin yetkisizlikten reddedilmiştir.
• 277873 — ilk derece hükmü, ihyasına karar verilen şirketi "6102 Sayılı TTK'nun geçici 7. Maddesiyle sicilden resen terkin edilen" şirket olarak tanımlar; daire yine TTK m. 547 metnini aktarıp merkez ölçütüne göre re'sen yetkisizlik yoluna gitmiştir.

Ölçülen sonuç: yetki kuralı, ihyanın hukuki sebebine göre değişmemektedir. ihya_sebep_ayrimi meselesinde yapılan seçim süreyi, husumeti ve gider sorumluluğunu değiştirir; yetkiyi değiştirmez. Bu, ince malzemeli bu meselenin en güçlü pratik çıktısıdır — ve aynı zamanda norm katmanına bir düzeltme önerisidir (aşağıda 4 nolu bulgu).

§ 6. Limited şirket köprüsü — TTK m. 643 (örtük çıpa)

TTK m. 547, Kanunun Anonim Şirket kısmında yer alır. Buna karşılık ölçülen 8 kararın 5'i limited şirkete ilişkindir (47224, 99658, 273272, 277873, 281576); yalnız 3'ü anonim şirkettir (5819, 68771, 102677).

Bu uygulamanın metin köprüsü TTK m. 643'tür: "Tasfiye usulü ile tasfiyede şirket organlarının yetkileri hakkında anonim şirketlere ilişkin hükümler uygulanır." Ek tasfiye, tasfiye usulünün bir parçası olduğundan m. 547 limited şirkete bu yollamayla uygulanır.

Ölçülen 8 kararın hiçbiri m. 643'ü anmaz — köprü kurulmadan doğrudan m. 547 uygulanır. Çıpa burada beyan edilerek kullanılmıştır; içtihattan çıkarılmış bir gerekçe değildir.

§ 7. Temyiz katmanı — yetki, kanun yolunun sonuna kadar canlıdır

Bu meseleye konu-eşleşen Yargıtay 11. HD havuzu 12 karardır (7 onama, 5 bozma); havuzun tamamında sonuç yönü "belirsiz" olarak ölçülmüştür, yani kararlar ihya lehine/aleyhine olarak sınıflanamamıştır. Havuzun künyeleri bu pakette tek tek doğrulanmadığından burada temyiz künyesi verilmemektedir.

Ancak korpusun içinden, tam metin teyitli tek bir temyiz çapası vardır ve tam da bu meseleye ilişkindir. 5819'un gerekçesinde, Yargıtay 11. HD'nin bozma ilamı birebir aktarılır:

"…dosyada mübrez evraktan, ihyası talep edilen şirketin merkez adresinin R… Kadıköy/İstanbul olduğu anlaşıldığından, davanın kesin yetkili olan İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülmesi gerekirken, davanın yetkisiz mahkemede görülmesi doğru olmamış."

Bu çapanın anlamı ölçülebilir biçimde şudur: 5819'da dairenin önceki kararı (dosyada anılan 2024/1492 E. – 2024/1371 K. sayılı istinaf kararı) yetkiyi hiç ele almamış, hak düşürücü süre ve gider sorumluluğu üzerinden esasa girmişti. Yetki noksanlığını temyiz mercii kendiliğinden saptamış ve karar bu nedenle bozulmuştur. Daire bozmaya uymuş, dava dilekçesini kesin yetkisizlikten reddetmiştir.

Ölçülen sonuç: kesin yetki, ilk derecede ve istinafta gözden kaçsa dahi temyizde ayakta kalan bir denetim başlığıdır. Bu, § 3'teki re'sen gözetim çizgisinin en uç noktasıdır ve tek karardan (5819) ölçülmüştür — bu nedenle "istikrarlı çizgi" değil, tanıklı tek örnek olarak sunulmaktadır.

§ 8. İstinaf tekniği — aynı kural, üç farklı hüküm kalıbı

Kural birlik gösterirken, dairenin kuralı hangi HMK m. 353 bendiyle uyguladığı ölçülen korpusta birlik göstermez. Üç kalıp gözlenmiştir:

Kalıp	HMK m. 353 bendi	Ne yapılır	Tanık
(i) Yetkisizlik kararına karşı istinafın reddi	353(1)b-1	İlk derece isabetli; başvuru esastan reddedilir	47224, 99658, 273272
(ii) Kaldırma + gönderme	353(1)a-3 (ve 281576'da ek olarak a-4)	Hüküm kaldırılır, yetkisizlik kararı verilmek ya da dava yeniden görülmek üzere dosya ilk derece mahkemesine gönderilir	102677, 277873, 281576
(iii) Kaldırma + dairenin kendi hükmü	68771'de 353(1)a-3; 5819'da 353(1)b-2	Hüküm kaldırılır ve daire doğrudan usulden ret / dava dilekçesinin reddi hükmünü kurar, HMK m. 20 ihtarını yazar	68771, 5819

Bendlerin yürürlükteki metni bu dağılımı açıklar. HMK m. 353(1)a-3, iki yönü birden kapsar: "Mahkemenin görevli ve yetkili olmasına rağmen görevsizlik veya yetkisizlik kararı vermiş olması veya mahkemenin görevli ya da yetkili olmamasına rağmen davaya bakmış bulunması." İlk yön 102677'ye (yetkili mahkeme yetkisizlik vermiş), ikinci yön 277873 ve 281576'ya (yetkisiz mahkeme davaya bakmış) karşılık gelir.

Buna karşılık (iii) numaralı kalıpta daire, a-3 bendi "gönderme" öngörmesine rağmen hükmü kendisi kurmuş (68771), bir başka kararda ise aynı sonuca b-2 bendinden ("kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde… düzelterek yeniden esas hakkında") ulaşmıştır (5819). Bu bir teknik farkıdır, sonuç farkı değildir: her üç kalıpta da dava, merkez ATM'si dışında görülemez. Ölçüm bu farkı gözlemler; hangisinin doğru olduğu bu korpustan çıkarılamaz (boşluk).

§ 9. Eğilim — "7 lehine / 1 aleyhine" nasıl okunmalı

Meselenin ölçüm kaydı 7 lehine · 1 aleyhine göstermektedir (yıllara göre: 2018 → 2/1, 2022 → 2/0, 2023 → 1/0, 2024 → 1/0, 2025 → 1/0). Bu tablo kuralda bir tartışma olduğu anlamına gelmez ve öyle okunmamalıdır.

Tek "aleyhine" tanık 277873'tür. Kararın tam metni okunduğunda görülen şudur: daire orada da kuralı aynı yönde uygulamış — "Ek tasfiye davasında şirket merkezinde bulunan Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkisi kesin yetki olup, kesin yetkiye ilişkin düzenlemeler kamu düzenine ilişkindir" diyerek, ilk derecenin yetkisiz olmasına rağmen verdiği kabul hükmünü kaldırmıştır. Ölçümdeki "aleyhine" işareti, kuralın reddedildiğini değil, o davada ihya talebinin kapıya takıldığını ifade eder.

Ölçülen doğru önerme şudur: 8 kararın 8'inde de merkez-ATM kesin yetkisi kabul edilmiş, hiçbirinde tartışılmamış ya da aksi yönde bir görüş ileri sürülmemiştir. Eğilim tablosunun ölçtüğü şey kuralın kabulü değil, talebin akıbetidir. (Bu, aşağıda 5 nolu norm farkı olarak da kayda geçirilmiştir.)

Sekiz karar 2018–2025 aralığına yayılmıştır ve yıllar içinde bir yön değişimi ölçülmemiştir; ancak 8 karar bir zaman serisi kurmaya yetmez — yıllık dağılım burada yalnızca kapsamı göstermek için verilmiştir.

---

KAYNAKÇA / ATIF

Yöntem: İçtihat çapaları künye + korpus karar_id ile verilir (backtick içindeki karar_id'ler /karar/<id>/ adresine tıklanabilir). Ölçülen 8 kararın tamamının tam metni okunmuş, alıntılar metne karşı doğrulanmıştır. Mevzuat çapaları arguman get_article ile yürürlükteki metinden teyit edilmiştir; doğrudan alıntı tırnak içindedir. Bu mesele içtihat-birincil işlenmiştir; akademik doktrin atfı yapılmamıştır.

A. Mevzuat çıpası (yürürlükteki metin — get_article teyitli)

Madde	İçerik	Rolü
TTK m. 547/1	Ek tasfiye — "…şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden… şirketin yeniden tescilini isteyebilirler."	Çekirdek yetki kuralı. Ölçülen 7 kararda metni aktarılır.
TTK m. 547/2	Mahkeme, ek tasfiye için yeniden tescile karar verir ve tasfiye memuru atar.	Yetkinin sonucu (bkz. ihya_memur_atama).
TTK Geçici m. 7	Re'sen terkin rejimi; ihya cümlesi yalnız "mahkemeye başvurarak" der — yetkili mahkemeyi göstermez.	§ 5'teki boşluğun kaynağı.
TTK m. 643	"Tasfiye usulü ile tasfiyede şirket organlarının yetkileri hakkında anonim şirketlere ilişkin hükümler uygulanır."	Limited şirket köprüsü — örtük çıpa, kararlarda anılmaz (§ 6).
TTK m. 5/1	"Aksine hüküm bulunmadıkça… asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir."	Görev çıpası; bu meselede uyuşmazlık ölçülmemiştir.
HMK m. 114/1-ç	Dava şartı: "Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması."	Kapı çıpası. 3 kararda bent numarasıyla anılır.
HMK m. 115	Dava şartları her aşamada kendiliğinden araştırılır (f. 1); noksanlık → usulden ret (f. 2).	Kapının işleyişi.
HMK m. 19/1	"Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır…"	Re'sen gözetimin doğrudan kaynağı — örtük çıpa, kararlarda numarasıyla anılmaz (§ 3).
HMK m. 20	Yetkisizlik kararı üzerine iki hafta içinde gönderme talebi; aksi hâlde dava açılmamış sayılır.	5819 ve 68771'in hüküm fıkralarında.
HMK m. 138	Dava şartları ve ilk itirazlar hakkında ön incelemede karar.	273272'de ilk derece gerekçesinde.
HMK m. 122	Dava dilekçesi davalıya tebliğ edilir.	281576'da kesin yetkiyle birlikte kaldırma sebebi (353(1)a-4).
HMK m. 353(1)a-3 / a-4 / b-1 / b-2	İstinafta duruşmasız kararlar.	§ 8'deki teknik dağılımı.

Bent kapısı notu: HMK m. 114 on bir bentlik bir listedir; kesin yetkiye ilişkin olan yalnız (ç) bendidir — (c) bendi göreve, (h) bendi hukuki yarara aittir. Bu makalede bent harfi her anışta eşlenmiştir.

B. İçtihat kütüğü — İstanbul BAM 12. HD (8 karar; hepsinin tam metni okundu)

karar_id	Künye	Tarih	Şirket türü	Ne yapıldı
5819	E.2025/341, K.2025/753	07.05.2025	A.Ş. (Geçici 7)	Yargıtay bozmasına uyularak dava dilekçesinin kesin yetkisizlik nedeniyle reddi; merkez Kadıköy → İstanbul Anadolu ATM. Temyiz çapası burada.
47224	E.2024/161, K.2024/143	25.01.2024	Ltd. Şti.	İlk derecenin yetkisizlik kararına karşı istinafın esastan reddi; merkez Bakırköy. Kesin yetki tanımı en açık biçimde burada.
68771	E.2023/594, K.2023/453	24.03.2023	A.Ş.	Yetkisiz mahkemenin kabul hükmü kaldırıldı; dava HMK m. 114/1-ç dava şartı yokluğundan usulden reddedildi; merkez Bakırköy.
99658	E.2022/1033, K.2022/892	13.06.2022	Ltd. Şti.	Mahkeme yetkiliydi; tasfiye memurunun adresine dayalı yetki itirazı yerinde görülmedi; istinaf esastan reddedildi.
102677	E.2022/711, K.2022/645	26.04.2022	A.Ş.	Yanlış şirketin adresine göre verilen yetkisizlik kararı kaldırıldı; ölçüt, ihyası istenen şirketin merkezidir (Ümraniye).
273272	E.2018/2419, K.2018/1574	06.12.2018	Ltd. Şti.	Yetkisizlik kararına karşı istinafın esastan reddi; "kuruluş yeri" itirazı reddedildi; HMK m. 114/1-ç, 115/2, 138 anıldı.
277873	E.2018/1615, K.2018/1071	17.09.2018	Ltd. Şti. (Geçici 7)	Amiral re'sen tanığı: yetki hiç ileri sürülmemişken re'sen incelendi, kabul hükmü kaldırıldı. Ölçümde tek "aleyhine" tanık (§ 9).
281576	E.2018/178, K.2018/175	01.03.2018	Ltd. Şti.	Kesin yetkisizlik ve dava dilekçesinin tebliğ edilmemesi (HMK m. 122) birlikte; hüküm 353(1)a-3-4 ile kaldırıldı.

Norm tanıklığı dağılımı: kural bloğunu 8 kararın tamamı, kapi bloğunu 7'si (5819 hariç) taşır — toplam 15 tanık bağı.

C. Yargıtay 11. HD (temyiz katmanı)

Konu-eşleşen havuz: 12 karar — 7 onama, 5 bozma; sonuç yönü bakımından 12'si de "belirsiz" ölçülmüştür. Künyeler bu pakette tek tek doğrulanmadığından listelenmemiştir (uydurma künye riski, kırık sayfadan daha kötüdür). Tek doğrulanmış temyiz çapası, 5819'un gerekçesinde birebir aktarılan bozma ilamıdır (§ 7); bu ilam, 5819 metnine göre Yargıtay 11. HD'nin 13/01/2025 tarihli 2024/6392 E. – 2025/57 K. sayılı ilamıdır. Künye, 5819'un tam metninden alınmıştır; Yargıtay korpusundan ayrıca doğrulanmamıştır.

D. Mülga hüküm notu (6762 → 6102)

• Kesin yetki kuralı bakımından mülga numara sorunu YOKTUR. Ölçülen 8 kararın hiçbiri yetki için mülga 6762 sayılı Kanuna dayanmaz; hepsi doğrudan 6102 sayılı TTK m. 547'yi uygular. Ek tasfiye, 6102 ile getirilmiş bir düzenlemedir; 6762 döneminde bu meselenin karşılığı ölçülen korpusta bulunmamaktadır.
• Ölçülen tek mülga atıf, taraf beyanındadır: 281576'da davalı Ticaret Sicil Müdürlüğü, terkin işlemini "terkin sırasında yürürlükte bulunan 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 34. maddesi ve Ticaret Sicil Tüzüğünün 28. maddesi" çerçevesinde yaptığını savunmuştur. Bu, terkin işleminin dayanağına ilişkindir, yetkiye değil; ilgili hükümlerin yürürlükteki karşılığı bu makalede teyit edilmediği için verilmemiştir (boşluk).
• Güncellik uyarısı (yetki dışı): TTK Geçici m. 7'nin yürürlükteki metninde, ihya cümlesindeki "silinme tarihinden itibaren beş yıl içinde" ibaresinin Anayasa Mahkemesinin 22/6/2023 tarihli E.2023/33, K.2023/117 sayılı kararıyla iptal edildiği (RG 15/09/2023) dipnotla kayıtlıdır. Bu, süre meselesini ilgilendirir (bkz. ihya_sure); yetkiye etkisi ölçülmemiştir.

E. Mesele ve norm bağı (ÇİFT YÖN)

Norm → makale (2 blok, 2/2 karşılandı):

Norm bloğu (docs/norm/sirket_ihya.json → ihya_kesin_yetki)	Önerme	Karşılayan bölüm
kural (dayanak: TTK 547; 8 tanık)	"Ek tasfiye/ihya davasında yetkili mahkeme, şirketin son kayıtlı merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesidir."	§ 1 (metin çıpası), § 4 (bağlama noktası ve ispat aracı), § 5 (Geçici 7'ye taşınması), § 6 (limited şirkete taşınması)
kapi (dayanak: TTK 547 + HMK 114; resen_mi=true; 7 tanık)	"Bu yetki kesin yetkidir ve kamu düzenine ilişkindir; taraflar yetki sözleşmesiyle değiştiremez." / geçilmezse: "merkez dışı mahkemede açılan dava yetkisizlik nedeniyle usulden reddedilir"	§ 2 (kesin yetki + dava şartı), § 3 (re'sen gözetim), § 7 (temyizde de canlı), § 8 (usulden ret tekniği), Pratik Kılavuz § C

Makale → norm (her bölüm hangi bloğu besliyor): § 1, § 4, § 5, § 6 → kural; § 2, § 3, § 7, § 8 → kapi; § 9 → her ikisinin ölçüm okuması (yeni önerme üretmez, mevcut eğilim alanının nasıl okunacağını belirler).

Norm bloğu olup makalede karşılığı olmayan önerme: YOKTUR. Makalede olup norm bloğunda karşılığı olmayan önermeler aşağıda 4 fark başlığı altında beyan edilmiştir.

---

⚠️ NORM İLE FARK — silinmedi, editöre gidiyor

Makale, ihya_kesin_yetki norm bloklarıyla sonuç bakımından çelişmez. Ancak beş noktada norm katmanına düzeltme/ekleme önerilmektedir:

1. Bent kapısı — HMK 114 → HMK 114/1-ç. kapi.dayanak alanında çıpa bentsiz verilmiştir ("HMK 114"). HMK m. 114 on bir bentlik bir listedir ve kesin yetkiye ilişkin olan yalnız (ç) bendidir; (c) göreve, (h) hukuki yarara aittir. Ölçülen 3 karar (68771, 102677, 273272) bendi numarasıyla anar. Öneri: ihya_hukuki_yararda "HMK 114 → HMK 114/1-h" için yapıldığı gibi burada da "HMK 114/1-ç" olarak kesinleştirilsin.

2. Eksik çıpa — HMK m. 19/1. kapi._resen_gerekce re'sen gözetimi "HMK 114/1-ç, 115" ile gerekçelendirir. Oysa re'sen araştırma yükümlülüğünün doğrudan kaynağı HMK m. 19/1'dir ve 47224'ün gerekçesi bu fıkranın neredeyse birebir tekrarıdır. HMK 19, dayanak listesinde yoktur. Öneri: eklensin. (Yine de bu bir örtük çıpadır: 8 kararın hiçbiri m. 19'u numarasıyla anmaz — beyan edilerek kullanılmalıdır.)

3. Eksik kapsam çıpası — TTK m. 643. kural.kapsam "ihya / ek tasfiye davası" der; TTK m. 547 ise Kanunun anonim şirket kısmındadır. Ölçülen 8 kararın 5'i limited şirkete ilişkindir. Metin köprüsü TTK m. 643'tür ve ne normda ne de kararlarda anılır. Öneri: kural.dayanaka örtük çıpa olarak eklensin, _dayanak_notu ile beyan edilsin.

4. ihya_sebep_ayrimi yönlendirmesi eksik. ihya_sebep_ayrimi bloğunda TTK 547 seçeneği ihya_sure ve ihya_husumete, Geçici 7 seçeneği ihya_sure, ihya_sicil_mud_gider ve ihya_resen_terkin_usulune yönlendirir; hiçbiri ihya_kesin_yetkiye yönlendirmez. Ölçülen içtihat ise yetkinin her iki sebepte de aynı olduğunu göstermektedir (§ 5) — üstelik Geçici 7 metninde yetkili mahkeme hiç gösterilmemişken. Öneri: her iki seçeneğe de "ihya_kesin_yetki": "yetki değişmez: son kayıtlı merkezin ATM'si" yönlendirmesi eklensin. Bu, ayrım meselesinin negatif bir sonucudur ve sayfada görünmesi okuyucuyu yanlış yola sapmaktan korur.

5. Eğilim alanının okunuşu (norm değil, sunum farkı). Mesele sayfasında "7 lehine · 1 aleyhine (kapi)" ibaresi, kuralda bir tartışma varmış izlenimi verebilir. Sekiz kararın tam metni okunduğunda, tek "aleyhine" tanıkta (277873) da kuralın aynı yönde uygulandığı görülmektedir; işaret, kuralın reddini değil o davada ihya talebinin kapıya takılmasını gösterir (§ 9). Öneri: kapı tipi meselelerde eğilim etiketinin "kural kabul edildi / edilmedi" değil "talep kapıdan geçti / geçemedi" olarak adlandırılması.

---

Öz-değerlendirme uyarısı: Buradaki eğilim, karar akışı ve nitelendirmeler, İstanbul BAM 12. HD korpusunda bu meseleye bağlanan 8 kararın ölçülmüş içeriğinden türetilmiştir; bir tahmin veya hukuki görüş değildir. Sekiz karar, kuralın uygulanış biçimini göstermeye yeter; istatistiksel bir eğilim ya da ülke geneli için bağlayıcı bir çizgi kurmaya yetmez. Sonucu belirleyen, sizin dosyanızdaki ticaret sicil kaydının terkin anındaki merkez adresidir.