Menfi tespit | Çeklerin iptali
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2023/426 E. 2023/914 K. ·
Kısmen onandı, kısmen bozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
çek tevdi bordrosu↗ bedelsizlik def'i↗ şahsi defi↗ rehin cirosu↗ tahsil cirosu↗ şahsi def'i↗ temlik cirosu↗ müracaat hakkı↗ meşru hamil↗ ciro silsilesi↗ yetkili hamil↗ lehdar↗ takas↗ lehtar↗ bedelsizlik↗ rehin↗ ikrar↗ ciro↗ satım sözleşmesi↗ def'i↗ hamil↗ uyuşmazlık konusu↗ temlik↗ havale↗ esastan ret↗ taahhütname↗ çek↗ ilk derece kararının kaldırılması↗ menfi tespit↗ ibraz↗ teminat↗ temsil↗ teslim↗ istinaf yoluna başvurulabilirlik↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafından dava konusu çeklerin dava dışı Beyaz Yaşam Gıda Paz. Hayv. İnş. Tur ve Tic Ltd Şti.’ye, aralarındaki ticari ilişki kapsamında verildiği, davacı tarafından çeklerin dava dışı şirket yönünden bedelsiz kaldığının tespiti için dava açıldığı, davanın mahkemece kabul edilerek kararın kesinleştiği, çeklerde davalıya tahsil cirosu ile verildiğine ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı, çeklerin temlik cirosu ile davalı tarafa verildiği, çeklerin bedelsizliği def’inin çeki temlik cirosu ile devralan yetkili hamile karşı ileri sürülebilmesi için yetkili hamilin bu durumu bile bile sırf borçlunun zararına lehtarla iş birliği içinde çeki aldığının ispat edilmesi gerektiği, davacının bu yönde bir delilinin bulunmadığı, şahsi defilerin davalıya karşı ileri sürülemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının tahsil cirosuyla çeklere hamil olduğunu, yetkili bir takas odasına süresinde ve usulüne uygun ibraz edilmeyen çekler nedeniyle müracaat hakkının bulunmadığını, çeklerin davalıya cirosundaki kaşe ve imzanın kime ait olduğu belli olmadığı, dolayısıyla ciro silsilesinin bozulduğunu, çek tevdi bordrosundan çeklerin tahsil için verildiğinin anlaşıldığını, tahsil cirosu nedeniyle davacının sahip olduğu şahsi defileri davalıya karşı ileri sürebileceğini, davalı vekilinin Manavgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen davaya müdahale istemli dilekçesinde çeklerin bankaya kullandırılan kredilere teminat teşkil etmek üzere verildiğini belirtildiğini, rehin cirosu ile çeki devir alan davalının çekten kaynaklanan haklarını kullanamayacağını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çeklerin incelenmesinden, çeklerin davalı bankaya temlik cirosu ile devredildiğinin anlaşıldığı, çeklerin üzerinde çekin tahsil için verildiğine dair bir ibare olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalının çekleri tahsile yetkili olmadığı, tahsil için bankaya verildiğini, bu durumun çek tevdi bordrosundan anlaşıldığını, davacının davalının çekleri tahsil cirosuyla alması nedeniyle şahsi def'ilerini davalıya ileri sürebileceğini, davalı vekilinin Manavgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen davaya müdahale istemli dilekçesinde çeklerin bankaya kullandırılan kredilere teminat teşkil etmek üzere verildiğini belirtildiğini, rehin cirosu ile çeki devir alan davalının çekten kaynaklanan haklarını kullanamayacağını, davalının yetkili bir takas odasına süresinde ve usulüne uygun ibraz edilmeyen çekler nedeniyle müracaat hakkının bulunmadığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu çeklerin davalıya tahsil veya rehin cirosuyla devredilip devredilmediği, ciro silsilesinde kopukluk bulunup bulunmadığı, davalının şahsi defilerini davalıya karşı ileri sürüp süremeyeceği noktasında toplanmaktadır.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 6102 sayılı Kanun'un 818 inci maddesi.
3. Değerlendirme
Dava, dava konusu çeklerin bedelsiz olduğu iddiasına dayalı menfi tespit davasıdır.
Çeke uygulanacak poliçe hükümlerinin sayıldığı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 818 inci maddesinde rehin cirosuna ilişkin 6102 sayılı Kanun'un 689 uncu maddesine atıfta bulunulmamıştır. Böylece çekte rehin cirosuna cevaz yoktur. Çekin açık veya gizli rehin cirosuyla devredildiğinde, sorun gizli rehin cirosunun ispatında ortaya çıkar. Bu husus, ya ayrı bir yazılı belge veya hamilin ikrarı ile kanıtlanabilir. Bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; dava konusu çeklerin lehdarına karşı Manavgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/31 E. sayılı dosyası üzerinden açılan menfi tespit davasında, davalı vekili 15.08.2014 havale tarihli dilekçesinde söz konusu çeklerin davalı bankaya, dava dışı Beyaz Yaşam Gıda Paz. Hay. İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti.'ye kullandırılan kredilere teminat olmak üzere verildiğini beyan etmiştir. Bu beyan davalıyı bağlayacağından dava konusu çeklerin davalı bankanın dava dışı şirkete kullandırdığı kredilerin teminatı olarak davalı bankaya geçtiğinin kabulü gerekir. Bu durum karşısında davalı bankanın rehin cirosuyla kendisine geçen çeklerde meşru hamil kabul edilme imkanı bulunmadığı anlaşılmakla, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2013/2661 E. 2013/4004 K.
Ortak:ciro silsilesi · yetkili hamil · lehtar · ciro · hamil · çek
İncelediğiniz karardaİstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının tahsil cirosuyla çeklere «hamil» olduğunu, yetkili bir «takas» odasına süresinde ve usulüne uygun «ibraz» edilmeyen çekler nedeniyle «müracaat hakkının» bulunmadığını, çeklerin davalıya cirosundaki kaşe ve imzanın kime ait olduğu belli olmadığı, dolayısıyla «ciro silsilesinin» bozulduğunu, «çek tevdi bordrosundan» çeklerin tahsil için verildiğinin anlaşıldığını, «tahsil cirosu» nedeniyle davacının sahip olduğu şahsi defileri davalıya karşı ileri sürebileceğini, davalı vekilinin Manavgat 2.
Tur ve Tic Ltd Şti.’ye, aralarındaki ticari ilişki kapsamında verildiği, davacı tarafından çeklerin dava dışı şirket yönünden «bedelsiz» kaldığının tespiti için dava açıldığı, davanın mahkemece kabul edilerek kararın kesinleştiği, çeklerde davalıya «tahsil cirosu» ile verildiğine ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı, çeklerin «temlik cirosu» ile davalı tarafa verildiği, çeklerin «bedelsizliği def»’inin çeki temlik cirosu ile devralan «yetkili hamile» karşı ileri sürülebilmesi için yetkili hamilin bu durumu bile bile sırf borçlunun zararına «lehtarla» iş birliği içinde çeki aldığının ispat edilmesi gerektiği, davacının bu yönde bir delilinin bulunmadığı, şahsi defilerin davalıya karşı ileri sürülemeyeceği gerekç …
Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu çeklerin davalıya tahsil veya «rehin» cirosuyla devredilip devredilmediği, «ciro silsilesinde» kopukluk bulunup bulunmadığı, davalının «şahsi defilerini» davalıya karşı ileri sürüp süremeyeceği noktasında toplanmaktadır.
Benzer bu karardaŞti. olduğu, «lehtar» cirosunun iptal edildiği, bu iptalden sonra lehtarın usulüne uygun bir cirosunun da bulunmadığı, «ciro silsilesinin» kopuk olup, bu sebeple «ihtiyati haciz» isteyenin «yetkili hamil» olmadığı gerekçesiyle itirazın kabulüne, «ihtiyati hacze itiraz» eden ...
Oysa, ihtiyati hacze konu çekteki iptal cirosu «çek» «lehtarının» cirosu olmayıp, lehtarın cirosunun hemen altında bulunan banka kaşesinin iptaline ilişkindir.
Bu nedenle, mahkemece «ciro silsilesinde» kopukluk olduğu gerekçesi ile itirazın kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, kararın «ihtiyati haciz» isteyen alacaklı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:ihtiyati hacze itiraz · ihtiyati haciz · haciz
Benzer bu karardaŞti. olduğu, «lehtar» cirosunun iptal edildiği, bu iptalden sonra lehtarın usulüne uygun bir cirosunun da bulunmadığı, «ciro silsilesinin» kopuk olup, bu sebeple «ihtiyati haciz» isteyenin «yetkili hamil» olmadığı gerekçesiyle itirazın kabulüne, «ihtiyati hacze itiraz» eden ...
Mahkemece, duruşmalı olarak yapılan incelemede, «ihtiyati haciz» kararına süresi içinde itiraz edildiği, ihtiyati haciz kararına dayanak 25.09.2012 keşide tarihli 54.000 USD bedelli çekin «lehtarının» ...Ltd.
Şti.'ne yönelik verilen «ihtiyati haciz» kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Talep, «ihtiyati haciz» kararının kaldırılmasına ilişkin olup, mahkemece yukarıda yazılı gerekçeler ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/1062 E. 2015/2176 K.
Ortak:rehin cirosu · tahsil cirosu · rehin · ciro · hamil · temlik · çek · teminat
İncelediğiniz karardaİstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının tahsil cirosuyla çeklere «hamil» olduğunu, yetkili bir «takas» odasına süresinde ve usulüne uygun «ibraz» edilmeyen çekler nedeniyle «müracaat hakkının» bulunmadığını, çeklerin davalıya cirosundaki kaşe ve imzanın kime ait olduğu belli olmadığı, dolayısıyla «ciro silsilesinin» bozulduğunu, «çek tevdi bordrosundan» çeklerin tahsil için verildiğinin anlaşıldığını, «tahsil cirosu» nedeniyle davacının sahip olduğu şahsi defileri davalıya karşı ileri sürebileceğini, davalı vekilinin Manavgat 2.
Tur ve Tic Ltd Şti.’ye, aralarındaki ticari ilişki kapsamında verildiği, davacı tarafından çeklerin dava dışı şirket yönünden «bedelsiz» kaldığının tespiti için dava açıldığı, davanın mahkemece kabul edilerek kararın kesinleştiği, çeklerde davalıya «tahsil cirosu» ile verildiğine ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı, çeklerin «temlik cirosu» ile davalı tarafa verildiği, çeklerin «bedelsizliği def»’inin çeki temlik cirosu ile devralan «yetkili hamile» karşı ileri sürülebilmesi için yetkili hamilin bu durumu bile bile sırf borçlunun zararına «lehtarla» iş birliği içinde çeki aldığının ispat edilmesi gerektiği, davacının bu yönde bir delilinin bulunmadığı, şahsi defilerin davalıya karşı ileri sürülemeyeceği gerekç …
Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen davaya müdahale istemli dilekçesinde çeklerin bankaya kullandırılan kredilere «teminat» teşkil etmek üzere verildiğini belirtildiğini, «rehin cirosu» ile çeki devir alan davalının çekten kaynaklanan haklarını kullanamayacağını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
Benzer bu karardaMahkemece iddia ve dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, çekin «rehin cirosu» ile devrinin mümkün olmadığı, rehin cirosu ile çeke «hamil» olana çekin bir hak bahşetmeyeceği, talebin çeke dayalı olduğu ve çekin «ihtiyati haciz» talep edene rehin cirosuyla geçtiği, esasen bankaların müşterilerine kullandırdığı krediler nedeniyle «ciro» yoluyla edindikleri çeklerin «temlik» veya «tahsil cirosu» olamayacağı çünkü, bankaların mal/emtia satan değil, kredi kullandıran kuruluşlar olup, kredinin «teminatı» olmak üzere kredi müşterilerinden ciro yoluyla çekleri aldıkları ve bu ciroların da olsa olsa rehin cirosu olacağı gerekçesiyle, ihtiyati haciz talebinin reddine k …
Ancak, «ihtiyati haciz» istemine konu çekte, ihtiyati haciz talep eden «temlik» cirosuyla «hamil» olup, çeki «rehin» cirosuyla aldığına dair bir beyanı da bulunmadığından ve «çek» üzerinde «rehin cirosu» da olmadığından, mahkemece İİK'nın «257». maddesindeki ihtiyati haciz şartlarının oluştuğu nazara alınmak suretiyle bir karar vermek gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:i̇i̇k 257 · ihtiyati haciz · haciz
Benzer bu karardaAncak, «ihtiyati haciz» istemine konu çekte, ihtiyati haciz talep eden «temlik» cirosuyla «hamil» olup, çeki «rehin» cirosuyla aldığına dair bir beyanı da bulunmadığından ve «çek» üzerinde «rehin cirosu» da olmadığından, mahkemece İİK'nın «257». maddesindeki ihtiyati haciz şartlarının oluştuğu nazara alınmak suretiyle bir karar vermek gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
Mahkemece iddia ve dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, çekin «rehin cirosu» ile devrinin mümkün olmadığı, rehin cirosu ile çeke «hamil» olana çekin bir hak bahşetmeyeceği, talebin çeke dayalı olduğu ve çekin «ihtiyati haciz» talep edene rehin cirosuyla geçtiği, esasen bankaların müşterilerine kullandırdığı krediler nedeniyle «ciro» yoluyla edindikleri çeklerin «temlik» veya «tahsil cirosu» olamayacağı çünkü, bankaların mal/emtia satan değil, kredi kullandıran kuruluşlar olup, kredinin «teminatı» olmak üzere kredi müşterilerinden ciro yoluyla çekleri aldıkları ve bu ciroların da olsa olsa rehin cirosu olacağı gerekçesiyle, ihtiyati haciz talebinin reddine k …
Kararı, «ihtiyati haciz» talep eden vekili temyiz etmiştir.
Talep, çeke dayalı «ihtiyati haciz» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda özetlenen gerekçe ile talebin reddine karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2013/8569 E. 2013/14709 K.
Ortak:tahsil cirosu · ciro · hamil · temlik · çek · ibraz
İncelediğiniz karardaİstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının tahsil cirosuyla çeklere «hamil» olduğunu, yetkili bir «takas» odasına süresinde ve usulüne uygun «ibraz» edilmeyen çekler nedeniyle «müracaat hakkının» bulunmadığını, çeklerin davalıya cirosundaki kaşe ve imzanın kime ait olduğu belli olmadığı, dolayısıyla «ciro silsilesinin» bozulduğunu, «çek tevdi bordrosundan» çeklerin tahsil için verildiğinin anlaşıldığını, «tahsil cirosu» nedeniyle davacının sahip olduğu şahsi defileri davalıya karşı ileri sürebileceğini, davalı vekilinin Manavgat 2.
Tur ve Tic Ltd Şti.’ye, aralarındaki ticari ilişki kapsamında verildiği, davacı tarafından çeklerin dava dışı şirket yönünden «bedelsiz» kaldığının tespiti için dava açıldığı, davanın mahkemece kabul edilerek kararın kesinleştiği, çeklerde davalıya «tahsil cirosu» ile verildiğine ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı, çeklerin «temlik cirosu» ile davalı tarafa verildiği, çeklerin «bedelsizliği def»’inin çeki temlik cirosu ile devralan «yetkili hamile» karşı ileri sürülebilmesi için yetkili hamilin bu durumu bile bile sırf borçlunun zararına «lehtarla» iş birliği içinde çeki aldığının ispat edilmesi gerektiği, davacının bu yönde bir delilinin bulunmadığı, şahsi defilerin davalıya karşı ileri sürülemeyeceği gerekç …
Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çeklerin incelenmesinden, çeklerin davalı bankaya «temlik cirosu» ile devredildiğinin anlaşıldığı, çeklerin üzerinde çekin tahsil için verildiğine dair bir ibare olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Benzer bu karardaBöylece tam veya «beyaz ciro» ile çeki elinde bulunduran banka, «tahsil cirosu» ile çeki elinde bulunduruyorsa vekaleten, Temlik cirosuyla elinde bulunduruyorsa asaleten, çekin «müracaat borçlularına» ödeme talebiyle başvurabilir.
Bu nedenle «beyaz ciro» ile bankanın «hamil» olduğu çekler bakımından da «ihtiyati haciz» isteme «yetkisine» haiz olduğu göz önüne alınarak ihtiyati haciz isteyen bankanın karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 25/02/2013 gün ve 2013/1366-2013/3328 sayılı onama ilamının ortadan kaldırılarak, Yerel mahkeme kararının anılan nedenle ihtiyati haciz isteyen banka yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Mahkemece, «ihtiyati haciz» isteyen bankanın elinde, tam «ciro» ile bulunan çekler bakımından kabul, «beyaz ciro» ile bulunan çekler bakımından ise ret kararı verilmiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:müracaat borçlusu · beyaz ciro · ihtiyati haciz · haciz · yetkisizlik kararı
Benzer bu karardaBu nedenle «beyaz ciro» ile bankanın «hamil» olduğu çekler bakımından da «ihtiyati haciz» isteme «yetkisine» haiz olduğu göz önüne alınarak ihtiyati haciz isteyen bankanın karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 25/02/2013 gün ve 2013/1366-2013/3328 sayılı onama ilamının ortadan kaldırılarak, Yerel mahkeme kararının anılan nedenle ihtiyati haciz isteyen banka yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Mahkemece, «ihtiyati haciz» isteyen bankanın elinde, tam «ciro» ile bulunan çekler bakımından kabul, «beyaz ciro» ile bulunan çekler bakımından ise ret kararı verilmiştir.
Mahkemece, «ihtiyati haciz» isteminin kısmen kabulüne dair verilen karar ihtiyati haciz isteyen vekilinin temyizi üzerne Dairemizce onanmıştır.
Dava çeke dayalı «ihtiyati haciz» istemine ilişkindir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2023/426 E. , 2023/914 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
HÜKÜM
Esastan ret
Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile dava dışı Beyaz Yaşam Gıda Paz. Hay. İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti. ile arasında alım satım sözleşmesi yapıldığını, teslimi taahhüt edilen ürünler için 307.908,00 TL tutarlı 4 adet çekin dava dışı şirkete verildiğini, ancak sözleşme konusu malların teslim edilmediğinden, çeklerin bedelsiz kaldığı halde iade edilmediğini, davalı tarafından davacı aleyhine kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatıldığını, davalıya çeklerin tahsil cirosuyla geçtiğini, çeklerin usulüne uygun ibraz edilmediği ve davalının müraacat hakkının düştüğünü, çeklerin davalıya temsile yetkili kişi tarafından ciro edildiğinin belirsiz olduğu, ciro silsilesinin bozulduğunu, 04.11.2013 tarihli çek tevdi bordrosundan yargılama konusu çeklerin dava dışı şirket tarafından davalıya tahsil için verildiğinin anlaşıldığını, çekler davalı tarafından tahsil cirosuyla devralındığından davacının şahsi defilerini davalıya karşı da ileri sürebileceğini, davalının Manavgat 2.
Asliye Hukuk Mahkemesine davalının ibraz ettiği 15.08.2014 tarihli dilekçede çeklerin kullandırılan kredilere teminat olarak verildiğinin belirtildiğini, çekin rehin amacıyla cirosunun geçerli olmadığını ileri sürerek çeklerin iptalini ve iadesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu çeklerin davalıya dava dışı şirket tarafından temlik cirosuyla verildiğini, ciro silsilesinde kopukluk olmadığını çeke ilişkin işlemlerin Takas Odaları Merkezi Yönetmeliği ve diğer mevzuata uygun olduğunu, davalının iyi niyetli hamil olduğunu, davacının şahsi defilerinin davacıya karşı ileri sürülemeyeceğini, çek teslim bordrosu ve sair evrakta çekin tahsil cirosuyla devredildiğine dair bir ibare bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafından dava konusu çeklerin dava dışı Beyaz Yaşam Gıda Paz. Hayv. İnş. Tur ve Tic Ltd Şti.’ye, aralarındaki ticari ilişki kapsamında verildiği, davacı tarafından çeklerin dava dışı şirket yönünden bedelsiz kaldığının tespiti için dava açıldığı, davanın mahkemece kabul edilerek kararın kesinleştiği, çeklerde davalıya tahsil cirosu ile verildiğine ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı, çeklerin temlik cirosu ile davalı tarafa verildiği, çeklerin bedelsizliği def’inin çeki temlik cirosu ile devralan yetkili hamile karşı ileri sürülebilmesi için yetkili hamilin bu durumu bile bile sırf borçlunun zararına lehtarla iş birliği içinde çeki aldığının ispat edilmesi gerektiği, davacının bu yönde bir delilinin bulunmadığı, şahsi defilerin davalıya karşı ileri sürülemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının tahsil cirosuyla çeklere hamil olduğunu, yetkili bir takas odasına süresinde ve usulüne uygun ibraz edilmeyen çekler nedeniyle müracaat hakkının bulunmadığını, çeklerin davalıya cirosundaki kaşe ve imzanın kime ait olduğu belli olmadığı, dolayısıyla ciro silsilesinin bozulduğunu, çek tevdi bordrosundan çeklerin tahsil için verildiğinin anlaşıldığını, tahsil cirosu nedeniyle davacının sahip olduğu şahsi defileri davalıya karşı ileri sürebileceğini, davalı vekilinin Manavgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen davaya müdahale istemli dilekçesinde çeklerin bankaya kullandırılan kredilere teminat teşkil etmek üzere verildiğini belirtildiğini, rehin cirosu ile çeki devir alan davalının çekten kaynaklanan haklarını kullanamayacağını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çeklerin incelenmesinden, çeklerin davalı bankaya temlik cirosu ile devredildiğinin anlaşıldığı, çeklerin üzerinde çekin tahsil için verildiğine dair bir ibare olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalının çekleri tahsile yetkili olmadığı, tahsil için bankaya verildiğini, bu durumun çek tevdi bordrosundan anlaşıldığını, davacının davalının çekleri tahsil cirosuyla alması nedeniyle şahsi def'ilerini davalıya ileri sürebileceğini, davalı vekilinin Manavgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen davaya müdahale istemli dilekçesinde çeklerin bankaya kullandırılan kredilere teminat teşkil etmek üzere verildiğini belirtildiğini, rehin cirosu ile çeki devir alan davalının çekten kaynaklanan haklarını kullanamayacağını, davalının yetkili bir takas odasına süresinde ve usulüne uygun ibraz edilmeyen çekler nedeniyle müracaat hakkının bulunmadığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu çeklerin davalıya tahsil veya rehin cirosuyla devredilip devredilmediği, ciro silsilesinde kopukluk bulunup bulunmadığı, davalının şahsi defilerini davalıya karşı ileri sürüp süremeyeceği noktasında toplanmaktadır.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 6102 sayılı Kanun'un 818 inci maddesi.
3. Değerlendirme
Dava, dava konusu çeklerin bedelsiz olduğu iddiasına dayalı menfi tespit davasıdır.
Çeke uygulanacak poliçe hükümlerinin sayıldığı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 818 inci maddesinde rehin cirosuna ilişkin 6102 sayılı Kanun'un 689 uncu maddesine atıfta bulunulmamıştır. Böylece çekte rehin cirosuna cevaz yoktur. Çekin açık veya gizli rehin cirosuyla devredildiğinde, sorun gizli rehin cirosunun ispatında ortaya çıkar. Bu husus, ya ayrı bir yazılı belge veya hamilin ikrarı ile kanıtlanabilir. Bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; dava konusu çeklerin lehdarına karşı Manavgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/31 E. sayılı dosyası üzerinden açılan menfi tespit davasında, davalı vekili 15.08.2014 havale tarihli dilekçesinde söz konusu çeklerin davalı bankaya, dava dışı Beyaz Yaşam Gıda Paz.
Hay. İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti.'ye kullandırılan kredilere teminat olmak üzere verildiğini beyan etmiştir. Bu beyan davalıyı bağlayacağından dava konusu çeklerin davalı bankanın dava dışı şirkete kullandırdığı kredilerin teminatı olarak davalı bankaya geçtiğinin kabulü gerekir. Bu durum karşısında davalı bankanın rehin cirosuyla kendisine geçen çeklerde meşru hamil kabul edilme imkanı bulunmadığı anlaşılmakla, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Bozma sebeplerine göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
16.02.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.
(Karşı oy)
KARŞIOY
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olduğundan davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın onanmasını düşündüğümden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/920691800 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz