Tbk 207

… ir bölge adliye mahkemesine gönderilir." şeklinde düzenlenmiş olup, Dairemizin yerleşik uygulamalarına göre Bölge Adliye Mahkemesinin, İlk Derece Mahkemesi kararını «kaldırıp yeniden» esas hakkında karar vermesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararının Yargıtay'ca bozulması halinde bozmaya karşı gerek «direnme», gerekse bozmaya uyarak yeniden karar verme hak ve yetkisi Bölge Adliye Mahkemesine aittir.

Bölge Adliye Mahkemesi'nin hüküm mahkemesi sıfatıyla verdiği yeniden esas hakkındaki karar sonrasında HMK'nın 360. maddesinin atfıyla ilk derece mahkemelerinde uygulanan yargılama usulüne göre yargılama yapıp öncelikle Yargıtay bozma kararına karşı HMK'nın 373/3. maddesi gereğince uyma veya «direnme» konusunda bir karar verir; bu kararı yine hüküm mahkemesi sıfatıyla vermektedir.

Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesince hüküm mahkemesi sıfatıyla bozmaya uyulduğundan, öncelikle bozma kararı yerine getirilmek suretiyle davacının davasını ispat imkanı verilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulması gerekirken «eksik inceleme» ve hatalı usul ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

… ir bölge adliye mahkemesine gönderilir." şeklinde düzenlenmiş olup, Dairemizin yerleşik uygulamalarına göre Bölge Adliye Mahkemesinin, İlk Derece Mahkemesi kararını «kaldırıp yeniden» esas hakkında karar vermesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararının Yargıtay'ca bozulması halinde bozmaya karşı gerek «direnme», gerekse bozmaya uyarak yeniden karar verme hak ve yetkisi Bölge Adliye Mahkemesine aittir.

Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu belgenin Mahkeme kararı olmadığını, icra emri niteliğinde olduğunu, «tanıma» ve «tenfize» konu olamayacağını, kesinleşmediğini, usule aykırı «tebligat» nedeniyle savunma haklarına uygun davranılmadığını, bir ilam olarak nitelendirilemeyeceği hususunun «kamu düzenine» ilişkin olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesince «eksik inceleme» yapıldığını, bilirkişi raporunun aksi yönde karar verilmesine rağmen bu hususun gerekçede açıklanmadığını, «görev itirazlarının» dikkate alınmadığını ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin hüküm Mahkemesi sıfatıyla verdiği yeniden esas hakkındaki karar sonrasında 6100 sayılı Kanun'un 360 ıncı maddesinin atfıyla İlk Derece Mahkemelerinde uygulanan yargılama usulüne göre yargılama yapıp öncelikle Yargıtay bozma kararına karşı 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin üçüncü fıkrası gereğince uyma veya «direnme» konusunda bir karar verir; bu kararı yine hüküm Mahkemesi sıfatıyla vermektedir.

Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda, Alman Mahkemesince, Alman Hukuk Yargılama Kanunu'nun (ZPO) 700. maddesi çerçevesinde verilmiş olan kararın «ilam niteliğinde» olduğunun kabulünün yerinde olacağı yönünde görüş bildirilmiş, İlk Derece Mahkemesince de «tenfiz» istemine konu ilamın hukuk davasına ilişkin bir yabancı mahkeme ilamı olduğu, usulüne uygun şekilde kesinleştiği, Türk «kamu düzenini» ihlal edici bir hükmün bulunmadığı gerekçesiyle tenfiz isteminin kabulüne karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince ise, «ihtar» usulüne göre verilmiş bir kararın adli karar olarak kabul edilmesinin «kamu düzenine aykırılık» taşıdığı, kararın teknik anlamda tenfizi kabil (yargılama sonucu verilmiş) bir ilam olarak nitelenemeyeceği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak d …

Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu belgenin Mahkeme kararı olmadığını, icra emri niteliğinde olduğunu, «tanıma» ve «tenfize» konu olamayacağını, kesinleşmediğini, usule aykırı «tebligat» nedeniyle savunma haklarına uygun davranılmadığını, bir ilam olarak nitelendirilemeyeceği hususunun «kamu düzenine» ilişkin olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesince «eksik inceleme» yapıldığını, bilirkişi raporunun aksi yönde karar verilmesine rağmen bu hususun gerekçede açıklanmadığını, «görev itirazlarının» dikkate alınmadığını ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

Dairemizin 17.11.2021 tarih ve 2020/6061 Esas-2021/6271 Karar sayılı emsal niteliğindeki ilamında da belirtildiği gibi yabancı ülke hukukuna göre verilmiş bir kararın sadece usul farklılığı nedeniyle «kamu düzenine aykırılık» oluşturduğu kabul edilemez.

… 01.2000 tarih ve 1999/9231 Esas-2000/23 Karar sayılı ilamı da değerlendirildiğinde, bu tür kararların alacağın tahsilini hızlandıran, ilam mahiyetinde ve Türkiye’de «tenfizi» mümkün kararlardan olduğu, Türk Hukuku’nda karşılığının olmamasının «kamu düzenine aykırılık» teşkil etmeyeceği de gözetildiğinde davaya konu Almanya Mayen Asliye Hukuk Mahkemesi kararının tenfizine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine …

İlk derece mahkemesince, «kambiyo senedi» niteliğinde olan dava konusu çekin «sebepten mücerret» olduğu, davalı dernek yetkilisinin «isticvaptaki» beyanı nedeniyle «ispat yükünün» davalıya geçmeyeceği, davada ispat yükü üzerine düşen davacının iddiasını usulüne uygun «kesin delil» ile ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın ve davalının tazminat talebinin reddine karar verilmiş hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulm …

… tüm dosya kapsamına göre, TBK'nın 207/2. maddesi gereğince sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça ve aksine bir adet bulunmadıkça satıcı ve alıcının borcu aynı anda «ifa» edilmekle yükümlü oldukları, davacı çeki verdiğinde satışa konu malın bedelini ödediği, «çek» konusu malında «teslim» alındığı var sayılacağı, bunun aksinin «yazılı delil» ile davacı tarafça ispatlanması gerekirken buna ilişkin yazılı bir belge sunulmadığı gibi davalı tarafın dava konusu çekin «teminat çeki» olduğuna ilişkin kabulünün de olmadığı, İlk Derece Mahkemesinin davanın reddine ilişkin kararında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle istinaf is …

İlk derece mahkemesince, «kambiyo senedi» niteliğinde olan dava konusu çekin «sebepten mücerret» olduğu, davalı dernek yetkilisinin «isticvaptaki» beyanı nedeniyle «ispat yükünün» davalıya geçmeyeceği, davada ispat yükü üzerine düşen davacı iddiasını usulüne uygun «kesin delil» ile ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine ve davalının tazminat talebinin reddine karar verilmiş hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna b …

Dava konusu çekin «teminat çeki» ve «bedelsiz» olduğunu «ispat yükü» davacıya aittir.

Bölge adliye mahkemesince, ilk derece mahkemesince yapılan yargılamanın hüküm kurulması için yeterli olmadığı kanaatine varılarak «istinaf incelemesinin duruşmalı» olarak yapıldığı, dava konusu çekin «teminat çeki» niteliğinde olduğuna ilişkin üzerinde herhangi bir kayıt bulunmadığı, davacı tarafından dosyaya sunulan "sözleşme" başlıklı yazı içeriğinden de davaya konu çekin teminat çeki olduğuna ilişkin herhangi bir açıklama bulunmadığı, bu hali ile davacı tarafın çekin teminat vasfına ilişkin olarak yazılı bir kanıt ileri süremediği, ancak Dernekler Kanununun 2. maddesi ve Türk Medeni Kanununun 56. maddesi kapsamında derneklerin kazanç paylaşma faaliyetinde bulunmalarının yasak olduğu, gerek davalı derneğin iktisadi işletmesinin bulunmayışı gerekse davalı dernek başkanının açıklamaları dikkate alındığında, taraflar arasındaki ilişkinin ticari satımdan kaynaklanan bir yönünün bulunmadığı, davalı derneğe ait işletme «defterinde» düşük miktarlı «bağışlar» ve aidatlar dışında «kıymetli evrak» «kaydının» olmadığı, davaya konu çekin dahi defterde kaydının bulunmadığının anlaşıldığı, bu durumda derneklerin iktisadi işletme işletmeksizin ticaret ve kambiyo işlemi yapm …

Bölge adliye mahkemesince, ilk derece mahkemesince yapılan yargılamanın hüküm kurulması için yeterli olmadığı kanaatine varılarak «istinaf incelemesinin duruşmalı» olarak yapıldığı, dava konusu çekin «teminat çeki» niteliğinde olduğuna ilişkin üzerinde herhangi bir kayıt bulunmadığı, davacı tarafından dosyaya sunulan "sözleşme" başlıklı yazı içeriğinden de davaya konu çekin teminat çeki olduğuna ilişkin herhangi bir açıklama bulunmadığı, bu hali ile davacı tarafın çekin teminat vasfına ilişkin olarak yazılı bir kanıt ileri süremediği, ancak Dernekler Kanununun 2. maddesi ve Türk Medeni Kanununun 56. maddesi kapsamında derneklerin kazanç paylaşma faaliyetinde bulunmalarının yasak olduğu, gerek davalı derneğin iktisadi işletmesinin bulunmayışı gerekse davalı dernek başkanının açıklamaları dikkate alındığında, taraflar arasındaki ilişkinin ticari satımdan kaynaklanan bir yönünün bulunmadığı, davalı derneğe ait işletme «defterinde» düşük miktarlı «bağışlar» ve aidatlar dışında «kıymetli evrak» «kaydının» olmadığı, davaya konu çekin dahi defterde kaydının bulunmadığının anlaşıldığı, bu durumda derneklerin iktisadi işletme işletmeksizin ticaret ve kambiyo işlemi yapm …

Davacı dava konusu çekin «teminat» için verildiğini, teminat fonksiyonunu yitirdiğini, «bedelsiz» olduğunu ileri sürmüştür.

Dava konusu çekin «teminat çeki» ve «bedelsiz» olduğunu «ispat yükü» davacıya aittir.

İlk derece mahkemesince, «kambiyo senedi» niteliğinde olan dava konusu çekin «sebepten mücerret» olduğu, davalı dernek yetkilisinin «isticvaptaki» beyanı nedeniyle «ispat yükünün» davalıya geçmeyeceği, davada ispat yükü üzerine düşen davacının iddiasını usulüne uygun «kesin delil» ile ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın ve davalının tazminat talebinin reddine karar verilmiş hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulm …

… tüm dosya kapsamına göre, TBK'nın 207/2. maddesi gereğince sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça ve aksine bir adet bulunmadıkça satıcı ve alıcının borcu aynı anda «ifa» edilmekle yükümlü oldukları, davacı çeki verdiğinde satışa konu malın bedelini ödediği, «çek» konusu malında «teslim» alındığı var sayılacağı, bunun aksinin «yazılı delil» ile davacı tarafça ispatlanması gerekirken buna ilişkin yazılı bir belge sunulmadığı gibi davalı tarafın dava konusu çekin «teminat çeki» olduğuna ilişkin kabulünün de olmadığı, İlk Derece Mahkemesinin davanın reddine ilişkin kararında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle istinaf is …

1-Dava, «çek» nedeniyle «borçlu olunmadığının tespiti» istemine ilişkindir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 07.04.2017 tarih, 2015/650 E. ve 2017/241 K. sayılı kararıyla; «kambiyo senedi» niteliğinde olan dava konusu çekin «sebepten mücerret» olduğu, davalı dernek yetkilisinin «isticvaptaki» beyanı nedeniyle «ispat yükünün» davalıya geçmeyeceği, davada ispat yükü üzerine düşen davacının iddiasını usulüne uygun «kesin delil» ile ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın ve davalının tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

… ı kararı ile 6098 sayılı Kanunun 207 nci maddesi gereğince sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça ve aksine bir adet bulunmadıkça satıcı ve alıcının borcu aynı anda «ifa» edilmekle yükümlü oldukları, davacı çeki verdiğinde satışa konu malın bedelini ödediği, «çek» konusu malında «teslim» alındığı var sayılacağı, bunun aksinin «yazılı delil» ile davacı tarafça ispatlanması gerekirken buna ilişkin yazılı bir belge sunulmadığı gibi davalı tarafın dava konusu çekin «teminat çeki» olduğuna ilişkin kabulünün de olmadığı, İlk Derece Mahkemesinin davanın reddine ilişkin kararında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle istinaf is …

… ararı ile; 6098 sayılı Kanun'nun 207 nci maddesi gereğince sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça ve aksine bir adet bulunmadıkça satıcı ve alıcının borcu aynı anda «ifa» edilmekle yükümlü oldukları, davacı çeki verdiğinde satışa konu malın bedelini ödediği, «çek» konusu malında «teslim» alındığının var sayılacağı, bunun aksinin «yazılı delil» ile davacı tarafça ispatlanması gerektiği, somut olayda davacı tarafından yazılı bir belge sunulmadığı gibi davalı tarafın dava konusu çekin «teminat çeki» olduğuna ilişkin kabulünün de olmadığı, dava dilekçesinde «yemin deliline» de dayanılmadığı, davacının iddiasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine, davalının tazminat talebinin yasal şartları oluşmadığından reddine karar verilm …

Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu çekin davalıya «teminat» için verildiğini, davalı yanca çekin iade edilmediğini, davalı «temsilcisinin» «isticvap» edilerek mahmece dinlenildiğini, temsilcinin çelişkili cevaplar verdiğini, çekin sonradan doldurulduğuna dair iddialarının mahkemece araştırılmadığını, taraflar arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, «ispat yükünün» davalı yanda olduğınu, davalının kanunların kendisine yüklediği yasal «defterleri» tutma mecburiyetine uymadığını, davalının ticari faaliyette bulunduğunu ve bu nedenle «ticari defter» tutmak zorunda olmasına rağmen bu hususa riayet etmediğini zaten beyan ettiğini, Toptancı Hal Yasası'nda derneklerin «teminat senedi» talep edeceklerinin düzenlenmiş olduğu hususu da dikkate alınmak suretiyle davalı derneğin iktisadi faaliyetinin bulunup bulunmadığının valilik dernekler masasında …

Dairemizin 05.10.2020 tarih, 2020/2509 E. ve 2020/3788 K. sayılı kararıyla; davacının dava konusu çekin «teminat» için verildiğini, teminat fonksiyonunu yitirdiğini, «bedelsiz» olduğunu ileri sürdüğü, davalının çekin «teminat çeki» olmadığını belirttiği, dava konusu çekin teminat çeki ve bedelsiz olduğunu «ispat yükünün» davacıya ait olduğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 207 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça ve aksine bir adet bulunmadıkça satıcı ve alıcının borcu aynı anda «ifa» ile yükümlü olduğu, «çek ödeme» aracı olduğundan, davacı çeki verdiğinde satışa konu malın bedelini ödediği, çek konusu malın da «teslim» alındığının varsayıldığı, bunun aksinin yazılı delille davacı tarafından ispatlanması gerektiği, Bölge Adliye mahkemesince ispat yükünün davacıda olduğu gözetilere …

… ararı ile; 6098 sayılı Kanun'nun 207 nci maddesi gereğince sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça ve aksine bir adet bulunmadıkça satıcı ve alıcının borcu aynı anda «ifa» edilmekle yükümlü oldukları, davacı çeki verdiğinde satışa konu malın bedelini ödediği, «çek» konusu malında «teslim» alındığının var sayılacağı, bunun aksinin «yazılı delil» ile davacı tarafça ispatlanması gerektiği, somut olayda davacı tarafından yazılı bir belge sunulmadığı gibi davalı tarafın dava konusu çekin «teminat çeki» olduğuna ilişkin kabulünün de olmadığı, dava dilekçesinde «yemin deliline» de dayanılmadığı, davacının iddiasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine, davalının tazminat talebinin yasal şartları oluşmadığından reddine karar verilm …

Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına «kazanılmış hak» durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.