Menfi Tespit
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2022/1264 E. 2022/2680 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
şahsi def'i↗ faktoring sözleşmesi↗ faktoring↗ finansal kiralama↗ lehdar↗ ciranta↗ alacağın temliki↗ lehtar↗ bedelsizlik↗ iyiniyet↗ tbk 99↗ def'i↗ keşideci↗ temlik↗ istirdat↗ fatura↗ kötüniyet↗ ibraz↗ e-defter↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu edilen çeklerin davacı tarafın yasal defterlerinde kayıtlı bulunduğu, davalılardan Star Ege Ltd. Şti' ne mahkeme tarafından açıklamalı defter ibraz davetiyesi çıkarılmasına rağmen davalı tarafından defterlerini sunmadığı, davalı defterleri üzerinde inceleme yapmanın mümkün olmadığı, davacı kayıtları üzerinden bakıldığında davalı taraflardan Star Ege Ltd. Şti'nin davacı şirkete 625.000,00 TL borçlu olduğu, taraflar arasında düzenlenen 17/07/2014 tarihli sözleşmenin 9/a bendi gereğince dava konusu çeklerden dolayı davacı Amerikan Kolejinin davalılardan Star Ege Ltd. Şti'ne borçlu olmadığı, dava konusu edilen çeklerin, davalı Star Ege ile davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring arasında imza altına alınan faktoring sözleşmeleri ve faturalar doğrultusunda davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring'e intikal ettiği gerekçesiyle asıl dava yönünden davanın davalı Star Ege Ltd. Şti. yönünden kabulü ile, davanın istirdat davasına dönüştüğü gözetilerek davacı tarafça yapılan 106.862,04 TL'lik ödemenin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davanın davalı ... Faktoring A.Ş yönünden reddine, birleşen dava yönünden davanın, davalı Star Ege Ltd. Şti. yönünden kabulü ile davanın istirdat davasına dönüştüğü gözetilerek davacı tarafça yapılan 64.100,00 TL'lik ödemenin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davanın davalı ...Ş yönünden reddine karar verilmiştir.
Karar, asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava konusu çeklerin keşidecisi asıl ve birleşen davada davacı(temlik eden) Platin Kenttepe Eğitim Ltd. Şti. lehtar ve birinci ciranta asıl ve birleşen davada davalı Star Ege Otomotiv Ltd. Şti. ikinci ciranta asıl dava konusu iki çekte Yapı Kredi Faktoring A.Ş., birleşen dava konusu çekte Eko Faktoring A.Ş.'dir. 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içermektedir.
Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir. Nitekim, faktoring işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir. Öte yandan aynı kararda faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır. faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasa'nın 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir. Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir. 6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi, faktoring işleminin yukarıda belirtilen tarafları dışında kalan kambiyo borçluları bakımından uygulanabilecek bir hükümdür. Başka bir anlatımla, faktoring işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa (keşideci, lehdar veya ciranta) onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır. Somut olayda uyuşmazlık faktoring işleminin tarafları arasında olduğundan anılan Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün uygulama yeri bulunmamaktadır.
Bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesine gelince; mahkemece asıl ve birleşen davada davacının faktoring işleminin tarafı olan asıl davada davalı Star Ege Otomotiv Ltd. Şti.'ye borçlu olmadığına hükmedilmiş olup davacının bedelsizlik defini asıl ve birleşen davada davalı ... şirketlerine karşı ileri sürmesi mümkün olduğundan davanın kabulü gerekirken somut olaya uygun düşmeyen gerekçelerle asıl davada davalı ... Faktoring A.Ş. ve birleşen davada davalı ...Ş. yönünden davanın reddi doğru görülmemiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/2525 E. 2020/3862 K.
Ortak:şahsi def'i · faktoring sözleşmesi · faktoring · lehdar · ciranta · alacağın temliki · lehtar · bedelsizlik
İncelediğiniz karardaBaşka bir anlatımla, «faktoring» işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa («keşideci», «lehdar» veya «ciranta») onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır.
Şti'ne borçlu olmadığı, dava konusu edilen çeklerin, davalı Star Ege ile davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring arasında imza altına alınan «faktoring sözleşmeleri» ve faturalar doğrultusunda davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring'e intikal ettiği gerekçesiyle asıl dava yönünden davanın davalı Star Ege Ltd.
Şti. «lehtar» ve birinci «ciranta» asıl ve birleşen davada davalı Star Ege Otomotiv Ltd.
Benzer bu karardaMahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde, «çek» üzerindeki «ciro zincirinin» şeklen geçerli olduğu, çekin davalı ...'e verilmesine dair asıl sözleşmenin davalı ... firması tarafından düzenlenen faturalarla teyit edildiği, davalı ...'in, çeki davalı ... şirketine «temlik» ederken, çeki davacı şirketten, «ibraz» edilen «fatura» içeriği mallar karşılığında aldığına dair beyanda bulunduğu, bu durumda davacının dava konusu çekin davalı ...'e verilmesine ilişkin sözleşmeyi ispat ettiği, fatura konusu malların davacıya «teslim» edildiği hususunu «ispat yükü» davalı ...'de olmasına rağmen bu yönde bir delil ibraz edilemediği, sözleşme karşılığında davacıya bir mal teslim edildiği ispat edilemediğinden «çekin bedelsiz» kaldığı, bedelsiz kalan bu çekin davacı tarafından 06/10/2011 tarihinde ödendiği, asıl davanın kabulü gerektiği, birleşen dava bakımından davalı ... şirketinin, dava konusu çeki, «faktoring sözleşmesi» ile teslim aldığı, faktoring sözleşmesi yapılırken, davalı ... tarafından çeke ilişkin faturaların da sunulduğu, davalı ... şirketinin çeke «hamil» olmasında herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, birleşen dosya davalısı yönünden davanın ispatlanamaması nedeniyle davanın reddi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile; 12.852,00 TL'nin 06/10/2011 tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalı ...
Başka bir anlatımla, «faktoring» işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa («keşideci», «lehdar» veya «ciranta») onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır.
Şti., «lehtar» ve birinci «ciranta» davalı ....
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:avans çeki · ciro zinciri · çekin bedelsizliği · ciro · kesin süre · açılmamış sayılma · ispat yükü · hamil
Benzer bu karardaMahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde, «çek» üzerindeki «ciro zincirinin» şeklen geçerli olduğu, çekin davalı ...'e verilmesine dair asıl sözleşmenin davalı ... firması tarafından düzenlenen faturalarla teyit edildiği, davalı ...'in, çeki davalı ... şirketine «temlik» ederken, çeki davacı şirketten, «ibraz» edilen «fatura» içeriği mallar karşılığında aldığına dair beyanda bulunduğu, bu durumda davacının dava konusu çekin davalı ...'e verilmesine ilişkin sözleşmeyi ispat ettiği, fatura konusu malların davacıya «teslim» edildiği hususunu «ispat yükü» davalı ...'de olmasına rağmen bu yönde bir delil ibraz edilemediği, sözleşme karşılığında davacıya bir mal teslim edildiği ispat edilemediğinden «çekin bedelsiz» kaldığı, bedelsiz kalan bu çekin davacı tarafından 06/10/2011 tarihinde ödendiği, asıl davanın kabulü gerektiği, birleşen dava bakımından davalı ... şirketinin, dava konusu çeki, «faktoring sözleşmesi» ile teslim aldığı, faktoring sözleşmesi yapılırken, davalı ... tarafından çeke ilişkin faturaların da sunulduğu, davalı ... şirketinin çeke «hamil» olmasında herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, birleşen dosya davalısı yönünden davanın ispatlanamaması nedeniyle davanın reddi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile; 12.852,00 TL'nin 06/10/2011 tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalı ...
… yut iddialarla yetinildiği, HMK 119 maddenin 1. bendinde yer alan d, e , f ve g bentlerindeki mevcut zorunlu dava dilekçesi unsurlarının eksik biçimde yer aldığı ve «kesin süre» içinde bu eksikliklerin tamamlanmadığı gerekçeleriyle, davanın HMK 119/2. maddesine göre «açılmamış sayılmasına» karar verilmiş, hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine kapatılan Yargıtay 19.
Hukuk Dairesi'nin 2014/19196 Esas, 2015/8888 Karar sayılı, 16/06/2015 tarihli ilamı ile “Açıklanan bu dava dilekçesi ile HMK 119/1-e-f-g maddesine uygun biçimde, hukuki «sebebin» «avans çeki» iddiasına dayalı «menfi tespit»/«istirdat» olduğu, iddianın özetlendiği ve davacının dayandığı delilleri de mahkemeye bildirdiği açıktır.
Şti. yönünden davanın HMK'nın 119/2. maddesi hükmü uyarınca «açılmamış sayılmasına» karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2021/9110 E. 2022/9036 K.
Ortak:şahsi def'i · faktoring sözleşmesi · faktoring · ciranta · alacağın temliki · bedelsizlik · iyiniyet · def'i
İncelediğiniz kararda6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin «iyiniyetli» ya da «kötüniyetli» olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Buna göre borçlu, «faktoring» işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu «def»'ileri alacağı «faktoring sözleşmesine» dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir.
Şti'ne borçlu olmadığı, dava konusu edilen çeklerin, davalı Star Ege ile davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring arasında imza altına alınan «faktoring sözleşmeleri» ve faturalar doğrultusunda davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring'e intikal ettiği gerekçesiyle asıl dava yönünden davanın davalı Star Ege Ltd.
Benzer bu karardaBuna göre borçlu, «faktoring» işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu «def»'ileri alacağı «faktoring sözleşmesine» dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir.
6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyi niyetli ya da kötü niyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Davacının «bedelsizlik def»’ini davalı ... şirketine karşı ileri sürmesinin mümkün olduğu, aksi kabulde dahi davalı ... şirketinin dava konusu çeki ilgili mevzuata uygun belge ile uhdesine almadığı, «faktoring» şirketince diğer davalının alacağını teyit noktasında ileri sürülen delillerin yeterli bulunmadığı gerekçesiyle davanın her iki davalı için kabulü gerekirken somut …
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:bedelsizlik def'i · şahsi defi · hatır çeki · borçlu olunmadığının tespiti · muvazaa · üçüncü kişi · hamil · çek
Benzer bu karardaMahkemece tüm dosya kapsamına göre, davacının kendi «muvazasına» dayanamayacağı, davalı ... şirketinin iyi niyetli «üçüncü kişi» olduğu, temeldeki «şahsi definin» ilişkinin dışında olan «iyiniyetli» Faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, Faktoring şirketinin yasal ve yönetmenlik hükümlerine uygun olarak «alacağı temlik» aldığı gerekçesiyle davalı ...
Dava, «çek» nedeniyle «borçlu olunmadığının tespiti» istemine ilişkindir.
Şti. olup, «hamili» davalı Sinerji Faktoring A.Ş.' dir.
Şti. arasında yapılan sözleşme ile çeklerin «bedelsiz» olduğu ve «hatır çeki» olarak düzenlendiği konusunda sözleşme imzalanmıştır.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/11781 E. 2015/8359 K.
Ortak:faktoring · ciranta · iyiniyet · keşideci
İncelediğiniz karardaBaşka bir anlatımla, «faktoring» işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa («keşideci», «lehdar» veya «ciranta») onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır.
6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin «iyiniyetli» ya da «kötüniyetli» olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Şti'ne borçlu olmadığı, dava konusu edilen çeklerin, davalı Star Ege ile davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring arasında imza altına alınan «faktoring sözleşmeleri» ve faturalar doğrultusunda davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring'e intikal ettiği gerekçesiyle asıl dava yönünden davanın davalı Star Ege Ltd.
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının «ciro» imzasının «sahteliğinin» diğer «cirantaların» imzalarının geçerliliğini etkilemeyeceği, davalı «faktoring» şirketi «iyiniyetli hamil» olup, çeki «kötü niyetle iktisap» ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğunun kanıtlanamadığı, davalının çeki ciro yoluyla iktisabının 6361 sayılı Yasa’nın 9/2. maddesine uygun bulunduğu, dava dışı «keşideci» tarafından «yetkili hamil» olan davalıya ödenen «çek» bedelinin davacı tarafa verilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:iyiniyetli hamil · kötü niyetli iktisap · sahtelik · yetkili hamil · ciro · hamil · çek
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının «ciro» imzasının «sahteliğinin» diğer «cirantaların» imzalarının geçerliliğini etkilemeyeceği, davalı «faktoring» şirketi «iyiniyetli hamil» olup, çeki «kötü niyetle iktisap» ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğunun kanıtlanamadığı, davalının çeki ciro yoluyla iktisabının 6361 sayılı Yasa’nın 9/2. maddesine uygun bulunduğu, dava dışı «keşideci» tarafından «yetkili hamil» olan davalıya ödenen «çek» bedelinin davacı tarafa verilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
3 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/4643 E. 2020/5620 K.
Ortak:şahsi def'i · faktoring sözleşmesi · faktoring · lehdar · ciranta · alacağın temliki · bedelsizlik · iyiniyet · Menfi Tespit
İncelediğiniz kararda6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin «iyiniyetli» ya da «kötüniyetli» olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Başka bir anlatımla, «faktoring» işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa («keşideci», «lehdar» veya «ciranta») onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır.
Şti'ne borçlu olmadığı, dava konusu edilen çeklerin, davalı Star Ege ile davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring arasında imza altına alınan «faktoring sözleşmeleri» ve faturalar doğrultusunda davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring'e intikal ettiği gerekçesiyle asıl dava yönünden davanın davalı Star Ege Ltd.
Benzer bu kararda6361 sayılı Yasanın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin «iyiniyetli» ya da «kötüniyetli» olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Mahkemece yapılan yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, TMK’nun 2. maddesi kapsamında davacının kendi «muvazasına» dayanmasının «hakkın kötüye kullanımı» teşkil ettiğini ve davacının kendi muvazası ile yarattığı durumdan sorumlu olacağı, «borcun ifası» için verilen çekin ödeme aracı olduğu, temeldeki ilişki nedeniyle «şahsi defi»'lerin, «iyiniyetli» 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceği, davalı ... şirketinin yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak «alacağı temlik» aldığı gerekçesiyle her bir davalı yönünden davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava konusu iki adet çekten 23.01.2015 tarihli 62.000.-TL’lik çekin «keşidecisi» davacı, «lehdarı» ve 1. «cirantası» davalı Özrenk Boya Ltd.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:bedelsizlik defi · şahsi defi · hatır çeki · borcun ifası · muvazaa · hakkın kötüye kullanılması · kambiyo senedi · ciro
Benzer bu karardaMahkemece yapılan yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, TMK’nun 2. maddesi kapsamında davacının kendi «muvazasına» dayanmasının «hakkın kötüye kullanımı» teşkil ettiğini ve davacının kendi muvazası ile yarattığı durumdan sorumlu olacağı, «borcun ifası» için verilen çekin ödeme aracı olduğu, temeldeki ilişki nedeniyle «şahsi defi»'lerin, «iyiniyetli» 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceği, davalı ... şirketinin yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak «alacağı temlik» aldığı gerekçesiyle her bir davalı yönünden davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/3 maddesi “Bir «kambiyo senedinin» «ciro» yoluyla «faktoring» şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan «def»’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.” hükmünü içermekte olup iş bu «çek» yönünden davanın bu gerekçe ile reddi gerekirken yazılı şekilde reddedilmesi doğru olmamıştır.
Şti. arasında çeklerin «bedelsiz» olduğu ve «hatır çeki» olarak düzenlendiği konusunda 04.09.2014 tarihli sözleşme imzalanmıştır.
Şti.’ne karşı «şahsi defi» olarak her zaman ileri sürülebilir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/3657 E. 2021/1693 K.
Ortak:faktoring · alacağın temliki · lehtar · bedelsizlik · def'i · keşideci · temlik · fatura
İncelediğiniz karardaYasa metninden de anlaşılacağı üzere, «faktoring» şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, «alacağın temliki» hükümlerine tabidir.
Nitekim, «faktoring» işlemlerinde «alacağın temliki» hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir.
Dava konusu çeklerin «keşidecisi» asıl ve birleşen davada davacı(«temlik» eden) Platin Kenttepe Eğitim Ltd.
Benzer bu karardaFaktoring işlemi içinde kalan üçlü ilişkide «keşideci» «lehtara» karşı ileri sürebileceği «def»’ileri «alacağın temliki» hükümlerine göre çeki iktisap eden «faktoring» şirketine karşı da ileri sürebilir.
Mahkemece, bozma ilamına uyulmak suretiyle yapılan yargılama, dosya kapsamı ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, «faktoring» işleminin tarafları olan müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu arasındaki ilişkiler açısından 6361 sayılı Kanun'un 9/2 ve buna bağlı olarak 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddeleri hükmünün uygulanması gerektiği, dava konusu çekte yazılı alacağın mal satışından kaynaklandığı ve bunun «fatura» ile tevsik edilmiş olduğu, çekin bir ödeme vasıtası olduğu ve kural olarak mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verildiği, aksini iddia eden davacının iddiasını yaz …
Mahkemece Dairemizin bozma ilamına uyulmuş, «faktoring» şirketinin faktoring işlemine dayalı alacağının faturaya dayalı olduğunu 6361 sayılı Kanun'un 9/2 maddesindeki koşulların gerçekleştiğini belirterek ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Bozma ↔ benzerinde Kısmen bozma🔶 iki emsal
Farklı:hatır çeki · çekin bedelsizliği · borçlu olunmadığının tespiti · eksik inceleme · teslim
Benzer bu karardaŞti. tarafından «teslim» edilmediğini, böyle bir ticari ilişki bulunmadığını çekin «hatır çeki» olarak verildiğini, bu nedenle «çekin bedelsiz» olduğunu ileri sürmüştür.
Ancak, davacının öncelikle, aralarında hukuki ilişki bulunan dava dışı 3. kişiye verilen çekin gerçek bir mal ve hizmet karşılığı verilmediğini, çekin «hatır çeki» olduğunu, «çekin bedelsiz» olduğunu ispatlaması gerekir.
Dava çekten dolayı «borçlu olunmadığının tespiti» istemine ilişkindir.
Mahkemece davacının bu yöndeki iddia ve delilleri incelenip tartışılmaksızın «eksik inceleme» sonucu yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/4605 E. 2020/4901 K.
Ortak:faktoring · lehdar · alacağın temliki · keşideci · temlik · fatura
İncelediğiniz karardaYasa metninden de anlaşılacağı üzere, «faktoring» şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, «alacağın temliki» hükümlerine tabidir.
Nitekim, «faktoring» işlemlerinde «alacağın temliki» hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir.
Başka bir anlatımla, «faktoring» işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa («keşideci», «lehdar» veya «ciranta») onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır.
Benzer bu karardaDava dışı kişi tarafından «faktoring» şirketine yapılan «ciro» «alacağın temliki» hükümlerine tabidir.
… ddesinin 3.fıkrası karşısında davacı tarafın dava dışı şirket ile aralarındaki ilişkiden kaynaklanan defileri davalı tarafa ileri süremeyeceği, ancak davalı tarafın «kambiyo senedini» iktisap ederden bile bile borçlu zararına hareket etmiş olması durumunun istisna olduğunu, davacı tarafın açıkça bu yönde bir iddiası olmadığı gibi dosyaya bu yönde bir delil sunulmadığı, davalı «faktoring» şirketinin kambiyo senetlerini 6361 sayılı Kanunun 9. maddesinin 2. fıkrasına uygun olarak «fatura» karşılığında iktisap ettiği, ayrıca davacı şirket tarafından iki adet «çek» hakkında 03.07.2012 tarihli belge verildiği, bu çekler faturalar bakımından «kabul beyanı» ile «taahhütte» bulunulduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Bu durumda dava dışı «lehdara» karşı ileri sürülebilecek her türlü itiraz ve definin «faktoring» şirketine karşı da ileri sürülmesi mümkündür.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kabul beyanı · kambiyo senedi · ciro · hamil · taahhütname · çek · menfi tespit
Benzer bu kararda… ddesinin 3.fıkrası karşısında davacı tarafın dava dışı şirket ile aralarındaki ilişkiden kaynaklanan defileri davalı tarafa ileri süremeyeceği, ancak davalı tarafın «kambiyo senedini» iktisap ederden bile bile borçlu zararına hareket etmiş olması durumunun istisna olduğunu, davacı tarafın açıkça bu yönde bir iddiası olmadığı gibi dosyaya bu yönde bir delil sunulmadığı, davalı «faktoring» şirketinin kambiyo senetlerini 6361 sayılı Kanunun 9. maddesinin 2. fıkrasına uygun olarak «fatura» karşılığında iktisap ettiği, ayrıca davacı şirket tarafından iki adet «çek» hakkında 03.07.2012 tarihli belge verildiği, bu çekler faturalar bakımından «kabul beyanı» ile «taahhütte» bulunulduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava konusu çeklere «ciro» yoluyla «hamil» olan davalı şirket, aralarındaki «faktoring» ilişkisine istinaden çekleri dava dışı Emir İthalat İhracat Ltd.
Dava dışı kişi tarafından «faktoring» şirketine yapılan «ciro» «alacağın temliki» hükümlerine tabidir.
Ancak somut olayda «menfi tespit» davasının aynı anda hem dava dışı «lehdara» hem de davalı «faktoring» şirketine karşı yöneltilmemiş olduğu göz önüne alınarak öncelikle lehdara karşı açılan davanın sonucunun beklenmesi ve varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken somut olayda uygulama yeri olmayan 6361 sayılı Kanunun 9/3 hükmü çerçevesinde değerlendirme yapılarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2022/1264 E. , 2022/2680 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 18.07.2016 tarih ve 2014/1453 E. - 2016/723 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi asıl ve birleşen davada temlik alan davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, bazı noksanlıkların ikmali için mahalline geri çevrilen dosyanın eksikliklerin giderilmesinden sonra iade edildiği anlaşılmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Asıl ve birleşen davada davacı vekili, asıl davada davalı ile müvekkili arasında ticari satımdan kaynaklanan mal alım sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme uyarınca 225.000,00 TL'lik ticari mal temin edilmesi ve bu malların ne şekilde ve hangi şartlar dahilinde teslim alınacağı hususunda anlaşma imzalandığını, malların müvekkili şirkete fatura ve sevk irsaliyeleri ile birlikte teslim edilmesine müteakip ödeme aracı olarak sözleşmede belirtilen tarih ve bedelli avans çeklerinin davalı şirkete teslim edildiğini, belirlenen teslim süresinde edimlerini yerine getirmeyen davalı ile yapılan görüşmeler sonucu sözleşme konusu malların veya verilen avans çeklerinin müvekkili şirkete tesliminin istendiğini, davalı şirketin bu çeklerin bir kısmını fatura ve sevk irsaliyesi olmadan yasal mevzuata aykırı olarak davalı ...
Faktöring A.Ş.' ye temlik ettiğini, malların teslim edilmediği gibi dava konusu çeklerin de iade edilmediğini ileri sürerek 42.000.- TL bedelli 20.11.2014 ve 25.12.2014 tarihli çekler yönünden borçlu olunmadığının tespitine, dava konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiş, birleşen davada ise aynı hukuki ilişkiye dayalı olarak 30/11/2014 tarihli 42.000,00 TL bedelli çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitini ve çekin iptalini istemiştir.
Asıl davada davalı ... Faktoring vekili, müvekkilinin 6361 sayılı Yasa' nın belirttiği tüm yükümlülükleri yerine getirmek suretiyle dava konusu çeki iktisap ettiğini, müvekkiline herhangi bir kusur isnadının mümkün olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Asıl ve birleşen davada davalı Star Ege Ltd. Şti.'ne ait usulüne uygun tebligat yapılmış, davalı cevap dilekçesi sunmadığı gibi duruşmalara da katılmamıştır.
Birleşen davada davalı ...Ş. vekili, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu edilen çeklerin davacı tarafın yasal defterlerinde kayıtlı bulunduğu, davalılardan Star Ege Ltd. Şti' ne mahkeme tarafından açıklamalı defter ibraz davetiyesi çıkarılmasına rağmen davalı tarafından defterlerini sunmadığı, davalı defterleri üzerinde inceleme yapmanın mümkün olmadığı, davacı kayıtları üzerinden bakıldığında davalı taraflardan Star Ege Ltd. Şti'nin davacı şirkete 625.000,00 TL borçlu olduğu, taraflar arasında düzenlenen 17/07/2014 tarihli sözleşmenin 9/a bendi gereğince dava konusu çeklerden dolayı davacı Amerikan Kolejinin davalılardan Star Ege Ltd. Şti'ne borçlu olmadığı, dava konusu edilen çeklerin, davalı Star Ege ile davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring arasında imza altına alınan faktoring sözleşmeleri ve faturalar doğrultusunda davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring'e intikal ettiği gerekçesiyle asıl dava yönünden davanın davalı Star Ege Ltd.
Şti. yönünden kabulü ile, davanın istirdat davasına dönüştüğü gözetilerek davacı tarafça yapılan 106.862,04 TL'lik ödemenin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davanın davalı ... Faktoring A.Ş yönünden reddine, birleşen dava yönünden davanın, davalı Star Ege Ltd. Şti. yönünden kabulü ile davanın istirdat davasına dönüştüğü gözetilerek davacı tarafça yapılan 64.100,00 TL'lik ödemenin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davanın davalı ...Ş yönünden reddine karar verilmiştir.
Karar, asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava konusu çeklerin keşidecisi asıl ve birleşen davada davacı(temlik eden) Platin Kenttepe Eğitim Ltd. Şti. lehtar ve birinci ciranta asıl ve birleşen davada davalı Star Ege Otomotiv Ltd. Şti. ikinci ciranta asıl dava konusu iki çekte Yapı Kredi Faktoring A.Ş., birleşen dava konusu çekte Eko Faktoring A.Ş.'dir. 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içermektedir.
Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir. Nitekim, faktoring işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir. Öte yandan aynı kararda faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır. faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasa'nın 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir. Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir.
6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi, faktoring işleminin yukarıda belirtilen tarafları dışında kalan kambiyo borçluları bakımından uygulanabilecek bir hükümdür. Başka bir anlatımla, faktoring işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa (keşideci, lehdar veya ciranta) onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır. Somut olayda uyuşmazlık faktoring işleminin tarafları arasında olduğundan anılan Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün uygulama yeri bulunmamaktadır.
Bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesine gelince; mahkemece asıl ve birleşen davada davacının faktoring işleminin tarafı olan asıl davada davalı Star Ege Otomotiv Ltd. Şti.'ye borçlu olmadığına hükmedilmiş olup davacının bedelsizlik defini asıl ve birleşen davada davalı ... şirketlerine karşı ileri sürmesi mümkün olduğundan davanın kabulü gerekirken somut olaya uygun düşmeyen gerekçelerle asıl davada davalı ... Faktoring A.Ş. ve birleşen davada davalı ...Ş. yönünden davanın reddi doğru görülmemiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle asıl ve birleşen davada davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün asıl ve birleşen davada davacı yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz eden asıl ve birleşen davada temlik alan davacıya iadesine, 31/03/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/766116900 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz