Çek İptali
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2020/2525 E. 2020/3862 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
avans çeki↗ ciro zinciri↗ şahsi def'i↗ çekin bedelsizliği↗ faktoring sözleşmesi↗ faktoring↗ finansal kiralama↗ lehdar↗ ciranta↗ alacağın temliki↗ lehtar↗ bedelsizlik↗ iyiniyet↗ ciro↗ kesin süre↗ açılmamış sayılma↗ ispat yükü↗ tbk 99↗ def'i↗ hamil↗ keşideci↗ temlik↗ istirdat↗ fatura↗ çek↗ kötüniyet↗ harç↗ menfi tespit↗ dava sebebi↗ avans faizi↗ ibraz↗ teslim↗ kesin hüküm↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, dava dilekçesinin yasal unsurları içeren bir dava dilekçesi niteliğinde olmadığı ve ek bir süre tanımanın olanaklı olmadığı sonucuna varıldığı, yasal nitelikte hiçbir delilin mahkemeye sunulmayıp, salt dava dilekçesindeki soyut iddialarla yetinildiği, HMK 119 maddenin 1. bendinde yer alan d, e , f ve g bentlerindeki mevcut zorunlu dava dilekçesi unsurlarının eksik biçimde yer aldığı ve kesin süre içinde bu eksikliklerin tamamlanmadığı gerekçeleriyle, davanın HMK 119/2. maddesine göre açılmamış sayılmasına karar verilmiş, hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine kapatılan Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2014/19196 Esas, 2015/8888 Karar sayılı, 16/06/2015 tarihli ilamı ile “Açıklanan bu dava dilekçesi ile HMK 119/1-e-f-g maddesine uygun biçimde, hukuki sebebin avans çeki iddiasına dayalı menfi tespit/istirdat olduğu, iddianın özetlendiği ve davacının dayandığı delilleri de mahkemeye bildirdiği açıktır. Yine, 6100 S. HMK'nın 119/1-d maddesinde dava konusunun değerinin gösterilmesi gerektiği belirtilmiştir. Mahkemece ödenmesi gereken harç hesaplanabildiğine göre dava konusunun değerinin gösterildiği kabul edilmelidir. Kaldı ki dava dilekçesinde dava konusu çek bedeli açıkça beyan edilmiştir. Mahkemece açıklanan bu yönler ve HMK’nın 33. maddesi hükmü gereğince hakimin kanunları re’sen tatbik ederek iddia ve müdafaadaki netice-i talepleri karara
bağlayacağı
da gözetilmeden, yazılı gerekçelerle davalı .... Şti. yönünden davanın HMK'nın 119/2. maddesi hükmü uyarınca açılmamış sayılmasına karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
Bozmadan sonra asıl ve birleşen davada davacı vekili, 12.858,00 TL bedelli çeki iş karşılığı Alkomeks Ltd. Şti.'ye verdiğini, ancak Alkomeks Ltd. Şti.'nin çekin karşılığı olan malları teslim etmediğini, çek bedelinin ilgili çekte ciro alacaklısı olan davalı firmaya ödendiğini ileri sürerek davalıya ödenen çek bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari işlerde uygulanacak avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Birleşen davada davalı vekili, davalı şirketin faktoring mevzuatına uygun olarak hareket ettiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde, çek üzerindeki ciro zincirinin şeklen geçerli olduğu, çekin davalı ...'e verilmesine dair asıl sözleşmenin davalı ... firması tarafından düzenlenen faturalarla teyit edildiği, davalı ...'in, çeki davalı ... şirketine temlik ederken, çeki davacı şirketten, ibraz edilen fatura içeriği mallar karşılığında aldığına dair beyanda bulunduğu, bu durumda davacının dava konusu çekin davalı ...'e verilmesine ilişkin sözleşmeyi ispat ettiği, fatura konusu malların davacıya teslim edildiği hususunu ispat yükü davalı ...'de olmasına rağmen bu yönde bir delil ibraz edilemediği, sözleşme karşılığında davacıya bir mal teslim edildiği ispat edilemediğinden çekin bedelsiz kaldığı, bedelsiz kalan bu çekin davacı tarafından 06/10/2011 tarihinde ödendiği, asıl davanın kabulü gerektiği, birleşen dava bakımından davalı ... şirketinin, dava konusu çeki, faktoring sözleşmesi ile teslim aldığı, faktoring sözleşmesi yapılırken, davalı ... tarafından çeke ilişkin faturaların da sunulduğu, davalı ... şirketinin çeke hamil olmasında herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, birleşen dosya davalısı yönünden davanın ispatlanamaması nedeniyle davanın reddi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile; 12.852,00 TL'nin 06/10/2011 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... Mak. Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya ödenmesine, birleşen dava hakkında açılan davanın reddine karar verilmiş, hüküm asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava konusu çekin keşidecisi asıl ve birleşen davada davacı Dişlitaş Ltd. Şti., lehtar ve birinci ciranta davalı .... Şti., ikinci ciranta Çağdaş Faktoring A.Ş'dir. 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içermektedir.
Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir. Nitekim, faktoring işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir. Öte yandan aynı kararda faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır. Faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasa'nın 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir. Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir. 6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi, faktoring işleminin yukarıda belirtilen tarafları dışında kalan kambiyo borçluları bakımından uygulanabilecek bir hükümdür. Başka bir anlatımla, faktoring işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa (keşideci, lehdar veya ciranta) onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır. Somut olayda uyuşmazlık faktoring işleminin tarafları arasında olduğundan anılan Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün uygulama yeri bulunmamaktadır.
Bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesine gelince; mahkemece asıl ve birleşen davada davacının faktoring işleminin tarafı olan asıl davada davalı .... Şti.'ye borçlu olmadığına hükmedilmiş olup davacının bedelsizlik defini birleşen davada davalı ... şirketine karşı ileri sürmesi mümkün olduğundan davanın kabulü gerekirken somut olaya uygun düşmeyen gerekçelerle birleşen davanın reddi doğru görülmemiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2021/9110 E. 2022/9036 K.
Ortak:şahsi def'i · faktoring sözleşmesi · faktoring · ciranta · alacağın temliki · bedelsizlik · iyiniyet · def'i · Çek İptali
İncelediğiniz kararda6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin «iyiniyetli» ya da «kötüniyetli» olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde, «çek» üzerindeki «ciro zincirinin» şeklen geçerli olduğu, çekin davalı ...'e verilmesine dair asıl sözleşmenin davalı ... firması tarafından düzenlenen faturalarla teyit edildiği, davalı ...'in, çeki davalı ... şirketine «temlik» ederken, çeki davacı şirketten, «ibraz» edilen «fatura» içeriği mallar karşılığında aldığına dair beyanda bulunduğu, bu durumda davacının dava konusu çekin davalı ...'e verilmesine ilişkin sözleşmeyi ispat ettiği, fatura konusu malların davacıya «teslim» edildiği hususunu «ispat yükü» davalı ...'de olmasına rağmen bu yönde bir delil ibraz edilemediği, sözleşme karşılığında davacıya bir mal teslim edildiği ispat edilemediğinden «çekin bedelsiz» kaldığı, bedelsiz kalan bu çekin davacı tarafından 06/10/2011 tarihinde ödendiği, asıl davanın kabulü gerektiği, birleşen dava bakımından davalı ... şirketinin, dava konusu çeki, «faktoring sözleşmesi» ile teslim aldığı, faktoring sözleşmesi yapılırken, davalı ... tarafından çeke ilişkin faturaların da sunulduğu, davalı ... şirketinin çeke «hamil» olmasında herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, birleşen dosya davalısı yönünden davanın ispatlanamaması nedeniyle davanın reddi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile; 12.852,00 TL'nin 06/10/2011 tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalı ...
Buna göre borçlu, «faktoring» işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu «def»'ileri alacağı «faktoring sözleşmesine» dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir.
Benzer bu karardaBuna göre borçlu, «faktoring» işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu «def»'ileri alacağı «faktoring sözleşmesine» dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir.
6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyi niyetli ya da kötü niyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Davacının «bedelsizlik def»’ini davalı ... şirketine karşı ileri sürmesinin mümkün olduğu, aksi kabulde dahi davalı ... şirketinin dava konusu çeki ilgili mevzuata uygun belge ile uhdesine almadığı, «faktoring» şirketince diğer davalının alacağını teyit noktasında ileri sürülen delillerin yeterli bulunmadığı gerekçesiyle davanın her iki davalı için kabulü gerekirken somut …
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:bedelsizlik def'i · şahsi defi · hatır çeki · borçlu olunmadığının tespiti · muvazaa · üçüncü kişi
Benzer bu karardaMahkemece tüm dosya kapsamına göre, davacının kendi «muvazasına» dayanamayacağı, davalı ... şirketinin iyi niyetli «üçüncü kişi» olduğu, temeldeki «şahsi definin» ilişkinin dışında olan «iyiniyetli» Faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, Faktoring şirketinin yasal ve yönetmenlik hükümlerine uygun olarak «alacağı temlik» aldığı gerekçesiyle davalı ...
Dava, «çek» nedeniyle «borçlu olunmadığının tespiti» istemine ilişkindir.
Şti. arasında yapılan sözleşme ile çeklerin «bedelsiz» olduğu ve «hatır çeki» olarak düzenlendiği konusunda sözleşme imzalanmıştır.
Şti.’ne karşı «şahsi defi» olarak her zaman ileri sürülebilir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/11781 E. 2015/8359 K.
Ortak:faktoring · ciranta · iyiniyet · ciro · hamil · keşideci · çek
İncelediğiniz karardaMahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde, «çek» üzerindeki «ciro zincirinin» şeklen geçerli olduğu, çekin davalı ...'e verilmesine dair asıl sözleşmenin davalı ... firması tarafından düzenlenen faturalarla teyit edildiği, davalı ...'in, çeki davalı ... şirketine «temlik» ederken, çeki davacı şirketten, «ibraz» edilen «fatura» içeriği mallar karşılığında aldığına dair beyanda bulunduğu, bu durumda davacının dava konusu çekin davalı ...'e verilmesine ilişkin sözleşmeyi ispat ettiği, fatura konusu malların davacıya «teslim» edildiği hususunu «ispat yükü» davalı ...'de olmasına rağmen bu yönde bir delil ibraz edilemediği, sözleşme karşılığında davacıya bir mal teslim edildiği ispat edilemediğinden «çekin bedelsiz» kaldığı, bedelsiz kalan bu çekin davacı tarafından 06/10/2011 tarihinde ödendiği, asıl davanın kabulü gerektiği, birleşen dava bakımından davalı ... şirketinin, dava konusu çeki, «faktoring sözleşmesi» ile teslim aldığı, faktoring sözleşmesi yapılırken, davalı ... tarafından çeke ilişkin faturaların da sunulduğu, davalı ... şirketinin çeke «hamil» olmasında herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, birleşen dosya davalısı yönünden davanın ispatlanamaması nedeniyle davanın reddi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile; 12.852,00 TL'nin 06/10/2011 tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalı ...
Başka bir anlatımla, «faktoring» işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa («keşideci», «lehdar» veya «ciranta») onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır.
Şti.'nin çekin karşılığı olan malları «teslim» etmediğini, «çek» bedelinin ilgili çekte «ciro» alacaklısı olan davalı firmaya ödendiğini ileri sürerek davalıya ödenen çek bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari işlerde uygulanacak «avans faizi» ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının «ciro» imzasının «sahteliğinin» diğer «cirantaların» imzalarının geçerliliğini etkilemeyeceği, davalı «faktoring» şirketi «iyiniyetli hamil» olup, çeki «kötü niyetle iktisap» ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğunun kanıtlanamadığı, davalının çeki ciro yoluyla iktisabının 6361 sayılı Yasa’nın 9/2. maddesine uygun bulunduğu, dava dışı «keşideci» tarafından «yetkili hamil» olan davalıya ödenen «çek» bedelinin davacı tarafa verilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:iyiniyetli hamil · kötü niyetli iktisap · sahtelik · yetkili hamil
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının «ciro» imzasının «sahteliğinin» diğer «cirantaların» imzalarının geçerliliğini etkilemeyeceği, davalı «faktoring» şirketi «iyiniyetli hamil» olup, çeki «kötü niyetle iktisap» ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğunun kanıtlanamadığı, davalının çeki ciro yoluyla iktisabının 6361 sayılı Yasa’nın 9/2. maddesine uygun bulunduğu, dava dışı «keşideci» tarafından «yetkili hamil» olan davalıya ödenen «çek» bedelinin davacı tarafa verilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/1264 E. 2022/2680 K.
Ortak:şahsi def'i · faktoring sözleşmesi · faktoring · lehdar · ciranta · alacağın temliki · lehtar · bedelsizlik
İncelediğiniz karardaMahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde, «çek» üzerindeki «ciro zincirinin» şeklen geçerli olduğu, çekin davalı ...'e verilmesine dair asıl sözleşmenin davalı ... firması tarafından düzenlenen faturalarla teyit edildiği, davalı ...'in, çeki davalı ... şirketine «temlik» ederken, çeki davacı şirketten, «ibraz» edilen «fatura» içeriği mallar karşılığında aldığına dair beyanda bulunduğu, bu durumda davacının dava konusu çekin davalı ...'e verilmesine ilişkin sözleşmeyi ispat ettiği, fatura konusu malların davacıya «teslim» edildiği hususunu «ispat yükü» davalı ...'de olmasına rağmen bu yönde bir delil ibraz edilemediği, sözleşme karşılığında davacıya bir mal teslim edildiği ispat edilemediğinden «çekin bedelsiz» kaldığı, bedelsiz kalan bu çekin davacı tarafından 06/10/2011 tarihinde ödendiği, asıl davanın kabulü gerektiği, birleşen dava bakımından davalı ... şirketinin, dava konusu çeki, «faktoring sözleşmesi» ile teslim aldığı, faktoring sözleşmesi yapılırken, davalı ... tarafından çeke ilişkin faturaların da sunulduğu, davalı ... şirketinin çeke «hamil» olmasında herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, birleşen dosya davalısı yönünden davanın ispatlanamaması nedeniyle davanın reddi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile; 12.852,00 TL'nin 06/10/2011 tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalı ...
Başka bir anlatımla, «faktoring» işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa («keşideci», «lehdar» veya «ciranta») onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır.
Şti., «lehtar» ve birinci «ciranta» davalı ....
Benzer bu karardaBaşka bir anlatımla, «faktoring» işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa («keşideci», «lehdar» veya «ciranta») onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır.
Şti'ne borçlu olmadığı, dava konusu edilen çeklerin, davalı Star Ege ile davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring arasında imza altına alınan «faktoring sözleşmeleri» ve faturalar doğrultusunda davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring'e intikal ettiği gerekçesiyle asıl dava yönünden davanın davalı Star Ege Ltd.
Şti. «lehtar» ve birinci «ciranta» asıl ve birleşen davada davalı Star Ege Otomotiv Ltd.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:e-defter
Benzer bu karardaMahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu edilen çeklerin davacı tarafın yasal «defterlerinde» kayıtlı bulunduğu, davalılardan Star Ege Ltd.
Şti' ne mahkeme tarafından açıklamalı «defter» «ibraz» davetiyesi çıkarılmasına rağmen davalı tarafından defterlerini sunmadığı, davalı defterleri üzerinde inceleme yapmanın mümkün olmadığı, davacı kayıtları üzerinden bakıldığında davalı taraflardan Star Ege Ltd.
2 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/4643 E. 2020/5620 K.
Ortak:şahsi def'i · faktoring sözleşmesi · faktoring · lehdar · ciranta · alacağın temliki · bedelsizlik · iyiniyet
İncelediğiniz karardaMahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde, «çek» üzerindeki «ciro zincirinin» şeklen geçerli olduğu, çekin davalı ...'e verilmesine dair asıl sözleşmenin davalı ... firması tarafından düzenlenen faturalarla teyit edildiği, davalı ...'in, çeki davalı ... şirketine «temlik» ederken, çeki davacı şirketten, «ibraz» edilen «fatura» içeriği mallar karşılığında aldığına dair beyanda bulunduğu, bu durumda davacının dava konusu çekin davalı ...'e verilmesine ilişkin sözleşmeyi ispat ettiği, fatura konusu malların davacıya «teslim» edildiği hususunu «ispat yükü» davalı ...'de olmasına rağmen bu yönde bir delil ibraz edilemediği, sözleşme karşılığında davacıya bir mal teslim edildiği ispat edilemediğinden «çekin bedelsiz» kaldığı, bedelsiz kalan bu çekin davacı tarafından 06/10/2011 tarihinde ödendiği, asıl davanın kabulü gerektiği, birleşen dava bakımından davalı ... şirketinin, dava konusu çeki, «faktoring sözleşmesi» ile teslim aldığı, faktoring sözleşmesi yapılırken, davalı ... tarafından çeke ilişkin faturaların da sunulduğu, davalı ... şirketinin çeke «hamil» olmasında herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, birleşen dosya davalısı yönünden davanın ispatlanamaması nedeniyle davanın reddi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile; 12.852,00 TL'nin 06/10/2011 tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalı ...
6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin «iyiniyetli» ya da «kötüniyetli» olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Başka bir anlatımla, «faktoring» işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa («keşideci», «lehdar» veya «ciranta») onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır.
Benzer bu kararda6361 sayılı Yasanın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin «iyiniyetli» ya da «kötüniyetli» olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Mahkemece yapılan yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, TMK’nun 2. maddesi kapsamında davacının kendi «muvazasına» dayanmasının «hakkın kötüye kullanımı» teşkil ettiğini ve davacının kendi muvazası ile yarattığı durumdan sorumlu olacağı, «borcun ifası» için verilen çekin ödeme aracı olduğu, temeldeki ilişki nedeniyle «şahsi defi»'lerin, «iyiniyetli» 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceği, davalı ... şirketinin yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak «alacağı temlik» aldığı gerekçesiyle her bir davalı yönünden davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava konusu iki adet çekten 23.01.2015 tarihli 62.000.-TL’lik çekin «keşidecisi» davacı, «lehdarı» ve 1. «cirantası» davalı Özrenk Boya Ltd.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:bedelsizlik defi · şahsi defi · hatır çeki · borcun ifası · muvazaa · hakkın kötüye kullanılması · kambiyo senedi
Benzer bu karardaMahkemece yapılan yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, TMK’nun 2. maddesi kapsamında davacının kendi «muvazasına» dayanmasının «hakkın kötüye kullanımı» teşkil ettiğini ve davacının kendi muvazası ile yarattığı durumdan sorumlu olacağı, «borcun ifası» için verilen çekin ödeme aracı olduğu, temeldeki ilişki nedeniyle «şahsi defi»'lerin, «iyiniyetli» 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceği, davalı ... şirketinin yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak «alacağı temlik» aldığı gerekçesiyle her bir davalı yönünden davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Şti. arasında çeklerin «bedelsiz» olduğu ve «hatır çeki» olarak düzenlendiği konusunda 04.09.2014 tarihli sözleşme imzalanmıştır.
Şti.’ne karşı «şahsi defi» olarak her zaman ileri sürülebilir.
Şti. 'ne borçlu olmadığı aralarındaki sözleşme ile belirlenmiş olup davacının «bedelsizlik defi»'ni davalı ... şirketine karşı ileri sürmesi mümkün olduğundan davanın kabulü gerekirken somut olaya uygun düşmeyen gerekçelerle davanın reddi doğru görülmemiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/3657 E. 2021/1693 K.
Ortak:çekin bedelsizliği · faktoring · alacağın temliki · lehtar · bedelsizlik · def'i · keşideci · temlik
İncelediğiniz karardaMahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde, «çek» üzerindeki «ciro zincirinin» şeklen geçerli olduğu, çekin davalı ...'e verilmesine dair asıl sözleşmenin davalı ... firması tarafından düzenlenen faturalarla teyit edildiği, davalı ...'in, çeki davalı ... şirketine «temlik» ederken, çeki davacı şirketten, «ibraz» edilen «fatura» içeriği mallar karşılığında aldığına dair beyanda bulunduğu, bu durumda davacının dava konusu çekin davalı ...'e verilmesine ilişkin sözleşmeyi ispat ettiği, fatura konusu malların davacıya «teslim» edildiği hususunu «ispat yükü» davalı ...'de olmasına rağmen bu yönde bir delil ibraz edilemediği, sözleşme karşılığında davacıya bir mal teslim edildiği ispat edilemediğinden «çekin bedelsiz» kaldığı, bedelsiz kalan bu çekin davacı tarafından 06/10/2011 tarihinde ödendiği, asıl davanın kabulü gerektiği, birleşen dava bakımından davalı ... şirketinin, dava konusu çeki, «faktoring sözleşmesi» ile teslim aldığı, faktoring sözleşmesi yapılırken, davalı ... tarafından çeke ilişkin faturaların da sunulduğu, davalı ... şirketinin çeke «hamil» olmasında herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, birleşen dosya davalısı yönünden davanın ispatlanamaması nedeniyle davanın reddi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile; 12.852,00 TL'nin 06/10/2011 tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalı ...
Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, «faktoring» şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, «alacağın temliki» hükümlerine tabidir.
Nitekim, «faktoring» işlemlerinde «alacağın temliki» hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir.
Benzer bu karardaFaktoring işlemi içinde kalan üçlü ilişkide «keşideci» «lehtara» karşı ileri sürebileceği «def»’ileri «alacağın temliki» hükümlerine göre çeki iktisap eden «faktoring» şirketine karşı da ileri sürebilir.
Şti. tarafından «teslim» edilmediğini, böyle bir ticari ilişki bulunmadığını çekin «hatır çeki» olarak verildiğini, bu nedenle «çekin bedelsiz» olduğunu ileri sürmüştür.
Ancak, davacının öncelikle, aralarında hukuki ilişki bulunan dava dışı 3. kişiye verilen çekin gerçek bir mal ve hizmet karşılığı verilmediğini, çekin «hatır çeki» olduğunu, «çekin bedelsiz» olduğunu ispatlaması gerekir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Bozma ↔ benzerinde Kısmen bozma🔶 iki emsal
Farklı:hatır çeki · borçlu olunmadığının tespiti · eksik inceleme
Benzer bu karardaDava çekten dolayı «borçlu olunmadığının tespiti» istemine ilişkindir.
Şti. tarafından «teslim» edilmediğini, böyle bir ticari ilişki bulunmadığını çekin «hatır çeki» olarak verildiğini, bu nedenle «çekin bedelsiz» olduğunu ileri sürmüştür.
Ancak, davacının öncelikle, aralarında hukuki ilişki bulunan dava dışı 3. kişiye verilen çekin gerçek bir mal ve hizmet karşılığı verilmediğini, çekin «hatır çeki» olduğunu, «çekin bedelsiz» olduğunu ispatlaması gerekir.
Mahkemece davacının bu yöndeki iddia ve delilleri incelenip tartışılmaksızın «eksik inceleme» sonucu yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2020/2525 E. , 2020/3862 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 10.05.2018 tarih ve 2015/1005 E. - 2018/519 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesinin asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından istenildiği ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Asıl ve birleşen davada davacı vekili asıl davada, davacının Yapı Kredi Bankası Sarıgazi Şubesi'ne ait 3775247 numaralı 12.858-TL bedelli bir adet çeki mal alımı için davalı ... Mak. Ltd. Şti.'ye verdiğini, ancak davalı şirketin teslimat yapmadığı gibi, çeki de iade etmediğini, çekin bedelsiz kaldığını, çekin Çağdaş Finans Faktoring A.Ş’ye ciro edildiğini öğrendiklerini ileri sürerek borçlu olmadığının tespitine, çekin iptaline ve iadesine, ödeme yapılması durumunda davanın istirdat davasına dönüştürülmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Asıl davada davalı şirketin usule uygun tebligata rağmen davaya cevap vermediği, dahili davalı ...Ş’nin ise davanın usulden ve esastan reddini talep ettiği anlaşılmıştır.
Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, dava dilekçesinin yasal unsurları içeren bir dava dilekçesi niteliğinde olmadığı ve ek bir süre tanımanın olanaklı olmadığı sonucuna varıldığı, yasal nitelikte hiçbir delilin mahkemeye sunulmayıp, salt dava dilekçesindeki soyut iddialarla yetinildiği, HMK 119 maddenin 1. bendinde yer alan d, e , f ve g bentlerindeki mevcut zorunlu dava dilekçesi unsurlarının eksik biçimde yer aldığı ve kesin süre içinde bu eksikliklerin tamamlanmadığı gerekçeleriyle, davanın HMK 119/2. maddesine göre açılmamış sayılmasına karar verilmiş, hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine kapatılan Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2014/19196 Esas, 2015/8888 Karar sayılı, 16/06/2015 tarihli ilamı ile “Açıklanan bu dava dilekçesi ile HMK 119/1-e-f-g maddesine uygun biçimde, hukuki sebebin avans çeki iddiasına dayalı menfi tespit/istirdat olduğu, iddianın özetlendiği ve davacının dayandığı delilleri de mahkemeye bildirdiği açıktır.
Yine, 6100 S. HMK'nın 119/1-d maddesinde dava konusunun değerinin gösterilmesi gerektiği belirtilmiştir. Mahkemece ödenmesi gereken harç hesaplanabildiğine göre dava konusunun değerinin gösterildiği kabul edilmelidir. Kaldı ki dava dilekçesinde dava konusu çek bedeli açıkça beyan edilmiştir. Mahkemece açıklanan bu yönler ve HMK’nın 33. maddesi hükmü gereğince hakimin kanunları re’sen tatbik ederek iddia ve müdafaadaki netice-i talepleri karara
bağlayacağı
da gözetilmeden, yazılı gerekçelerle davalı .... Şti. yönünden davanın HMK'nın 119/2. maddesi hükmü uyarınca açılmamış sayılmasına karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
Bozmadan sonra asıl ve birleşen davada davacı vekili, 12.858,00 TL bedelli çeki iş karşılığı Alkomeks Ltd. Şti.'ye verdiğini, ancak Alkomeks Ltd. Şti.'nin çekin karşılığı olan malları teslim etmediğini, çek bedelinin ilgili çekte ciro alacaklısı olan davalı firmaya ödendiğini ileri sürerek davalıya ödenen çek bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari işlerde uygulanacak avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Birleşen davada davalı vekili, davalı şirketin faktoring mevzuatına uygun olarak hareket ettiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde, çek üzerindeki ciro zincirinin şeklen geçerli olduğu, çekin davalı ...'e verilmesine dair asıl sözleşmenin davalı ... firması tarafından düzenlenen faturalarla teyit edildiği, davalı ...'in, çeki davalı ... şirketine temlik ederken, çeki davacı şirketten, ibraz edilen fatura içeriği mallar karşılığında aldığına dair beyanda bulunduğu, bu durumda davacının dava konusu çekin davalı ...'e verilmesine ilişkin sözleşmeyi ispat ettiği, fatura konusu malların davacıya teslim edildiği hususunu ispat yükü davalı ...'de olmasına rağmen bu yönde bir delil ibraz edilemediği, sözleşme karşılığında davacıya bir mal teslim edildiği ispat edilemediğinden çekin bedelsiz kaldığı, bedelsiz kalan bu çekin davacı tarafından 06/10/2011 tarihinde ödendiği, asıl davanın kabulü gerektiği, birleşen dava bakımından davalı ...
şirketinin, dava konusu çeki, faktoring sözleşmesi ile teslim aldığı, faktoring sözleşmesi yapılırken, davalı ... tarafından çeke ilişkin faturaların da sunulduğu, davalı ... şirketinin çeke hamil olmasında herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, birleşen dosya davalısı yönünden davanın ispatlanamaması nedeniyle davanın reddi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile;
12. 852,00 TL'nin 06/10/2011 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... Mak. Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya ödenmesine, birleşen dava hakkında açılan davanın reddine karar verilmiş, hüküm asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava konusu çekin keşidecisi asıl ve birleşen davada davacı Dişlitaş Ltd. Şti., lehtar ve birinci ciranta davalı .... Şti., ikinci ciranta Çağdaş Faktoring A.Ş'dir. 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içermektedir.
Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir. Nitekim, faktoring işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir. Öte yandan aynı kararda faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır. Faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasa'nın 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir. Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir.
6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi, faktoring işleminin yukarıda belirtilen tarafları dışında kalan kambiyo borçluları bakımından uygulanabilecek bir hükümdür. Başka bir anlatımla, faktoring işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa (keşideci, lehdar veya ciranta) onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır. Somut olayda uyuşmazlık faktoring işleminin tarafları arasında olduğundan anılan Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün uygulama yeri bulunmamaktadır.
Bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesine gelince; mahkemece asıl ve birleşen davada davacının faktoring işleminin tarafı olan asıl davada davalı .... Şti.'ye borçlu olmadığına hükmedilmiş olup davacının bedelsizlik defini birleşen davada davalı ... şirketine karşı ileri sürmesi mümkün olduğundan davanın kabulü gerekirken somut olaya uygun düşmeyen gerekçelerle birleşen davanın reddi doğru görülmemiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün asıl ve birleşen davada davacı yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz eden asıl ve birleşen davada davacıya iadesine, 06/10/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/618824400 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz