Çek İptali
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2021/9110 E. 2022/9036 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
bedelsizlik def'i↗ şahsi defi↗ hatır çeki↗ şahsi def'i↗ faktoring sözleşmesi↗ faktoring↗ finansal kiralama↗ borçlu olunmadığının tespiti↗ ciranta↗ alacağın temliki↗ muvazaa↗ bedelsizlik↗ iyiniyet↗ üçüncü kişi↗ tbk 99↗ def'i↗ hamil↗ keşideci↗ temlik↗ fatura↗ çek↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece tüm dosya kapsamına göre, davacının kendi muvazasına dayanamayacağı, davalı ... şirketinin iyi niyetli üçüncü kişi olduğu, temeldeki şahsi definin ilişkinin dışında olan iyiniyetli Faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, Faktoring şirketinin yasal ve yönetmenlik hükümlerine uygun olarak alacağı temlik aldığı gerekçesiyle davalı ... Boya Kimya San. ve Tic. Ltd. yönünden davanın kabulüne, davacının borçlu olmadığının tespitine, davalı Stratejik Faktoring A.Ş. yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava, çek nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Dava konusu çeklerin keşidecisi davacı, birinci ciranta davalı ... Boya...Ltd. Şti. olup, hamili davalı Sinerji Faktoring A.Ş.' dir. Davacı ile davalılardan ... Boya...Ltd. Şti. arasında yapılan sözleşme ile çeklerin bedelsiz olduğu ve hatır çeki olarak düzenlendiği konusunda sözleşme imzalanmıştır. Bu durumda davacı tarafından çeklerin bedelsizliği davalılardan ... Boya...Ltd. Şti.’ne karşı şahsi defi olarak her zaman ileri sürülebilir. 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içermektedir. Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir. Nitekim, faktoring işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir. Öte yandan aynı kararda faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır. Faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasanın 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1.maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir. Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir. 6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyi niyetli ya da kötü niyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesine gelince; davacının, davalılardan faktoring işleminin tarafı olan ... Boya...Ltd. Şti.'ne borçlu olmadığı aralarındaki sözleşme ile belirlenmiş olup ayrıca ilk derece mahkemesince verilen karar davalı tarafından temyiz edilmediğinden bu davalı yönünden davacının borçlu olmadığı hususu kesinleşmiştir. Davacının bedelsizlik def’ini davalı ... şirketine karşı ileri sürmesinin mümkün olduğu, aksi kabulde dahi davalı ... şirketinin dava konusu çeki ilgili mevzuata uygun belge ile uhdesine almadığı, faktoring şirketince diğer davalının alacağını teyit noktasında ileri sürülen delillerin yeterli bulunmadığı gerekçesiyle davanın her iki davalı için kabulü gerekirken somut olaya uygun düşmeyen gerekçelerle davanın faktoring şirketi bakımından reddi doğru görülmemiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/4643 E. 2020/5620 K.
Ortak:şahsi defi · hatır çeki · şahsi def'i · faktoring sözleşmesi · faktoring · ciranta · alacağın temliki · muvazaa
İncelediğiniz karardaMahkemece tüm dosya kapsamına göre, davacının kendi «muvazasına» dayanamayacağı, davalı ... şirketinin iyi niyetli «üçüncü kişi» olduğu, temeldeki «şahsi definin» ilişkinin dışında olan «iyiniyetli» Faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, Faktoring şirketinin yasal ve yönetmenlik hükümlerine uygun olarak «alacağı temlik» aldığı gerekçesiyle davalı ...
Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, «faktoring» şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, «alacağın temliki» hükümlerine tabidir.
Nitekim, «faktoring» işlemlerinde «alacağın temliki» hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir.
Benzer bu karardaMahkemece yapılan yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, TMK’nun 2. maddesi kapsamında davacının kendi «muvazasına» dayanmasının «hakkın kötüye kullanımı» teşkil ettiğini ve davacının kendi muvazası ile yarattığı durumdan sorumlu olacağı, «borcun ifası» için verilen çekin ödeme aracı olduğu, temeldeki ilişki nedeniyle «şahsi defi»'lerin, «iyiniyetli» 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceği, davalı ... şirketinin yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak «alacağı temlik» aldığı gerekçesiyle her bir davalı yönünden davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, «faktoring» şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, «alacağın temliki» hükümlerine tabidir.
Nitekim, «faktoring» işlemlerinde «alacağın temliki» hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K. sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:bedelsizlik defi · borcun ifası · lehdar · hakkın kötüye kullanılması · kambiyo senedi · ciro · kötüniyet
Benzer bu karardaMahkemece yapılan yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, TMK’nun 2. maddesi kapsamında davacının kendi «muvazasına» dayanmasının «hakkın kötüye kullanımı» teşkil ettiğini ve davacının kendi muvazası ile yarattığı durumdan sorumlu olacağı, «borcun ifası» için verilen çekin ödeme aracı olduğu, temeldeki ilişki nedeniyle «şahsi defi»'lerin, «iyiniyetli» 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceği, davalı ... şirketinin yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak «alacağı temlik» aldığı gerekçesiyle her bir davalı yönünden davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/3 maddesi “Bir «kambiyo senedinin» «ciro» yoluyla «faktoring» şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan «def»’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.” hükmünü içermekte olup iş bu «çek» yönünden davanın bu gerekçe ile reddi gerekirken yazılı şekilde reddedilmesi doğru olmamıştır.
Dava konusu iki adet çekten 23.01.2015 tarihli 62.000.-TL’lik çekin «keşidecisi» davacı, «lehdarı» ve 1. «cirantası» davalı Özrenk Boya Ltd.
6361 sayılı Yasanın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin «iyiniyetli» ya da «kötüniyetli» olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/2525 E. 2020/3862 K.
Ortak:şahsi def'i · faktoring sözleşmesi · faktoring · ciranta · alacağın temliki · bedelsizlik · iyiniyet · def'i · Çek İptali
İncelediğiniz karardaBuna göre borçlu, «faktoring» işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu «def»'ileri alacağı «faktoring sözleşmesine» dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir.
6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyi niyetli ya da kötü niyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Davacının «bedelsizlik def»’ini davalı ... şirketine karşı ileri sürmesinin mümkün olduğu, aksi kabulde dahi davalı ... şirketinin dava konusu çeki ilgili mevzuata uygun belge ile uhdesine almadığı, «faktoring» şirketince diğer davalının alacağını teyit noktasında ileri sürülen delillerin yeterli bulunmadığı gerekçesiyle davanın her iki davalı için kabulü gerekirken somut …
Benzer bu kararda6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin «iyiniyetli» ya da «kötüniyetli» olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde, «çek» üzerindeki «ciro zincirinin» şeklen geçerli olduğu, çekin davalı ...'e verilmesine dair asıl sözleşmenin davalı ... firması tarafından düzenlenen faturalarla teyit edildiği, davalı ...'in, çeki davalı ... şirketine «temlik» ederken, çeki davacı şirketten, «ibraz» edilen «fatura» içeriği mallar karşılığında aldığına dair beyanda bulunduğu, bu durumda davacının dava konusu çekin davalı ...'e verilmesine ilişkin sözleşmeyi ispat ettiği, fatura konusu malların davacıya «teslim» edildiği hususunu «ispat yükü» davalı ...'de olmasına rağmen bu yönde bir delil ibraz edilemediği, sözleşme karşılığında davacıya bir mal teslim edildiği ispat edilemediğinden «çekin bedelsiz» kaldığı, bedelsiz kalan bu çekin davacı tarafından 06/10/2011 tarihinde ödendiği, asıl davanın kabulü gerektiği, birleşen dava bakımından davalı ... şirketinin, dava konusu çeki, «faktoring sözleşmesi» ile teslim aldığı, faktoring sözleşmesi yapılırken, davalı ... tarafından çeke ilişkin faturaların da sunulduğu, davalı ... şirketinin çeke «hamil» olmasında herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, birleşen dosya davalısı yönünden davanın ispatlanamaması nedeniyle davanın reddi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile; 12.852,00 TL'nin 06/10/2011 tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalı ...
Buna göre borçlu, «faktoring» işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu «def»'ileri alacağı «faktoring sözleşmesine» dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:avans çeki · ciro zinciri · çekin bedelsizliği · lehdar · lehtar · ciro · kesin süre · açılmamış sayılma
Benzer bu karardaMahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama neticesinde, «çek» üzerindeki «ciro zincirinin» şeklen geçerli olduğu, çekin davalı ...'e verilmesine dair asıl sözleşmenin davalı ... firması tarafından düzenlenen faturalarla teyit edildiği, davalı ...'in, çeki davalı ... şirketine «temlik» ederken, çeki davacı şirketten, «ibraz» edilen «fatura» içeriği mallar karşılığında aldığına dair beyanda bulunduğu, bu durumda davacının dava konusu çekin davalı ...'e verilmesine ilişkin sözleşmeyi ispat ettiği, fatura konusu malların davacıya «teslim» edildiği hususunu «ispat yükü» davalı ...'de olmasına rağmen bu yönde bir delil ibraz edilemediği, sözleşme karşılığında davacıya bir mal teslim edildiği ispat edilemediğinden «çekin bedelsiz» kaldığı, bedelsiz kalan bu çekin davacı tarafından 06/10/2011 tarihinde ödendiği, asıl davanın kabulü gerektiği, birleşen dava bakımından davalı ... şirketinin, dava konusu çeki, «faktoring sözleşmesi» ile teslim aldığı, faktoring sözleşmesi yapılırken, davalı ... tarafından çeke ilişkin faturaların da sunulduğu, davalı ... şirketinin çeke «hamil» olmasında herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı, birleşen dosya davalısı yönünden davanın ispatlanamaması nedeniyle davanın reddi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile; 12.852,00 TL'nin 06/10/2011 tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalı ...
… yut iddialarla yetinildiği, HMK 119 maddenin 1. bendinde yer alan d, e , f ve g bentlerindeki mevcut zorunlu dava dilekçesi unsurlarının eksik biçimde yer aldığı ve «kesin süre» içinde bu eksikliklerin tamamlanmadığı gerekçeleriyle, davanın HMK 119/2. maddesine göre «açılmamış sayılmasına» karar verilmiş, hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine kapatılan Yargıtay 19.
Hukuk Dairesi'nin 2014/19196 Esas, 2015/8888 Karar sayılı, 16/06/2015 tarihli ilamı ile “Açıklanan bu dava dilekçesi ile HMK 119/1-e-f-g maddesine uygun biçimde, hukuki «sebebin» «avans çeki» iddiasına dayalı «menfi tespit»/«istirdat» olduğu, iddianın özetlendiği ve davacının dayandığı delilleri de mahkemeye bildirdiği açıktır.
Şti. yönünden davanın HMK'nın 119/2. maddesi hükmü uyarınca «açılmamış sayılmasına» karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
-
Menfi tespit | Çeklerin iptali | Tazminat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/3927 E. 2021/3336 K.
Ortak:hatır çeki · şahsi def'i · faktoring sözleşmesi · faktoring · ciranta · alacağın temliki · bedelsizlik · def'i
İncelediğiniz karardaBuna göre borçlu, «faktoring» işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu «def»'ileri alacağı «faktoring sözleşmesine» dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir.
6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyi niyetli ya da kötü niyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Davacının «bedelsizlik def»’ini davalı ... şirketine karşı ileri sürmesinin mümkün olduğu, aksi kabulde dahi davalı ... şirketinin dava konusu çeki ilgili mevzuata uygun belge ile uhdesine almadığı, «faktoring» şirketince diğer davalının alacağını teyit noktasında ileri sürülen delillerin yeterli bulunmadığı gerekçesiyle davanın her iki davalı için kabulü gerekirken somut …
Benzer bu karardaBuna göre borçlu, «faktoring» işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu «def»'ileri alacağı «faktoring sözleşmesine» dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir.
6361 Sayılı Yasanın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyi niyetli ya da kötü niyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Şti.’nden olan faturalı alacağına dayalı olarak davalı ... şirketine «ciro» ve «temlik» ettiği, davacı anılan çeklerde «faktoring» ilişkisi dışında kaldığından 6361 Sayılı Kanun'un 9/3. maddesi uyarınca «bedelsizlik» iddiasının davalı ... şirketine karşı ileri sürülemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine, koşulları oluşmadığından davalı ... şirketinin tazminat talebinin reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:bedelsizlik iddiası · ticari defter kayıtları · lehtar · kambiyo senedi · ciro · ticari defter · e-defter
Benzer bu karardaŞti. tarafından davacı adına düzenlendiği ve davacının «ticari defterlerinde kayıtlı» olduğunun bilirkişi raporu ile tespit edildiği, yine davaya konu ... nolu çekin, 05.11.2014 tarihli alacak bildirim formundan sonra 16.10.2014 tarihli «fatura» ile ilişkilendirilerek davalı ... şirketine «temlik» edildiği, davacı ile davalılar Özrenk ....
Şti.’nin «lehtar», «faktoring» şirketinin de «hamil» konumunda bulunduğu 29.05.2015 keşide tarihli 54.700 TL bedelli ve 15.05.2015 keşide tarihli 35.000 USD bedelli çekler yönünden 6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi uyarınca «bedelsizlik iddiası» davalı ... şirketine ve diğer davalı şirketlere karşı ileri sürülebileceğinden bu iki «çek» yönünden davanın kabulü gerekirken reddi doğru görülmemiştir.
6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/3. maddesi “Bir «kambiyo senedinin» «ciro» yoluyla «faktoring» şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan «def»’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.” hükmü …
Şti.’ne «ciro» yoluyla geçtiği, 18.09.2014 tarihli faturanın davalı Özrenk ....
3 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/3657 E. 2021/1693 K.
Ortak:hatır çeki · faktoring · borçlu olunmadığının tespiti · alacağın temliki · bedelsizlik · def'i · keşideci · temlik
İncelediğiniz karardaYasa metninden de anlaşılacağı üzere, «faktoring» şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, «alacağın temliki» hükümlerine tabidir.
Nitekim, «faktoring» işlemlerinde «alacağın temliki» hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir.
Davacının «bedelsizlik def»’ini davalı ... şirketine karşı ileri sürmesinin mümkün olduğu, aksi kabulde dahi davalı ... şirketinin dava konusu çeki ilgili mevzuata uygun belge ile uhdesine almadığı, «faktoring» şirketince diğer davalının alacağını teyit noktasında ileri sürülen delillerin yeterli bulunmadığı gerekçesiyle davanın her iki davalı için kabulü gerekirken somut …
Benzer bu karardaFaktoring işlemi içinde kalan üçlü ilişkide «keşideci» «lehtara» karşı ileri sürebileceği «def»’ileri «alacağın temliki» hükümlerine göre çeki iktisap eden «faktoring» şirketine karşı da ileri sürebilir.
Şti. tarafından «teslim» edilmediğini, böyle bir ticari ilişki bulunmadığını çekin «hatır çeki» olarak verildiğini, bu nedenle «çekin bedelsiz» olduğunu ileri sürmüştür.
Ancak, davacının öncelikle, aralarında hukuki ilişki bulunan dava dışı 3. kişiye verilen çekin gerçek bir mal ve hizmet karşılığı verilmediğini, çekin «hatır çeki» olduğunu, «çekin bedelsiz» olduğunu ispatlaması gerekir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Bozma ↔ benzerinde Kısmen bozma🔶 iki emsal
Farklı:çekin bedelsizliği · lehtar · eksik inceleme · teslim
Benzer bu karardaŞti. tarafından «teslim» edilmediğini, böyle bir ticari ilişki bulunmadığını çekin «hatır çeki» olarak verildiğini, bu nedenle «çekin bedelsiz» olduğunu ileri sürmüştür.
Faktoring işlemi içinde kalan üçlü ilişkide «keşideci» «lehtara» karşı ileri sürebileceği «def»’ileri «alacağın temliki» hükümlerine göre çeki iktisap eden «faktoring» şirketine karşı da ileri sürebilir.
Ancak, davacının öncelikle, aralarında hukuki ilişki bulunan dava dışı 3. kişiye verilen çekin gerçek bir mal ve hizmet karşılığı verilmediğini, çekin «hatır çeki» olduğunu, «çekin bedelsiz» olduğunu ispatlaması gerekir.
Mahkemece davacının bu yöndeki iddia ve delilleri incelenip tartışılmaksızın «eksik inceleme» sonucu yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/1039 E. 2023/1275 K.
Ortak:şahsi defi · hatır çeki · faktoring sözleşmesi · faktoring · borçlu olunmadığının tespiti · alacağın temliki · muvazaa · bedelsizlik
İncelediğiniz karardaMahkemece tüm dosya kapsamına göre, davacının kendi «muvazasına» dayanamayacağı, davalı ... şirketinin iyi niyetli «üçüncü kişi» olduğu, temeldeki «şahsi definin» ilişkinin dışında olan «iyiniyetli» Faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, Faktoring şirketinin yasal ve yönetmenlik hükümlerine uygun olarak «alacağı temlik» aldığı gerekçesiyle davalı ...
Şti. arasında yapılan sözleşme ile çeklerin «bedelsiz» olduğu ve «hatır çeki» olarak düzenlendiği konusunda sözleşme imzalanmıştır.
Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, «faktoring» şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, «alacağın temliki» hükümlerine tabidir.
Benzer bu karardaİLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının kendi «muvazasına» dayanmasının «hakkın kötüye kullanımı» teşkil ettiği, kendi muvazası ile yarattığı durumdan sorumlu olacağı, çekin ödeme aracı oluşunun ve «borcun ifası» için verilmesinin asıl olduğu, temeldeki ilişkinin iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemeyeceği, bu kapsamda temeldeki «şahsi definin» ilişkinin dışında olan iyi niyetli «faktoring» firmasına karşı ileri sürülemeyeceği, faktoring şirketinin yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak «alacağı temlik» aldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece «keşidecisi» davacı, «lehdarı» davalı şirketler olan çeklerde, «şahsi defi» olan «hatır çeki» olduğu hususunun iyi niyetli davalı ... firmasına karşı ileri sürülemeyeceği gerekçesiyle davalı ... bakımından davanın reddine karar verilmiştir.
Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının davalı şirketlere «avans çeki» verdiğini, ancak aralarındaki anlaşmaya aykırı şekilde çeklerin «faktoring» şirketlerine «teslim» edildiğini, sahte faturalar kullanıldığını, mahkemenin davalı ... bakımından davanın reddi gerekçesinin yerinde olmadığını, mevzuat hükümlerinin yok sayıldığını, 6 …
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:avans çeki · borcun ifası · lehdar · hakkın kötüye kullanılması · kambiyo senedi · temsil · teslim
Benzer bu karardaİLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının kendi «muvazasına» dayanmasının «hakkın kötüye kullanımı» teşkil ettiği, kendi muvazası ile yarattığı durumdan sorumlu olacağı, çekin ödeme aracı oluşunun ve «borcun ifası» için verilmesinin asıl olduğu, temeldeki ilişkinin iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemeyeceği, bu kapsamda temeldeki «şahsi definin» ilişkinin dışında olan iyi niyetli «faktoring» firmasına karşı ileri sürülemeyeceği, faktoring şirketinin yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak «alacağı temlik» aldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının davalı şirketlere «avans çeki» verdiğini, ancak aralarındaki anlaşmaya aykırı şekilde çeklerin «faktoring» şirketlerine «teslim» edildiğini, sahte faturalar kullanıldığını, mahkemenin davalı ... bakımından davanın reddi gerekçesinin yerinde olmadığını, mevzuat hükümlerinin yok sayıldığını, 6 …
Bir başka söyleyişle, anılan hükümler gereğince, «faktoring» işlemi bakımından mal veya hizmet satışının sadece «fatura» ile tevsik olunması yeterli olmayıp faktoring şirketince faturaya konu mal veya hizmet satışının fiktif nitelikte olup olmadığı, işlem taraflarının ve faturanın güvenilirliği, ilgililerin mali durumları konularında araştırma ve istihbarat çalışması yapılması gerektiği, ayrıca «temlik» alınan alacağı «temsil» eden «kambiyo senedinin» fatura tutarı ile uyumlu olup olmadığına bakılarak açık uyumsuzluk halinde işlem yapılmaktan kaçınılması, senedi düzenleyen ve sair ilgililer açısından da borcun v …
Mahkemece «keşidecisi» davacı, «lehdarı» davalı şirketler olan çeklerde, «şahsi defi» olan «hatır çeki» olduğu hususunun iyi niyetli davalı ... firmasına karşı ileri sürülemeyeceği gerekçesiyle davalı ... bakımından davanın reddine karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/1264 E. 2022/2680 K.
Ortak:şahsi def'i · faktoring sözleşmesi · faktoring · ciranta · alacağın temliki · bedelsizlik · iyiniyet · def'i
İncelediğiniz karardaBuna göre borçlu, «faktoring» işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu «def»'ileri alacağı «faktoring sözleşmesine» dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir.
6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyi niyetli ya da kötü niyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Davacının «bedelsizlik def»’ini davalı ... şirketine karşı ileri sürmesinin mümkün olduğu, aksi kabulde dahi davalı ... şirketinin dava konusu çeki ilgili mevzuata uygun belge ile uhdesine almadığı, «faktoring» şirketince diğer davalının alacağını teyit noktasında ileri sürülen delillerin yeterli bulunmadığı gerekçesiyle davanın her iki davalı için kabulü gerekirken somut …
Benzer bu kararda6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında «faktoring» işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden «şahsi def»'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin «iyiniyetli» ya da «kötüniyetli» olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Buna göre borçlu, «faktoring» işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu «def»'ileri alacağı «faktoring sözleşmesine» dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir.
Şti'ne borçlu olmadığı, dava konusu edilen çeklerin, davalı Star Ege ile davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring arasında imza altına alınan «faktoring sözleşmeleri» ve faturalar doğrultusunda davalılar Yapı Kredi Faktoring ve Eko Faktoring'e intikal ettiği gerekçesiyle asıl dava yönünden davanın davalı Star Ege Ltd.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:lehdar · lehtar · istirdat · kötüniyet · ibraz · e-defter
Benzer bu karardaŞti' ne mahkeme tarafından açıklamalı «defter» «ibraz» davetiyesi çıkarılmasına rağmen davalı tarafından defterlerini sunmadığı, davalı defterleri üzerinde inceleme yapmanın mümkün olmadığı, davacı kayıtları üzerinden bakıldığında davalı taraflardan Star Ege Ltd.
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu edilen çeklerin davacı tarafın yasal «defterlerinde» kayıtlı bulunduğu, davalılardan Star Ege Ltd.
Şti. yönünden kabulü ile, davanın «istirdat» davasına dönüştüğü gözetilerek davacı tarafça yapılan 106.862,04 TL'lik ödemenin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davanın davalı ...
Şti. yönünden kabulü ile davanın «istirdat» davasına dönüştüğü gözetilerek davacı tarafça yapılan 64.100,00 TL'lik ödemenin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davanın davalı ...Ş yönünden reddine karar verilmiştir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2021/9110 E. , 2022/9036 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 10.03.2016 tarih ve 2015/619 E. - 2016/317 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, daha önce müvekkili ile ticari ilişkisi olan davalılardan ... Ltd. Şti.’nin talebi üzerine, 04/11/2014 tarihinde dava konusu çeki, herhangi bir mal veya hizmet alımı olmaksızın, ileride alınacak mallara avans niteliğinde düzenleyerek verdiğini, karşılığında da davalı firmanın çeklerini aldığını, davalı ... Şirketinin bu çeki davalı ... şirketine temlik ederken sahte fatura kullandığını, çeklerin verilmesi sırasında çek teslim bordrosu ve çeklerin avans hatır çeki olup, herhangi bir borçtan dolayı verilmediğine dair sözleşme düzenlendiğini, müvekkili şirket ile davalılardan ... Ltd. Şti. arasında Mayıs 2014 sonu itibarıyla karşılıklı borç alacak bulunmadığı, bu tarihe kadar karşılıklı mal alış verişine ilişkin kesilen faturaların bedellerinin de ödendiğini, davalı Strateji Faktoring A.Ş.’nin müvekkili şirketi arayarak dava konusu çekin teyidini istediğini, temlik alan Faktoring şirketinin ilgili Yönetmelikle belirlenen sorumluluğunu yerine getirmediği, somut olayda Faktoring şirketinin dava konusu çekleri takibe yetkili olmadığını ileri sürerek dava konusu çekten dolayı müvvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitine, çekin iptaline, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Strateji Faktoring vekili, bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri halinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişinin, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defileri faktoring şirketine karşı ileri süremeyeceğini, davacının 05/11/2014 tarihinde müvekkili şirket ile imza sirkülerini paylaştığını, bunun üzerine diğer davalı ... ile 06/11/2014 tarihinde faktoring işlemleri yapıldığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... Boya Kimya Teks. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin cevap dilekçesi sunmamıştır.
Mahkemece tüm dosya kapsamına göre, davacının kendi muvazasına dayanamayacağı, davalı ... şirketinin iyi niyetli üçüncü kişi olduğu, temeldeki şahsi definin ilişkinin dışında olan iyiniyetli Faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, Faktoring şirketinin yasal ve yönetmenlik hükümlerine uygun olarak alacağı temlik aldığı gerekçesiyle davalı ... Boya Kimya San. ve Tic. Ltd. yönünden davanın kabulüne, davacının borçlu olmadığının tespitine, davalı Stratejik Faktoring A.Ş. yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava, çek nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Dava konusu çeklerin keşidecisi davacı, birinci ciranta davalı ... Boya...Ltd. Şti. olup, hamili davalı Sinerji Faktoring A.Ş.' dir. Davacı ile davalılardan ... Boya...Ltd. Şti. arasında yapılan sözleşme ile çeklerin bedelsiz olduğu ve hatır çeki olarak düzenlendiği konusunda sözleşme imzalanmıştır. Bu durumda davacı tarafından çeklerin bedelsizliği davalılardan ... Boya...Ltd. Şti.’ne karşı şahsi defi olarak her zaman ileri sürülebilir. 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içermektedir.
Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir. Nitekim, faktoring işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir. Öte yandan aynı kararda faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır. Faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasanın 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1.maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir. Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir.
6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyi niyetli ya da kötü niyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesine gelince; davacının, davalılardan faktoring işleminin tarafı olan ... Boya...Ltd. Şti.'ne borçlu olmadığı aralarındaki sözleşme ile belirlenmiş olup ayrıca ilk derece mahkemesince verilen karar davalı tarafından temyiz edilmediğinden bu davalı yönünden davacının borçlu olmadığı hususu kesinleşmiştir. Davacının bedelsizlik def’ini davalı ... şirketine karşı ileri sürmesinin mümkün olduğu, aksi kabulde dahi davalı ... şirketinin dava konusu çeki ilgili mevzuata uygun belge ile uhdesine almadığı, faktoring şirketince diğer davalının alacağını teyit noktasında ileri sürülen delillerin yeterli bulunmadığı gerekçesiyle davanın her iki davalı için kabulü gerekirken somut olaya uygun düşmeyen gerekçelerle davanın faktoring şirketi bakımından reddi doğru görülmemiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilin temyiz isteminin kabulü ile kararın BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz eden davacıya iadesine, 14.12.2022 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY
Davalılar arasında faktoring sözleşmesinin düzenlendiği 06.11.2014 tarihinde yürürlükte bulunan 6361 sayılı Yasa'nın 9/3 maddesi "bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri halinde kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişinin, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri faktoring şirketine karşı ileri süremeyeceği, meğer ki faktoring şirketinin kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun" hükmünü taşımaktadır.
Yasa açık hükmüne göre, keşideci ile lehdar arasındaki şahsi def'ilerin faktoring şirketine karşı ileri sürülmesi mümkün değildir.
Kuralın tek istisnası, faktoring şirketinin kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlu zararına hareket etmiş olmasıdır.
Somut uyuşmazlıkta, dava konusu çekin, davacı tarafından davalı şirkete avans-teminat olarak verildiğine ilişkin iddia, şahsi def'i niteliğinde olup diğer davalı ... şirketine karşı ileri sürülmesi mümkün değildir.
Lehdar aleyhinde açılan davanın kabul edilmiş ve temyiz edilmeksizin kesinleşmiş olması, açık yasa hükmüne göre davalı ... şirketinin de aynı nedenle sorumluluğunu gerektirmemektedir.
Kaldı ki davalı ... şirketinin çeki iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiği de ispatlanmış değildir.
Sayın çoğunluğun, yasa hükmüne rağmen bedelsizlik def'inin faktoring şirketine karşı da ileri sürülebileceği, lehdar hakkındaki kesinleşmiş kararın, faktoring şirketini de bağlayacağına ilişkin bozma gerekçesi yerinde değildir.
Bununla birlikte 6361 sayılı Yasa'nın 9/2 madde ile "faktoring şirketinin kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilmeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilmeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir olamayacağı veya tahsilini üstlenemeyeceği" öngörülmüş,
6361 sayılı Yasa'nın Geçici 1. maddesi gereğince uygulanması gereken 10.10.2006 tarih ve 26315 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin 22/2 maddesi ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun 08.07.2010 tarihli Genelgesi ile faktoring şirketlerinin uyması gereken usul ve kurallar düzenlenmiştir.
Davalı ... şirketi, dava konusu çeki Yasa'nın 9/2 maddesi ile Yönetmelik ve Genelge hükümlerine göre iktisap ettiğini yasal delillerle kanıtlayamamıştır.
Yerel mahkeme kararının, davalı ... şirketi hakkındaki davanın da açıklanan bu gerekçe ile bozulmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde şahsi def'ilerin ve kesinleşmiş kararın faktoring şirketini de bağlayacağına ilişkin gerekçesi 6361 sayılı Yasa'nın 9/3 maddesine aykırı olduğundan bu yönde sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/875905000 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz