Önemli menfaat

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/2791 E. 2023/2269 K.

Ortak:tahsilat yetkisi · komisyon alacağı · komisyon bedeli · isticvap · acentelik sözleşmesi · acente · ba formu · teminat mektubu

İncelediğiniz kararda

Davacı vekili, dava dilekçesinde, davalı tarafça «acentelik sözleşmesinin» hiçbir gerekçe gösterilmeden ve uyarı ve «ihtar» gönderilmeden haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek, sözleşmenin feshinden sonraki dönemde devam eden poliçelerin dönüşüm «komisyon bedellerinin», 5684 sayılı Kanunun 23. maddesinin 15.-16. fıkraları uyarınca tazminatın ve «teminat mektubunun» haksız yere nakde çevrilerek irat kaydedilmesi nedeniyle uğradığı zararın ödenmesi yönünde 3 ayrı talepte bulunmuştur.

O halde, mahkemece, taraflar arasındaki «acentelik sözleşmesinin» süresi, koşulları ve içeriği değerlendirilerek sözleşmenin davalı tarafça haklı sebeplerle feshedilip edilmediğinin tespiti ile sonrasında davacının dava dilekçesinde yer alan taleplerinin ayrı ayrı inceleme konusu yapılarak, 5684 sayılı Kanunun 23. maddesinin 15.-16. fıkraları ve TTK 122/a. bendi kapsamındaki tazminat taleplerinin değerlendirilmesi gerektiği gibi «teminat mektubunun» da hangi gerekçeyle nakde çevrildiği ve davacının bu durumda ne gibi bir zararının doğduğu hususunun da davacı taraf yetkilisine «isticvap» suretiyle açıklattırılması gerekir.

Ayrıca, davacının aracılık ettiği poliçelerle ilgili «prim» «tahsilat yetkisi» bulunup bulunmadığı, hangi şartlarda «komisyon alacağına» hak kazanağı ve komisyon alacağını nasıl tahsil ettiği hususunun da «acentelik sözleşmesi» hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.

Benzer bu kararda

Bozma Kararı Dairemizin 21.02.2018 tarih, 2016/7089 E. ve 2018/1278 K. sayılı kararıyla mahkemece, taraflar arasındaki «acentelik sözleşmesinin» süresi, koşulları ve içeriği değerlendirilerek sözleşmenin davalı tarafça haklı sebeplerle feshedilip edilmediğinin tespiti ile sonrasında davacının dava dilekçesinde yer alan taleplerinin ayrı ayrı inceleme konusu yapılarak, 5684 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinin 15 ve 16 ncı fıkraları ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 122 nci maddesinin (a) bendi kapsamındaki tazminat taleplerinin değerlendirilmesi gerektiği, «teminat mektubunun» da hangi gerekçeyle nakde çevrildiği ve davacının bu durumda ne gibi bir zararının doğduğu hususunun da davacı taraf yetkilisine «isticvap» suretiyle açıklattırılması gerektiği, davacının aracılık ettiği poliçelerle ilgili «prim» «tahsilat yetkisi» bulunup bulunmadığı, hangi şartlarda «komisyon alacağına» hak kazanacağı ve komisyon alacağını nasıl tahsil ettiği hususunun da acentelik sözleşmesi hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, davacı ile davadışı Axa Oyak Sigorta A.Ş. arasında da başka bir acentelik sözleşmesi bulunduğu ve bu sözleşmenin de feshedilmiş olduğunun davalı tarafça ifade edilmiş ve bilirkişi raporlarında da davalı tarafla birlikte davadışı Axa Oyak Sigorta A.Ş'.nin de alacaklarına ilişkin inceleme ve değerlendirme yapıldığı ancak Axa Oyak Sigorta A.Ş. ile davalı Axa Oyak Hayat Sigortası A.Ş.'nin ayrı «tüzel kişiliklere» sahip olup hak ve borçlarının ayrı olduğu, işbu davada yalnızca davacı ile davalı Axa Oyak Hayat Sigortası A.Ş. arasındaki acentelik sözleşmesinin içeriği, feshi ve tarafların hak ve alacaklarının değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeksizin, yetersiz bilirkişi raporuna itibar edilerek «eksik inceleme» ve yanılgılı değerlendirme sonucunda davanın reddine karar verilmesi doğru olmadığına işaret edilerek bozulmuştur.

… ilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirket ile dava dışı Axa Oyak Sigorta A.Ş.'nin bozma ilamında da belirtildiği üzere ayrı «tüzel kişilikleri» olduğu hak ve borçlarının ayrı olduğu, belirtilen sebeplerle davalı sözleşmenin «haklı sebeplerle fesih» edildiğini kanıtlayamadığı, «acentelik» vekaletnamesinin incelenmesinde acentenin hayat, sağlık ve ferdi kaza sigorta branşlarında aracılık yapmaya sigorta tekliflerini bilgi «formlarını» şirkete göndermeye, sağlık ve ferdi kaza branşlarında şirket adına «prim» tahsil etmeye şirket alındı belgesi vermeye ve makbuz imzalamaya yetkili kılındığı, acentelik vekaletnamesinde «hayat sigortalarında acentenin» prim tahsil etme yetkisi bulunmadığı, taraflar arasında yapılan «acentelik sözleşmesi», «protokol» hükümleri ödeme belgeleri bir arada değerlendirilmesinde ise dava konusu İbrahim Karahan ile ilgili düzenlenen yarınlarım poliçesi ile ilgili davalı sigorta şirketinin protokol ile düzenlenen hükümler gereğince ilk 2 yıl için ödenen primin %15'i 3 üncü yıl için ödenen primin %20'si oranında «komisyon» ödeme alacağı olduğu, bunun 2005 yılı için 30.600,00 TL, 2006 yılı için 33.660,00 TL, 2007 yılı için 24.684,00 TL olacağı tespit edildiği, komisyon ödemelerinin «muaccel» olacağı zamanın düzenlendiği, komisyon alacakları için «zamanaşımı» süresinin alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 5 yıl olduğu, davalının dava dilekçesinden sonra zamanaşımı itirazının olmadığı, ancak «ıslah» dilekçesinden sonra süresi içerisinde zamanaşımı itirazında bulunduğu, ilk iş «komisyon alacağı» ve 2 dönüşüm komisyon alacağı dava tarihi itibari ile zamanaşımına uğradığı, davadan sonra bu yönde bir zamanaşımı savunması olmadığı, ıslah tarihinden sonra zamanaşımı itirazı yapıldığından, ilk iş komisyonu ve 2. dönüşüm komisyonu açısından dava konusu edilen 3000,00 TL'lik kısmı açısından davanın kabulüne, ıslahtan sonra arttırılan kısım için zamanaşımına uğradığından talebin reddine, 3 dönüşüm alacağının dava ve ıslah tarihi itibari ile zaman aşımına uğramadığından, dava konusu poliçe açısından 24,684,00 TL (3 dönüşüm komisyonu) + 3000,00 (ilk iş ve 2 dönüşüm «komisyonu bedelinin» zaman aşımına uğramamış kısmı ) = 27.684,00 TL açısından davanın kabulüne, «teminat mektubunun nakde çevrilmesine» ilişkin bir belge sunulmadığı, teminat mektubu ve ilgili belgeleri sunması için süre verildiği ve verilen sürede «masrafı» ikmal etmediğinden dosya kapsamı itibari ile teminat mektubunun haksız nakde çevrildiğini ve bu husustaki zararını da ispat edemediğinden bu talebin reddine, davacının diğer poliçeler ile ilgili alacağından «feragat» ettiğinden bu kısım bakımından da davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece 08.03.2016 tarih, 2011/243 E. ve 2016/138 K sayılı kararı ile taraflar arasında 19.07.1999 tarihli «acentelik sözleşmesi» bulunduğu ve davacının bu kapsamda Hayat, Sağlık ve Ferdi Kaza Sigorta branşlarında aracılık yapmaya, sigorta tekliflerine, bilgi «formlarını» şirkete göndermeye, Sağlık ve Ferdi Kaza branşlarında şirket adına «prim» tahsil etmeye, şirket alındı belgesi ve makbuz vermeye ve imzalamaya yetkili kılındığı, davalı yanın sözleşmenin 24 üncü maddesinden kaynaklanan gerekçelerle tek taraflı olarak sözleşmeyi «fesih» «yetkisine» sahip olduğu, 25 inci maddesinde «sözleşmenin feshi» halinde acentenin sigorta şirketinden herhangi bir hak ve tazminat talep edemeyeceğinin kararlaştırıldığı, 27 nci maddesinde ise davalının «defter» ve kayıtlarının delil olacağının belirlendiği, davalı yanın usulüne uygun tutulmuş ve lehine delil teşkil eden «ticari defter» ve dayanak kayıtlarının incelenmesi neticesi düzenlenen raporlarda davacı acentenin davalıdan alacağının bulunmadığının tespit edildiği gerekçesiyle davanın reddin …

Sonuç: İncelediğiniz kararda Bozma ↔ benzerinde Kısmen bozma🔶 iki emsal

Farklı:takas ve mahsup hakkı · haklı sebeple fesih · teminat mektubunun nakde çevrilmesi · sigorta acenteliği · takas-mahsup · faiz başlangıç tarihi · hayat sigortası · takas

Benzer bu kararda

… ilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirket ile dava dışı Axa Oyak Sigorta A.Ş.'nin bozma ilamında da belirtildiği üzere ayrı «tüzel kişilikleri» olduğu hak ve borçlarının ayrı olduğu, belirtilen sebeplerle davalı sözleşmenin «haklı sebeplerle fesih» edildiğini kanıtlayamadığı, «acentelik» vekaletnamesinin incelenmesinde acentenin hayat, sağlık ve ferdi kaza sigorta branşlarında aracılık yapmaya sigorta tekliflerini bilgi «formlarını» şirkete göndermeye, sağlık ve ferdi kaza branşlarında şirket adına «prim» tahsil etmeye şirket alındı belgesi vermeye ve makbuz imzalamaya yetkili kılındığı, acentelik vekaletnamesinde «hayat sigortalarında acentenin» prim tahsil etme yetkisi bulunmadığı, taraflar arasında yapılan «acentelik sözleşmesi», «protokol» hükümleri ödeme belgeleri bir arada değerlendirilmesinde ise dava konusu İbrahim Karahan ile ilgili düzenlenen yarınlarım poliçesi ile ilgili davalı sigorta şirketinin protokol ile düzenlenen hükümler gereğince ilk 2 yıl için ödenen primin %15'i 3 üncü yıl için ödenen primin %20'si oranında «komisyon» ödeme alacağı olduğu, bunun 2005 yılı için 30.600,00 TL, 2006 yılı için 33.660,00 TL, 2007 yılı için 24.684,00 TL olacağı tespit edildiği, komisyon ödemelerinin «muaccel» olacağı zamanın düzenlendiği, komisyon alacakları için «zamanaşımı» süresinin alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 5 yıl olduğu, davalının dava dilekçesinden sonra zamanaşımı itirazının olmadığı, ancak «ıslah» dilekçesinden sonra süresi içerisinde zamanaşımı itirazında bulunduğu, ilk iş «komisyon alacağı» ve 2 dönüşüm komisyon alacağı dava tarihi itibari ile zamanaşımına uğradığı, davadan sonra bu yönde bir zamanaşımı savunması olmadığı, ıslah tarihinden sonra zamanaşımı itirazı yapıldığından, ilk iş komisyonu ve 2. dönüşüm komisyonu açısından dava konusu edilen 3000,00 TL'lik kısmı açısından davanın kabulüne, ıslahtan sonra arttırılan kısım için zamanaşımına uğradığından talebin reddine, 3 dönüşüm alacağının dava ve ıslah tarihi itibari ile zaman aşımına uğramadığından, dava konusu poliçe açısından 24,684,00 TL (3 dönüşüm komisyonu) + 3000,00 (ilk iş ve 2 dönüşüm «komisyonu bedelinin» zaman aşımına uğramamış kısmı ) = 27.684,00 TL açısından davanın kabulüne, «teminat mektubunun nakde çevrilmesine» ilişkin bir belge sunulmadığı, teminat mektubu ve ilgili belgeleri sunması için süre verildiği ve verilen sürede «masrafı» ikmal etmediğinden dosya kapsamı itibari ile teminat mektubunun haksız nakde çevrildiğini ve bu husustaki zararını da ispat edemediğinden bu talebin reddine, davacının diğer poliçeler ile ilgili alacağından «feragat» ettiğinden bu kısım bakımından da davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın dönüşüm «komisyon» («prim») alacaklar davacı tarafça «feragat» edilen kısım ve yerel Mahkemece kısmen reddedilen kısım, 5684 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesinin 15 ve 16 ncı fıkrası uyarınca kaynaklanan alacak haklarına istinaden talep edilen ve davacı tarafça feragat edilen kısım ve «teminat mektubunun» haksız ve dayanıksız bir şekilde davalı şirket tarafından nakde çevrilerek irat kaydedilmesinden kaynaklanan zarar bakımından talep edilen ve yerel mahkemece esastan reddedilen kısım yönünden davalı lehine ayrı ayrı «yargılama gideri» ve «vekalet ücretine» hükmedilmesi gerektiğini, sözleşmenin haklı olarak «fesih» edildiğini, davacının pirima alacağını hak kazanmadığını, bozma ilamına uygun rapor alınmadığını, bozma ilamındaki nedenlere uyulmadığını, raporun «denetime elverişli» olmadığını, «kesin süreye» rağmen gerekli «masraflar» yatırılmadığından davanın reddi gerektiğini, «ıslah» dilekçesinin usulüne uygun olmadığını, ıslah ile artırılan kısmın «zamanaşımına» uğradığını, ıslah dilekçesi ile kuruşlandırma yapılmadığından her bir alacak bakımından eşit miktarda talepte bulunduğunun kabulü gerektiğini, aksi kanaat oluştuysa davacının ıslah ve feragat beyanlarına ilişkin oranlama ile hesap yapılması gerektiğini, davalının kesin mahkeme ilamı nedeniyle alacaklı olduğundan «takas mahsup hakkı» olduğunu, «faiz başlangıç tarihinin» hatalı olduğundan bozulmasını istemiştir.

Önemli menfaat

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/8920 E. 2017/7468 K.

Ortak:önemli menfaat · acentelik sözleşmesi · acente · acentelik · fesih · ihbar · ticari defter · eksik inceleme

İncelediğiniz kararda

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında 19/07/1999 tarihli «acentelik sözleşmesi» bulunduğu ve davacının bu kapsamda Hayat, Sağlık ve Ferdi Kaza Sigorta branşlarında aracılık yapmaya, sigorta tekliflerine, bilgi «formlarını» şirkete göndermeye, Sağlık ve Ferdi Kaza branşlarında şirket adına «prim» tahsil etmeye, şirket alındı belgesi ve makbuz vermeye ve imzalamaya yetkili kılındığı, davalı yanın sözleşmenin 24. maddesinden kaynaklanan gerekçelerle tek taraflı olarak sözleşmeyi «fesih» «yetkisine» sahip olduğu 25. maddesinde «sözleşmenin feshi» halinde acentenin sigorta şirketinden herhangi bir hak ve tazminat talep edemeyeceğinin kararlaştırıldığı, 27. maddesinde ise davalının «defter» ve kayıtlarının delil olacağının belirlendiği, davalı yanın usulüne uygun tutulmuş ve lehine delil teşkil eden «ticari defter» ve dayanak kayıtlarının incelenmesi neticesi düzenlenen raporlarda davacı acentenin davalıdan alacağının bulunmadığının tespit edildiği gerekçesiyle davanın reddin …

… ce, her nekadar taraflar arasındaki sözleşmenin 24. maddesi uyarınca davalı yanın sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetme yetkisi bulunduğuna ve 25. maddesi uyarınca «sözleşmenin feshi» halinde «acentenin» sigorta şirketinden herhangi bir hak ve tazminat talep edemeyeceğine kanaat getirilmiş ise de; 6102 sayılı TTK 121. maddesinin 1. fıkra hükmüne göre, belirsiz bir süre için yapılmış olan «acentelik sözleşmesini», taraflardan her biri üç ay önceden «ihbarda» bulunmak şartıyla feshedebilir.

6102 sayılı TTK denkleştirme istemi başlıklı 122. maddesine göre de, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra; müvekkil, «acentenin» bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da «önemli menfaatler» elde ediyorsa, «acente» müvekkilden uygun bir tazminat isteyebilir.

Benzer bu kararda

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 122. maddesinde “Sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra; a) Müvekkil, «acentenin» bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da «önemli menfaatler» elde ediyorsa, b) Acente, sözleşme ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak, onun tarafından işletmeye kazandırılmış müşterilerle yapılmış veya kısa bir süre içinde yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı elde edeceği ücret isteme hakkını kaybediyorsa ve c) Somut olayın özellik ve şartları değerlendirildiğinde, ödenmesi «hakkaniyete» uygun düşüyorsa, «acente» müvekkilden uygun bir tazminat isteyebilir.” hükmü düzenlenmiş olup, denkleştirme tazminatı talep koşulları belirlenmiştir.

Ayrıca, «fesih» tarihi itibariyle yürürlükte bulunan ve uyuşmazlığa uygulanması gereken 5684 sayılı Sigorta Kanunu'nun 23/16. maddesi uyarınca sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra sigorta şirketi «sigorta acentesinin» faaliyeti sonucu «önemli menfaatler» elde ediyor ve «hakkaniyet» gerektiriyorsa, sigorta acentesinin sigorta şirketinden tazminat talep edebileceği düzenlenmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, tüm dosya kapsamına göre, üç aylık «ihbar» süresine uyulmak suretiyle sözleşmenin feshedildiği, davalı ... şirketinin TTK.121/4 hükmü uyarınca tazmin yükümlüğü olmadığı, davacı tarafın «uyuşmazlık konusu» dönemlere ilişkin «ticari defterlerini ibraz» etmekten kaçındığı, davacı tarafın «portföy tazminatı», denkleştirme tazminatı talep koşullarının gerçekleştiğini ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Sonuç: 🔶 iki emsal

Farklı:sigorta acentelik sözleşmesi · sigorta acenteliği · portföy tazminatı · ticari defter ibrazı · hakkaniyet · uyuşmazlık konusu · ibraz

Borçlu olmadığının tespiti | Tazminat | Menfi tespit

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2021/5384 E. 2023/843 K.

Ortak:önemli menfaat · acentelik sözleşmesi · acente · sözleşmenin feshi · acentelik · ek prim · fesih · ihbar

İncelediğiniz kararda

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında 19/07/1999 tarihli «acentelik sözleşmesi» bulunduğu ve davacının bu kapsamda Hayat, Sağlık ve Ferdi Kaza Sigorta branşlarında aracılık yapmaya, sigorta tekliflerine, bilgi «formlarını» şirkete göndermeye, Sağlık ve Ferdi Kaza branşlarında şirket adına «prim» tahsil etmeye, şirket alındı belgesi ve makbuz vermeye ve imzalamaya yetkili kılındığı, davalı yanın sözleşmenin 24. maddesinden kaynaklanan gerekçelerle tek taraflı olarak sözleşmeyi «fesih» «yetkisine» sahip olduğu 25. maddesinde «sözleşmenin feshi» halinde acentenin sigorta şirketinden herhangi bir hak ve tazminat talep edemeyeceğinin kararlaştırıldığı, 27. maddesinde ise davalının «defter» ve kayıtlarının delil olacağının belirlendiği, davalı yanın usulüne uygun tutulmuş ve lehine delil teşkil eden «ticari defter» ve dayanak kayıtlarının incelenmesi neticesi düzenlenen raporlarda davacı acentenin davalıdan alacağının bulunmadığının tespit edildiği gerekçesiyle davanın reddin …

… ce, her nekadar taraflar arasındaki sözleşmenin 24. maddesi uyarınca davalı yanın sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetme yetkisi bulunduğuna ve 25. maddesi uyarınca «sözleşmenin feshi» halinde «acentenin» sigorta şirketinden herhangi bir hak ve tazminat talep edemeyeceğine kanaat getirilmiş ise de; 6102 sayılı TTK 121. maddesinin 1. fıkra hükmüne göre, belirsiz bir süre için yapılmış olan «acentelik sözleşmesini», taraflardan her biri üç ay önceden «ihbarda» bulunmak şartıyla feshedebilir.

6102 sayılı TTK denkleştirme istemi başlıklı 122. maddesine göre de, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra; müvekkil, «acentenin» bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da «önemli menfaatler» elde ediyorsa, «acente» müvekkilden uygun bir tazminat isteyebilir.

Benzer bu kararda

… Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6102 sayılı Kanun'un 121 inci maddesinin birinci fıkrasında "Belirsiz bir süre için yapılmış olan «acentelik sözleşmesini», taraflardan her biri üç ay önceden «ihbarda» bulunmak şartıyla feshedebilir." düzenlemesinin yer aldığı, yine taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin 24 üncü maddesinde de “Taraflardan her biri diğer tarafa «taahhütlü» bir mektupla üç ay evvelinden haber vermek şartıyla sözleşmeyi her zaman yürürlükten kaldırabilir." düzenlemesinin yapıldığı, belirsiz süreli acentelik sözleşmesinin üç aylık süreye riayet etmek suretiyle hukuka uygun olarak «olağan fesih» yöntemiyle feshedildiği, 6102 sayılı Kanun'un 121 inci maddesinin dördüncü fıkrasında “Haklı bir sebep olmadan veya üç aylık ihbar süresine uymaksızın sözleşmeyi fesheden taraf başlanmış işlerin tamamlanmaması sebebiyle diğer tarafın uğradığı zararı tazmin etmek zorundadır. ” düzenlemesine yer verilmiş olmakla davacı tarafın bu kalem yönünden menfi veya «müspet zararının» yerinde olmadığı, dava dışı firmanın sigorta primleri karşılığı düzenlediği çeklerin karşılıksız çıkması sebebiyle davalının davacının hak edişlerinden 49.623,89 TL kestiği, davacının bu kesintilere ticari ilişkinin devam etmesinin baskısı altında onay verdiği bu sebeple yapılan kesintinin haksız kesinti olduğu ve iadesinin gerektiği, davacının ekranlarının davalı tarafça üç ay süreyle kapatıldığı ve zarara uğradığı iddiası açısından yapılan incelemede davacının bu zarar kalemi olarak 12.193,76 TL talep edebileceği, dava konusu edilen denkleştirme tazminatı talebi yönünden ise davacının oluşturduğu portföyden davalı tarafın gelecekte üretim yapacağı ve gelir elde edeceği muhtemel olmakla bu zarar talebinin yerinde olduğu, zararın 60.965,78 TL olarak kabul edildiği gerekçesi ile «menfi tespit» talebinin kabulüne tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf Sebepleri Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; «acentelik sözleşmesinin» 3 ay önceden kanunda ve sözleşmede belirlenen süre ve şekile uygun olarak feshedildiğini, dava dışı yanlara ait «sigorta poliçesi» «prim» ödemelerinin kendisi tarafından karşılanacağının bizzat davacı yanca beyan edildiğini, ekran kapama süreleri içinde davacının başka sigorta şirketleri ile çalışabi …

Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, «sigorta acenteliği sözleşmesine aykırılık» nedeniyle tazminat talebi, «sözleşmenin feshi» nedeniyle denkleştirme tazminatı talebi, haksız tahsil edilen bedelin «istirdatı», «bono» nedeniyle «borçlu olunmadığının tespiti», başlanmış işlerin tamamlanamaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.

Sonuç: 🔶 iki emsal

Farklı:olağan fesih · sigorta acentelik sözleşmesi · acentelik ilişkisi · sigorta acenteliği · müspet zarar · borçlu olunmadığının tespiti · sözleşmeye aykırılık · hakkaniyet

Benzer bu kararda

Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, «sigorta acenteliği sözleşmesine aykırılık» nedeniyle tazminat talebi, «sözleşmenin feshi» nedeniyle denkleştirme tazminatı talebi, haksız tahsil edilen bedelin «istirdatı», «bono» nedeniyle «borçlu olunmadığının tespiti», başlanmış işlerin tamamlanamaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.

… Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 6102 sayılı Kanun'un 121 inci maddesinin birinci fıkrasında "Belirsiz bir süre için yapılmış olan «acentelik sözleşmesini», taraflardan her biri üç ay önceden «ihbarda» bulunmak şartıyla feshedebilir." düzenlemesinin yer aldığı, yine taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin 24 üncü maddesinde de “Taraflardan her biri diğer tarafa «taahhütlü» bir mektupla üç ay evvelinden haber vermek şartıyla sözleşmeyi her zaman yürürlükten kaldırabilir." düzenlemesinin yapıldığı, belirsiz süreli acentelik sözleşmesinin üç aylık süreye riayet etmek suretiyle hukuka uygun olarak «olağan fesih» yöntemiyle feshedildiği, 6102 sayılı Kanun'un 121 inci maddesinin dördüncü fıkrasında “Haklı bir sebep olmadan veya üç aylık ihbar süresine uymaksızın sözleşmeyi fesheden taraf başlanmış işlerin tamamlanmaması sebebiyle diğer tarafın uğradığı zararı tazmin etmek zorundadır. ” düzenlemesine yer verilmiş olmakla davacı tarafın bu kalem yönünden menfi veya «müspet zararının» yerinde olmadığı, dava dışı firmanın sigorta primleri karşılığı düzenlediği çeklerin karşılıksız çıkması sebebiyle davalının davacının hak edişlerinden 49.623,89 TL kestiği, davacının bu kesintilere ticari ilişkinin devam etmesinin baskısı altında onay verdiği bu sebeple yapılan kesintinin haksız kesinti olduğu ve iadesinin gerektiği, davacının ekranlarının davalı tarafça üç ay süreyle kapatıldığı ve zarara uğradığı iddiası açısından yapılan incelemede davacının bu zarar kalemi olarak 12.193,76 TL talep edebileceği, dava konusu edilen denkleştirme tazminatı talebi yönünden ise davacının oluşturduğu portföyden davalı tarafın gelecekte üretim yapacağı ve gelir elde edeceği muhtemel olmakla bu zarar talebinin yerinde olduğu, zararın 60.965,78 TL olarak kabul edildiği gerekçesi ile «menfi tespit» talebinin kabulüne tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile «sigorta acentesinin» denkleştirme talep edebilmesi için, sigorta «acentelik ilişkisinin» sona ermesi nedeniyle sigortacının acentenin portföyü sayesinde «önemli menfaatler» elde etmesinin gerektiği taraflar arasındaki sözleşmenin bitiminden sonra bu koşulun gerçekleştiğine dair davacı yanca delil sunulmadığı aynı zamanda davacının diğer sigorta şirketlerinin acentesi olduğu hususu da değerlendirildiğinde davacının denkleştirme tazminatı isteyemeyeceği, dava dışı sigortalıya ait ödemelerin davacı yanca yapıldığının sabit bulunduğu ve fakat İlk Derece Mahkemesince bu ödemelerin ticari ilişkinin devamı baskısı ile yapıldığı gerekçesi ile «istirdadına» karar verilmesinin doğru olmadığı, «çek» bedellerinin davacının kendi isteği ile ödendiği, bu kalem yönünden de davacı talebinin reddi gerektiği, davacının 3 ay boyunca ekranlarının kapatıldığından bahisle tazminat talebine ilişkin iddia olunan tarihlerin bir önceki yılında da poliçe üretiminin olmadığı, bir zararın doğmadığı, davacının başka sigorta şirketlerinin de acenteliğini yaptığı, bu kalem yönünden zararını ispatlayamadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün «kaldırılmasına, yeniden» esas hakkında hüküm kurulmasına, «menfi tespit» talebinin kabulüne tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

… inde, 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesi ve 5684 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesi denkleştirme tazminatına ilişkin düzenlemeleri içermekte olup buna göre müvekkil, «acentenin» bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da «önemli menfaatler» elde ediyorsa «acente», sözleşme ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak, onun tarafından işletmeye kazandırılmış müşterilerle yapılmış veya kısa bir süre içinde yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı elde edeceği ücret isteme hakkını kaybediyorsa ve somut olayın özellik ve şartları değerlendirildiğinde, ödenmesi «hakkaniyete» uygun düşüyorsa acente müvekkilden uygun bir tazminat isteyebilir.

Gerekçe

Benzer Kararlar

Karar metni

...

SONUÇ

....