İstirdat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2016/2775 E. 2017/4963 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
6361 sayılı kanun 9/2↗ ttk 792↗ iktisapta ağır kusur↗ çekin istirdadı↗ kötüniyetli iktisap↗ çek istirdadı↗ ciro silsilesi↗ faktoring↗ keşide tarihi↗ ağır kusur↗ finansal kiralama↗ eş rızası↗ ciro↗ zayi↗ ispat yükü↗ hamil↗ keşideci↗ istirdat↗ çek↗ kötüniyet↗ kusur↗ eksik inceleme↗ teslim↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dava konusu çeki keşideci olan müşterisinden ticari ilişki kapsamında aldığı ve ciro silsilesinde davacıdan sonra yer alan davalının factoring işleminde çeki teslim aldığı firma ve bu firmanın faturasını sunduğu şirketle davacının herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, davacının davalı factoring şirketinden bu kapsamda çekin istirdatını talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu ... Bankası ... Şubesine ait, keşidecisi ... olan, 92803650 hesap, 5679243 çek no’lu, 30/04/2014 keşide tarihli, 2.500, 00 TL bedelli çekin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, TTK’nin 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan çek istirdadı istemine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açıklandığı şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.
Ancak, 6102 sayılı TTK’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir. Zayi olan çekin istirdadı talebiyle açılan işbu davada ispat yükü davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken rızası hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir. Öte yandan, davalının faktoring kuruluşu olması ve çekin keşide tarihi gözetildiğinde, davalının çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olup olmadığının belirlenmesinde 6361 sayılı Kanun ile bu kanunun yürürlüğünden önce yayımlanan ve anılan kanunun geçici 1. maddesi uyarınca uygulanmakta bulunan Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 22. maddesi hükümlerinin ve keza konuyla ilgili ... genelge ve tebliğlerinin nazara alınması gerekmektedir.
Bu itibarla, mahkemece uyuşmazlığın çözümünde uygulanması gereken yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde bir değerlendirme yapılıp, davalının çeki iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, çekin istirdadının gerekip gerekmediğinin tespiti ile sonucuna göre bir karar vermek gerekirken salt davacı ile faktoring işlemine konu alacağın borçlusu arasında bir ticari ilişki bulunmadığından bahisle eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/2945 E. 2017/5190 K.
Ortak:kötüniyetli iktisap · faktoring · eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil · istirdat · çek
İncelediğiniz karardaAncak, 6102 sayılı TTK’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran «hamilin» «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dava konusu çeki «keşideci» olan müşterisinden ticari ilişki kapsamında aldığı ve «ciro silsilesinde» davacıdan sonra yer alan davalının factoring işleminde çeki «teslim» aldığı firma ve bu firmanın faturasını sunduğu şirketle davacının herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, davacının davalı factoring şirketinden bu kapsamda «çekin istirdatını» talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu ...
Benzer bu karardaAncak, 6102 sayılı TTK’nın 792. (6762 sayılı TTK m.704) maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan çek bedelinin «istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Davacı, çekin yedinde iken çalındığı, davalının «sahte imza» ve cirolarla kendisine gelen çeki tahsil ettiği oysa, bir «faktoring» firmasının kendisine «ibraz» edilen çeklerin gerçek bir alışveriş için keşide edilip edilmediğini, hangi ticari işlemler sonucu kendisine «ciro» edildiğini, ciro eden kişi ya da şirketin gerçek «hamil» olup olmadığını araştırmak zorunda olmasına rağmen davalının çalıntı olduğunu bilerek çeki aldığı iddia etmiştir.
Davalı tarafça da, çekin «faktoring» işlemi kapsamında alındığı hususunda «fatura» sunularak faturaya dayalı alacak karşılığında fatura borçlusundan müşterisine ve ondan da «faktoring sözleşmesi» doğrultusunda kendisine «ciro» edildiği, çeki elinde bulunduranın yasal «yetkili hamil» olduğunu, faktoring mevzuatı uyarınca üzerine düşen yükümlülüklerin tamamının yerine getirildiği savunulmuştur.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:faktoring sözleşmesi · sahte imza · yetkili hamil · borcun üstlenilmesi · fatura · ibraz
Benzer bu karardaDavalı tarafça da, çekin «faktoring» işlemi kapsamında alındığı hususunda «fatura» sunularak faturaya dayalı alacak karşılığında fatura borçlusundan müşterisine ve ondan da «faktoring sözleşmesi» doğrultusunda kendisine «ciro» edildiği, çeki elinde bulunduranın yasal «yetkili hamil» olduğunu, faktoring mevzuatı uyarınca üzerine düşen yükümlülüklerin tamamının yerine getirildiği savunulmuştur.
… ece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çeke ilişkin davalı tarafça 24/11/2009 tarih, 36.441,00 TL’lik «fatura» sunulduğu, bu faturaya istinaden alacak yönünden çekin davalı tarafa geçtiği ve davacı tarafça ödenmek zorunda kalındığı, davalı tarafın faturaya dayalı bir alacak yönünden «borcu üstlenemeyeceği», bunun 6361 sayılı Yasa’ya aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, 3.129 TL «çek» bedelinin dava tarihinden itibaren faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Davacı, çekin yedinde iken çalındığı, davalının «sahte imza» ve cirolarla kendisine gelen çeki tahsil ettiği oysa, bir «faktoring» firmasının kendisine «ibraz» edilen çeklerin gerçek bir alışveriş için keşide edilip edilmediğini, hangi ticari işlemler sonucu kendisine «ciro» edildiğini, ciro eden kişi ya da şirketin gerçek «hamil» olup olmadığını araştırmak zorunda olmasına rağmen davalının çalıntı olduğunu bilerek çeki aldığı iddia etmiştir.
Bu bakımdan, davalı tarafça dosyaya sunulan «faktoring sözleşmesi», «fatura» ve belgelerle faktoring mevzuatı uyarınca üzerine düşen yükümlülüklerin yerine getirildiğinin tevsik edildiğinin kabulü ile davanın reddine karar vermek gerekirken, uyulan bozma ilamının gereği de yerine getirilmeksizin, yanılgılı değerlendirmeye dayalı, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2019/72 E. 2019/829 K.
Ortak:çekin istirdadı · kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · ciro silsilesi · faktoring · eş rızası · ciro · ispat yükü · İstirdat
İncelediğiniz karardaMahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dava konusu çeki «keşideci» olan müşterisinden ticari ilişki kapsamında aldığı ve «ciro silsilesinde» davacıdan sonra yer alan davalının factoring işleminde çeki «teslim» aldığı firma ve bu firmanın faturasını sunduğu şirketle davacının herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, davacının davalı factoring şirketinden bu kapsamda «çekin istirdatını» talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu ...
Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran «hamilin» «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Ancak, 6102 sayılı TTK’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Benzer bu karardaZayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran «hamilin» «kötüniyetli» veya iktisabında ağır olduğunu ispat etmesi gerekir.
Davalı taraf da çeki, «faktoring sözleşmesi» kapsamında ....'den «fatura» «ibrazı» karşılığında «ciro» yoluyla aldığını, «ciro silsilesinin» düzgün olduğunu, çeki iktisap ettiği tarihte gerekli tüm araştırmaları yaptıklarını ve bankaya tebliğ edilmiş bir karar olmadığını, faktoring mevzuatı uyarınca üzerine düşen yükümlülüklerin tamamını yerine getirdiğini savunmuştur.
Ancak, 6102 sayılı ...’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:iyiniyetli hamil · ödemeden men kararı · faktoring sözleşmesi · sahte imza · lehtar · iyiniyet · fatura · tacir
Benzer bu karardaDavacı, «lehtarı» olduğu çekin yedinde iken çalındığını, «ödemeden men» kararına rağmen davalının «sahte imza» ve cirolarla kendisine gelen çeki «ciro» yoluyla devraldığını, bir «faktoring» firması olarak davalının ilgili banka şubesinden dava konusu çeki sordurmuş olsaydı çekin çalıntı olduğunu ve ödemeden men kararı bulunduğunu öğrenecek durumda olduğunu, davalının ya ödemeden men kararına rağmen çeki aldığını ya da hiç araştırma yapmadığını, bu suretle davalının basiretli bir «tacir» gibi davranmadığını ve «iyiniyetli hamil» olmadığını iddia etmiştir.
Ticaret Mahkemesinin 2014/208 Esas sayılı dosyasında ....05.2014 tarihinde «ödemeden men» kararı verilmesine rağmen davalı ...Ş.'nin yeterli araştırma yapmadan çeki «ciro» yoluyla devraldığı, bu itibarla basiretli bir «tacir» gibi davranmadığından davalının iyi niyetli «hamil» kabul edilemeyeceği gerekçesiyle davanın kabulü ile kabulü ile davalı ...elinde olan ....
Davalı taraf da çeki, «faktoring sözleşmesi» kapsamında ....'den «fatura» «ibrazı» karşılığında «ciro» yoluyla aldığını, «ciro silsilesinin» düzgün olduğunu, çeki iktisap ettiği tarihte gerekli tüm araştırmaları yaptıklarını ve bankaya tebliğ edilmiş bir karar olmadığını, faktoring mevzuatı uyarınca üzerine düşen yükümlülüklerin tamamını yerine getirdiğini savunmuştur.
-
Çek istirdadı | Çek istirdatı | İstirdat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/13508 E. 2018/6681 K.
Ortak:çekin istirdadı · kötüniyetli iktisap · eş rızası · ciro · zayi · ispat yükü · hamil · istirdat
İncelediğiniz karardaZayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran «hamilin» «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dava konusu çeki «keşideci» olan müşterisinden ticari ilişki kapsamında aldığı ve «ciro silsilesinde» davacıdan sonra yer alan davalının factoring işleminde çeki «teslim» aldığı firma ve bu firmanın faturasını sunduğu şirketle davacının herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, davacının davalı factoring şirketinden bu kapsamda «çekin istirdatını» talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu ...
Ancak, 6102 sayılı TTK’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Benzer bu karardaBuna göre, «zayi» olan «çekin istirdadı» istemine ilişkin işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
6102 sayılı ...'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmiştir.
Dava, 6102 sayılı ...’nın 792. maddesi (6762 sayılı ... m.704) uyarınca açılan «çekin istirdadı» istemine ilişkindir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kötü niyetli iktisap · yetkili hamil · taraf ehliyeti · usulden reddi
Benzer bu karardaBelirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu ve yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
Mahkemece, davaya konu çekte davacı şirketin isminin bulunmadığı, çekte adı geçmeyen davacının çekten dolayı sorumluluğunun olmayacağı gerekçesi ile asıl ve birleşen davanın aktif dava «ehliyeti» yokluğundan reddine karar verilmiştir.
Buna göre, «zayi» olan «çekin istirdadı» istemine ilişkin işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Bu durumda, mahkemece, ...'nın 792. maddesi uyarınca değerlendirme yapılması gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın «usulden reddine» karar verilmesi doğru olmamış, kararın davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
5 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/9415 E. 2015/10520 K.
Ortak:çekin istirdadı · kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil · istirdat
İncelediğiniz karardaZayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran «hamilin» «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dava konusu çeki «keşideci» olan müşterisinden ticari ilişki kapsamında aldığı ve «ciro silsilesinde» davacıdan sonra yer alan davalının factoring işleminde çeki «teslim» aldığı firma ve bu firmanın faturasını sunduğu şirketle davacının herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, davacının davalı factoring şirketinden bu kapsamda «çekin istirdatını» talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu ...
Ancak, 6102 sayılı TTK’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Benzer bu karardaZayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu çeklerden birinin davacının yevmiye «defterinde», diğer 2 adet çekin ise, kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu ve davacı tarafça iddialarının ispatlandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:e-defter
Benzer bu kararda… ılan deliller, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu 3 adet çekten 5.000,00 TL bedelli olanın davacının usulüne uygun tutulan yevmiye «defterlerinde», 6.000,00 TL ve 10.000,00 TL bedelli diğer iki çekin ise kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu, davacının dosyaya sunduğu belge ve delillerle iddialarını ispatla …
Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu çeklerden birinin davacının yevmiye «defterinde», diğer 2 adet çekin ise, kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu ve davacı tarafça iddialarının ispatlandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/12581 E. 2014/18787 K.
Ortak:çekin istirdadı · kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · ciro silsilesi · eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil
İncelediğiniz karardaZayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran «hamilin» «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dava konusu çeki «keşideci» olan müşterisinden ticari ilişki kapsamında aldığı ve «ciro silsilesinde» davacıdan sonra yer alan davalının factoring işleminde çeki «teslim» aldığı firma ve bu firmanın faturasını sunduğu şirketle davacının herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, davacının davalı factoring şirketinden bu kapsamda «çekin istirdatını» talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu ...
Ancak, 6102 sayılı TTK’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Benzer bu kararda6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmiştir.
Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece her ne kadar çekte yer alan «ciro silsilesine» göre davacının sıfatının olmadığı ve davacının aktif dava «ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının çekin bütün hususiyetleri hakkında beyanda bulunmak suretiyle «çek iptali davası» açtığı, bu davada davacıya «çek istirdadı davası» açmak için süre verildiği anlaşılmaktadır.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çek istirdadı davası · kötü niyetli iktisap · çek iptali davası · istirdat davası · yetkili hamil · çek iptali · iptal davası · taraf ehliyeti
Benzer bu karardaMahkemece her ne kadar çekte yer alan «ciro silsilesine» göre davacının sıfatının olmadığı ve davacının aktif dava «ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının çekin bütün hususiyetleri hakkında beyanda bulunmak suretiyle «çek iptali davası» açtığı, bu davada davacıya «çek istirdadı davası» açmak için süre verildiği anlaşılmaktadır.
Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu ve yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
Buna göre, davacının «yetkili hamil» olmadığı, aktif dava «ehliyeti» bulunmadığından bahisle deliller toplanmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin «cirolar» yoluyla davalıya intikal ettiği, «çek» arkasındaki «ciro silsilesi» kapsamında davacı şirketin çekte sıfatının bulunmadığı, davacının aktif dava «ehliyetinin» olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/8337 E. 2018/1630 K.
Ortak:kötüniyetli iktisap · faktoring · eş rızası · ciro · zayi · ispat yükü · hamil · istirdat
İncelediğiniz karardaZayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran «hamilin» «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Ancak, 6102 sayılı TTK’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dava konusu çeki «keşideci» olan müşterisinden ticari ilişki kapsamında aldığı ve «ciro silsilesinde» davacıdan sonra yer alan davalının factoring işleminde çeki «teslim» aldığı firma ve bu firmanın faturasını sunduğu şirketle davacının herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, davacının davalı factoring şirketinden bu kapsamda «çekin istirdatını» talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu ...
Benzer bu karardaAncak, 6102 sayılı TTK’nın 792. (6762 sayılı TTK m.704) maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da, hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan çekin bedelinin «istirdadı» talebiyle açılan işbu karşı davada «ispat yükü» davalı-karşı davacıda olup, davalı-karşı davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Davalı-karşı davacı, çekin yedinde iken çalındığını, davacı-karşı davalının «sahte imza» ve cirolarla kendisine gelen çeki tahsil ettiğini, oysa bir «faktoring» şirketinin kendisine «ibraz» edilen çeklerin gerçek bir alışveriş için keşide edilip edilmediğini, hangi ticari işlemler sonucu kendisine «ciro» edildiğini, ciro eden kişinin gerçek «hamil» olup olmadığını araştırmak zorunda olmasına rağmen karşı davalının araştırma yapmayarak «çek» iktisabında ağır kusurlu olduğunu iddia etmiştir.
Davacı-karşı davalı taraf da, çekin «faktoring» işlemi kapsamında alındığı hususunda «fatura» sunularak faturaya dayalı alacak karşılığında fatura borçlusundan müşterisine ve ondan da «faktoring sözleşmesi» doğrultusunda kendisine «ciro» edildiğini, çeki elinde bulunduranın yasal «yetkili hamil» olduğunu, faktoring mevzuatı uyarınca üzerine düşen yükümlülüklerin tamamının yerine getirildiğini savunmuştur.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:faktoring sözleşmesi · fatura alacağı · sahte imza · zayi nedeniyle iptal · yetkili hamil · çek iptali · hırsızlık · fatura
Benzer bu karardaDavacı-karşı davalı taraf da, çekin «faktoring» işlemi kapsamında alındığı hususunda «fatura» sunularak faturaya dayalı alacak karşılığında fatura borçlusundan müşterisine ve ondan da «faktoring sözleşmesi» doğrultusunda kendisine «ciro» edildiğini, çeki elinde bulunduranın yasal «yetkili hamil» olduğunu, faktoring mevzuatı uyarınca üzerine düşen yükümlülüklerin tamamının yerine getirildiğini savunmuştur.
Şti. adına düzenlenmiş 25/06/2013 tarihli 80.028,00 TL tutarlı «fatura alacağının» 62.378,00 TL’lik kısmının davacı-karşı davalı ... şirketine «teslim» edilip, 01/07/2013 tarihli «çek» çıkış bordrosu ile «faktoring» şirketine verildiği, bu çeklerin en erken keşide tarihli olanının 09/08/2013 tarihli olduğu anlaşılmaktadır.
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre; ticari senetlerin «zayi nedeniyle iptaline» dair verilen kararın davacı-karşı davalı açısından «kesin» hüküm sonuçlarını doğurmayacağı, davacı-karşı davalının davaya konu çeki elinde bulundurduğu, ayrıca davacı-karşı davalı ... şirketinin dava konusu çeki iktisap ed …
1- Asıl dava, «zayi» nedeniyle verilen «çek iptali» kararının iptali istemine, karşı dava ise, «rıza» hilafına elden çıktığı iddia olunan ve ödenen çek bedelinin tahsili istemine ilişkin olup, mahkemece, yazılı şekilde, davacı-karşı davalı ... şirketinin çeki iktisap ederken kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunun ispat edilemediği gerekçesiyle asıl davanın kabulüne ve karşı davanın ise reddine karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/11622 E. 2018/3603 K.
Ortak:kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil · istirdat · çek
İncelediğiniz karardaAncak, 6102 sayılı TTK’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran «hamilin» «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Dava, TTK’nin 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Benzer bu karardaAncak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' İşbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
1-Dava, «çek istirdadına» ilişkin olup, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.
Şirketinin cirosunu «taşıyan» senetlerde «ciranta» olarak gözüken.... ile «son hamil» davalı arasında geçerli bir ilişkinin varlığının mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne dava konusu çeklerin «istirdatına» karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:son hamil · ciranta · hırsızlık · taşıyan · i̇i̇k 72/son
Benzer bu karardaŞirketinin cirosunu «taşıyan» senetlerde «ciranta» olarak gözüken.... ile «son hamil» davalı arasında geçerli bir ilişkinin varlığının mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne dava konusu çeklerin «istirdatına» karar verilmiştir.
Davacı vekilince «hırsızlandığı» iddia olunan çeklerle ilgili olarak Küçükçekmece ve ....
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/15297 E. 2017/2392 K.
Ortak:çekin istirdadı · kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil · istirdat · İstirdat
İncelediğiniz karardaZayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran «hamilin» «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dava konusu çeki «keşideci» olan müşterisinden ticari ilişki kapsamında aldığı ve «ciro silsilesinde» davacıdan sonra yer alan davalının factoring işleminde çeki «teslim» aldığı firma ve bu firmanın faturasını sunduğu şirketle davacının herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, davacının davalı factoring şirketinden bu kapsamda «çekin istirdatını» talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu ...
Ancak, 6102 sayılı TTK’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Benzer bu karardaAncak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğini açıklayamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunması yapılmış ise de, beyaz cironun şartlarının oluşmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu çekin davacıya iadesine karar verilmiştir.
Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:beyaz ciro
Benzer bu karardaMahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğini açıklayamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunması yapılmış ise de, beyaz cironun şartlarının oluşmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu çekin davacıya iadesine karar verilmiştir.
Mahkemece, dosya içerisinde «çek» sureti de bulunmaksızın davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğinin açıklanamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunmasının da, beyaz cironun şartları oluşmadığından nazara alınmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2016/2775 E. , 2017/4963 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada ...
7. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 29/12/2015 tarih ve 2014/189-2015/989 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin hamili olduğu çeklerin çalındığını, iptalleri için açılan davada davalı şirketin dava konusu çekin elinde olduğunu beyanla müdahale talebinde bulunduğunu, bunun üzerine istirdat davası açılmak üzere süre verildiğini, davalının kötüniyetli olup, sahte faturalara ilişkin alacakların faktoring sözleşmelerine konu edilemeyeceğini ileri sürerek, çekin istirdadını talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, müvekkilinin dava konusu çeki dava dışı ...'dan faktoring sözleşmesi kapsamında aldığını ve meşru hamili olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dava konusu çeki keşideci olan müşterisinden ticari ilişki kapsamında aldığı ve ciro silsilesinde davacıdan sonra yer alan davalının factoring işleminde çeki teslim aldığı firma ve bu firmanın faturasını sunduğu şirketle davacının herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, davacının davalı factoring şirketinden bu kapsamda çekin istirdatını talep edebileceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu ... Bankası ... Şubesine ait, keşidecisi ... olan, 92803650 hesap, 5679243 çek no’lu, 30/04/2014 keşide tarihli, 2.500, 00 TL bedelli çekin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, TTK’nin 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan çek istirdadı istemine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açıklandığı şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.
Ancak, 6102 sayılı TTK’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir. Zayi olan çekin istirdadı talebiyle açılan işbu davada ispat yükü davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken rızası hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Öte yandan, davalının faktoring kuruluşu olması ve çekin keşide tarihi gözetildiğinde, davalının çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olup olmadığının belirlenmesinde 6361 sayılı Kanun ile bu kanunun yürürlüğünden önce yayımlanan ve anılan kanunun geçici 1. maddesi uyarınca uygulanmakta bulunan Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 22. maddesi hükümlerinin ve keza konuyla ilgili ... genelge ve tebliğlerinin nazara alınması gerekmektedir.
Bu itibarla, mahkemece uyuşmazlığın çözümünde uygulanması gereken yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde bir değerlendirme yapılıp, davalının çeki iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, çekin istirdadının gerekip gerekmediğinin tespiti ile sonucuna göre bir karar vermek gerekirken salt davacı ile faktoring işlemine konu alacağın borçlusu arasında bir ticari ilişki bulunmadığından bahisle eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz edene iadesine, 03/10/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/379872100 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz