İstirdat

Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğini açıklayamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunması yapılmış ise de, beyaz cironun şartlarının oluşmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu çekin davacıya iadesine karar verilmiştir.

Mahkemece, dosya içerisinde «çek» sureti de bulunmaksızın davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğinin açıklanamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunmasının da, beyaz cironun şartları oluşmadığından nazara alınmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.

Ltd Şti'den «teminat çeki» olarak alındığı ve bu çekin kaybedildiği ileri sürülmüş, dava dışı şirket yetkilisi tarafından ise çekin davacı şirkete verildiği, davalı ile aralarında hiçbir ticari ilişki bulunmadığı ve çekin davalıya verilmediği beyan edilmiş ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı ile dava dışı şirket kayıtlarının birbirini doğruladığı belirtilmiş ve mahkemece de bu deliller esas alınmak suretiyle davanın kabulü ile dava konusu «çekin istirdatına» karar verilmiş ise de, davacının davalı tarafın çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat ettiğinden söz edilemez.

Şti'nin «ticari defterlerinde», davalı ile ilgili herhangi bir «kaydın» olmadığı, ancak davacı ile dava dışı şirket kayıtlarının birbiri ile uyumlu olduğu, çekin her iki defterde de «teminat çeki» olarak kayıtlı olduğu, çekin gerçek «hamilinin» davacı şirket olduğu, davalının «yetkili hamil» olduğunu ispat edemediği gerekçesi ile davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdatı» ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Bu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

Bu durum karşısında davada «ispat yükü» «çekin istirdatına» karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü «kıymetli evrakın» «mücerretlik» ilkesini ortadan kaldırır.

Ltd Şti'den «teminat çeki» olarak alındığı ve bu çekin kaybedildiği ileri sürülmüş, dava dışı şirket yetkilisi tarafından ise çekin davacı şirkete verildiği, davalı ile aralarında hiçbir ticari ilişki bulunmadığı ve çekin davalıya verilmediği beyan edilmiş ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı ile dava dışı şirket kayıtlarının birbirini doğruladığı belirtilmiş ve mahkemece de bu deliller esas alınmak suretiyle davanın kabulü ile dava konusu «çekin istirdatına» karar verilmiş ise de, davacının davalı tarafın çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat ettiğinden söz edilemez.

Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğini açıklayamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunması yapılmış ise de, beyaz cironun şartlarının oluşmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu çekin davacıya iadesine karar verilmiştir.

Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkindir.

Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmiştir.

Mahkemece her ne kadar çekte yer alan «ciro silsilesine» göre davacının sıfatının olmadığı ve davacının aktif dava «ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının çekin bütün hususiyetleri hakkında beyanda bulunmak suretiyle «çek iptali davası» açtığı, bu davada davacıya «çek istirdadı davası» açmak için süre verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece her ne kadar çekte yer alan «ciro silsilesine» göre davacının sıfatının olmadığı ve davacının aktif dava «ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının çekin bütün hususiyetleri hakkında beyanda bulunmak suretiyle «çek iptali davası» açtığı, bu davada davacıya «çek istirdadı davası» açmak için süre verildiği anlaşılmaktadır.

Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu ve yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin «cirolar» yoluyla davalıya intikal ettiği, «çek» arkasındaki «ciro silsilesi» kapsamında davacı şirketin çekte sıfatının bulunmadığı, davacının aktif dava «ehliyetinin» olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Buna göre, davacının «yetkili hamil» olmadığı, aktif dava «ehliyeti» bulunmadığından bahisle deliller toplanmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğini açıklayamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunması yapılmış ise de, beyaz cironun şartlarının oluşmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu çekin davacıya iadesine karar verilmiştir.

Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkindir.

Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

1- Çek iptali davaları, özelliği itibari ile «hasımsız» açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında «çek hamilinin» ortaya çıkması durumunda, «çek iptali» davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı «çek istirdadı davası» açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar «verilmesine yer olmadığı», istirdat davası açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır.

Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

1- Çek iptali davaları, özelliği itibari ile «hasımsız» açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında «çek hamilinin» ortaya çıkması durumunda, «çek iptali» davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı «çek istirdadı davası» açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar «verilmesine yer olmadığı», istirdat davası açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır.

Somut olayda, mahkemece görülüp, sonuçlandırılan asıl davada verilen hükmün, «çek hamili» olan «üçüncü kişi» tarafından temyiz edildiği, bu hali ile değinilen ilkeler ışığında, mümeyyiz çek hamilinin asıl davada taraf sıfatının bulunmadığı ve esasen asıl davada «davanın tarafı olma» imkanının da mevcut olmadığı, mahkemece çek hamilinin asli müdahillik isteminin kabulünün mümeyyiz çek hamili lehine «usuli kazanılmış hak» da sağlamayacağı anlaşılmakla, çek hamili İ..

İlke temelinde; «hasımsız» olarak açılan davalarda, üçüncü kişilerin davaya müdahaleleri halinde davanın çekişmeli duruma gelmesi mümkün ve gerekli ise de, «çek iptali» davalarında yukarıda açıklanan bu prosedür gereğince, hasımsız şekilde açılan davaya «çek hamili» üçüncü kişilerin asli ya da fer’i müdahale imkanı mevcut olmayıp, ancak anılan usul gereğince hareket etme olanağı bulunmaktadır.

Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğini açıklayamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunması yapılmış ise de, beyaz cironun şartlarının oluşmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu çekin davacıya iadesine karar verilmiştir.

Mahkemece, dosya içerisinde «çek» sureti de bulunmaksızın davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğinin açıklanamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunmasının da, beyaz cironun şartları oluşmadığından nazara alınmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesine göre ''«çek», herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü doğrultusunda «ispat yükü» davacı taraftadır.

… konu çekin şirketteki alacaklarına karşılık ve şirket adına yaptığı borçlanmalar karşılığında kendisine verilmiş olması halinde mutlaka şirket yetkilisi tarafından «ciro» yapılmak suretiyle verilmesi gerektiğini bilmesi hayatın olağan akışına uygun olduğu, bu husus davalıdan beklenilebilecek bir durum olduğu, davalı tarafından dava konusu çekin ciro yapmaktan kaçınarak kendisine verilmiş olduğu beyanı ile davalının çekin iktisabının kötü niyetle en azından çeki «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunun ispat edildiği gerekçesiyle davanın kabulü ile çekin davacıya «istirdadına» karar verilmiştir.

Dava konusu çekin «ciro» olmadan davalı elinde bulunması çekin «rıza» dışında elden çıktığını ispat için yeterli değildir.

Davacının öncelikle usulüne uygun delillerle çekin «rızası» dışında elinden çıktığını ispatlaması, bu iddiasını ispatlamasından sonra ise 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi uyarınca davalının bu çeki iktisabında ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olduğunu ispatlaması gerekirken mahkemece belirtilen bu olgular üzerinde durulmadan «eksik inceleme» ve yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davalı yararına bozulmasını gerektirmiştir.

Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğini açıklayamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunması yapılmış ise de, beyaz cironun şartlarının oluşmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu çekin davacıya iadesine karar verilmiştir.

Mahkemece, dosya içerisinde «çek» sureti de bulunmaksızın davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğinin açıklanamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunmasının da, beyaz cironun şartları oluşmadığından nazara alınmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davacı tarafından sunulan belgeler ve alınan bilirkişi raporları uyarınca dava konusu çekin yasal ve «meşru hamili» bulunan davacının elinden «rızası» hilafına çıktığının anlaşıldığı, davalının iyi niyetli hamil olduğu hususunu ispat edemediği gibi çekin iktisabında ağır kusurlu olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle «keşidecisi»...

Bu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

Bu durum karşısında davada «ispat yükü» «çekin istirdatına» karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü «kıymetli evrakın» «mücerretlik» ilkesini ortadan kaldırır.

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde davalının çeki «iyiniyetle iktisap» ettiğine dair delil sunmadığı, «ticari defter» ve belgelerini «bilirkişi incelemesine» tabi olmak üzere «ibraz» etmediği belirtilerek davalının çekin iktisabında ağır kusurlu olduğu kabul edilip yazılı şekilde karar verilmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davacı tarafından sunulan belgeler ve alınan bilirkişi raporları uyarınca dava konusu çekin yasal ve «meşru hamili» bulunan davacının elinden «rızası» hilafına çıktığının anlaşıldığı, davalının iyi niyetli hamil olduğu hususunu ispat edemediği gibi çekin iktisabında ağır kusurlu olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle «keşidecisi»...