İstirdat

Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran «hamilin» «kötüniyetli» veya iktisabında ağır olduğunu ispat etmesi gerekir.

Ancak, 6102 sayılı ...’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Davacı, «lehtarı» olduğu çekin yedinde iken çalındığını, «ödemeden men» kararına rağmen davalının «sahte imza» ve cirolarla kendisine gelen çeki «ciro» yoluyla devraldığını, bir «faktoring» firması olarak davalının ilgili banka şubesinden dava konusu çeki sordurmuş olsaydı çekin çalıntı olduğunu ve ödemeden men kararı bulunduğunu öğrenecek durumda olduğunu, davalının ya ödemeden men kararına rağmen çeki aldığını ya da hiç araştırma yapmadığını, bu suretle davalının basiretli bir «tacir» gibi davranmadığını ve «iyiniyetli hamil» olmadığını iddia etmiştir.

Zayi olan «çek» bedelinin «istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran «hamilin» «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Şti. arasında 08/08/2011 tarihli «faktoring sözleşmesinin» imzalandığı, ... ve ...'nin de anılan sözleşmeye «müteselsil kefil» oldukları öte yandan, davacının dava konusu çekin arkasında «ciro» imzası bulunan ... isimli şahısla aralarında bir ticari ilişki bulunmadığı, çekteki ciro imzasının sahte olup, bunun tetkik mercii kararı ile de tespit edildiği ve keza bu kişinin «sahtecilik» ve «dolandırıcılık» suçlarından yargılanarak mahkum olduğunu iddia ettiği, davalı vekilinin 02/01/2014 tarihli dilekçesi ile; ''...müvekkilinin çeki dava dışı borçlu ... ile yapmış oldukları faktoring sözleşmesine binaen ve basiretli bir «tacir» gibi davranarak taraflar arasındaki ticari ilişki nedeniyle düzenlenen faturayı gördükten sonra «teslim» aldığı, çekte ... ve ...'den sonra gelen 6. «ciranta» olup, çeki elinde bulunduran yasal «yetkili hamil» olduğu, faktoring mevzuatı uyarınca üzerine düşen yükümlülüklerin tamamını yerine getirdiği, ciranta ...

Elektrik’in yetkilileri ... ve ...’nin, yetkilisi oldukları şirketin «ciro» ettiği bir çeki daha sonra kendi adlarına birlikte ciro ettiklerinin kabulünün hayatın olağan akışına aykırı olacağı, ... ve ...’nin amaçlarının çeki ciro etmek değil, «kefil» olmak olduğu, «faktoring sözleşmesine» «müteselsil kefil» olmalarından mütevellit, bu sözleşme çerçevesinde davalı şirkete ciro edilen «çek» kapsamında da kefil olduklarını belirtmek amacıyla çek arkasında isim ve soy isimlerini yazıp, imzaladıkları ve çekin davalı şirket tarafından ...

Şti. arasında 08/08/2011 tarihli «faktoring sözleşmesinin» imzalandığı, ... ve ...'nin de anılan sözleşmeye «müteselsil kefil» oldukları öte yandan, davacının dava konusu çekin arkasında «ciro» imzası bulunan ... isimli şahısla aralarında bir ticari ilişki bulunmadığı, çekteki ciro imzasının sahte olup, bunun tetkik mercii kararı ile de tespit edildiği ve keza bu kişinin «sahtecilik» ve «dolandırıcılık» suçlarından yargılanarak mahkum olduğunu iddia ettiği, davalı vekilinin 02/01/2014 tarihli dilekçesi ile; ''...müvekkilinin çeki dava dışı borçlu ... ile yapmış oldukları faktoring sözleşmesine binaen ve basiretli bir «tacir» gibi davranarak taraflar arasındaki ticari ilişki nedeniyle düzenlenen faturayı gördükten sonra «teslim» aldığı, çekte ... ve ...'den sonra gelen 6. «ciranta» olup, çeki elinde bulunduran yasal «yetkili hamil» olduğu, faktoring mevzuatı uyarınca üzerine düşen yükümlülüklerin tamamını yerine getirdiği, ciranta ...

… ilgili Yönetmelik ile ...'nın 08/07/2010 tarihli Genelgesi uyarınca sahih ve belge ile tevsik olunan nitelikte bir alacağın varlığı söz konusu olmadıkça bu alacağın «faktoring» şirketi tarafından «temlik» alınması mümkün olmadığı gibi, bu nitelikteki bir alacağın ayrıca «kambiyo senedine» bağlanmış olmasının bu durumu değiştirmeyeceği, mezkur mevzuat hükmünün, TTK'nın kambiyo senetlerine ilişkin genel hükümlerine nazaran ve faktoring işlemleri bakımından özel nitelikte bir hüküm niteliğinde olup, uyuşmazlığın çözümünde öncelikle uygulanması gerektiği, «son» «ciranta» olan gerçek kişilerin davalı ile «faktoring sözleşmesi» akdeden şirketin yetkilisi olmasının 6762 sayılı TTK'nın 702. maddesi gözetildiğinde, bu tespitin aksine bir durumun varlığını gösterir nitelikte bulunmadığı, bu durumda, davalının kendisiyle faktoring sözleşmesi imzalayan şirketin «son hamili» olmadığı bir çeki, bu sözleşmeye dayalı olarak iktisap etmiş göründüğünden anılan Yönetmelik ve ...

Elektrik’in yetkilileri ... ve ...’nin, yetkilisi oldukları şirketin «ciro» ettiği bir çeki daha sonra kendi adlarına birlikte ciro ettiklerinin kabulünün hayatın olağan akışına aykırı olacağı, ... ve ...’nin amaçlarının çeki ciro etmek değil, «kefil» olmak olduğu, «faktoring sözleşmesine» «müteselsil kefil» olmalarından mütevellit, bu sözleşme çerçevesinde davalı şirkete ciro edilen «çek» kapsamında da kefil olduklarını belirtmek amacıyla çek arkasında isim ve soy isimlerini yazıp, imzaladıkları ve çekin davalı şirket tarafından ...

Elektrik’den «faktoring sözleşmesi» kapsamında «teslim» alındığının kabulü gerektiği, faktoring mevzuatı uyarınca davalı şirketin üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirdiği, «ciranta» ...

Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran «hamilin» «kötüniyetli» veya iktisabında ağır olduğunu ispat etmesi gerekir.

Ancak, 6102 sayılı ...’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Davacı, «lehtarı» olduğu çekin yedinde iken çalındığını, «ödemeden men» kararına rağmen davalının «sahte imza» ve cirolarla kendisine gelen çeki «ciro» yoluyla devraldığını, bir «faktoring» firması olarak davalının ilgili banka şubesinden dava konusu çeki sordurmuş olsaydı çekin çalıntı olduğunu ve ödemeden men kararı bulunduğunu öğrenecek durumda olduğunu, davalının ya ödemeden men kararına rağmen çeki aldığını ya da hiç araştırma yapmadığını, bu suretle davalının basiretli bir «tacir» gibi davranmadığını ve «iyiniyetli hamil» olmadığını iddia etmiştir.

Bu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

Mahkemece tüm dosya kapsamına göre, dava dilekçesinde her ne kadar çekin iptali talep edilmiş ise de dilekçe bütün olarak değerlendirildiğinde davanın «menfi tespit» istemine ilişkin olduğu, çekin davacı tarafın «rızası» dışında elinden çıktığı, bu durumda 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'na tabi olan davalı «faktoring» şirketinin nizalı çekin «meşru hamili» olduğunu kendisinin ispat etmesi gerektiği, bu hususun da ispat edilemediği gerekçesi ile davanın kabulüne, Türkiye İş Bankası Gaziantep şubesinde ihraç edilen 3154262 «çek» nolu 15/02/2015 keşide tarihli, 4.250 TL bedelli çek nedeni ile davacının davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.

Mahkemece tüm dosya kapsamına göre, dava dilekçesinde her ne kadar çekin iptali talep edilmiş ise de dilekçe bütün olarak değerlendirildiğinde davanın «menfi tespit» istemine ilişkin olduğu, çekin davacı tarafın «rızası» dışında elinden çıktığı, bu durumda 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'na tabi olan davalı «faktoring» şirketinin nizalı çekin «meşru hamili» olduğunu kendisinin ispat etmesi gerektiği, bu hususun da ispat edilemediği gerekçesi ile davanın kabulüne, Türkiye İş Bankası Gaziantep şubesinde ihraç edilen 3154262 «çek» nolu 15/02/2015 keşide tarihli, 4.250 TL bedelli çek nedeni ile davacının davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

Mahkemece, yanılgılı şekilde davanın «menfi tespit» istemine ilişkin olduğuna dair yapılan tespit ile dava konusunu «temlik» eden davalı ...

Bu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

Bu durum karşısında davada «ispat yükü» «çekin istirdatına» karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü «kıymetli evrakın» «mücerretlik» ilkesini ortadan kaldırır.

Ancak, 6102 sayılı ...’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran «hamilin» «kötüniyetli» veya iktisabında ağır olduğunu ispat etmesi gerekir.

Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' İşbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

1-Dava, «çek istirdadına» ilişkin olup, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Şirketinin cirosunu «taşıyan» senetlerde «ciranta» olarak gözüken.... ile «son hamil» davalı arasında geçerli bir ilişkinin varlığının mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne dava konusu çeklerin «istirdatına» karar verilmiştir.

Şirketinin cirosunu «taşıyan» senetlerde «ciranta» olarak gözüken.... ile «son hamil» davalı arasında geçerli bir ilişkinin varlığının mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne dava konusu çeklerin «istirdatına» karar verilmiştir.

Davacı vekilince «hırsızlandığı» iddia olunan çeklerle ilgili olarak Küçükçekmece ve ....

Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken «rızası» hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran «hamilin» «kötüniyetli» veya iktisabında ağır olduğunu ispat etmesi gerekir.

Ancak, 6102 sayılı ...’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Ticaret Mahkemesinin 2014/208 Esas sayılı dosyasında ....05.2014 tarihinde «ödemeden men» kararı verilmesine rağmen davalı ...Ş.'nin yeterli araştırma yapmadan çeki «ciro» yoluyla devraldığı, bu itibarla basiretli bir «tacir» gibi davranmadığından davalının iyi niyetli «hamil» kabul edilemeyeceği gerekçesiyle davanın kabulü ile kabulü ile davalı ...elinde olan ....

Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu çeklerden birinin davacının yevmiye «defterinde», diğer 2 adet çekin ise, kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu ve davacı tarafça iddialarının ispatlandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

… ılan deliller, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu 3 adet çekten 5.000,00 TL bedelli olanın davacının usulüne uygun tutulan yevmiye «defterlerinde», 6.000,00 TL ve 10.000,00 TL bedelli diğer iki çekin ise kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu, davacının dosyaya sunduğu belge ve delillerle iddialarını ispatla …

Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu çeklerden birinin davacının yevmiye «defterinde», diğer 2 adet çekin ise, kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu ve davacı tarafça iddialarının ispatlandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.