Çek teslimi | Tazminat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2012/11840 E. 2014/3152 K. ·
Kısmen onandı, kısmen bozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Usul tespitleri
- Dava şartı
- dava şartı
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
sahte ciro↗ hamiline yazılı çek↗ iktisapta ağır kusur↗ son hamil↗ sahte kimlik↗ kötü niyetli iktisap↗ meşru hamil↗ ciro silsilesi↗ ağır kusur↗ yetkili hamil↗ aktif husumet ehliyeti↗ ticari defter kayıtları↗ kötüniyet tazminatı↗ aktif husumet↗ husumet ehliyeti↗ eş rızası↗ ciro↗ hamil↗ uyuşmazlık konusu↗ taraf ehliyeti↗ istirdat↗ bilirkişi incelemesi↗ ticari defter↗ çek↗ kötüniyet↗ kusur↗ teslim↗ husumet↗ e-defter↗ i̇i̇k 72/son↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre dava konusu çekle ilgili gerçek hak sahibinin birleşen dosya davacısı ... olduğu, bu şahsın rızası dışında elinden çıkan çekin sahte belgelerle kurulduğu anlaşılan birleşen dosya davalısı ... İnş..Ltd.Şti.'nin sahte cirosu ile diğer davalı ... Ltd. Şti. eline geçtiği, çekteki ciro imzasının sahte olduğu, bu durumda çekin son hamili olan davalı ... Ltd. Şti'nin bu çeke sahte ciro imzası ile hamil olduğu, TTK'nın 704. ve 702. maddeleri birlikte göz önünde bulundurulduğunda davalının uyuşmazlık konusu çeke müteselsil ve birbirine bağlı cirolar nedeniyle yetkili hamil olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, en son hamil olan davalıya yapılan ciroya ilişkin imza sahte olduğuna göre davalının bu çeki iktisap etmekte ağır kusurlu olduğunun kabulü gerektiği, ancak kötüniyet tazminatına hükmedilmesi koşullarının bulunmadığı sonucuna varılarak, ... tarafından açılan asıl davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine, birleşen dosyadaki davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan istirdadı ile davacıya teslimine, koşulları bulunmadığından davacı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Kararı, davacılar vekili ile davalı ... vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre asıl dava davacısı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile asıl davada verilen kararın onanması gerekmiştir.
2- Birleşen davada verilen karara yönelik olarak davalı...San. Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarına gelince; Dava, kaybedilen çekin meşru hamili olmadığı iddiasıyla söz konusu çekin davalı...San. Ltd. Şti'den alınarak davacıya teslimi istemine ilişkindir.
Mahkemece, birleşen davanın kabulü ile davaya konu çekin, davacı ...'e teslimine karar verilmiş ise de mülga TTK'nın 704. maddesinde, çek herhangi bir suretle hamilinin elinden çıktığında ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister ciro suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef olduğu düzenlenmiş bulunup, bu hükme göre davacının, kendisinin yetkili hamil olduğunu kanıtlamasının yanında yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekmektedir.Somut olayda ise çeki elinde bulunduran hamil davalı...San. Ltd. Şti. muntazam ciro silsilesine göre çeki iktisap etmiş olup, çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiği veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunduğu kanıtlanamadığı gibi yargılama sırasında yapılan bilirkişi incelemesinde de bu davalı ile çeki aldığı davalı ... İnş. ve Teks. Dan. Dış Tic. Ltd. Şti. arasında ticari bir ilişkinin bulunduğu, dava konusu çekin ticari defterlerde kayıtlı olduğu, söz konusu çekin ... İnş. ve Teks. Dan. Dış Tic. Ltd. Şti'nin borcuna mahsuben alındığı, davalının ...'dan çekin alındığı tarih itibariyle 97.347,22 TL alacaklı olduğu, incelenen kayıtlara göre davalı
ile çekin alındığı ... İnş. ve Teks. Dan. Dış Tic. Ltd. Şti arasında çekin alındığı tarih itibariyle ticari ilişkinin mevcut olduğu, dava konusu çekin alacağa mahsuben alındığı hususları tespit edilmiştir.Çeki ciro eden ... İnş. ve Teks. Dan. Dış Tic. Ltd. Şti'nin 1988 yılından beri ticaret sicilinde kayıtlı olarak faaliyet gösteren bir şirket olduğu dosya kapsamından anlaşılmakla şirket yetkilisinin sahte kimlikle işlemler yaptığı yönündeki davacı iddiası, bu şirketle ticari ilişkide bulunan üçüncü kişilerin sırf bu nedenle kusurlu sayılmasını gerektirmez.Bu durumda, davalı...San. Ltd. Şti'nin şekli olarak muntazam bulunan ciro silsilesine göre iktisap ettiği anlaşılan davaya konu çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiği veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunduğu kanıtlanamadığından birleşen davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile kabulüne karar verilmesi açıklanan kanun hükmüne ve dosya kapsamına aykırı olup, söz konusu kararın temyiz eden davalı...San. Ltd. Şti. yararına bozulması gerekmiştir.
3- Bozma neden ve şekline göre de birleşen dava davacısı ... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/10208 E. 2013/9737 K.
Ortak:kötü niyetli iktisap · ciro silsilesi · yetkili hamil · eş rızası · ciro · hamil · istirdat · çek
İncelediğiniz karardaMahkemece, birleşen davanın kabulü ile davaya konu çekin, davacı ...'e «teslimine» karar verilmiş ise de mülga TTK'nın 704. maddesinde, «çek» herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıktığında ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef olduğu düzenlenmiş bulunup, bu hükme göre davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu kanıtlamasının yanında yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekmektedir.Somut ol …
Şti'nin bu çeke «sahte ciro» imzası ile «hamil» olduğu, TTK'nın 704. ve 702. maddeleri birlikte göz önünde bulundurulduğunda davalının «uyuşmazlık konusu» çeke müteselsil ve birbirine bağlı cirolar nedeniyle «yetkili hamil» olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, en «son hamil» olan davalıya yapılan ciroya ilişkin imza sahte olduğuna göre davalının bu çeki iktisap etmekte ağır kusurlu olduğunun kabulü gerektiği, ancak «kötüniyet tazminatına» hükmedilmesi koşullarının bulunmadığı sonucuna varılarak, ... tarafından açılan asıl davanın «aktif husumet ehliyeti» yokluğu nedeniyle reddine, birleşen dosyadaki davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdadı» ile davacıya «teslimine», koşulları bulunmadığından davacı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Şti. eline geçtiği, çekteki «ciro» imzasının sahte olduğu, bu durumda çekin «son hamili» olan davalı ...
Benzer bu karardaTTK'nın 704. maddesi gereğince «çek», her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir.
Bu maddeye göre, davacı evvela çekin «hamili» bulunduğunu, bu çekin elinden «rızası» dışı çıktığını bilahare ise, davalının çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya ağır kusurlu bulunduğunu ispatlaması gerekmektedir.
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, çeklerdeki «ciro silsilesinin» bozuk olması nedeni ile davalının kötü niyetli davrandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:çek istirdadı · zayi nedeniyle iptal · ek mehil · istirdat davası · zayi · ibraz
Benzer bu karardaDavacı, davalı tarafından takibe konulan 5 adet çekin «zayi nedeniyle iptali» için dava açmış olup, davada davalı tarafından çeklerin «ibraz» edilmesi üzerine «istirdat davası» açmak üzere kendisine «mehil» verilmiştir.
Dava, 6762 sayılı TTK'nın 704. maddeye dayalı «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/3668 E. 2013/3689 K.
Ortak:iktisapta ağır kusur · kötü niyetli iktisap · meşru hamil · ciro silsilesi · ağır kusur · yetkili hamil · ciro · hamil
İncelediğiniz karardaMahkemece, birleşen davanın kabulü ile davaya konu çekin, davacı ...'e «teslimine» karar verilmiş ise de mülga TTK'nın 704. maddesinde, «çek» herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıktığında ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef olduğu düzenlenmiş bulunup, bu hükme göre davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu kanıtlamasının yanında yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekmektedir.Somut ol …
Şti'nin bu çeke «sahte ciro» imzası ile «hamil» olduğu, TTK'nın 704. ve 702. maddeleri birlikte göz önünde bulundurulduğunda davalının «uyuşmazlık konusu» çeke müteselsil ve birbirine bağlı cirolar nedeniyle «yetkili hamil» olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, en «son hamil» olan davalıya yapılan ciroya ilişkin imza sahte olduğuna göre davalının bu çeki iktisap etmekte ağır kusurlu olduğunun kabulü gerektiği, ancak «kötüniyet tazminatına» hükmedilmesi koşullarının bulunmadığı sonucuna varılarak, ... tarafından açılan asıl davanın «aktif husumet ehliyeti» yokluğu nedeniyle reddine, birleşen dosyadaki davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdadı» ile davacıya «teslimine», koşulları bulunmadığından davacı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Şti. eline geçtiği, çekteki «ciro» imzasının sahte olduğu, bu durumda çekin «son hamili» olan davalı ...
Benzer bu karardaMahkemece, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş ise de ...'nun 704. maddesinde, “Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamiline yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702 nci maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusura» bulunduğu takdirde, o çeki geri vermekle mükelleftir." düzenlemesi mevcuttur.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava dışı ...’un beyanına göre davaya konu çekin «yetkili hamil» olan ... tarafından «ciro» edilerek davacıya verildiği, davacının işyerinde meydana gelen «hırsızlık» sonucu çalındığı, ...’un Nepa İnş.Ltd.Şti. ile ticari ilişkisi bulunmadığı gibi dava konusu çeki de bu şirkete vermediği, icra takibi alacaklısı olan davalı şirketten önceki hamilin bulunup beyanının alınamadığı, davalının da geçerli bir şekilde çekin sahibi olduğunu kanıtlayamadığı, «ciro silsilesinde» Nepa İnş.
Somut olayda çeki elinde bulunduran davalı «hamil», muntazam «ciro silsilesine» göre çeki iktisap etmiş olup, çekin «meşru hamili» durumundadır.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:kötüniyetli iktisap · kıymetli evrak · ciranta · hırsızlık · ispat yükü
Benzer bu karardaBu itibarla, somut olayda mahkemece, «ispat yükü» tersine çevrilerek davalıya dava konusu çekin edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü getirilmiş olması ve davalının da bu hususu kanıtlayamaması gerekçesiyle ve davalı «yetkili hamilin» «kötüniyet» veya ağır kusurunu ispata yeterli olmayan aradaki «cirantanın» beyanına dayanılarak davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava dışı ...’un beyanına göre davaya konu çekin «yetkili hamil» olan ... tarafından «ciro» edilerek davacıya verildiği, davacının işyerinde meydana gelen «hırsızlık» sonucu çalındığı, ...’un Nepa İnş.Ltd.Şti. ile ticari ilişkisi bulunmadığı gibi dava konusu çeki de bu şirkete vermediği, icra takibi alacaklısı olan davalı şirketten önceki hamilin bulunup beyanının alınamadığı, davalının da geçerli bir şekilde çekin sahibi olduğunu kanıtlayamadığı, «ciro silsilesinde» Nepa İnş.
Açıklanan kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekir.
Aksi halin kabulü «kıymetli evrakın» "kamu itimadına mazhar olma" özelliğini ortadan kaldırır.
-
Çekin istirdadı | Çeklerin iadesi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2010/6075 E. 2011/16057 K.
Ortak:iktisapta ağır kusur · kötü niyetli iktisap · meşru hamil · ağır kusur · yetkili hamil · eş rızası · ciro · hamil
İncelediğiniz karardaMahkemece, birleşen davanın kabulü ile davaya konu çekin, davacı ...'e «teslimine» karar verilmiş ise de mülga TTK'nın 704. maddesinde, «çek» herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıktığında ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef olduğu düzenlenmiş bulunup, bu hükme göre davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu kanıtlamasının yanında yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekmektedir.Somut ol …
Şti'nin bu çeke «sahte ciro» imzası ile «hamil» olduğu, TTK'nın 704. ve 702. maddeleri birlikte göz önünde bulundurulduğunda davalının «uyuşmazlık konusu» çeke müteselsil ve birbirine bağlı cirolar nedeniyle «yetkili hamil» olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, en «son hamil» olan davalıya yapılan ciroya ilişkin imza sahte olduğuna göre davalının bu çeki iktisap etmekte ağır kusurlu olduğunun kabulü gerektiği, ancak «kötüniyet tazminatına» hükmedilmesi koşullarının bulunmadığı sonucuna varılarak, ... tarafından açılan asıl davanın «aktif husumet ehliyeti» yokluğu nedeniyle reddine, birleşen dosyadaki davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdadı» ile davacıya «teslimine», koşulları bulunmadığından davacı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Şti. eline geçtiği, çekteki «ciro» imzasının sahte olduğu, bu durumda çekin «son hamili» olan davalı ...
Benzer bu karardaAncak, TTK'nun 704. maddesinde "Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa - ister hamiline yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef" olduğu öngörülmüştür.
Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekip, çeki elinde bulunduran davalı hamil, çeki edinme nedenini kanıtlamakla yükümlü değildir.
Davacı vekili, dava konusu çeklerin «zayi» edildiğini, davalının haksız ve «kötüniyetli hamil» olduğunu iddia etmiş, davalı ise «meşru hamil» olduğunu savunmuştur.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:kötüniyetli hamil · çekin istirdadı · mücerretlik · kıymetli evrak · zayi · ispat yükü · dava sebebi
Benzer bu karardaDavacı vekili, dava konusu çeklerin «zayi» edildiğini, davalının haksız ve «kötüniyetli hamil» olduğunu iddia etmiş, davalı ise «meşru hamil» olduğunu savunmuştur.
Aksi halin kabulü «kıymetli evrakın» "«mücerretlik»" ilkesini ortadan kaldırır.
Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece «ispat yükü» davacıda olduğu halde davalının iktisap «sebebini» ispat edemediğinden bahisle davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş ve kararın bozulması gerekmiştir.
5 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/18479 E. 2015/3740 K.
Ortak:kötü niyetli iktisap · ciro silsilesi · yetkili hamil · eş rızası · ciro · hamil · istirdat · çek
İncelediğiniz karardaMahkemece, birleşen davanın kabulü ile davaya konu çekin, davacı ...'e «teslimine» karar verilmiş ise de mülga TTK'nın 704. maddesinde, «çek» herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıktığında ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef olduğu düzenlenmiş bulunup, bu hükme göre davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu kanıtlamasının yanında yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekmektedir.Somut ol …
Şti'nin bu çeke «sahte ciro» imzası ile «hamil» olduğu, TTK'nın 704. ve 702. maddeleri birlikte göz önünde bulundurulduğunda davalının «uyuşmazlık konusu» çeke müteselsil ve birbirine bağlı cirolar nedeniyle «yetkili hamil» olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, en «son hamil» olan davalıya yapılan ciroya ilişkin imza sahte olduğuna göre davalının bu çeki iktisap etmekte ağır kusurlu olduğunun kabulü gerektiği, ancak «kötüniyet tazminatına» hükmedilmesi koşullarının bulunmadığı sonucuna varılarak, ... tarafından açılan asıl davanın «aktif husumet ehliyeti» yokluğu nedeniyle reddine, birleşen dosyadaki davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdadı» ile davacıya «teslimine», koşulları bulunmadığından davacı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Şti. eline geçtiği, çekteki «ciro» imzasının sahte olduğu, bu durumda çekin «son hamili» olan davalı ...
Benzer bu karardaAncak, 6762 sayılı TTK'nın 704. maddesi "Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisabetmiş» olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir." hükmünü haizdir.
Şti. arasındaki ticari ilişki nedeniyle «ciro» edilmesi sebebiyle yasal «hamilin» davacı şirket olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, «çekin istirdatına» karar verilmiştir.
Bu madde uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:çekin istirdadı · kötüniyetli iktisap · ciranta · ispat yükü
Benzer bu karardaŞti'nden sonra «ciranta» olduğu, davalının çeki alacağına karşılık aldığı yönündeki savunması nedeniyle «ispat yükünün» davalıya düştüğü, davalının bu durumu ispat edemediği, buna karşılık davacı «defterlerine» göre çekin davacı ile dava dışı ...
Bu madde uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.
Şti. arasındaki ticari ilişki nedeniyle «ciro» edilmesi sebebiyle yasal «hamilin» davacı şirket olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, «çekin istirdatına» karar verilmiştir.
Dava, dava tarihinde yürürlükte olan 6762 sayılı TTK'nın 704. maddesi uyarınca «çekin istirdatı» istemine ilişkin olup, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/11486 E. 2014/17752 K.
Ortak:iktisapta ağır kusur · kötü niyetli iktisap · ağır kusur · yetkili hamil · ciro · hamil · istirdat · çek
İncelediğiniz karardaMahkemece, birleşen davanın kabulü ile davaya konu çekin, davacı ...'e «teslimine» karar verilmiş ise de mülga TTK'nın 704. maddesinde, «çek» herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıktığında ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef olduğu düzenlenmiş bulunup, bu hükme göre davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu kanıtlamasının yanında yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekmektedir.Somut ol …
Şti'nin bu çeke «sahte ciro» imzası ile «hamil» olduğu, TTK'nın 704. ve 702. maddeleri birlikte göz önünde bulundurulduğunda davalının «uyuşmazlık konusu» çeke müteselsil ve birbirine bağlı cirolar nedeniyle «yetkili hamil» olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, en «son hamil» olan davalıya yapılan ciroya ilişkin imza sahte olduğuna göre davalının bu çeki iktisap etmekte ağır kusurlu olduğunun kabulü gerektiği, ancak «kötüniyet tazminatına» hükmedilmesi koşullarının bulunmadığı sonucuna varılarak, ... tarafından açılan asıl davanın «aktif husumet ehliyeti» yokluğu nedeniyle reddine, birleşen dosyadaki davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdadı» ile davacıya «teslimine», koşulları bulunmadığından davacı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Şti. eline geçtiği, çekteki «ciro» imzasının sahte olduğu, bu durumda çekin «son hamili» olan davalı ...
Benzer bu karardaBu itibarla «çek» bedelinin «istirdadı» talebi yönünden davanın konusuz kaldığı kabul edilemeyeceğinden TTK'nın 704. maddesinin “Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa - ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702 nci maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusura» bulunduğu takdirde, o çeki geri vermekle mükellef olduğu " na ilişkin hükmü göz önünde bulundurularak, davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması ve çek bedelinin istirdadı talebinin buna gör …
Mahkemece, her ne kadar «çek» bedelinin ödenmiş olması nedeniyle, ikinci talep olan çek bedelinin «istirdadı» yönünden davanın konusuz kaldığı kabul edilmiş ise de, bu konudaki dava, ancak davacıya yapılan ödemeyle konusuz kalacaktır.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:eksik inceleme
Benzer bu karardaAçıklanan nedenlerle mahkemece, davanın esasına girilerek tarafların delileri toplanıp, sonucuna göre karar vermek gerekirken, yazılı şekilde «eksik inceleme» ile karar verilmesi doğru olmamış, bu talep hakkındaki kararın bozulması gerektirmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2010/10383 E. 2012/1937 K.
Ortak:iktisapta ağır kusur · kötü niyetli iktisap · ciro silsilesi · ağır kusur · yetkili hamil · eş rızası · ciro · hamil
İncelediğiniz karardaMahkemece, birleşen davanın kabulü ile davaya konu çekin, davacı ...'e «teslimine» karar verilmiş ise de mülga TTK'nın 704. maddesinde, «çek» herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıktığında ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef olduğu düzenlenmiş bulunup, bu hükme göre davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu kanıtlamasının yanında yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekmektedir.Somut ol …
Şti'nin bu çeke «sahte ciro» imzası ile «hamil» olduğu, TTK'nın 704. ve 702. maddeleri birlikte göz önünde bulundurulduğunda davalının «uyuşmazlık konusu» çeke müteselsil ve birbirine bağlı cirolar nedeniyle «yetkili hamil» olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, en «son hamil» olan davalıya yapılan ciroya ilişkin imza sahte olduğuna göre davalının bu çeki iktisap etmekte ağır kusurlu olduğunun kabulü gerektiği, ancak «kötüniyet tazminatına» hükmedilmesi koşullarının bulunmadığı sonucuna varılarak, ... tarafından açılan asıl davanın «aktif husumet ehliyeti» yokluğu nedeniyle reddine, birleşen dosyadaki davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdadı» ile davacıya «teslimine», koşulları bulunmadığından davacı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Şti. eline geçtiği, çekteki «ciro» imzasının sahte olduğu, bu durumda çekin «son hamili» olan davalı ...
Benzer bu karardaTTK'nun 704. maddesinde "Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa - ister hamiline yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef" olduğu öngörülmüştür.
Mahkemece her ne kadar çekte yer alan ilk cirodaki imzanın davacıya ait olmadığının davalı tarafça kabul edildiği ve bu hususun çekin davacı elinden «rızası» dışında çıktığının delili olup, çekteki «ciro silsilesindeki» bozukluk sebebiyle çekin davalı elinde bulunuşunun haklı «sebebe» dayanmadığı belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de, sahte olduğu kabul edilen cirodan sonra, çekin birden çok ciro görmek suretiyle davalının eline geçtiği, çekin «kötüniyetli» olarak iktisap edildiği veya davalının çeki «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu hususunun davacı tarafça ispatlanamadığı anlaşılmakla, davanın kabulü yerinde görülmemiş kararın davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2007/1785 Es. sayılı dosyasında davalı tarafça kabul edilerek «kesin» olarak belirlendiği, bu hususun dava konusu çekin davacı elinden «rızası» dışında çıktığının delili olduğu, dava konusu çekin ilk «cirantası» olan davacı şirketin bu cirosundaki imzanın «sahte imza» olması dolayısıyla «ciro silsilesindeki» bozukluk sebebiyle çekin davalı elinde bulunuşunun haklı «sebebe» dayanmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:çekin istirdadı · sahte imza · ciranta · ispat yükü · dava sebebi · kesin hüküm
Benzer bu karardaİcra Hukuk Mahkemesi'nin 2007/1785 Es. sayılı dosyasında davalı tarafça kabul edilerek «kesin» olarak belirlendiği, bu hususun dava konusu çekin davacı elinden «rızası» dışında çıktığının delili olduğu, dava konusu çekin ilk «cirantası» olan davacı şirketin bu cirosundaki imzanın «sahte imza» olması dolayısıyla «ciro silsilesindeki» bozukluk sebebiyle çekin davalı elinde bulunuşunun haklı «sebebe» dayanmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Dava, TTK’nun 704. maddesi uyarınca açılan «çekin istirdadı» istemine ilişkindir.
Mahkemece her ne kadar çekte yer alan ilk cirodaki imzanın davacıya ait olmadığının davalı tarafça kabul edildiği ve bu hususun çekin davacı elinden «rızası» dışında çıktığının delili olup, çekteki «ciro silsilesindeki» bozukluk sebebiyle çekin davalı elinde bulunuşunun haklı «sebebe» dayanmadığı belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de, sahte olduğu kabul edilen cirodan sonra, çekin birden çok ciro görmek suretiyle davalının eline geçtiği, çekin «kötüniyetli» olarak iktisap edildiği veya davalının çeki «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu hususunun davacı tarafça ispatlanamadığı anlaşılmakla, davanın kabulü yerinde görülmemiş kararın davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2010/1670 E. 2011/11000 K.
Ortak:iktisapta ağır kusur · kötü niyetli iktisap · ağır kusur · yetkili hamil · kötüniyet tazminatı · ciro · hamil · istirdat
İncelediğiniz karardaŞti'nin bu çeke «sahte ciro» imzası ile «hamil» olduğu, TTK'nın 704. ve 702. maddeleri birlikte göz önünde bulundurulduğunda davalının «uyuşmazlık konusu» çeke müteselsil ve birbirine bağlı cirolar nedeniyle «yetkili hamil» olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, en «son hamil» olan davalıya yapılan ciroya ilişkin imza sahte olduğuna göre davalının bu çeki iktisap etmekte ağır kusurlu olduğunun kabulü gerektiği, ancak «kötüniyet tazminatına» hükmedilmesi koşullarının bulunmadığı sonucuna varılarak, ... tarafından açılan asıl davanın «aktif husumet ehliyeti» yokluğu nedeniyle reddine, birleşen dosyadaki davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdadı» ile davacıya «teslimine», koşulları bulunmadığından davacı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Mahkemece, birleşen davanın kabulü ile davaya konu çekin, davacı ...'e «teslimine» karar verilmiş ise de mülga TTK'nın 704. maddesinde, «çek» herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıktığında ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef olduğu düzenlenmiş bulunup, bu hükme göre davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu kanıtlamasının yanında yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekmektedir.Somut ol …
Şti. eline geçtiği, çekteki «ciro» imzasının sahte olduğu, bu durumda çekin «son hamili» olan davalı ...
Benzer bu karardaMahkemece, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş ise de, TTK'nun 704. maddesinde, “Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamiline yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702 nci maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusura» bulunduğu takdirde, o çeki geri vermekle mükelleftir." düzenlemesi mevcuttur.
Açıklanan kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekip, çeki elinde bulunduran davalı yeni hamil, çeki edinme nedenini kanıtlamakla yükümlü değildir.
… konusu çekin davalıya verildiğinin yazılı olduğu, trafik kayıtlardan sözleşmede bahsi geçen aracın dava dışı başka bir şirkete ait olduğunun anlaşıldığı, davalının «ticari defter» ve kayıtlarını «ibraz» edemediği, «protokole» konu aracın dört aylık kullanım bedelinin 4.550 TL olmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, davalının «iyiniyetli» olduğunun kanıtlanamadığı gerekçesiyle «istirdat» davasına dönüşen davanın kabulüne, 6.250 TL'nin 05.02.2009 tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile birlikte davalıdan tahsiline, «kötüniyet tazminatına» yer olmadığına karar verilmiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:mücerretlik · kıymetli evrak · iyiniyet · ispat yükü · protokol · yasal faiz · ibraz
Benzer bu kararda… konusu çekin davalıya verildiğinin yazılı olduğu, trafik kayıtlardan sözleşmede bahsi geçen aracın dava dışı başka bir şirkete ait olduğunun anlaşıldığı, davalının «ticari defter» ve kayıtlarını «ibraz» edemediği, «protokole» konu aracın dört aylık kullanım bedelinin 4.550 TL olmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, davalının «iyiniyetli» olduğunun kanıtlanamadığı gerekçesiyle «istirdat» davasına dönüşen davanın kabulüne, 6.250 TL'nin 05.02.2009 tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile birlikte davalıdan tahsiline, «kötüniyet tazminatına» yer olmadığına karar verilmiştir.
Aksi halin kabulü «kıymetli evrakın» “«mücerretlik»” ilkesini ortadan kaldırır.
Bu itibarla, somut olayda mahkemece, «ispat yükünün» tersine çevrilerek davalıya davaya konu çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü getirilmiş olması ve davalının da bu hususu kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, hükmün bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/9178 E. 2013/3024 K.
Ortak:kötü niyetli iktisap · yetkili hamil · eş rızası · ciro · hamil · istirdat · çek · kötüniyet
İncelediğiniz karardaŞti'nin bu çeke «sahte ciro» imzası ile «hamil» olduğu, TTK'nın 704. ve 702. maddeleri birlikte göz önünde bulundurulduğunda davalının «uyuşmazlık konusu» çeke müteselsil ve birbirine bağlı cirolar nedeniyle «yetkili hamil» olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, en «son hamil» olan davalıya yapılan ciroya ilişkin imza sahte olduğuna göre davalının bu çeki iktisap etmekte ağır kusurlu olduğunun kabulü gerektiği, ancak «kötüniyet tazminatına» hükmedilmesi koşullarının bulunmadığı sonucuna varılarak, ... tarafından açılan asıl davanın «aktif husumet ehliyeti» yokluğu nedeniyle reddine, birleşen dosyadaki davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdadı» ile davacıya «teslimine», koşulları bulunmadığından davacı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Mahkemece, birleşen davanın kabulü ile davaya konu çekin, davacı ...'e «teslimine» karar verilmiş ise de mülga TTK'nın 704. maddesinde, «çek» herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıktığında ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef olduğu düzenlenmiş bulunup, bu hükme göre davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu kanıtlamasının yanında yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekmektedir.Somut ol …
Şti. eline geçtiği, çekteki «ciro» imzasının sahte olduğu, bu durumda çekin «son hamili» olan davalı ...
Benzer bu karardaMahkemenin karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 704'üncü maddesinde “Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir” hükmü düzenlenmiş; temyiz incelemesinin yapıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 792 inci maddesinde de aynı doğrultuda “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek sözkonusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür” düzenlemesine yer verilmiştir. belirtilen kanun hükümleri uyarınca bu davada, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmektedir.
Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, davacı, «yetkili hamili» olduğu çekin «rızası» dışında elinden çıktığını ileri sürerek haklı bir neden olmaksızın çeki elinde bulunduran davalıya karşı «istirdat davası» açmış; mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
A.Ş. olan 5.553,83 TL tutarlı «çekin istirdatına» ve davacıya «teslimine», «çek» bedelinin ödenmesi halinde çek bedelinin davalıdan istirdatına karar verilmiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:çekin istirdadı · kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · mücerretlik · istirdat davası · ispat külfeti
Benzer bu karardaDava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, davacı, «yetkili hamili» olduğu çekin «rızası» dışında elinden çıktığını ileri sürerek haklı bir neden olmaksızın çeki elinde bulunduran davalıya karşı «istirdat davası» açmış; mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
A.Ş. olan 5.553,83 TL tutarlı «çekin istirdatına» ve davacıya «teslimine», «çek» bedelinin ödenmesi halinde çek bedelinin davalıdan istirdatına karar verilmiştir.
Mahkemenin karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 704'üncü maddesinde “Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir” hükmü düzenlenmiş; temyiz incelemesinin yapıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 792 inci maddesinde de aynı doğrultuda “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek sözkonusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür” düzenlemesine yer verilmiştir. belirtilen kanun hükümleri uyarınca bu davada, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmektedir.
Aksi halin kabulü kıymatli evrakın “«mücerretlik»” ilkesini ortadan kaldırır.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2012/11840 E. , 2014/3152 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada ...
2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 20/02/2012 tarih ve 2009/131-2012/43 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacılar vekili ile davalı ... vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 18/02/2014 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan asıl ve birleşen davada davacılar vekili Av....dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Asıl dava davacısı ... vekili, müvekkilinin dava dışı ...'e ait firmada müdür olarak çalıştığını, 17.12.2008 tarihinde park halindeki aracından çantasının çalındığını ve çalınan çantada bulunan çeklerden 22.02.2009 keşide tarihli, 35.830,00 TL bedelli, ... adına düzenlenmiş çekin davalı...'nde bulunduğunun öğrenildiğini, çekin meşru hamilinin müvekkili olup, davalının çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiğini ve bu nedenle meşru hamil olmadığını ileri sürerek, söz konusu çekin meşru hamili olan müvekkiline teslimi ile davalı hakkında % 40 tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiş; ... vekili tarafından açılan birleşen davada ise müvekkilinin yeğeni ve firmasının müdürü olan ...'ün çalınan çantasında 22.09.2009 keşide tarihli, 35.830,00 TL tutarlı, müvekkili adına düzenlenmiş çekin de olup, söz konusu çekin davalılardan ...'nde bulunduğunu, çekin arkasındaki ...
adına yapılan cironun sahte olup, daha sonra diğer davalı ... İnş. ve Teks. Ltd. Şti'nin cirosunun bulunduğunu, çekin çalıntı olması ve müvekkiline ait cironun sahte olması nedeniyle ciro zincirinin kopuk olduğunu, davalıların çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiklerini, bu nedenle çekin meşru hamili olmadıklarını ileri sürerek, dava konusu çekin meşru hamili olan müvekkiline teslimi ile % 40 tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... vekili, davaya konu çekin müvekkiline muntazam ve düzgün ciro silsilesi ile geldiğini, müvekkilinin iyi niyetli hamil olup, ticari ilişkiye girdiği ... isimli firmaya verdiği mallar karşılığında bu çeki aldığını, müvekkilinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Diğer davalı davaya yanıt vermemiştir.
Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre dava konusu çekle ilgili gerçek hak sahibinin birleşen dosya davacısı ... olduğu, bu şahsın rızası dışında elinden çıkan çekin sahte belgelerle kurulduğu anlaşılan birleşen dosya davalısı ... İnş..Ltd.Şti.'nin sahte cirosu ile diğer davalı ... Ltd. Şti. eline geçtiği, çekteki ciro imzasının sahte olduğu, bu durumda çekin son hamili olan davalı ... Ltd. Şti'nin bu çeke sahte ciro imzası ile hamil olduğu, TTK'nın 704. ve 702. maddeleri birlikte göz önünde bulundurulduğunda davalının uyuşmazlık konusu çeke müteselsil ve birbirine bağlı cirolar nedeniyle yetkili hamil olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, en son hamil olan davalıya yapılan ciroya ilişkin imza sahte olduğuna göre davalının bu çeki iktisap etmekte ağır kusurlu olduğunun kabulü gerektiği, ancak kötüniyet tazminatına hükmedilmesi koşullarının bulunmadığı sonucuna varılarak, ...
tarafından açılan asıl davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine, birleşen dosyadaki davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan istirdadı ile davacıya teslimine, koşulları bulunmadığından davacı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Kararı, davacılar vekili ile davalı ... vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre asıl dava davacısı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile asıl davada verilen kararın onanması gerekmiştir.
2- Birleşen davada verilen karara yönelik olarak davalı...San. Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarına gelince; Dava, kaybedilen çekin meşru hamili olmadığı iddiasıyla söz konusu çekin davalı...San. Ltd. Şti'den alınarak davacıya teslimi istemine ilişkindir.
Mahkemece, birleşen davanın kabulü ile davaya konu çekin, davacı ...'e teslimine karar verilmiş ise de mülga TTK'nın 704. maddesinde, çek herhangi bir suretle hamilinin elinden çıktığında ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister ciro suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef olduğu düzenlenmiş bulunup, bu hükme göre davacının, kendisinin yetkili hamil olduğunu kanıtlamasının yanında yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekmektedir.Somut olayda ise çeki elinde bulunduran hamil davalı...San.
Ltd. Şti. muntazam ciro silsilesine göre çeki iktisap etmiş olup, çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiği veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunduğu kanıtlanamadığı gibi yargılama sırasında yapılan bilirkişi incelemesinde de bu davalı ile çeki aldığı davalı ... İnş. ve Teks. Dan. Dış Tic. Ltd. Şti. arasında ticari bir ilişkinin bulunduğu, dava konusu çekin ticari defterlerde kayıtlı olduğu, söz konusu çekin ... İnş. ve Teks. Dan. Dış Tic. Ltd. Şti'nin borcuna mahsuben alındığı, davalının ...'dan çekin alındığı tarih itibariyle 97.347,22 TL alacaklı olduğu, incelenen kayıtlara göre davalı
ile çekin alındığı ... İnş. ve Teks. Dan. Dış Tic. Ltd. Şti arasında çekin alındığı tarih itibariyle ticari ilişkinin mevcut olduğu, dava konusu çekin alacağa mahsuben alındığı hususları tespit edilmiştir.Çeki ciro eden ... İnş. ve Teks. Dan. Dış Tic. Ltd. Şti'nin 1988 yılından beri ticaret sicilinde kayıtlı olarak faaliyet gösteren bir şirket olduğu dosya kapsamından anlaşılmakla şirket yetkilisinin sahte kimlikle işlemler yaptığı yönündeki davacı iddiası, bu şirketle ticari ilişkide bulunan üçüncü kişilerin sırf bu nedenle kusurlu sayılmasını gerektirmez.Bu durumda, davalı...San. Ltd. Şti'nin şekli olarak muntazam bulunan ciro silsilesine göre iktisap ettiği anlaşılan davaya konu çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiği veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunduğu kanıtlanamadığından birleşen davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile kabulüne karar verilmesi açıklanan kanun hükmüne ve dosya kapsamına aykırı olup, söz konusu kararın temyiz eden davalı...San.
Ltd. Şti. yararına bozulması gerekmiştir.
3- Bozma neden ve şekline göre de birleşen dava davacısı ... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.
SONUÇ
Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl dava davacısı ... vekilinin asıl davaya yönelik olarak yaptığı tüm temyiz itirazlarının reddi ile asıl davada verilen kararın ONANMASINA; (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı...San. Ltd. Şti vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile birleşen davada verilen kararın anılan davalı yararına BOZULMASINA; (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle birleşen dava davacısı ... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gerek olmadığına, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden birleşen davada davacı ... ve asıl davada davalı...Ltd. Şti'ne iadesine, alınmadığı anlaşılan 25,20 TL temyiz ilam harcının asıl davada davacı ...'den alınmasına, 20/02/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/347681600 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz