İstirdat | Çekin istirdadı

Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, «ciro silsilesinde» davalının, dava dışı ...

Ancak, 6762 sayılı TTK'nın 704. maddesi "Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisabetmiş» olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir." hükmünü haizdir.

Bu madde uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.

TTK.nun 704. maddesi “Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa - ister hamiline yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702 nci maddeye göre isbat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusura» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir” hükmünü haizdir.

Somut olayda, davaya konu çekler emre yazılı olup, davalının «yetkili hamil» olması için «ciro silsilesinin» görünüşte kopuk olmaması gerekir.

Lehtar olan davacı çeklerdeki ilk «cironun» kendisine ait olmadığını, bir başka şirketin kaşesinin basılı olduğunu ileri sürmüş olup, gerçekten de dosya içindeki «çek» fotokopilerinden de anlaşıldığı üzere çeklerin «lehtarının» davacı şirket olan ...GIDA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. olduğu halde ilk «cirantası» olarak ...

Lehtar olan davacı çeklerdeki ilk «cironun» kendisine ait olmadığını, bir başka şirketin kaşesinin basılı olduğunu ileri sürmüş olup, gerçekten de dosya içindeki «çek» fotokopilerinden de anlaşıldığı üzere çeklerin «lehtarının» davacı şirket olan ...GIDA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. olduğu halde ilk «cirantası» olarak ...

Bu madde uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.

Şti. arasındaki ticari ilişki nedeniyle «ciro» edilmesi sebebiyle yasal «hamilin» davacı şirket olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, «çekin istirdatına» karar verilmiştir.

Ancak, 6762 sayılı TTK'nın 704. maddesi "Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisabetmiş» olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir." hükmünü haizdir.

Bu madde uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.

Ancak, 6762 sayılı TTK'nın 704. maddesi "Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisabetmiş» olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir." hükmünü haizdir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, «lehdar» şirketin cirosu bulunmasada davacının çeki «teslim» alarak çekte hak sahibi olabileceği, davacı ile dava dışı lehdar şirket arasında «işçi işveren ilişkisi» bulunduğundan dava konusu çekin ödemeye mahsuben verilmiş olabileceği, davalı tarafından aksi yönde herhangi bir delil «ibraz» edilmediği gerekçesiyle, çekin davalıdan «istirdadı» ile davacıya iadesine karar verilmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, «lehdar» şirketin cirosu bulunmasada davacının çeki «teslim» alarak çekte hak sahibi olabileceği, davacı ile dava dışı lehdar şirket arasında «işçi işveren ilişkisi» bulunduğundan dava konusu çekin ödemeye mahsuben verilmiş olabileceği, davalı tarafından aksi yönde herhangi bir delil «ibraz» edilmediği gerekçesiyle, çekin davalıdan «istirdadı» ile davacıya iadesine karar verilmiştir.

Yine, çekin devri «ciro» ve «teslimle» veya «alacağın temliki» ile mümkün olup, somut olayda «çek» «lehdarı» F.

Böylece usulüne uygun bir cirodan bahsetme olanağı olmadığı gibi, tek başına dosya içinde bulunan davacı tarafın sunduğu «tahsilat makbuzu» «alacağın temliki» niteliğinde olmadığından davacının çekin «meşru hamili» sayılması da doğru değildir.

Şti. arasındaki ticari ilişki nedeniyle «ciro» edilmesi sebebiyle yasal «hamilin» davacı şirket olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, «çekin istirdatına» karar verilmiştir.

Bu madde uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.

Ancak, 6762 sayılı TTK'nın 704. maddesi "Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisabetmiş» olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir." hükmünü haizdir.

Mahkemenin karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 704'üncü maddesinde “Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir” hükmü düzenlenmiş; temyiz incelemesinin yapıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 792 inci maddesinde de aynı doğrultuda “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek sözkonusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür” düzenlemesine yer verilmiştir. belirtilen kanun hükümleri uyarınca bu davada, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmektedir.

Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, davacı, «yetkili hamili» olduğu çekin «rızası» dışında elinden çıktığını ileri sürerek haklı bir neden olmaksızın çeki elinde bulunduran davalıya karşı «istirdat davası» açmış; mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

A.Ş. olan 5.553,83 TL tutarlı «çekin istirdatına» ve davacıya «teslimine», «çek» bedelinin ödenmesi halinde çek bedelinin davalıdan istirdatına karar verilmiştir.

Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, davacı, «yetkili hamili» olduğu çekin «rızası» dışında elinden çıktığını ileri sürerek haklı bir neden olmaksızın çeki elinde bulunduran davalıya karşı «istirdat davası» açmış; mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

A.Ş. olan 5.553,83 TL tutarlı «çekin istirdatına» ve davacıya «teslimine», «çek» bedelinin ödenmesi halinde çek bedelinin davalıdan istirdatına karar verilmiştir.

Aksi halin kabulü kıymatli evrakın “«mücerretlik»” ilkesini ortadan kaldırır.

Bu suretle; somut olayda mahkemece, «ispat külfetinin» davacıda olduğu gözetilerek, yukarıda açıklanan kanun maddeleri hükümleri çerçevesinde taraf delilleri değerlendirilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiştir.

Bu madde uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.

Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, «ciro silsilesinde» davalının, dava dışı ...

Şti'nden sonra «ciranta» olduğu, davalının çeki alacağına karşılık aldığı yönündeki savunması nedeniyle «ispat yükünün» davalıya düştüğü, davalının bu durumu ispat edemediği, buna karşılık davacı «defterlerine» göre çekin davacı ile dava dışı ...

TTK'nun 704. maddesinde "Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa - ister hamiline yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef" olduğu öngörülmüştür.

Mahkemece her ne kadar çekte yer alan ilk cirodaki imzanın davacıya ait olmadığının davalı tarafça kabul edildiği ve bu hususun çekin davacı elinden «rızası» dışında çıktığının delili olup, çekteki «ciro silsilesindeki» bozukluk sebebiyle çekin davalı elinde bulunuşunun haklı «sebebe» dayanmadığı belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de, sahte olduğu kabul edilen cirodan sonra, çekin birden çok ciro görmek suretiyle davalının eline geçtiği, çekin «kötüniyetli» olarak iktisap edildiği veya davalının çeki «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu hususunun davacı tarafça ispatlanamadığı anlaşılmakla, davanın kabulü yerinde görülmemiş kararın davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2007/1785 Es. sayılı dosyasında davalı tarafça kabul edilerek «kesin» olarak belirlendiği, bu hususun dava konusu çekin davacı elinden «rızası» dışında çıktığının delili olduğu, dava konusu çekin ilk «cirantası» olan davacı şirketin bu cirosundaki imzanın «sahte imza» olması dolayısıyla «ciro silsilesindeki» bozukluk sebebiyle çekin davalı elinde bulunuşunun haklı «sebebe» dayanmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2007/1785 Es. sayılı dosyasında davalı tarafça kabul edilerek «kesin» olarak belirlendiği, bu hususun dava konusu çekin davacı elinden «rızası» dışında çıktığının delili olduğu, dava konusu çekin ilk «cirantası» olan davacı şirketin bu cirosundaki imzanın «sahte imza» olması dolayısıyla «ciro silsilesindeki» bozukluk sebebiyle çekin davalı elinde bulunuşunun haklı «sebebe» dayanmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece her ne kadar çekte yer alan ilk cirodaki imzanın davacıya ait olmadığının davalı tarafça kabul edildiği ve bu hususun çekin davacı elinden «rızası» dışında çıktığının delili olup, çekteki «ciro silsilesindeki» bozukluk sebebiyle çekin davalı elinde bulunuşunun haklı «sebebe» dayanmadığı belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de, sahte olduğu kabul edilen cirodan sonra, çekin birden çok ciro görmek suretiyle davalının eline geçtiği, çekin «kötüniyetli» olarak iktisap edildiği veya davalının çeki «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu hususunun davacı tarafça ispatlanamadığı anlaşılmakla, davanın kabulü yerinde görülmemiş kararın davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

Şti. arasındaki ticari ilişki nedeniyle «ciro» edilmesi sebebiyle yasal «hamilin» davacı şirket olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, «çekin istirdatına» karar verilmiştir.

Ancak, 6762 sayılı TTK'nın 704. maddesi "Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisabetmiş» olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir." hükmünü haizdir.

Bu madde uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.

Mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş ise de, TTK'nun 704. maddesinde, “Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamiline yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702 nci maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusura» bulunduğu takdirde, o çeki geri vermekle mükelleftir." düzenlemesi mevcuttur.

Açıklanan kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekip, çeki elinde bulunduran davalı yeni hamil, çeki edinme nedenini kanıtlamakla yükümlü değildir.

… konusu çekin davalıya verildiğinin yazılı olduğu, trafik kayıtlardan sözleşmede bahsi geçen aracın dava dışı başka bir şirkete ait olduğunun anlaşıldığı, davalının «ticari defter» ve kayıtlarını «ibraz» edemediği, «protokole» konu aracın dört aylık kullanım bedelinin 4.550 TL olmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, davalının «iyiniyetli» olduğunun kanıtlanamadığı gerekçesiyle «istirdat» davasına dönüşen davanın kabulüne, 6.250 TL'nin 05.02.2009 tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile birlikte davalıdan tahsiline, «kötüniyet tazminatına» yer olmadığına karar verilmiştir.

… konusu çekin davalıya verildiğinin yazılı olduğu, trafik kayıtlardan sözleşmede bahsi geçen aracın dava dışı başka bir şirkete ait olduğunun anlaşıldığı, davalının «ticari defter» ve kayıtlarını «ibraz» edemediği, «protokole» konu aracın dört aylık kullanım bedelinin 4.550 TL olmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, davalının «iyiniyetli» olduğunun kanıtlanamadığı gerekçesiyle «istirdat» davasına dönüşen davanın kabulüne, 6.250 TL'nin 05.02.2009 tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile birlikte davalıdan tahsiline, «kötüniyet tazminatına» yer olmadığına karar verilmiştir.

Aksi halin kabulü «kıymetli evrakın» “«mücerretlik»” ilkesini ortadan kaldırır.