İstirdat

Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, davacı, «yetkili hamili» olduğu çekin «rızası» dışında elinden çıktığını ileri sürerek haklı bir neden olmaksızın çeki elinde bulunduran davalıya karşı «istirdat davası» açmış; mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemenin karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 704'üncü maddesinde “Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir” hükmü düzenlenmiş; temyiz incelemesinin yapıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 792 inci maddesinde de aynı doğrultuda “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek sözkonusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür” düzenlemesine yer verilmiştir. belirtilen kanun hükümleri uyarınca bu davada, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmektedir.

A.Ş. olan 5.553,83 TL tutarlı «çekin istirdatına» ve davacıya «teslimine», «çek» bedelinin ödenmesi halinde çek bedelinin davalıdan istirdatına karar verilmiştir.

Bu itibarla «çek» bedelinin «istirdadı» talebi yönünden davanın konusuz kaldığı kabul edilemeyeceğinden TTK'nın 704. maddesinin “Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa - ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702 nci maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusura» bulunduğu takdirde, o çeki geri vermekle mükellef olduğu " na ilişkin hükmü göz önünde bulundurularak, davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması ve çek bedelinin istirdadı talebinin buna gör …

Mahkemece, her ne kadar «çek» bedelinin ödenmiş olması nedeniyle, ikinci talep olan çek bedelinin «istirdadı» yönünden davanın konusuz kaldığı kabul edilmiş ise de, bu konudaki dava, ancak davacıya yapılan ödemeyle konusuz kalacaktır.

Açıklanan nedenlerle mahkemece, davanın esasına girilerek tarafların delileri toplanıp, sonucuna göre karar vermek gerekirken, yazılı şekilde «eksik inceleme» ile karar verilmesi doğru olmamış, bu talep hakkındaki kararın bozulması gerektirmiştir.

Mahkemenin karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 704'üncü maddesinde “Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir” hükmü düzenlenmiş; temyiz incelemesinin yapıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 792 inci maddesinde de aynı doğrultuda “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek sözkonusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür” düzenlemesine yer verilmiştir. belirtilen kanun hükümleri uyarınca bu davada, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmektedir.

Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, davacı, «yetkili hamili» olduğu çekin «rızası» dışında elinden çıktığını ileri sürerek haklı bir neden olmaksızın çeki elinde bulunduran davalıya karşı «istirdat davası» açmış; mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, çalıntı olan çeke hangi ticari ilişkiye dayanılarak iyi niyetli «hamil» olunduğu yönünde davalı tarafından mahkemeye samimi ve inandırıcı delil sunulamadığı gerekçesiyle, davanın kabulüne, Garanti Bankası ...

Davacı, çekin yasal «hamili» olduğunu, «rızası» dışında elinden çıktığını ve yeni hamilin çeki «kötüniyetle iktisap» ettiğini veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmekle, yeni hamil de ancak anılan hususların ispatı halinde çeki geri vermekle mükelleftir.

Ancak, 6762 sayılı TTK'nun 704'ncü maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisabetmiş» olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir." hükmü düzenlenmiş olup, işbu davada «ispat külfeti» davacıya düşmektedir.

Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dava konusu çeklerin yasal «hamili» olduğu, ancak davalının «ticari defter» ve kayıtlarını «ibraz» etmediği ve dava konusu çeklerin hangi ticari ilişki sonucunda kendisinin eline geçtiğini ispatlayamadığı, davalı tanıkları her ne kadar davalının, davacı şirketin …

Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dava konusu çeklerin yasal «hamili» olduğu, ancak davalının «ticari defter» ve kayıtlarını «ibraz» etmediği ve dava konusu çeklerin hangi ticari ilişki sonucunda kendisinin eline geçtiğini ispatlayamadığı, davalı tanıkları her ne kadar davalının, davacı şirketin …

Dava, 6762 sayılı TTK'nun 730. maddesi gereğince çeklerde de uygulanması mümkün bulunan 670. maddesine dayalı olarak açılan çalındığı iddia edilen çeklerin «istirdadı» istemine ilişkin olup,mahkemece yukarıda da belirtildiği üzere,davalının dava konusu çekleri ne sebeple elinde bulundurduğuna dair delil «ibraz» edemediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemenin karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 704'üncü maddesinde “Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir” hükmü düzenlenmiş; temyiz incelemesinin yapıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 792 inci maddesinde de aynı doğrultuda “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek sözkonusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür” düzenlemesine yer verilmiştir. belirtilen kanun hükümleri uyarınca bu davada, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmektedir.

Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, davacı, «yetkili hamili» olduğu çekin «rızası» dışında elinden çıktığını ileri sürerek haklı bir neden olmaksızın çeki elinde bulunduran davalıya karşı «istirdat davası» açmış; mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

A.Ş. olan 5.553,83 TL tutarlı «çekin istirdatına» ve davacıya «teslimine», «çek» bedelinin ödenmesi halinde çek bedelinin davalıdan istirdatına karar verilmiştir.

Bu madde uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

6762 Sayılı TTK'nın 704. maddesi "Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisabetmiş» olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir." hükmünü haizdir.

Dava, dava tarihinde yürürlükte olan 6762 sayılı TTK'nın 704. maddesi uyarınca «çekin istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, çekin davacı şirketin iş yerinde gerçekleşen «hırsızlıkta» diğer çeklerle birlikte çalındığını, çekin üzerinde davacı şirketin adı bulunmamaktaysa da, çekin davacı şirket tarafından tanzim edilen «tahsilat makbuzu» ile dava dışı firmadan alındığı, çekin davacı şirketin yevmiye «defterinde» kayıtlı olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile çekin davacı şirkete verilmesine («istirdatına») karar verilmiştir.

Bu madde uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Bu itibarla mahkemece, TTK'nın 704. maddesi hükmü uyarıca davacı delilleri değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, salt çekin davacı yedindeyken çalınmış olması ve davacı «defterlerinden» bu çekin ticari ilişki sonucu alındığı gerekçesiyle ile davanın kabulü doğru olmamış, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.

Mahkemenin karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 704'üncü maddesinde “Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir” hükmü düzenlenmiş; temyiz incelemesinin yapıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 792 inci maddesinde de aynı doğrultuda “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek sözkonusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür” düzenlemesine yer verilmiştir. belirtilen kanun hükümleri uyarınca bu davada, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmektedir.

Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, davacı, «yetkili hamili» olduğu çekin «rızası» dışında elinden çıktığını ileri sürerek haklı bir neden olmaksızın çeki elinde bulunduran davalıya karşı «istirdat davası» açmış; mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

A.Ş. olan 5.553,83 TL tutarlı «çekin istirdatına» ve davacıya «teslimine», «çek» bedelinin ödenmesi halinde çek bedelinin davalıdan istirdatına karar verilmiştir.

Ancak, 6762 sayılı TTK'nın 704. maddesine göre ''Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702 nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisabetmiş» olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir. '' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Bankası'nın 20/07/2009 tarihli yazısında, çekin davalının cirosuyla tahsil için bankaya «ibraz» edildiğinin yazılı olduğu, aynı bankanın 12/07/2010 tarihli yazısında ise, çekle ilgili her hangi bir ayrıntıya yer verilmemiş ise de, beyanlardan çekin davalı cirosuyla bankaya ibraz edildiğinin anlaşıldığı, bankaca çekle ilgili «ödeme yasağı» kararı bulunduğu, «çekin ibrazı» ile ilgili herhangi bir meşruhat bulunmadığı ve herhangi bir belge olmadığı bildirilmiş ise de, davalının dava dışı ...'tan alacaklı olduğu ve ...'ın da borcuna karşılık dava konusu çeki vermek istediği, çekin fotokopisini alarak muhatap bankadan çekin akibetini araştırdığı ve çalıntı olduğunu öğrenince çeki kabul etmediği ve «çek» aslının eline hiç geçmediği yönündeki savunmasının da genel hayat tecrübeleri ve olayların olağan akışına uygun bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kabulüne ve dava konusu «çekin istirdadına» karar verilmiştir.

2- Dava, 6762 sayılı TTK'nın 704. m. uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkindir.

Bankası'nın 20/07/2009 tarihli yazısında, çekin davalının cirosuyla tahsil için bankaya «ibraz» edildiğinin yazılı olduğu, aynı bankanın 12/07/2010 tarihli yazısında ise, çekle ilgili her hangi bir ayrıntıya yer verilmemiş ise de, beyanlardan çekin davalı cirosuyla bankaya ibraz edildiğinin anlaşıldığı, bankaca çekle ilgili «ödeme yasağı» kararı bulunduğu, «çekin ibrazı» ile ilgili herhangi bir meşruhat bulunmadığı ve herhangi bir belge olmadığı bildirilmiş ise de, davalının dava dışı ...'tan alacaklı olduğu ve ...'ın da borcuna karşılık dava konusu çeki vermek istediği, çekin fotokopisini alarak muhatap bankadan çekin akibetini araştırdığı ve çalıntı olduğunu öğrenince çeki kabul etmediği ve «çek» aslının eline hiç geçmediği yönündeki savunmasının da genel hayat tecrübeleri ve olayların olağan akışına uygun bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kabulüne ve dava konusu «çekin istirdadına» karar verilmiştir.

Ancak, 6762 sayılı TTK'nın 704. maddesine göre ''Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702 nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisabetmiş» olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir. '' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Bu itibarla, mahkemece anılan yasal düzenleme karşısında «ispat yükü» üzerinde bulunan davacının, davalının «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği ve davacı tarafça bu hususun ispat edilemediği nazara alınarak davanın reddine karar vermek gerekirken yazılı şekilde kabulü doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

Mahkemenin karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 704'üncü maddesinde “Çek, her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir” hükmü düzenlenmiş; temyiz incelemesinin yapıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 792 inci maddesinde de aynı doğrultuda “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek sözkonusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür” düzenlemesine yer verilmiştir. belirtilen kanun hükümleri uyarınca bu davada, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmektedir.

Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, davacı, «yetkili hamili» olduğu çekin «rızası» dışında elinden çıktığını ileri sürerek haklı bir neden olmaksızın çeki elinde bulunduran davalıya karşı «istirdat davası» açmış; mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bu suretle; somut olayda mahkemece, «ispat külfetinin» davacıda olduğu gözetilerek, yukarıda açıklanan kanun maddeleri hükümleri çerçevesinde taraf delilleri değerlendirilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiştir.

Davacı, Dairemizin ilk bozma ilamında da belirtildiği üzere, çekin yasal «hamili» olduğunu, «rızası» dışında elinden çıktığını ve yeni hamilin çeki «kötüniyetle iktisap» ettiğini veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat ettiği takdirde, yeni hamil çeki geri vermekle mükelleftir.

6762 sayılı TTK'nın 704'üncü maddesine göre «çek», herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisab» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef olup, işbu davada «ispat külfeti» davacıya düşmektedir.

… ıslardan dava yoluyla veya takip yoluyla tüm yasal yolları takip etmeden dava açtığı, oysa ceza dosyasındaki sanıklardan parayı tahsil edememesi halinde alacağı bir «aciz vesikası» ile davalı hakkında şartları var ise «istirdat davası» açabileceği ve ayrıca ceza yargılaması ile de davalının kusurunun ispat edilemediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

… ıslardan dava yoluyla veya takip yoluyla tüm yasal yolları takip etmeden dava açtığı, oysa ceza dosyasındaki sanıklardan parayı tahsil edememesi halinde alacağı bir «aciz vesikası» ile davalı hakkında şartları var ise «istirdat davası» açabileceği ve ayrıca ceza yargılaması ile de davalının kusurunun ispat edilemediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.