Alacak
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2016/7538 E. 2016/7764 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
menfaat dengesi↗ genel işlem koşulu denetimi↗ genel işlem koşulları↗ genel işlem şartı↗ ticari kredi sözleşmesi↗ erken kapama komisyonu↗ genel işlem koşulu↗ ticari kredi↗ emredici hüküm↗ oy yasağı↗ dürüstlük kuralı↗ ispat yükü↗ tbk 99↗ komisyon↗ kredi sözleşmesi↗ taşıyan↗ dosya masrafı↗ eksik inceleme↗ ibraz↗ i̇i̇k 72/son↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, TBK'nın 20/1 maddesinde genel işlem koşullarının "bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleri" olarak tanımlandığı, konunun uzmanı kişilerce bütün olasılıklar düşünülerek hazırlanan genel işlem koşullarının, çoğu kez sadece kendilerini hazırlatarak kullanan kişinin çıkarlarını koruduğu, sözleşmenin diğer tarafının, söz konusu genel işlem koşullarının varlığından ya da içeriğinden tam olarak haberdar olmadığı veya söz konusu genel işlem koşullarını tam olarak anlayıp, olası sonuçları ile birlikte değerlendirebilecek donanımda bulunmadığı, pazarlık gücüne sahip olmadığından zorunlu olarak kabul ettiği, taraflar arasındaki sözleşmenin de işbu standart sözleşmeler olarak kabul görüp, sözleşmede davacı aleyhine konulan muhtelif masraf, erken kapama komisyonu ve peşin komisyon ücretinin yazılmamış sayılması gerektiğinden bu kalemlerin tahsil edilmiş olmasının genel işlem şartına açıkca aykırı kabul edilerek iadesi gerekeceği, davacının "08/11/2013 tarihinde aldığım sözleşmeyi okudum, anlamadığım hükümler hakkında... ile görüşerek bilgi sahibi oldum ve mutabık kaldım. Sözleşmeyi imzalamak istiyorum." şeklindeki beyanının sözleşmeyi genel işlem koşulu olmaktan çıkarmayacağı zira, Yasa'nın aynı maddesinin 3. fıkrasında “genel işlem koşulları içeren sözleşmeye veya ayrı bir sözleşmeye konulan bu koşulların her birinin tartışılarak kabul edildiğine ilişkin kayıtlar, onları genel işlem koşulu olmaktan çıkarmaz.” hükmünün bulunduğu gerekçesiyle, da...ın kısmen kabulü ile, 2.625,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, taraflar arasında akdedilen ticari kredi sözleşmesi nedeniyle komisyon, kredi erken kapatma ücreti, kobi limit tahsis masrafı, kobi analiz raporu adı altında yapılan kesintilerin iadesi istemine ilişkin olup, yukarıda özetlenen gerekçe ile da...ın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Sözleşme hükümlerinin genel işlem koşulları olarak kabul edilebilmesi için bu hükümlerin; sözleşme hükmü olması, önceden tek taraflı olarak hazırlanması, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanılmak amacıyla düzenlenmiş olması, sözleşme hükmü olan, önceden tek taraflı olarak hazırlanan ve ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanılması amaçlanan hükümlerin genel işlem koşulu olarak nitelendirilebilmesi için kullanan tarafından sözleşme yapılırken karşı tarafa sunulması gerekir. Ancak bu dört unsurun tamamını taşıyan sözleşme hükümleri genel işlem koşulu olarak nitelendirilir. Bu unsurlardan birinin dahi eksik olması, sözleşme hükümlerinin genel işlem koşulu olarak nitelendirilmesine engel olur.
Genel işlem koşulu olarak nitelendirilemeyen sözleşme hükümlerine genel işlem koşulları için getirilen düzenlemeler uygulanmaz. Bundandır ki sözleşme hükümlerinin öncelikle genel işlem koşulu olup olmadığı denetlenmelidir. Ayrıca, genel işlem koşulları genel nitelikte hükümlerdir. Genel nitelikteki hükümler içinde bulundukları kanunun tümüne veya aynı nitelikteki ilişkilere uygulanabilir. Türk Borçlar Kanunundaki genel işlem koşulları ile ilgili hükümler genel işlem koşulları içeren bütün sözleşmeleri kapsayacak şekilde düzenlenmiştir. Ayrıca genel işlem koşullarını düzenleyen maddeler emredici hükümlerdir.
Genel işlem koşulları, taraflar arasında bozulan menfaat dengesini tekrar kurmayı ve sözleşme adaletini sağlamayı, denetim yolu ile gerçekleştirir. Bu denetimler, kapsam denetimi (TBK. m. 21/1), şaşırtıcı genel işlem koşulu denetimi (TBK. m. 21/2), yorum denetimi (TBK. m. 23), değiştirme ve yeni düzenleme yapma yasağı denetimi (TBK. m. 24) ile içerik denetimi (TBK. m. 25) diye sıralanabilir.
Genel işlem koşulları içinde öngörülmüş bu denetimler farklı yaptırımlara bağlanmıştır. Kapsam, şaşırtıcı genel işlem koşulları ve değiştirme ve yeni düzenleme yapma yasağı denetiminin yaptırımı yazılmamış sayılma, yorum denetiminin mueyyidesi aleyhe yorum, içerik denetiminin yaptırımı ise kısmi hükümsüzlüktür.
Kapsam denetiminden (BK. m. 21/1), şaşırtıcı genel işlem koşulları denetiminden, (BK m. 21/2), değiştirme ve yeni düzenleme yapma yasağı denetiminden (BK. m. 24) geçen genel işlem koşulları bu denetimleri geçemeyen genel işlem koşullarının aksine sözleşmede geçerli bir şekilde kalmaya devam eder.
Ayrıca bir sözleşme düzenlemesi genel işlem koşulu olarak nitelendikten sonra, kapsam denetimi yönünden, müzakere yapıldığını ispat yükü genel işlem koşuluna dayanan tarafa geçer. Bu ispat yükü ancak sözleşme metni dışındaki unsurlarla yerine getirilebilir. Şaşırtıcı genel işlem koşulları ile değiştirme ve yeniden düzenleme yapma yasağı denetimi dışında kalan ve denetim sonucu yazılmamış sayılarak sözleşme dışında bırakılan genel işlem koşullarının, sözleşmede meydana getirebileceği sözleşme boşluklarının öncelikle emredici ve yedek hukuk kuralları ile bu tür kuralların olmaması halinde ise varsa örf ve adet kuralları ile bunların da yokluğu halinde hâkimin hukuk kuralı meydana getirmesi ile doldurulması gerekir. Böylelikle genel işlem koşulları ile taraflar arasında bozulmuş olan hak ve borçların adil dağılım dengesi yanı menfaatler dengesi sağlanmış olur.
Kapsam (Yürürlük), şaşırtıcı genel işlem koşulu, değiştirme ve yeniden düzenleme yasağı denetimini geçen ve yazılmamış sayılma müeyyidesi ile karşılaşmayan genel işlem koşulların son olarak içerik denetimine (TBK.m.25) tabi tutulurlar.
Yukarıda da açıklandığı üzere, TBK'nın 20-25. maddelerinde de genel işlem koşullarına ilişkin düzenlemelere yer verilmiş olup sözleşmelerde; taraflardan birinin üstün veya a...tajlı konumunu kullanarak, karşı tarafa dayattığı, karşı taraf aleyhine düzenlemeler içeren ve iyi niyet kurullarına aykırı olan bölümlerin genel işlem koşulu olarak kabul edilmesi gerektiği belirtilmiş ve her ne kadar mahkemece davacının “08/11/2013 tarihinde aldığım sözleşmeyi okudum, anlamadığım hükümler hakkında ... ile görüşerek bilgi sahibi oldum ve mutabık kaldım. Sözleşmeyi imzalamak istiyorum” şeklindeki beyanının sözleşmeyi genel işlem koşulu olmaktan çıkarmadığı kabul edilmiş ise de, kredinin ticari kredi olup, sözleşme tarihinin 12/11/2013 olduğu, sözleşmenin imza tarihinden önce 08/11/2013 tarihinde davacıya verildiği, davacının yukarıda belirtilen imzalı beyanı ile sözleşmenin ayrıntılı olarak incelendiği, banka tarafından yeterli bilgilendirmenin yapıldığı, sözleşmenin içeriğinin öğrenilmesi için zaman ve imkan sağlandığı ve daha sonra 12/11/2013 tarihinde kredi sözleşmesinin imzalandığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, davalı banka tarafından ibraz edilen işbu belgeler gözetilerek öncelikle kapsam denetimi yapılarak belirtilen hususların yazılmamış sayılması durumunda, boşluk olduğunun kabulü, yazılmamış sayılması müeyyidesi ile karşılaşmayacağının kabulü durumunda içerik denetimi yapılarak taraflar arasında akdedilen kredi sözleşmesinde davalı banka tarafından kullandırılan kredi dolayısıyla komisyon, masraf, erken kapama ücreti vb. adlarla masraf alınabileceğine dair hüküm olmakla birlikte, miktar ya da oran belirtilmediğinden, davalı banka ile diğer bankaların uygulamasına göre, bu tür işlemlere kredi grupları bakımından uygulanan komisyon, masraf, erken kapama ücreti vb. ad altında kesilen masraf miktar ya da oranları sorulup karşılaştırılarak, davalı banka tarafından yapılan kesinti miktarının uygun olup olmadığı veya ne miktarda olduğu, dürüstlük kuralına aykırı olup olmadığı davacıya iadesi gereken miktar bulunup bulunmadığı değerlendirilerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2018/4910 E. 2019/8174 K.
Ortak:menfaat dengesi · genel işlem koşulu denetimi · genel işlem koşulları · ticari kredi sözleşmesi · genel işlem koşulu · ticari kredi · emredici hüküm · oy yasağı · Alacak
İncelediğiniz karardaŞaşırtıcı «genel işlem koşulları» ile değiştirme ve yeniden düzenleme yapma «yasağı» denetimi dışında kalan ve denetim sonucu yazılmamış sayılarak sözleşme dışında bırakılan «genel işlem koşullarının», sözleşmede meydana getirebileceği sözleşme boşluklarının öncelikle «emredici» ve yedek hukuk kuralları ile bu tür kuralların olmaması halinde ise varsa örf ve adet kuralları ile bunların da yokluğu halinde hâkimin hukuk kuralı meydana getirm …
Kapsam (Yürürlük), şaşırtıcı «genel işlem koşulu», değiştirme ve yeniden düzenleme «yasağı» denetimini geçen ve yazılmamış sayılma müeyyidesi ile karşılaşmayan «genel işlem koşulların» «son» olarak içerik denetimine (TBK.m.25) tabi tutulurlar.
Sözleşmeyi imzalamak istiyorum." şeklindeki beyanının sözleşmeyi «genel işlem koşulu» olmaktan çıkarmayacağı zira, Yasa'nın aynı maddesinin 3. fıkrasında “«genel işlem koşulları» içeren sözleşmeye veya ayrı bir sözleşmeye konulan bu koşulların her birinin tartışılarak kabul edildiğine ilişkin kayıtlar, onları genel işlem koşulu olmaktan çık …
Benzer bu karardaŞaşırtıcı «genel işlem koşulları» ile değiştirme ve yeniden düzenleme yapma «yasağı» denetimi dışında kalan ve denetim sonucu yazılmamış sayılarak sözleşme dışında bırakılan «genel işlem koşullarının», sözleşmede meydana getirebileceği sözleşme boşluklarının hakim tarafından doldurulması gerekmektedir.
Kapsam (Yürürlük), şaşırtıcı «genel işlem koşulu», değiştirme ve yeniden düzenleme «yasağı» denetimini geçen ve yazılmamış sayılma müeyyidesi ile karşılaşmayan «genel işlem koşulların» «son» olarak içerik denetimine (TBK.m.25) tabi tutulurlar.
Dava, «ticari kredi sözleşmesi» sebebiyle «komisyon» vs gibi adlar altında tahsil edilen tutarların «istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece, yazılı gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:emsal banka uygulaması · ticari dava niteliği · istirdat · ilan · avans faizi
Benzer bu karardaMahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama ve benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, taraflar arasında imzalanan «kredi sözleşmesinin» «ticari nitelikte» olması sebebiyle davaya bakma görevinin de Asliye Ticaret Mahkemelerine ait olduğu, davacı bankanın, tahsil ettiği tutarların verilen bir hizmetin karşılığı olduğunu ispat edemediği, ayrıca, kredi sözleşmesinde hangi işlemler için ne oranda «komisyon» alınacağının belirlenmediği, sözleşmenin bu yönüyle muğlak olduğu, bu nedenle kredi sözleşmesinde yer alan «masraf» tahsiline ilişkin hükümlerin davalı bankanın avantajlı konumunu kullanarak sözleşmeye koymuş olduğu, karşı taraf aleyhine ve iyi niyet kurallarına aykırı «genel işlem koşulu» niteliğinde hükümler olduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne, 5.837,25 TL'nin dava tarihinden işleyecek «avans faizi» ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Dairemizin yerleşik içtihatlarında, «kredi sözleşmelerinde» yer alan «masraf» tahsiline ilişkin hükümlerin yazılmamış sayılması sebebiyle oluşan boşlukların öncelikle bankanın 09.12.2006 tarihli Resmi Gazete’de Merkez Bankası tarafından yayınlanan ve 2014/6 sayılı Tebliğ ile güncellenen 2006/1 sayılı Tebliğin 3., 4. ve 6/2 maddeleri uyarınca belirleyip «ilan» ettiği oranlar, bankanın bu yönde yapmış olduğu bir ilan bulunmadığının tespit edilmesi halinde ise «emsal banka uygulamaları» gözetilerek doldurulması gerektiğine işaret edilmektedir.
Dava, «ticari kredi sözleşmesi» sebebiyle «komisyon» vs gibi adlar altında tahsil edilen tutarların «istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece, yazılı gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/11653 E. 2018/4811 K.
Ortak:menfaat dengesi · genel işlem koşulu denetimi · genel işlem koşulları · genel işlem şartı · ticari kredi sözleşmesi · genel işlem koşulu · ticari kredi · emredici hüküm
İncelediğiniz karardaŞaşırtıcı «genel işlem koşulları» ile değiştirme ve yeniden düzenleme yapma «yasağı» denetimi dışında kalan ve denetim sonucu yazılmamış sayılarak sözleşme dışında bırakılan «genel işlem koşullarının», sözleşmede meydana getirebileceği sözleşme boşluklarının öncelikle «emredici» ve yedek hukuk kuralları ile bu tür kuralların olmaması halinde ise varsa örf ve adet kuralları ile bunların da yokluğu halinde hâkimin hukuk kuralı meydana getirm …
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, TBK'nın 20/1 maddesinde «genel işlem koşullarının» "bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleri" olarak tanımlandığı, konunun uzmanı kişilerce bütün olasılıklar düşünülerek hazırlanan genel işlem koşullarının, çoğu kez sadece kendilerini hazırlatarak kullanan kişinin çıkarlarını koruduğu, sözleşmenin diğer tarafının, söz konusu genel işlem koşullarının varlığından ya da içeriğinden tam olarak haberdar olmadığı veya söz konusu genel işlem koşullarını tam olarak anlayıp, olası sonuçları ile birlikte değerlendirebilecek donanımda bulunmadığı, pazarlık gücüne sahip olmadığından zorunlu olarak kabul ettiği, taraflar arasındaki sözleşmenin de işbu standart sözleşmeler olarak kabul görüp, sözleşmede davacı aleyhine konulan muhtelif «masraf», «erken kapama komisyonu» ve peşin komisyon ücretinin yazılmamış sayılması gerektiğinden bu kalemlerin tahsil edilmiş olmasının «genel işlem şartına» açıkca aykırı kabul edilerek iadesi gerekeceği, davacının "08/11/2013 tarihinde aldığım sözleşmeyi okudum, anlamadığım hükümler hakkında... ile görüşerek bilgi sah …
Sözleşmeyi imzalamak istiyorum." şeklindeki beyanının sözleşmeyi «genel işlem koşulu» olmaktan çıkarmayacağı zira, Yasa'nın aynı maddesinin 3. fıkrasında “«genel işlem koşulları» içeren sözleşmeye veya ayrı bir sözleşmeye konulan bu koşulların her birinin tartışılarak kabul edildiğine ilişkin kayıtlar, onları genel işlem koşulu olmaktan çık …
Benzer bu karardaŞaşırtıcı «genel işlem koşulları» ile değiştirme ve yeniden düzenleme yapma «yasağı» denetimi dışında kalan ve denetim sonucu yazılmamış sayılarak sözleşme dışında bırakılan «genel işlem koşullarının», sözleşmede meydana getirebileceği sözleşme boşluklarının öncelikle «emredici» ve yedek hukuk kuralları ile bu tür kuralların olmaması halinde ise varsa örf ve adet kuralları ile bunların da yokluğu halinde hâkimin hukuk kuralı meydana getirm …
Dava, taraflar arasında akdedilen «ticari kredi sözleşmesi» nedeniyle «kredi kullandırım komisyonu», istihbarat ücreti altında yapılan kesintilerin iadesi istemine ilişkindir.
Ayrıca 6098 sayılı TBK'nın yürürlük tarihinden sonra imzalan «kredi sözleşmeleri» yönünden ise, sözleşme hükümlerinin «genel işlem koşulları» olarak kabul edilebilmesi için bu hükümlerin; sözleşme hükmü olması, önceden tek taraflı olarak hazırlanması, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanılmak amacıyla düzenlenmiş olması, sözleşme hükmü olan, önceden tek taraflı olarak hazırlanan ve ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanılması amaçlanan hükümlerin «genel işlem koşulu» olarak nitelendirilebilmesi için kullanan tarafından sözleşme yapılırken karşı tarafa sunulması gerekir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:rotatif kredi · kredi kullandırım komisyonu · cari hesap · ek tasfiye · dava sebebi · temerrüt
Benzer bu karardaAncak, Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden sonra bu fiil ve işlemlere ilişkin olarak gerçekleşecek «temerrüt», sona erme ve «tasfiye», Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tabidir.'' Bu bakımdan, bu dönemde akdedilen «kredi sözleşmelerine» sözleşme tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 818 sayılı BK'nın ilgili hükümlerinin uygulanması gerektiği nazara alınarak, taraflar arasında akdedilen kredi sözleşmesinde davalı banka tarafından kullandırılan kredi dolayısıyla «masraf» alınabileceğine dair hüküm olmakla birlikte, miktar ya da oran belirtilmediğinden, mahkemece kredi sözleşmesi hükümleri, sözleşme tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Borçlar Kanunu ve ilgili yasal mevzuat çerçevesinde, davalı banka ile diğer bankaların uygulamasına göre, bu tür işlemlere kredi grupları bakımından uygulanan, «kredi kullandırım komisyonu» adı altında kesilen masraf miktar ya da oranları sorulup, karşılaştırılarak, bankanın çeşitli isimler altında kesinti yapmakta haklı olup olmadığı, yapılan kesintinin «sebebi», kesinti miktarının uygun olup olmadığı veya ne miktarda olduğu, davacıya iadesi gereken miktar bulunup bulunmadığı hususlarında değerlendirme yapılması alınan mas …
Mahkemece tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında 24/09/2010-30/09/2015 tarihleri arasında «kredi sözleşmeleri» imzalandığı ve toplamda 728.596,52 TL «cari hesap» «rotatif kredi» ve 540.000,00 TL taksitli ticari krediler kullandırıldığı, bu kredilere istinaden davalı banka tarafından toplamda 15.250.00 TL kredi tahsis ve istihbarat ücreti, 6.950,00 TL kredi açılış ücreti ile bu kesintilerin toplamı olan 22.200,00TL'nin % 5'ine tekabül eden 1.110.00 TL banka sigorta muameleleri vergisi tahsil edildiği, davacıya kullandırılan taksitli ticari kredilerin ödeme planlarında 6.950,00TL kredi açılış «masraf» kesintisine ilişkin bir ibare yer almadığı, bu masrafın yapıldığına ilişkin bir belgenin «ibraz» edilemediği, ancak davalı bankaca yapılan bu tahsilatın diğer banka uygulamaları ile paralellik gösterdiği ve kullandırım esnasında müşterinin bilgilendirildiği ve müşteri ile anlaşmaya varıldıktan sonra kredi kullandırımı ile birlikte masrafların da tahsil edildiği, fakat davaya konu edilen kredi tahsis ve istihbarat ücreti ile bu ücretlere uygulanan BSMV adı altında tahsil edilen toplam 17.850,00 TL masrafın yapıldığına ilişkin bir belgenin ibraz edilemediği, dolayısıyla söz konusu masrafın davalı bankaca tahsil edilmiş olmasının «genel işlem şartına» açıkça aykırılık teşkil ettiği gerekçesi ile davanın kabulüne, 17.850,00 TL'nin tahsiline karar verilmiştir.
Dava, taraflar arasında akdedilen «ticari kredi sözleşmesi» nedeniyle «kredi kullandırım komisyonu», istihbarat ücreti altında yapılan kesintilerin iadesi istemine ilişkindir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/6175 E. 2016/8011 K.
Ortak:genel işlem koşulu denetimi · genel işlem koşulları · genel işlem şartı · genel işlem koşulu · emredici hüküm · dürüstlük kuralı · komisyon · kredi sözleşmesi · Alacak
İncelediğiniz karardaMahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, TBK'nın 20/1 maddesinde «genel işlem koşullarının» "bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleri" olarak tanımlandığı, konunun uzmanı kişilerce bütün olasılıklar düşünülerek hazırlanan genel işlem koşullarının, çoğu kez sadece kendilerini hazırlatarak kullanan kişinin çıkarlarını koruduğu, sözleşmenin diğer tarafının, söz konusu genel işlem koşullarının varlığından ya da içeriğinden tam olarak haberdar olmadığı veya söz konusu genel işlem koşullarını tam olarak anlayıp, olası sonuçları ile birlikte değerlendirebilecek donanımda bulunmadığı, pazarlık gücüne sahip olmadığından zorunlu olarak kabul ettiği, taraflar arasındaki sözleşmenin de işbu standart sözleşmeler olarak kabul görüp, sözleşmede davacı aleyhine konulan muhtelif «masraf», «erken kapama komisyonu» ve peşin komisyon ücretinin yazılmamış sayılması gerektiğinden bu kalemlerin tahsil edilmiş olmasının «genel işlem şartına» açıkca aykırı kabul edilerek iadesi gerekeceği, davacının "08/11/2013 tarihinde aldığım sözleşmeyi okudum, anlamadığım hükümler hakkında... ile görüşerek bilgi sah …
Şaşırtıcı «genel işlem koşulları» ile değiştirme ve yeniden düzenleme yapma «yasağı» denetimi dışında kalan ve denetim sonucu yazılmamış sayılarak sözleşme dışında bırakılan «genel işlem koşullarının», sözleşmede meydana getirebileceği sözleşme boşluklarının öncelikle «emredici» ve yedek hukuk kuralları ile bu tür kuralların olmaması halinde ise varsa örf ve adet kuralları ile bunların da yokluğu halinde hâkimin hukuk kuralı meydana getirm …
Sözleşmeyi imzalamak istiyorum." şeklindeki beyanının sözleşmeyi «genel işlem koşulu» olmaktan çıkarmayacağı zira, Yasa'nın aynı maddesinin 3. fıkrasında “«genel işlem koşulları» içeren sözleşmeye veya ayrı bir sözleşmeye konulan bu koşulların her birinin tartışılarak kabul edildiğine ilişkin kayıtlar, onları genel işlem koşulu olmaktan çık …
Benzer bu karardaAyrıca, taraflar arasında akdedilen ve «genel işlem koşullarına» tabi tutulamayacak olan önceki tarihli «kredi sözleşmelerinde», davalı banka tarafından kullandırılan krediler dolayısıyla «masraf» alınabileceğine dair hüküm olmakla birlikte, sözleşmede miktar ya da oran belirtilmediğinden, kredi kullanımına ilişkin belgeler ekleri ile birlikte getirtilerek, kredi sözleşmesi hükümleri, sözleşme tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu ve ilgili yasal mevzuat çerçevesinde davalı banka ile diğer bankaların uygulamasına göre bu tür işlemlere kredi grupları bakımından uygulanan kredi kullandırım ücreti vb. ad altında kesilen masraf miktar ya da oranları sorularak, sözleşmedeki bu boşluğun «dürüstlük kuralı» ve «hakkaniyet» esaslarına göre doldurularak, davalı tarafından masraf ve «komisyon» adı altında kesinti yapılmasının bankacılık teammüllerine uygun olup olmadığı veya kesinti yapılması uygun ise, bu durumda ne miktarda veya oranda olması gerektiği, davacıya iadesi gereken miktar bulunup bulunmadığı hususlarında değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar vermek gerekirken yazılı gerekçeyle «eksik inceleme» ve araştırmayla hüküm kurulması doğru olmamış ve hükmün bu sebeple bozulmasını gerektirmiştir.
Bir sözleşme hükmünün «genel işlem koşulları» nedeniyle yazılmamış sayılabilmesi için öncelikle, o hükmün «genel işlem koşulu» niteliğinde olup olmadığı tespit edilmelidir.
Diğer sözleşme metinleriyle özdeş ifadeler içermemesi tek başına, o sözleşmenin «genel işlem koşulu denetimine» tabi tutulmasını engellemez.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:sözleşme özgürlüğü · sözleşme serbestisi · çerçeve sözleşme · hakkaniyet · zamanaşımı def'i · olumsuz oy · def'i · tacir
Benzer bu kararda1- Davalının cevap dilekçesi ile «zamanaşımı def»'inde bulunduğu da anlaşılmakla, mahkemece zamanaşımı def'i hususunda olumlu ya da «olumsuz» bir karar verilmemesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle de bozulması gerekmiştir.
Hem tüketiciler hem de «tacirler» için geçerli olan «genel işlem koşulları» denetimi, sözleşmelerin imzalanması aşamasında daha «olumsuz» durumda bulunan sözleşmenin tarafını dürüstlük kuralları kapsamında korumaktadır.
Genel işlem koşulu niteliğindeki bir hüküm, sözleşmenin taraflar arasında müzakere ve pazarlık sonucu imzalanmış ise, artık ortada hukuka aykırı bir sözleşme hükmünden değil, «sözleşme özgürlüğü» «çerçevesinde, sözleşmede» yer alan bireysel bir anlaşma hükmünden söz etmek gerekir.
Ayrıca, taraflar arasında akdedilen ve «genel işlem koşullarına» tabi tutulamayacak olan önceki tarihli «kredi sözleşmelerinde», davalı banka tarafından kullandırılan krediler dolayısıyla «masraf» alınabileceğine dair hüküm olmakla birlikte, sözleşmede miktar ya da oran belirtilmediğinden, kredi kullanımına ilişkin belgeler ekleri ile birlikte getirtilerek, kredi sözleşmesi hükümleri, sözleşme tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu ve ilgili yasal mevzuat çerçevesinde davalı banka ile diğer bankaların uygulamasına göre bu tür işlemlere kredi grupları bakımından uygulanan kredi kullandırım ücreti vb. ad altında kesilen masraf miktar ya da oranları sorularak, sözleşmedeki bu boşluğun «dürüstlük kuralı» ve «hakkaniyet» esaslarına göre doldurularak, davalı tarafından masraf ve «komisyon» adı altında kesinti yapılmasının bankacılık teammüllerine uygun olup olmadığı veya kesinti yapılması uygun ise, bu durumda ne miktarda veya oranda olması gerektiği, davacıya iadesi gereken miktar bulunup bulunmadığı hususlarında değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar vermek gerekirken yazılı gerekçeyle «eksik inceleme» ve araştırmayla hüküm kurulması doğru olmamış ve hükmün bu sebeple bozulmasını gerektirmiştir.
5 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/12093 E. 2018/4272 K.
Ortak:genel işlem koşulları · genel işlem şartı · erken kapama komisyonu · genel işlem koşulu · emredici hüküm · dürüstlük kuralı · komisyon · kredi sözleşmesi · Alacak
İncelediğiniz karardaMahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, TBK'nın 20/1 maddesinde «genel işlem koşullarının» "bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleri" olarak tanımlandığı, konunun uzmanı kişilerce bütün olasılıklar düşünülerek hazırlanan genel işlem koşullarının, çoğu kez sadece kendilerini hazırlatarak kullanan kişinin çıkarlarını koruduğu, sözleşmenin diğer tarafının, söz konusu genel işlem koşullarının varlığından ya da içeriğinden tam olarak haberdar olmadığı veya söz konusu genel işlem koşullarını tam olarak anlayıp, olası sonuçları ile birlikte değerlendirebilecek donanımda bulunmadığı, pazarlık gücüne sahip olmadığından zorunlu olarak kabul ettiği, taraflar arasındaki sözleşmenin de işbu standart sözleşmeler olarak kabul görüp, sözleşmede davacı aleyhine konulan muhtelif «masraf», «erken kapama komisyonu» ve peşin komisyon ücretinin yazılmamış sayılması gerektiğinden bu kalemlerin tahsil edilmiş olmasının «genel işlem şartına» açıkca aykırı kabul edilerek iadesi gerekeceği, davacının "08/11/2013 tarihinde aldığım sözleşmeyi okudum, anlamadığım hükümler hakkında... ile görüşerek bilgi sah …
Şaşırtıcı «genel işlem koşulları» ile değiştirme ve yeniden düzenleme yapma «yasağı» denetimi dışında kalan ve denetim sonucu yazılmamış sayılarak sözleşme dışında bırakılan «genel işlem koşullarının», sözleşmede meydana getirebileceği sözleşme boşluklarının öncelikle «emredici» ve yedek hukuk kuralları ile bu tür kuralların olmaması halinde ise varsa örf ve adet kuralları ile bunların da yokluğu halinde hâkimin hukuk kuralı meydana getirm …
Sözleşmeyi imzalamak istiyorum." şeklindeki beyanının sözleşmeyi «genel işlem koşulu» olmaktan çıkarmayacağı zira, Yasa'nın aynı maddesinin 3. fıkrasında “«genel işlem koşulları» içeren sözleşmeye veya ayrı bir sözleşmeye konulan bu koşulların her birinin tartışılarak kabul edildiğine ilişkin kayıtlar, onları genel işlem koşulu olmaktan çık …
Benzer bu kararda… ddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasındaki sözleşmenin tip sözleşme olduğu, bu sözleşmede davacı yan aleyhine konulan muhtelif «masraflar», «erken kapama komisyonu» ücreti ve «ipotek» fek ücretinin yazılmamış sayılması gerektiği ve sayılan kalemlerin davalı bankaca tahsil edilmiş olmasının «genel işlem şartına» açıkça aykırı kabul edilerek iadesi gerektiği gerekçesiyle, davanın kabulüne, 14.000,00 TL’nin «haksız fiil» tarihinden, bakiye 1.594,64 TL’nin «ıslah» tarihinden itibaren işleyecek en yüksek reeskont faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
2- Dava, «genel kredi sözleşmesi» kapsamında tahsil edilen «erken kapama komisyonunun» iadesi istemine ilişkindir.
İçerik denetimi aşamasında, sözleşme hükmünün «dürüstlük kuralına» aykırı olduğu ve karşı tarafın şartlarını ağırlaştırdığının tespiti halinde, «genel işlem koşulu» niteliğindeki bu hükmün, yürürlük denetiminden farklı olarak, Kanunun «emredici» hükmüne açık aykırılık sebebiyle «kesin hükümsüz» sayılması gerekir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kesin hükümsüzlük · ipotek · genel kredi sözleşmesi · haksız fiil · ıslah · kesin hüküm
Benzer bu kararda… ddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasındaki sözleşmenin tip sözleşme olduğu, bu sözleşmede davacı yan aleyhine konulan muhtelif «masraflar», «erken kapama komisyonu» ücreti ve «ipotek» fek ücretinin yazılmamış sayılması gerektiği ve sayılan kalemlerin davalı bankaca tahsil edilmiş olmasının «genel işlem şartına» açıkça aykırı kabul edilerek iadesi gerektiği gerekçesiyle, davanın kabulüne, 14.000,00 TL’nin «haksız fiil» tarihinden, bakiye 1.594,64 TL’nin «ıslah» tarihinden itibaren işleyecek en yüksek reeskont faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
İçerik denetimi aşamasında, sözleşme hükmünün «dürüstlük kuralına» aykırı olduğu ve karşı tarafın şartlarını ağırlaştırdığının tespiti halinde, «genel işlem koşulu» niteliğindeki bu hükmün, yürürlük denetiminden farklı olarak, Kanunun «emredici» hükmüne açık aykırılık sebebiyle «kesin hükümsüz» sayılması gerekir.
Genel işlem koşulu nedeniyle yazılmamış veya «kesin hükümsüz» sayılan sözleşme hükmünün, sözleşmenin uygulanmasında boşluk doğurması halinde, ortaya çıkan sözleşme içi boşluğun, hakim tarafından öncelikle yedek hukuk, bu yoksa TMK m.
2- Dava, «genel kredi sözleşmesi» kapsamında tahsil edilen «erken kapama komisyonunun» iadesi istemine ilişkindir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/11123 E. 2018/3743 K.
Ortak:genel işlem koşulu denetimi · genel işlem koşulları · erken kapama komisyonu · genel işlem koşulu · emredici hüküm · dürüstlük kuralı · komisyon · kredi sözleşmesi · Alacak
İncelediğiniz karardaMahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, TBK'nın 20/1 maddesinde «genel işlem koşullarının» "bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleri" olarak tanımlandığı, konunun uzmanı kişilerce bütün olasılıklar düşünülerek hazırlanan genel işlem koşullarının, çoğu kez sadece kendilerini hazırlatarak kullanan kişinin çıkarlarını koruduğu, sözleşmenin diğer tarafının, söz konusu genel işlem koşullarının varlığından ya da içeriğinden tam olarak haberdar olmadığı veya söz konusu genel işlem koşullarını tam olarak anlayıp, olası sonuçları ile birlikte değerlendirebilecek donanımda bulunmadığı, pazarlık gücüne sahip olmadığından zorunlu olarak kabul ettiği, taraflar arasındaki sözleşmenin de işbu standart sözleşmeler olarak kabul görüp, sözleşmede davacı aleyhine konulan muhtelif «masraf», «erken kapama komisyonu» ve peşin komisyon ücretinin yazılmamış sayılması gerektiğinden bu kalemlerin tahsil edilmiş olmasının «genel işlem şartına» açıkca aykırı kabul edilerek iadesi gerekeceği, davacının "08/11/2013 tarihinde aldığım sözleşmeyi okudum, anlamadığım hükümler hakkında... ile görüşerek bilgi sah …
Şaşırtıcı «genel işlem koşulları» ile değiştirme ve yeniden düzenleme yapma «yasağı» denetimi dışında kalan ve denetim sonucu yazılmamış sayılarak sözleşme dışında bırakılan «genel işlem koşullarının», sözleşmede meydana getirebileceği sözleşme boşluklarının öncelikle «emredici» ve yedek hukuk kuralları ile bu tür kuralların olmaması halinde ise varsa örf ve adet kuralları ile bunların da yokluğu halinde hâkimin hukuk kuralı meydana getirm …
Sözleşmeyi imzalamak istiyorum." şeklindeki beyanının sözleşmeyi «genel işlem koşulu» olmaktan çıkarmayacağı zira, Yasa'nın aynı maddesinin 3. fıkrasında “«genel işlem koşulları» içeren sözleşmeye veya ayrı bir sözleşmeye konulan bu koşulların her birinin tartışılarak kabul edildiğine ilişkin kayıtlar, onları genel işlem koşulu olmaktan çık …
Benzer bu kararda… ankanın maliyetlerini artıracağı, yargı içtihatları ve diğer bankaların da taksitli ticari kredilerin erken kapatılması durumunda ana para üzerinden %4- %5 oranında «erken kapama komisyonu» tahsil ettikleri dikkate alındığında davalı banka tarafından %4 oranı üzerinden erken kapama komisyonu tahsil edilmiş olmasının uygun olduğu, «genel kredi sözleşmesinin» 2.09 maddesindeki düzenlemenin «haksız şart» olarak değerlendirilemeyeceği, davacının basiretli bir «tacir» gibi hareket ederek öncelikle bir çok bankadan faiz oranı ve dosya «masrafı» gibi tüm masraflara ilişkin fiyat alıp sonra en avantajlı fiyatlama yapan bankadan kredi kullanmaya karar vereceğinin kabul edilmesi karşısında 7.000 TL dosya masr …
İçerik denetimi aşamasında, sözleşme hükmünün «dürüstlük kuralına» aykırı olduğu ve karşı tarafın şartlarını ağırlaştırdığının tespiti halinde, «genel işlem koşulu» niteliğindeki bu hükmün, yürürlük denetiminden farklı olarak, Kanunun «emredici» hükmüne açık aykırılık sebebiyle «kesin hükümsüz» sayılması gerekir.
Davacı vekili müvekkilinden «komisyon» alınacağına dair sözleşme hükümlerinin TBK'nın 20 vd. maddeleri uyarınca «genel işlem koşullarına» aykırılık taşıdığını ileri sürmüş, mahkemece yukarıda anılan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:hesap işletim ücreti · sözleşme özgürlüğü · kesin hükümsüzlük · haksız şart · sözleşme serbestisi · çerçeve sözleşme · olumsuz oy · genel kredi sözleşmesi
Benzer bu kararda… ankanın maliyetlerini artıracağı, yargı içtihatları ve diğer bankaların da taksitli ticari kredilerin erken kapatılması durumunda ana para üzerinden %4- %5 oranında «erken kapama komisyonu» tahsil ettikleri dikkate alındığında davalı banka tarafından %4 oranı üzerinden erken kapama komisyonu tahsil edilmiş olmasının uygun olduğu, «genel kredi sözleşmesinin» 2.09 maddesindeki düzenlemenin «haksız şart» olarak değerlendirilemeyeceği, davacının basiretli bir «tacir» gibi hareket ederek öncelikle bir çok bankadan faiz oranı ve dosya «masrafı» gibi tüm masraflara ilişkin fiyat alıp sonra en avantajlı fiyatlama yapan bankadan kredi kullanmaya karar vereceğinin kabul edilmesi karşısında 7.000 TL dosya masr …
Genel işlem koşulu niteliğindeki bir hüküm, sözleşmenin taraflar arasında müzakere ve pazarlık sonucu imzalanmış ise, artık ortada hukuka aykırı bir sözleşme hükmünden değil, «sözleşme özgürlüğü» «çerçevesinde, sözleşmede» yer alan bireysel bir anlaşma hükmünden söz etmek gerekir.
1- Dava, Genel Kredi Sözleşmesine istinaden davacıdan alınan erken ödeme ücreti, dosya «masrafı», «hesap işletim ücretinin» iadesi istemine ilişkindir.
818 sayılı BK.' da olduğu gibi 6098 sayılı TBK’da da «sözleşme serbestisi» ana kural olmakla birlikte, sözleşmelerin geçerliliği için 6098 sayılı TBK’na, sözleşmenin hukuka aykırı «genel işlem koşulları» içermemesi unsuru getirilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/6171 E. 2016/7983 K.
Ortak:genel işlem koşulu denetimi · genel işlem koşulları · genel işlem şartı · ticari kredi sözleşmesi · genel işlem koşulu · ticari kredi · emredici hüküm · dürüstlük kuralı · Alacak
İncelediğiniz karardaŞaşırtıcı «genel işlem koşulları» ile değiştirme ve yeniden düzenleme yapma «yasağı» denetimi dışında kalan ve denetim sonucu yazılmamış sayılarak sözleşme dışında bırakılan «genel işlem koşullarının», sözleşmede meydana getirebileceği sözleşme boşluklarının öncelikle «emredici» ve yedek hukuk kuralları ile bu tür kuralların olmaması halinde ise varsa örf ve adet kuralları ile bunların da yokluğu halinde hâkimin hukuk kuralı meydana getirm …
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, TBK'nın 20/1 maddesinde «genel işlem koşullarının» "bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleri" olarak tanımlandığı, konunun uzmanı kişilerce bütün olasılıklar düşünülerek hazırlanan genel işlem koşullarının, çoğu kez sadece kendilerini hazırlatarak kullanan kişinin çıkarlarını koruduğu, sözleşmenin diğer tarafının, söz konusu genel işlem koşullarının varlığından ya da içeriğinden tam olarak haberdar olmadığı veya söz konusu genel işlem koşullarını tam olarak anlayıp, olası sonuçları ile birlikte değerlendirebilecek donanımda bulunmadığı, pazarlık gücüne sahip olmadığından zorunlu olarak kabul ettiği, taraflar arasındaki sözleşmenin de işbu standart sözleşmeler olarak kabul görüp, sözleşmede davacı aleyhine konulan muhtelif «masraf», «erken kapama komisyonu» ve peşin komisyon ücretinin yazılmamış sayılması gerektiğinden bu kalemlerin tahsil edilmiş olmasının «genel işlem şartına» açıkca aykırı kabul edilerek iadesi gerekeceği, davacının "08/11/2013 tarihinde aldığım sözleşmeyi okudum, anlamadığım hükümler hakkında... ile görüşerek bilgi sah …
Sözleşmeyi imzalamak istiyorum." şeklindeki beyanının sözleşmeyi «genel işlem koşulu» olmaktan çıkarmayacağı zira, Yasa'nın aynı maddesinin 3. fıkrasında “«genel işlem koşulları» içeren sözleşmeye veya ayrı bir sözleşmeye konulan bu koşulların her birinin tartışılarak kabul edildiğine ilişkin kayıtlar, onları genel işlem koşulu olmaktan çık …
Benzer bu kararda2- Dava, taraflar arasında akdedilen «ticari kredi sözleşmesi» nedeniyle «kredi tahsis ücreti», kobi paket ücreti, üye işyeri «hizmet bedeli» vb. ad altında yapılan kesintilerin iadesi istemine ilişkin olup, mahkemece «masraf» alınmasına ilişkin sözleşme maddelerinin müzakere edilmemiş olması nedeniyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, TBK'nın yürürlüğe girdiği 01/07/2012 tarihinden önce imzalanmış sözleşmeler yönünden, sözleşmede yer alan hükümlerin, TBK 20 vd. uyarınca «genel işlem koşulu» mahiyetinde olduğu ve müzakere edilmemiş olmakla müşterileri bağlamayacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.
Bir sözleşme hükmünün «genel işlem koşulları» nedeniyle yazılmamış sayılabilmesi için öncelikle, o hükmün «genel işlem koşulu» niteliğinde olup olmadığı tespit edilmelidir.
Diğer sözleşme metinleriyle özdeş ifadeler içermemesi tek başına, o sözleşmenin «genel işlem koşulu denetimine» tabi tutulmasını engellemez.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kredi tahsis ücreti · sözleşme özgürlüğü · sözleşme serbestisi · çerçeve sözleşme · hizmet bedeli · hakkaniyet · olumsuz oy · geçersizlik
Benzer bu kararda2- Dava, taraflar arasında akdedilen «ticari kredi sözleşmesi» nedeniyle «kredi tahsis ücreti», kobi paket ücreti, üye işyeri «hizmet bedeli» vb. ad altında yapılan kesintilerin iadesi istemine ilişkin olup, mahkemece «masraf» alınmasına ilişkin sözleşme maddelerinin müzakere edilmemiş olması nedeniyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, TBK'nın yürürlüğe girdiği 01/07/2012 tarihinden önce imzalanmış sözleşmeler yönünden, sözleşmede yer alan hükümlerin, TBK 20 vd. uyarınca «genel işlem koşulu» mahiyetinde olduğu ve müzakere edilmemiş olmakla müşterileri bağlamayacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.
Genel işlem koşulu niteliğindeki bir hüküm, sözleşmenin taraflar arasında müzakere ve pazarlık sonucu imzalanmış ise, artık ortada hukuka aykırı bir sözleşme hükmünden değil, «sözleşme özgürlüğü» «çerçevesinde, sözleşmede» yer alan bireysel bir anlaşma hükmünden söz etmek gerekir.
1- Davalının «zamanaşımı» itirazı hakkında olumlu «olumsuz» bir karar verilmemesi doğru görülmemiş, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Mahkemece, davalı banka ile diğer bankaların uygulamasına göre bu tür işlemlere kredi grupları bakımından uygulanan kredi kullandırım ücreti vb. ad altında kesilen «masraf» miktar ya da oranları sorularak, sözleşmedeki bu boşluğun «dürüstlük kuralı» ve «hakkaniyet» esaslarına göre doldurularak, davalı tarafından masraf ve «komisyon» adı altında kesinti yapılmasının bankacılık teammüllerine uygun olup olmadığı veya kesinti yapılması uygun ise, bu durumda ne miktarda veya oranda olması gerektiği, davacıya iadesi gereken miktar bulunup bulunmadığı hususlarında değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar vermek gerekirken yazılı gerekçeyle «eksik inceleme» ve araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulması doğru olmamış ve hükmün bu sebeple bozulmasını gerektirmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/9150 E. 2016/8220 K.
Ortak:genel işlem koşulu denetimi · genel işlem koşulları · ticari kredi sözleşmesi · genel işlem koşulu · ticari kredi · emredici hüküm · dürüstlük kuralı · komisyon · Alacak
İncelediğiniz karardaDava, taraflar arasında akdedilen «ticari kredi sözleşmesi» nedeniyle «komisyon», kredi erken kapatma ücreti, kobi limit tahsis «masrafı», kobi analiz raporu adı altında yapılan kesintilerin iadesi istemine ilişkin olup, yukarıda özetlenen gerekçe ile da...ın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Şaşırtıcı «genel işlem koşulları» ile değiştirme ve yeniden düzenleme yapma «yasağı» denetimi dışında kalan ve denetim sonucu yazılmamış sayılarak sözleşme dışında bırakılan «genel işlem koşullarının», sözleşmede meydana getirebileceği sözleşme boşluklarının öncelikle «emredici» ve yedek hukuk kuralları ile bu tür kuralların olmaması halinde ise varsa örf ve adet kuralları ile bunların da yokluğu halinde hâkimin hukuk kuralı meydana getirm …
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, TBK'nın 20/1 maddesinde «genel işlem koşullarının» "bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleri" olarak tanımlandığı, konunun uzmanı kişilerce bütün olasılıklar düşünülerek hazırlanan genel işlem koşullarının, çoğu kez sadece kendilerini hazırlatarak kullanan kişinin çıkarlarını koruduğu, sözleşmenin diğer tarafının, söz konusu genel işlem koşullarının varlığından ya da içeriğinden tam olarak haberdar olmadığı veya söz konusu genel işlem koşullarını tam olarak anlayıp, olası sonuçları ile birlikte değerlendirebilecek donanımda bulunmadığı, pazarlık gücüne sahip olmadığından zorunlu olarak kabul ettiği, taraflar arasındaki sözleşmenin de işbu standart sözleşmeler olarak kabul görüp, sözleşmede davacı aleyhine konulan muhtelif «masraf», «erken kapama komisyonu» ve peşin komisyon ücretinin yazılmamış sayılması gerektiğinden bu kalemlerin tahsil edilmiş olmasının «genel işlem şartına» açıkca aykırı kabul edilerek iadesi gerekeceği, davacının "08/11/2013 tarihinde aldığım sözleşmeyi okudum, anlamadığım hükümler hakkında... ile görüşerek bilgi sah …
Benzer bu kararda1- Dava, taraflar arasında akdedilen «ticari kredi sözleşmesi» nedeniyle «kredi tahsis ücreti», kobi paket ücreti, üye işyeri «hizmet bedeli» vb. ad altında yapılan kesintilerin iadesi istemine ilişkin olup, mahkemece «masraf» alınmasına ilişkin sözleşme maddelerinin müzakere edilmemiş olması nedeniyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, TBK'nın yürürlüğe girdiği 01/07/2012 tarihinden önce imzalanmış sözleşmeler yönünden, sözleşmede yer alan hükümlerin, TBK 20 vd. uyarınca «genel işlem koşulu» mahiyetinde olduğu ve müzakere edilmemiş olmakla müşterileri bağlamayacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.
İçerik denetimi aşamasında, sözleşme hükmünün «dürüstlük kuralına» aykırı olduğu ve karşı tarafın şartlarını ağırlaştırdığının tespiti halinde, «genel işlem koşulu» niteliğindeki bu hükmün, yürürlük denetiminden farklı olarak, Kanunun «emredici» hükmüne açık aykırılık sebebiyle «kesin hükümsüz» sayılması gerekir.
Mahkemece, davalı banka ile diğer bankaların uygulamasına göre bu tür işlemlere kredi grupları bakımından uygulanan kredi kullandırım ücreti vb. ad altında kesilen «masraf» miktar ya da oranları sorularak, sözleşmedeki bu boşluğun «dürüstlük kuralı» ve «hakkaniyet» esaslarına göre doldurularak, davalı tarafından masraf ve «komisyon» adı altında kesinti yapılmasının bankacılık teammüllerine uygun olup olmadığı veya kesinti yapılması uygun ise, bu durumda ne miktarda veya oranda olması gerektiği, davacıya iadesi gereken miktar bulunup bulunmadığı hususlarında değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar vermek gerekirken yazılı gerekçeyle «eksik inceleme» ve araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulması doğru olmamış ve hükmün bu sebeple bozulmasını gerektirmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kredi tahsis ücreti · sözleşme özgürlüğü · kesin hükümsüzlük · sözleşme serbestisi · çerçeve sözleşme · hizmet bedeli · hakkaniyet · olumsuz oy
Benzer bu kararda… apsamına göre, bankaların reeskont kaynaklı krediler dışındaki kredilere uygulanacak faiz oranları ile faiz dışında sağlanacak diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak «masrafların» nitelikleri ve sınırlarını serbestçe belirlemesinin mümkün olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin 6. maddesinde banka tarafından belirlenecek «komisyonun» yanı sıra alınacak masrafların da ödeneceğinin düzenlendiği, bankanın masraf talep edebilmesi için fiilen söz konusu masrafı yapmış olduğunu kanıtlaması gerektiği, belgelemek suretiyle masrafları talep edebileceği, bankaca bütün müşteriler için aynı tip matbu nitelikte sözleşmeler hazırlandığı, alınacak faiz komisyon ve masrafların davacı ile müzakere edildiğini ispatlar nitelikte olmadığı, müzakere olmadığından komisyon niteliğinde olan «kredi tahsis ücretinin» kredinin ilk tahsis edilmesi aşamasında ve bir defaya mahsus olarak alınabileceği, her ödeme için tahsis ücreti talep edilemeyeceği, somut olayda kredinin ilk tahsisinde komisyon ücreti alındığı ve sonradan da bu ücretin alınmaya devam edildiği, kredi tahsis ücretiyle buna bağlı tahakkuk ettirilen BSMV toplamı olan 1.942,50 TL'nin ve KOBİ paket ücreti ve üye iş yeri «hizmet bedeli» adı altında alınan toplam 366,50 TL'nin sözleşmenin müzakere edilmemiş olması nedeniyle genel giderler kapsamında sayılamayacağı, özel bir hizmet karşılığı olduğun …
1- Dava, taraflar arasında akdedilen «ticari kredi sözleşmesi» nedeniyle «kredi tahsis ücreti», kobi paket ücreti, üye işyeri «hizmet bedeli» vb. ad altında yapılan kesintilerin iadesi istemine ilişkin olup, mahkemece «masraf» alınmasına ilişkin sözleşme maddelerinin müzakere edilmemiş olması nedeniyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, TBK'nın yürürlüğe girdiği 01/07/2012 tarihinden önce imzalanmış sözleşmeler yönünden, sözleşmede yer alan hükümlerin, TBK 20 vd. uyarınca «genel işlem koşulu» mahiyetinde olduğu ve müzakere edilmemiş olmakla müşterileri bağlamayacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.
Genel işlem koşulu niteliğindeki bir hüküm, sözleşmenin taraflar arasında müzakere ve pazarlık sonucu imzalanmış ise, artık ortada hukuka aykırı bir sözleşme hükmünden değil, «sözleşme özgürlüğü» «çerçevesinde, sözleşmede» yer alan bireysel bir anlaşma hükmünden söz etmek gerekir.
Mahkemece, davalı banka ile diğer bankaların uygulamasına göre bu tür işlemlere kredi grupları bakımından uygulanan kredi kullandırım ücreti vb. ad altında kesilen «masraf» miktar ya da oranları sorularak, sözleşmedeki bu boşluğun «dürüstlük kuralı» ve «hakkaniyet» esaslarına göre doldurularak, davalı tarafından masraf ve «komisyon» adı altında kesinti yapılmasının bankacılık teammüllerine uygun olup olmadığı veya kesinti yapılması uygun ise, bu durumda ne miktarda veya oranda olması gerektiği, davacıya iadesi gereken miktar bulunup bulunmadığı hususlarında değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar vermek gerekirken yazılı gerekçeyle «eksik inceleme» ve araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulması doğru olmamış ve hükmün bu sebeple bozulmasını gerektirmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/8375 E. 2018/509 K.
Ortak:genel işlem koşulu denetimi · genel işlem şartı · ticari kredi sözleşmesi · genel işlem koşulu · ticari kredi · emredici hüküm · dürüstlük kuralı · komisyon · Alacak
İncelediğiniz karardaMahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, TBK'nın 20/1 maddesinde «genel işlem koşullarının» "bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleri" olarak tanımlandığı, konunun uzmanı kişilerce bütün olasılıklar düşünülerek hazırlanan genel işlem koşullarının, çoğu kez sadece kendilerini hazırlatarak kullanan kişinin çıkarlarını koruduğu, sözleşmenin diğer tarafının, söz konusu genel işlem koşullarının varlığından ya da içeriğinden tam olarak haberdar olmadığı veya söz konusu genel işlem koşullarını tam olarak anlayıp, olası sonuçları ile birlikte değerlendirebilecek donanımda bulunmadığı, pazarlık gücüne sahip olmadığından zorunlu olarak kabul ettiği, taraflar arasındaki sözleşmenin de işbu standart sözleşmeler olarak kabul görüp, sözleşmede davacı aleyhine konulan muhtelif «masraf», «erken kapama komisyonu» ve peşin komisyon ücretinin yazılmamış sayılması gerektiğinden bu kalemlerin tahsil edilmiş olmasının «genel işlem şartına» açıkca aykırı kabul edilerek iadesi gerekeceği, davacının "08/11/2013 tarihinde aldığım sözleşmeyi okudum, anlamadığım hükümler hakkında... ile görüşerek bilgi sah …
Dava, taraflar arasında akdedilen «ticari kredi sözleşmesi» nedeniyle «komisyon», kredi erken kapatma ücreti, kobi limit tahsis «masrafı», kobi analiz raporu adı altında yapılan kesintilerin iadesi istemine ilişkin olup, yukarıda özetlenen gerekçe ile da...ın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Ayrıca «genel işlem koşullarını» düzenleyen maddeler «emredici» hükümlerdir.
Benzer bu karardaMahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre;taraflar arasındaki «kredi sözleşmesinin» «ticari nitelikte» olduğu, davalı bankanın 12/08/2013 tarihinde 1.034,25 TL, 10/08/2012 tarihinde 2.205,00 TL «masraf» ve «komisyon» adı altında davacıdan kesinti yaptığı, davalı bankanın davacıdan toplamda 6.239,25 TL tahsil ettiği, davalı bankanın davacıdan aldığı masraf bedellerine yönelik sunulan herhangi bir dayanak kayıt, «fatura», belge vs. sunamadığı, taraflar arasındaki sözleşmede genel ifadeler kullanılarak davacıdan kesilecek masraf kalemleri ayrıca ve net bir rakam olarak belirlenmediği, karşılıklı müzakere edilmediğinin anlaşıldığı, «genel işlem şartlarının» açık ve anlaşılır olmaması durumunda ilke olarak ekonomik açıdan güçsüz taraf aleyhine «haksız şart» olarak kabul edilmesinin gerektiği, davacıdan alınan masraf bedelinin «genel işlem koşulu» olduğu, kredi sözleşme tarihi itibariyle BK'nın yürürlükte bulunduğu ve davacının talebinin haklı ve yerinde olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 3.085,00 TL'nin …
Dava, taraflar arasında akdedilen «ticari kredi sözleşmesi» nedeniyle davalı banka tarafından tahsil edilen haksız kesintilerin iadesi istemine ilişkin olup, mahkemece yapılan kesintilerin «genel işlem koşulu» olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
İçerik denetimi aşamasında, sözleşme hükmünün «dürüstlük kuralına» aykırı olduğu ve karşı tarafın şartlarını ağırlaştırdığının tespiti halinde, «genel işlem koşulu» niteliğindeki bu hükmün, yürürlük denetiminden farklı olarak, Kanunun «emredici» hükmüne açık aykırılık sebebiyle «kesin hükümsüz» sayılması gerekir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kesin hükümsüzlük · haksız şart · ticari dava niteliği · geçersizlik · fatura · kesin hüküm
Benzer bu karardaMahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre;taraflar arasındaki «kredi sözleşmesinin» «ticari nitelikte» olduğu, davalı bankanın 12/08/2013 tarihinde 1.034,25 TL, 10/08/2012 tarihinde 2.205,00 TL «masraf» ve «komisyon» adı altında davacıdan kesinti yaptığı, davalı bankanın davacıdan toplamda 6.239,25 TL tahsil ettiği, davalı bankanın davacıdan aldığı masraf bedellerine yönelik sunulan herhangi bir dayanak kayıt, «fatura», belge vs. sunamadığı, taraflar arasındaki sözleşmede genel ifadeler kullanılarak davacıdan kesilecek masraf kalemleri ayrıca ve net bir rakam olarak belirlenmediği, karşılıklı müzakere edilmediğinin anlaşıldığı, «genel işlem şartlarının» açık ve anlaşılır olmaması durumunda ilke olarak ekonomik açıdan güçsüz taraf aleyhine «haksız şart» olarak kabul edilmesinin gerektiği, davacıdan alınan masraf bedelinin «genel işlem koşulu» olduğu, kredi sözleşme tarihi itibariyle BK'nın yürürlükte bulunduğu ve davacının talebinin haklı ve yerinde olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 3.085,00 TL'nin …
İçerik denetimi aşamasında, sözleşme hükmünün «dürüstlük kuralına» aykırı olduğu ve karşı tarafın şartlarını ağırlaştırdığının tespiti halinde, «genel işlem koşulu» niteliğindeki bu hükmün, yürürlük denetiminden farklı olarak, Kanunun «emredici» hükmüne açık aykırılık sebebiyle «kesin hükümsüz» sayılması gerekir.
Genel işlem koşulu nedeniyle yazılmamış veya «kesin hükümsüz» sayılan sözleşme hükmünün, sözleşmenin uygulanmasında boşluk doğurması halinde, ortaya çıkan sözleşme içi boşluğun, hakim tarafından öncelikle yedek hukuk, bu yoksa MK m.
Böyle bir durumda, sözleşmeyi düzenleyen taraf, sözleşmede yer alan «genel işlem koşulu» niteliğindeki hükümler olmasaydı, o sözleşmeyi yapmayacak olduğunu söyleyerek, sözleşmenin «geçersiz» olduğunu ileri süremez.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2016/7538 E. , 2016/7764 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada ...
4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 07/07/2015 tarih ve 2014/266-2015/343 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, bazı noksanlıkların ikmali için dosya mahalline gönderilmişti. Bu noksanlıkların giderilerek dosyanın gönderildiği anlaşılmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin davalı bankadan kullandığı kredi nedeniyle komisyon, kredi erken kapatma ücreti, kobi limit tahsis masrafı, kobi analiz raporu adı altında yasa ve sözleşmeye aykırı 3.035,00 TL tahsil edildiğini ileri sürerek, anılan bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faiziyle davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı, davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, TBK'nın 20/1 maddesinde genel işlem koşullarının "bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleri" olarak tanımlandığı, konunun uzmanı kişilerce bütün olasılıklar düşünülerek hazırlanan genel işlem koşullarının, çoğu kez sadece kendilerini hazırlatarak kullanan kişinin çıkarlarını koruduğu, sözleşmenin diğer tarafının, söz konusu genel işlem koşullarının varlığından ya da içeriğinden tam olarak haberdar olmadığı veya söz konusu genel işlem koşullarını tam olarak anlayıp, olası sonuçları ile birlikte değerlendirebilecek donanımda bulunmadığı, pazarlık gücüne sahip olmadığından zorunlu olarak kabul ettiği, taraflar arasındaki sözleşmenin de işbu standart sözleşmeler olarak kabul görüp, sözleşmede davacı aleyhine konulan muhtelif masraf, erken kapama komisyonu ve peşin komisyon ücretinin yazılmamış sayılması gerektiğinden bu kalemlerin tahsil edilmiş olmasının genel işlem şartına açıkca aykırı kabul edilerek iadesi gerekeceği, davacının "08/11/2013 tarihinde aldığım sözleşmeyi okudum, anlamadığım hükümler hakkında...
ile görüşerek bilgi sahibi oldum ve mutabık kaldım. Sözleşmeyi imzalamak istiyorum." şeklindeki beyanının sözleşmeyi genel işlem koşulu olmaktan çıkarmayacağı zira, Yasa'nın aynı maddesinin 3. fıkrasında “genel işlem koşulları içeren sözleşmeye veya ayrı bir sözleşmeye konulan bu koşulların her birinin tartışılarak kabul edildiğine ilişkin kayıtlar, onları genel işlem koşulu olmaktan çıkarmaz.” hükmünün bulunduğu gerekçesiyle, da...ın kısmen kabulü ile, 2.625,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, taraflar arasında akdedilen ticari kredi sözleşmesi nedeniyle komisyon, kredi erken kapatma ücreti, kobi limit tahsis masrafı, kobi analiz raporu adı altında yapılan kesintilerin iadesi istemine ilişkin olup, yukarıda özetlenen gerekçe ile da...ın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Sözleşme hükümlerinin genel işlem koşulları olarak kabul edilebilmesi için bu hükümlerin; sözleşme hükmü olması, önceden tek taraflı olarak hazırlanması, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanılmak amacıyla düzenlenmiş olması, sözleşme hükmü olan, önceden tek taraflı olarak hazırlanan ve ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanılması amaçlanan hükümlerin genel işlem koşulu olarak nitelendirilebilmesi için kullanan tarafından sözleşme yapılırken karşı tarafa sunulması gerekir. Ancak bu dört unsurun tamamını taşıyan sözleşme hükümleri genel işlem koşulu olarak nitelendirilir. Bu unsurlardan birinin dahi eksik olması, sözleşme hükümlerinin genel işlem koşulu olarak nitelendirilmesine engel olur.
Genel işlem koşulu olarak nitelendirilemeyen sözleşme hükümlerine genel işlem koşulları için getirilen düzenlemeler uygulanmaz. Bundandır ki sözleşme hükümlerinin öncelikle genel işlem koşulu olup olmadığı denetlenmelidir. Ayrıca, genel işlem koşulları genel nitelikte hükümlerdir. Genel nitelikteki hükümler içinde bulundukları kanunun tümüne veya aynı nitelikteki ilişkilere uygulanabilir. Türk Borçlar Kanunundaki genel işlem koşulları ile ilgili hükümler genel işlem koşulları içeren bütün sözleşmeleri kapsayacak şekilde düzenlenmiştir. Ayrıca genel işlem koşullarını düzenleyen maddeler emredici hükümlerdir.
Genel işlem koşulları, taraflar arasında bozulan menfaat dengesini tekrar kurmayı ve sözleşme adaletini sağlamayı, denetim yolu ile gerçekleştirir. Bu denetimler, kapsam denetimi (TBK. m. 21/1), şaşırtıcı genel işlem koşulu denetimi (TBK. m. 21/2), yorum denetimi (TBK. m.
23) , değiştirme ve yeni düzenleme yapma yasağı denetimi (TBK. m.
24) ile içerik denetimi (TBK. m.
25) diye sıralanabilir.
Genel işlem koşulları içinde öngörülmüş bu denetimler farklı yaptırımlara bağlanmıştır. Kapsam, şaşırtıcı genel işlem koşulları ve değiştirme ve yeni düzenleme yapma yasağı denetiminin yaptırımı yazılmamış sayılma, yorum denetiminin mueyyidesi aleyhe yorum, içerik denetiminin yaptırımı ise kısmi hükümsüzlüktür.
Kapsam denetiminden (BK. m. 21/1), şaşırtıcı genel işlem koşulları denetiminden, (BK m. 21/2), değiştirme ve yeni düzenleme yapma yasağı denetiminden (BK. m.
24) geçen genel işlem koşulları bu denetimleri geçemeyen genel işlem koşullarının aksine sözleşmede geçerli bir şekilde kalmaya devam eder.
Ayrıca bir sözleşme düzenlemesi genel işlem koşulu olarak nitelendikten sonra, kapsam denetimi yönünden, müzakere yapıldığını ispat yükü genel işlem koşuluna dayanan tarafa geçer. Bu ispat yükü ancak sözleşme metni dışındaki unsurlarla yerine getirilebilir. Şaşırtıcı genel işlem koşulları ile değiştirme ve yeniden düzenleme yapma yasağı denetimi dışında kalan ve denetim sonucu yazılmamış sayılarak sözleşme dışında bırakılan genel işlem koşullarının, sözleşmede meydana getirebileceği sözleşme boşluklarının öncelikle emredici ve yedek hukuk kuralları ile bu tür kuralların olmaması halinde ise varsa örf ve adet kuralları ile bunların da yokluğu halinde hâkimin hukuk kuralı meydana getirmesi ile doldurulması gerekir.
Böylelikle genel işlem koşulları ile taraflar arasında bozulmuş olan hak ve borçların adil dağılım dengesi yanı menfaatler dengesi sağlanmış olur.
Kapsam (Yürürlük), şaşırtıcı genel işlem koşulu, değiştirme ve yeniden düzenleme yasağı denetimini geçen ve yazılmamış sayılma müeyyidesi ile karşılaşmayan genel işlem koşulların son olarak içerik denetimine (TBK.m.25) tabi tutulurlar.
Yukarıda da açıklandığı üzere, TBK'nın 20-25. maddelerinde de genel işlem koşullarına ilişkin düzenlemelere yer verilmiş olup sözleşmelerde; taraflardan birinin üstün veya a...tajlı konumunu kullanarak, karşı tarafa dayattığı, karşı taraf aleyhine düzenlemeler içeren ve iyi niyet kurullarına aykırı olan bölümlerin genel işlem koşulu olarak kabul edilmesi gerektiği belirtilmiş ve her ne kadar mahkemece davacının “08/11/2013 tarihinde aldığım sözleşmeyi okudum, anlamadığım hükümler hakkında ... ile görüşerek bilgi sahibi oldum ve mutabık kaldım. Sözleşmeyi imzalamak istiyorum” şeklindeki beyanının sözleşmeyi genel işlem koşulu olmaktan çıkarmadığı kabul edilmiş ise de, kredinin ticari kredi olup, sözleşme tarihinin 12/11/2013 olduğu, sözleşmenin imza tarihinden önce 08/11/2013 tarihinde davacıya verildiği, davacının yukarıda belirtilen imzalı beyanı ile sözleşmenin ayrıntılı olarak incelendiği, banka tarafından yeterli bilgilendirmenin yapıldığı, sözleşmenin içeriğinin öğrenilmesi için zaman ve imkan sağlandığı ve daha sonra 12/11/2013 tarihinde kredi sözleşmesinin imzalandığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davalı banka tarafından ibraz edilen işbu belgeler gözetilerek öncelikle kapsam denetimi yapılarak belirtilen hususların yazılmamış sayılması durumunda, boşluk olduğunun kabulü, yazılmamış sayılması müeyyidesi ile karşılaşmayacağının kabulü durumunda içerik denetimi yapılarak taraflar arasında akdedilen kredi sözleşmesinde davalı banka tarafından kullandırılan kredi dolayısıyla komisyon, masraf, erken kapama ücreti vb. adlarla masraf alınabileceğine dair hüküm olmakla birlikte, miktar ya da oran belirtilmediğinden, davalı banka ile diğer bankaların uygulamasına göre, bu tür işlemlere kredi grupları bakımından uygulanan komisyon, masraf, erken kapama ücreti vb. ad altında kesilen masraf miktar ya da oranları sorulup karşılaştırılarak, davalı banka tarafından yapılan kesinti miktarının uygun olup olmadığı veya ne miktarda olduğu, dürüstlük kuralına aykırı olup olmadığı davacıya iadesi gereken miktar bulunup bulunmadığı değerlendirilerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davalıya iadesine, 04/10/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/329459900 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz