Çek hamili ortaya çıkınca zayi iddiası çöker, iptal reddedilir
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2019/2008 E. 2019/1463 K. · · İlk derece: İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Gerekçe özeti
Zayi nedeniyle çek iptali davasında, yargılama sırasında çekin üçüncü bir kişinin elinde bulunduğu ortaya çıkarsa, çekin zayi olmadığı kabul edilir ve iptal kararı verilemez; bu durumda mahkeme talep edene hamile karşı istirdat davası açması için kesin süre verir. Süre içinde istirdat davası açılırsa çek iptali davası konusuz kalır; açılmazsa çek iptali davasının reddine karar verilir.
Ele alınan sorunlar
Zayi iddiasıyla açılan çek iptali davasında hamilin ortaya çıkması → ret
İddia: Davacı, çekin ödeme tarihinin Ekim 2019 olması gerekirken emanetçiye (oğluna) verdiği çekin Nisan 2019 tarihli gösterildiğini, çeki durdurma talebinin yerinde olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.
Gerekçe: Dava, TTK 818/1-s yollamasıyla TTK 757-764. maddeleri hükümlerine göre zayi nedeniyle çekin iptali istemine ilişkindir. TTK 818/1-s yollamasıyla uygulanması gereken TTK 758. maddeye göre poliçeyi (çeki) eline geçiren kişi bilindiği takdirde mahkeme dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir; dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa mahkeme muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak hakkını senetsiz ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. Çek iptali istemlerinde yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, mahkemece talep edene mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması için süre verilmeli; istirdat davası açılması halinde çek iptali davası konusuz kalacağından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddine karar verilmesi gerekir. Somut olayda davaya konu çek yönünden üçüncü şahıs vekili tarafından çekin ellerinde olduğu bildirilerek çek aslı sunulmuş, çekin icra kasasında olduğu anlaşılmıştır. Çekin zayi olmadığının anlaşılması nedeniyle iptal kararı verilemez. Hamilin bilinmesi karşısında davacıya istirdat davası açması için kesin süre verilmiş, ancak verilen kesin süreye rağmen davacı tarafça çekin iadesi talep edilmemiştir. (BAM'ca yerinde görülen İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi gerekçesi)
Emsal değeri
Zayi nedeniyle çek iptali davasında hamilin sonradan ortaya çıkması halinde izlenecek usul (istirdat davası için kesin süre verilmesi, süreye uyulmamasının sonucu olarak talebin reddi) yönünden emsal niteliğindedir; İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi'nin bölgesel ikna edici içtihadını yansıtır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
çek iptali↗ zayi↗ istirdat davası↗ ödeme yasağı↗ kesin süre↗ kıymetli evrak↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2019/2008
KARAR NO 2019/1463
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 12/06/2019
NUMARASI 2019/157 Esas 2019/531 Karar
DAVA
Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
İSTİNAF KARAR TARİHİ 21/11/2019
Davanın reddine ilişkin hükmün davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA Davacı asil dava dilekçesinde; ... Bankası Harbiye Şubesi'ne ait ... hesap nolu, ... çek nolu, 09/04/2019 tarihli 141.000-TL bedelli çekin bilinmeyen bir sebeple kaybolduğunu, bu nedenle ödemen men yasağı kararı verilmesini ve çekin iptalini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, bankaya yazılan müzekkereye verilen yanıtta çekin ...San.Tic.Ltd.Şti tarafından ibraz edildiğinin bildirildiği, talep edene çeki elinde bulundurduğu anlaşılan kişiye dava açmak üzere kesin süre verildiğine dair ihtar içeren tebligat gönderilmesine rağmen kesin süre içinde dava açıldığına dair bildirimde bulunulmadığı, Yasanın açık hükmü gereğince Mahkemece talep edene iade davası açmak için kesin süre verildiği ancak yerine getirilmediği, çekin kimin elinde olduğu belli olduğunda göre, talep edenin yapması gerekenin, çeki eline geçiren kişiden iadesini istemek olacağını, bu nedenlerle, kimin uhdesinde olduğu belli olmasına ve süre verilmesine rağmen, hamilden iadesi istenilmeyen çek yönünden talebin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı asil; çekin ödemesinin Ekim 2019 olması gerekirken, emanetçi olarak yolladığı çekin, oğlu ... Nisan 2019 ayına tarih attırıldığını, çeki durdurma talebinin yerinde olduğunu belirterek kararın bozularak yeniden mahkemeye iadesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, TTK’nun 818/1-s yollamasıyla 757-764. maddeleri hükümlerine göre zayii nedeniyle çekin kayıp nedeniyle iptali istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin yollamasıyla dava konusu çek zayii davasında uygulanması gereken TTK'nın 758.maddesine göre: (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir.(2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır.Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayii olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.
Çek iptali istemlerinde yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, mahkemece çek iptali isteminde bulunan talep edene, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması için süre verilmeli ve istirdat davasının açılması halinde çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığı, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulması gerekir.Somut olayda; davaya konu çek yönünden üçüncü şahıs vekili tarafından çekin ellerinde olduğundan bahisle çek aslı sunularak beyanda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Dava konusu zayii olduğu iddia edilen çekin hamilinin ortaya çıkarak mahkemeye çekin icra kasasında olduğunun bildirildiği dolayısıyla ,çekin zayii olmadığı anlaşılması nedeniyle iptal kararı verilemeyecektir.Hamilin bilinmesi karşısında istirdat davası açılması için davacıya süre verildiği, ancak verilen kesin süreye rağmen davacı tarafça iadesinin talep edilmediği anlaşılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi'nce verilen karar dosya içeriğine, usul ve yasaya uygun olup, istinaf nedenleri yerinde olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacının istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 21/11/2019
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/248136 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi