İstirdat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2015/4915 E. 2015/12096 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ttk 792↗ iktisapta ağır kusur↗ kötüniyetli iktisap↗ kambiyo vasfı↗ çek istirdadı↗ ağır kusur↗ yetkili hamil↗ lehtar↗ eş rızası↗ ciro↗ zayi↗ ispat yükü↗ hamil↗ keşideci↗ iptal davası↗ istirdat↗ çek↗ kötüniyet↗ taşıyan↗ kusur↗ ibraz↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, zayi nedeni ile çeklerin iptallerine dair verilen kararın davacının davaya konu çeklerde gerçek hamil olarak kabul edilmesini gerektirmeyeceği, kambiyo vasfını taşıyan çeklerdeki keşideci ve ciro imzalarına göre gerçek hamilin belirlenebileceği, davaya konu çeklerde davacının cirosu veya imzası bulunmadığı gibi davacı hakkında başlatılmış bir icra takibi de bulunmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davada davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Asıl ve birleşen dava çek istirdadı istemine ilişkindir. Davacı, dava dışı çek lehtarı ile ticari ilişki sonucu kendisine verilen çeklerin çalındığını ve bu çeklerin açılan zayi iptal davası sonucu iptal edildiğini ileri sürmüştür. Mahkemece, davaya konu çeklerde davacının cirosu veya imzası bulunmadığı gibi davacı hakkında başlatılmış bir icra takibi de bulunmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi (mülga 6762 sayılı TTK 704. ) hükmü uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, bu hususları ve ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Bu durumda davacı çekin hamili olduğunu ileri sürüp bu hususa ilişkin delillerini ibraz ettiğine göre, işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle hüküm tesisi yerinde görülmediğinden kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/2960 E. 2012/4199 K.
Ortak:çek
İncelediğiniz karardaAsıl ve birleşen dava «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Davacı, dava dışı «çek» «lehtarı» ile ticari ilişki sonucu kendisine verilen çeklerin çalındığını ve bu çeklerin açılan «zayi» «iptal davası» sonucu iptal edildiğini ileri sürmüştür.
Benzer bu kararda… kemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafından çekin davalı şirketin ortağı olan ...isimli kişiye verildiği bu kişinin çeki «tahsil cirosu» ile davalı şirkete verdiği ve «çek» bedelinin davalı şirket tarafından tahsil edildiği, taraflar arasında çek verilmesini gerektirir bir ticari ilişkinin mevcut olmadığı gerekçesiyle, davalı ... yönünden «husumet yokluğundan» davanın reddine, diğer davalı yönünden davanın kabulüne dair tesis edilen karar, davalılar vekilinin temyizi üzerine, ilamda belirtilen nedenlerle Dairemizce bozul …
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:tahsil cirosu · husumet yokluğu · husumet
Benzer bu kararda… kemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafından çekin davalı şirketin ortağı olan ...isimli kişiye verildiği bu kişinin çeki «tahsil cirosu» ile davalı şirkete verdiği ve «çek» bedelinin davalı şirket tarafından tahsil edildiği, taraflar arasında çek verilmesini gerektirir bir ticari ilişkinin mevcut olmadığı gerekçesiyle, davalı ... yönünden «husumet yokluğundan» davanın reddine, diğer davalı yönünden davanın kabulüne dair tesis edilen karar, davalılar vekilinin temyizi üzerine, ilamda belirtilen nedenlerle Dairemizce bozul …
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2010/13588 E. 2012/5007 K.
Ortak:iktisapta ağır kusur · kötüniyetli iktisap · ağır kusur · yetkili hamil · eş rızası · ispat yükü · hamil · istirdat
İncelediğiniz kararda6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi (mülga 6762 sayılı TTK 704. ) hükmü uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, bu hususları ve ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, «zayi» nedeni ile çeklerin iptallerine dair verilen kararın davacının davaya konu çeklerde gerçek «hamil» olarak kabul edilmesini gerektirmeyeceği, «kambiyo vasfını» «taşıyan» çeklerdeki «keşideci» ve «ciro» imzalarına göre gerçek hamilin belirlenebileceği, davaya konu çeklerde davacının cirosu veya imzası bulunmadığı gibi davacı hakkında başlatılmış bir icra takibi de …
Asıl ve birleşen dava «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Benzer bu karardaBu madde hükmü uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, bu hususları ve ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davaya konu çekin davacı tarafın «ticari defterlerine kayıtlı» olması nedeniyle «hamil» olduğunu kanıtladığı ve «hırsızlık» olayı sonrası bu çekin de çalındığı bildirilmiş olduğundan «rızası» dışında elinden çıkan çeki davalıdan talep etme hakkının bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, yargılama sırasında davalı tarafından tahsil edilen «çek» bedeli 3.600,00 TL’nin davalıdan tahsiline, «kötüniyet tazminatı» isteminin ise reddine karar verilmiştir.
Dava, TTK'nun 704 ncü maddesi uyarınca «çekin istirdadı» istemine ilişkindir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çekin istirdadı · hırsızlık · ticari defter kayıtları · kötüniyet tazminatı · ticari defter · kesin hüküm · e-defter
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davaya konu çekin davacı tarafın «ticari defterlerine kayıtlı» olması nedeniyle «hamil» olduğunu kanıtladığı ve «hırsızlık» olayı sonrası bu çekin de çalındığı bildirilmiş olduğundan «rızası» dışında elinden çıkan çeki davalıdan talep etme hakkının bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, yargılama sırasında davalı tarafından tahsil edilen «çek» bedeli 3.600,00 TL’nin davalıdan tahsiline, «kötüniyet tazminatı» isteminin ise reddine karar verilmiştir.
Dava, TTK'nun 704 ncü maddesi uyarınca «çekin istirdadı» istemine ilişkindir.
Bu itibarla mahkemece, davalı tarafın çeki iktisapta «kötüniyetli» olduğu iddiasını davacının «kesin» ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerektiğinden TTK'nun 704 ncü maddesi hükmü uyarınca davacı delilleri değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken salt çekin davacı yedindeyken çalınmış olduğundan bahisle yazılı gerekçeyle davanın kabulü yerinde görülmediğinden kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.
-
Bono iptali | Kıymetli evrak iptali
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/9880 E. 2018/2363 K.
Ortak:yetkili hamil · zayi · hamil · iptal davası
İncelediğiniz karardaMahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, «zayi» nedeni ile çeklerin iptallerine dair verilen kararın davacının davaya konu çeklerde gerçek «hamil» olarak kabul edilmesini gerektirmeyeceği, «kambiyo vasfını» «taşıyan» çeklerdeki «keşideci» ve «ciro» imzalarına göre gerçek hamilin belirlenebileceği, davaya konu çeklerde davacının cirosu veya imzası bulunmadığı gibi davacı hakkında başlatılmış bir icra takibi de …
Davacı, dava dışı «çek» «lehtarı» ile ticari ilişki sonucu kendisine verilen çeklerin çalındığını ve bu çeklerin açılan «zayi» «iptal davası» sonucu iptal edildiğini ileri sürmüştür.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi (mülga 6762 sayılı TTK 704. ) hükmü uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, bu hususları ve ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
Benzer bu karardaMahkemece tüm dosya kapsamına göre; «kıymetli evrakın iptaline» ilişkin davaların «yetkili hamil» tarafından açılması gerektiği, «tahsil cirosu» ile senetleri elinde bulunduran davacı bankanın «hukuki yararı» olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Tahsil cirosu, senedin bedelinin tahsili ile buna bağlı hakları koruyucu işlemleri yapmaya yönelik «temsil» «yetkisinin» «kıymetli evraka» özgü bir görünüş şekli olduğundan, «vekil hamil» konumundaki bankanın üçüncü şahıs elindeki senedin iadesini talebe veya «zayi nedeniyle iptalini» istemeye hakkı vardır.
Dava, «zayi» nedeniyle «bono» iptali istemine ilişkin olup, mahkemece, yazılı şekilde davacının «hukuki yararı» olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:vekil hamil · hamil sıfatı · tahsil cirosu · kıymetli evrak iptali · zayi nedeniyle iptal · kıymetli evrak · bono · hukuki yarar
Benzer bu karardaMahkemece tüm dosya kapsamına göre; «kıymetli evrakın iptaline» ilişkin davaların «yetkili hamil» tarafından açılması gerektiği, «tahsil cirosu» ile senetleri elinde bulunduran davacı bankanın «hukuki yararı» olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Ancak, dosya kapsamından, davacı bankanın iptali istenen bonoları «tahsil cirosu» ile devraldığı ve «vekil hamil sıfatına» sahip olduğu anlaşılmaktadır.
Tahsil cirosu, senedin bedelinin tahsili ile buna bağlı hakları koruyucu işlemleri yapmaya yönelik «temsil» «yetkisinin» «kıymetli evraka» özgü bir görünüş şekli olduğundan, «vekil hamil» konumundaki bankanın üçüncü şahıs elindeki senedin iadesini talebe veya «zayi nedeniyle iptalini» istemeye hakkı vardır.
Bu durumda, mahkemece, davacının «kıymetli evrakın iptali davası» açmasında «hukuki yararının» bulunduğu gözetilerek karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.
2 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/9415 E. 2015/10520 K.
Ortak:iktisapta ağır kusur · kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · ağır kusur · eş rızası · ciro · zayi · ispat yükü
İncelediğiniz kararda6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi (mülga 6762 sayılı TTK 704. ) hükmü uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, bu hususları ve ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, «zayi» nedeni ile çeklerin iptallerine dair verilen kararın davacının davaya konu çeklerde gerçek «hamil» olarak kabul edilmesini gerektirmeyeceği, «kambiyo vasfını» «taşıyan» çeklerdeki «keşideci» ve «ciro» imzalarına göre gerçek hamilin belirlenebileceği, davaya konu çeklerde davacının cirosu veya imzası bulunmadığı gibi davacı hakkında başlatılmış bir icra takibi de …
Asıl ve birleşen dava «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Benzer bu karardaAncak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Bu itibarla, mahkemece anılan yasal düzenleme karşısında «ispat yükü» üzerinde bulunan davacının, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği nazara alınmaksızın yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çekin istirdadı · e-defter
Benzer bu kararda… ılan deliller, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu 3 adet çekten 5.000,00 TL bedelli olanın davacının usulüne uygun tutulan yevmiye «defterlerinde», 6.000,00 TL ve 10.000,00 TL bedelli diğer iki çekin ise kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu, davacının dosyaya sunduğu belge ve delillerle iddialarını ispatla …
Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu çeklerden birinin davacının yevmiye «defterinde», diğer 2 adet çekin ise, kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu ve davacı tarafça iddialarının ispatlandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/14208 E. 2018/5084 K.
Ortak:iktisapta ağır kusur · çek istirdadı · ağır kusur · yetkili hamil · eş rızası · zayi · ispat yükü · hamil
İncelediğiniz kararda6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi (mülga 6762 sayılı TTK 704. ) hükmü uyarınca «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, bu hususları ve ayrıca davalının çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, «zayi» nedeni ile çeklerin iptallerine dair verilen kararın davacının davaya konu çeklerde gerçek «hamil» olarak kabul edilmesini gerektirmeyeceği, «kambiyo vasfını» «taşıyan» çeklerdeki «keşideci» ve «ciro» imzalarına göre gerçek hamilin belirlenebileceği, davaya konu çeklerde davacının cirosu veya imzası bulunmadığı gibi davacı hakkında başlatılmış bir icra takibi de …
Asıl ve birleşen dava «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Benzer bu karardaBuna göre, «zayi» olan «çekin istirdadı» istemine ilişkin işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının kendisinin «yetkili hamil» olduğunu, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu çekin davacının elinden «rızası» dışında çıktığı, davalı bankanın çeki iktisabının hangi hukuki ilişkiye dayandığını ispatlayamadığı ve bu nedenle davalının çeki iktisabında iyi niyetinden söz edilemeyeceği gerekçesi ile davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdadına» karar verilmiştir.
Dava, 6102 sayılı ...'nın 792. maddesi uyarınca açılmış «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çekin istirdadı · kötü niyetli iktisap
Benzer bu karardaAncak, ...'nın 792. maddesi uyarınca, «çek» eline geçmiş bulunan yeni «hamil» ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.
Buna göre, «zayi» olan «çekin istirdadı» istemine ilişkin işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının kendisinin «yetkili hamil» olduğunu, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2015/4915 E. , 2015/12096 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 13/11/2014 tarih ve 2014/946-2014/512 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili asıl ve birleşen davada, müvekkil şirketin işyerinde meydana gelen hırsızlık sonucu davaya konu olan çeklerin çalındığını, müvekkili tarafından ciro edilmeyen çeklerin ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2013/157 sayılı dosyasında iptallerine karar verildiğini, davalının kötüniyetli davranarak çek için icra takibi yaptığını ileri sürerek, çeklerin davalıdan istirdatını talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davacı tarafın icra dosyasında borçlu sıfatı bulunmadığını, bu nedenle dava açmakta hukuki yarar bulunmadığını, iyiniyetle çekleri iktisap eden müvekkiline dava yöneltilemeyeceği savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, zayi nedeni ile çeklerin iptallerine dair verilen kararın davacının davaya konu çeklerde gerçek hamil olarak kabul edilmesini gerektirmeyeceği, kambiyo vasfını taşıyan çeklerdeki keşideci ve ciro imzalarına göre gerçek hamilin belirlenebileceği, davaya konu çeklerde davacının cirosu veya imzası bulunmadığı gibi davacı hakkında başlatılmış bir icra takibi de bulunmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davada davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Asıl ve birleşen dava çek istirdadı istemine ilişkindir. Davacı, dava dışı çek lehtarı ile ticari ilişki sonucu kendisine verilen çeklerin çalındığını ve bu çeklerin açılan zayi iptal davası sonucu iptal edildiğini ileri sürmüştür. Mahkemece, davaya konu çeklerde davacının cirosu veya imzası bulunmadığı gibi davacı hakkında başlatılmış bir icra takibi de bulunmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi (mülga 6762 sayılı TTK 704. ) hükmü uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, bu hususları ve ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Bu durumda davacı çekin hamili olduğunu ileri sürüp bu hususa ilişkin delillerini ibraz ettiğine göre, işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle hüküm tesisi yerinde görülmediğinden kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle, kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 17/11/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/170081300 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz