Çek istirdatı | Kötüniyet tazminatı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2015/1085 E. 2015/7315 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ciro zinciri↗ çekin istirdadı↗ çek istirdadı↗ ciro silsilesi↗ yetkili hamil↗ tahkikat↗ ciranta↗ lehtar↗ eş rızası↗ ciro↗ kötü niyet tazminatı↗ hamil↗ istirdat↗ kötü niyet↗ çek↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının aralarındaki ticari ilişki nedeniyle dava konusu çekin bedelini dava dışı ...Tekstil Ltd. Şti'ye ödeyip çeki ciro yoluyla devraldıktan sonra çekin çalındığı, ardından çekin... Konfeksiyon tarafından aralarındaki ticari ilişki nedeniyle davalıya ciro edildiği, ancak...Tekstil Ltd. Şti. ile M. Konfeksiyon arasında ticari ilişki mevcut olmadığından ciro silsilesinde kopukluk bulunduğu, dava konusu çekin davacı tarafa istirdatının gerektiği, buna karşılık davacı lehine kötü niyet tazminatının şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, çekin istirdatına, kötü niyet tazminatının reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı ve davalı vekili temyiz etmiştir.
1-Dava, 6762 sayılı TTK’nın 704. maddesi uyarınca açılmış bulunan çek istirdadı istemine ilişkindir. Davacı lehtar çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin yetkili hamili olduğunu savunmuştur. Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK’nın 598. maddesi gereğince ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir. Ayrıca, davalının yetkili hamil olması için ciro silsilesinde imzası bulunanların imzalarının gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu yoktur. Somut olaya gelince, dava konusu çekte de mevcut ciro silsilesi içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmamakta olup, ayrıca ciro silsilesinde ismi geçen lehtar ve cirantaların kaşe ve imzası sahte olsa bile bu durum davalının yetkili hamil olduğu gerçeğini değiştirmez. Davalı tarafın ancak TTK’nın 704. maddesinde öngörüldüğü üzere, kötü niyetle çeki iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğu kanıtlandığı takdirde sorumlu olacağı kuşkusuzdur. Bu itibarla, mahkemece yukarıda yapılan açıklamalar nazara alınarak, davalının kötü niyetle çeki iktisap edip etmediği veya iktisabında ağır kusurlu olup olmadığı değerlendirilip, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, dava konusu çekte ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmamasına rağmen, mahkemece dava dışı ciranta ...Tekstil Ltd. Şti. ile davalıdan önceki ciranta... arasında ticari ilişki bulunmadığından bahisle ciro zincirinde kopukluk bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamış hükmün bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiştir.
2- Bozma neden ve şekline göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/10087 E. 2014/17191 K.
Ortak:çek istirdadı · ciro silsilesi · yetkili hamil · tahkikat · ciranta · lehtar · eş rızası · ciro
İncelediğiniz karardaAyrıca, davalının «yetkili hamil» olması için «ciro silsilesinde» imzası bulunanların imzalarının gerçek «cirantalara» ait olup olmadığını «tahkik» zorunluluğu yoktur.
Somut olaya gelince, dava konusu çekte de mevcut «ciro silsilesi» içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmamakta olup, ayrıca ciro silsilesinde ismi geçen «lehtar» ve «cirantaların» kaşe ve imzası sahte olsa bile bu durum davalının «yetkili hamil» olduğu gerçeğini değiştirmez.
Davacı «lehtar» çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin «yetkili hamili» olduğunu savunmuştur.
Benzer bu karardaAyrıca, davalının «yetkili hamil» olması için «ciro silsilesinde» imzası bulunanların imzalarının gerçek «cirantalara» ait olup olmadığını «tahkik» zorunluluğu yoktur.
Somut olaya gelince, dava konusu çekte de mevcut «ciro silsilesi» içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmamakta olup, ayrıca ciro silsilesinde ismi geçen «lehtar» ve lehtardan sonraki «ciranta» ...
Davacı «lehtar» çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin «yetkili hamili» olduğunu savunmuştur.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:sahtelik · dahili dava
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davaya konu çeklerde bulunan davacı şirket adına atılmış imzaların şirket yetkililerinin eli ürünü olmadıkları, «sahtelik» iddiasının iyi niyetli «hamiller» «dahil» olmak üzere herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2011/2990 E. 2011/13976 K.
Ortak:çek istirdadı · ciro silsilesi · yetkili hamil · tahkikat · lehtar · eş rızası · ciro · hamil
İncelediğiniz karardaAyrıca, davalının «yetkili hamil» olması için «ciro silsilesinde» imzası bulunanların imzalarının gerçek «cirantalara» ait olup olmadığını «tahkik» zorunluluğu yoktur.
Somut olaya gelince, dava konusu çekte de mevcut «ciro silsilesi» içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmamakta olup, ayrıca ciro silsilesinde ismi geçen «lehtar» ve «cirantaların» kaşe ve imzası sahte olsa bile bu durum davalının «yetkili hamil» olduğu gerçeğini değiştirmez.
Davacı «lehtar» çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin «yetkili hamili» olduğunu savunmuştur.
Benzer bu karardaDava, TTK’nun 704. maddesi uyarınca açılmış bulunan «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, davacı emre yazılı çekin «lehtarı» olduğunu ve çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin «yetkili hamili» olduğunu savunmuştur.
Ayrıca, davalının «yetkili hamil» olması için «ciro silsilesinde» imzası bulunanların imzalarının gerçek olup olmadığını «tahkik» zorunluluğu yoktur.
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, dava konusu çekin davalı tarafından takibe konulduğu, «çek» bedelinin «keşideci» tarafından ödendiği, davalı «yetkili hamil» olduğunu ileri sürmüş ise de çeki ne şekilde elde ettiğini, iyi niyetli hamil olduğunu ispatlayamadığı, çekin iktisabında kusurlu ve kötü niyetli olduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne, 3.181 TL’nın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:keşideci
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, dava konusu çekin davalı tarafından takibe konulduğu, «çek» bedelinin «keşideci» tarafından ödendiği, davalı «yetkili hamil» olduğunu ileri sürmüş ise de çeki ne şekilde elde ettiğini, iyi niyetli hamil olduğunu ispatlayamadığı, çekin iktisabında kusurlu ve kötü niyetli olduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne, 3.181 TL’nın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/9341 E. 2014/16644 K.
Ortak:çek istirdadı · ciro silsilesi · yetkili hamil · tahkikat · ciranta · lehtar · eş rızası · ciro
İncelediğiniz karardaAyrıca, davalının «yetkili hamil» olması için «ciro silsilesinde» imzası bulunanların imzalarının gerçek «cirantalara» ait olup olmadığını «tahkik» zorunluluğu yoktur.
Somut olaya gelince, dava konusu çekte de mevcut «ciro silsilesi» içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmamakta olup, ayrıca ciro silsilesinde ismi geçen «lehtar» ve «cirantaların» kaşe ve imzası sahte olsa bile bu durum davalının «yetkili hamil» olduğu gerçeğini değiştirmez.
Davacı «lehtar» çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin «yetkili hamili» olduğunu savunmuştur.
Benzer bu karardaAyrıca, davalının «yetkili hamil» olması için «ciro silsilesinde» imzası bulunanların imzalarının gerçek «cirantalara» ait olup olmadığını «tahkik» zorunluluğu yoktur.
Somut olayda, dava konusu çekte mevcut «ciro silsilesi» içerisinde bir kopukluk bulunmamakta olup, ayrıca ciro silsilesinde ismi geçen «lehtarın» imzası sahte olsa bile bu durum davalının «yetkili hamil» olduğu gerçeğini değiştirmez.
2- Dava, dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nın 792. (mülga 6762 sayılı TTK’nın 704) maddesi uyarınca açılmış bulunan «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, davacı «lehtar» çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri sürmüştür.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kötü niyetli iktisap · ispat külfeti · sahtecilik · vekalet ücreti
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, «çek» üzerindeki «lehtar» imzasının davacı şirket yetkilisine ait olmadığı, «sahtecilik» iddiasının herkese karşı ileri sürülebileceği, lehtar imzası bulunmadan çekin tedavüle sürüldüğü gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.
6102 sayılı TTK'nın 792. (mülga 6762 sayılı TTK’nın 704) maddesine göre, «çek» eline geçmiş olan «hamilin», ancak çeki «kötü niyetli iktisap» ettiği veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğu takdirde, o çeki geri vermekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
Ancak, «hamilin» kötü niyetli olduğunun veya iktisapta ağır kusurunun bulunduğunun «ispat külfeti», çekin elinden «rıza» dışı çıktığını iddia eden tarafa aittir.
3- Bozma sebep ve şekline göre, davalı vekilinin «vekalet ücretine» ilişkin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.
1 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2018/2827 E. 2018/5223 K.
Ortak:çek istirdadı · ciro silsilesi · yetkili hamil · tahkikat · ciranta · lehtar · eş rızası · ciro
İncelediğiniz karardaAyrıca, davalının «yetkili hamil» olması için «ciro silsilesinde» imzası bulunanların imzalarının gerçek «cirantalara» ait olup olmadığını «tahkik» zorunluluğu yoktur.
Somut olaya gelince, dava konusu çekte de mevcut «ciro silsilesi» içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmamakta olup, ayrıca ciro silsilesinde ismi geçen «lehtar» ve «cirantaların» kaşe ve imzası sahte olsa bile bu durum davalının «yetkili hamil» olduğu gerçeğini değiştirmez.
Davacı «lehtar» çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin «yetkili hamili» olduğunu savunmuştur.
Benzer bu karardaSomut olaya gelince, dava konusu çekte de mevcut «ciro silsilesi» içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmamakta olup, ayrıca ... ismi geçen «lehtar» ve «cirantaların» kaşe ve imzası sahte olsa bile bu durum davalının «yetkili hamil» olduğu gerçeğini değiştirmez.
Davacı «lehtar» çekin «rızası» hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin «yetkili hamili» olduğunu savunmuştur.
Ayrıca, davalının «yetkili hamil» olması için ... imzası bulunanların imzalarının gerçek «cirantalara» ait olup olmadığını «tahkik» zorunluluğu yoktur.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kötü niyetli iktisap · lehdar · sahtecilik · keşideci · temsil
Benzer bu karardaŞti. olan, .../03/2014 tarihli 6.000,00 TL bedelli, 3200856 no'lu «çek» ve aynı bankadan verilme aynı «keşideci» imzalı .../04/2014 tarihli 6.000,00 TL bedelli 3200857 no'lu çekte davacının «lehdar» sıfatına sahip bulunduğu, çeklerin arka sayfasındaki davacı adına yapılan «ciro» imzalarının davacı şirket «temsilcilerinin» eli ürünü olmadığının ...
Şubesi'nden verilme, «keşidecisi» ... ...
İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2014/596 Esas sayılı dosyasında aldırılan ... bilirkişi raporu ile sabit bulunduğu, imzaların sahte olarak atıldığı, çeklerin davacının elinden «rızası» hilafına çıktıktan sonra davacının kaşesi ve imzası taklit edilerek «ciro» ile tedavüle sokulduğu, «sahtecilik» iddiasının mutlak defilerden olduğu ve herkese karşı ileri sürülmesinin mümkün olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Davalı tarafın ancak ...’nın 792. maddesinde öngörüldüğü üzere, çeki «kötü niyetle iktisap» ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğu kanıtlandığı takdirde sorumlu olacağı kuşkusuzdur.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2015/1085 E. , 2015/7315 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada...Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 17/10/2014 tarih ve 2014/410-2014/170 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı ve davalı vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, dava dışı ... Şti'nce ciro edilip müvekkiline teslim edilen 36.000 TL bedelli çekin çalınması üzerine müvekkilinin açtığı çek iptali davasında çekin davalının elinde olduğunu öğrendiklerini, müvekkilinin ve dava dışı ...nin kendisinden sonraki cirantalarla ticari ilişkisinin bulunmadığını, davalının sahte ciro silsilesi ile çeki haksız olarak elinde bulundurduğundan kötü niyetli olduğunu, çek çalındıktan sonra 30.09.2012 olan tarihinin 31.11.2012 olarak değiştirildiğini ileri sürerek çekin istirdadını ve davalı aleyhine %100 kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, müvekkilinin dava dışı ...'a sattığı mal karşılığı dava konusu çekin müvekkiline ciro edildiğini, müvekkilinin çekin çalıntı olduğunu ödeme yasağı konulunca öğrendiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının aralarındaki ticari ilişki nedeniyle dava konusu çekin bedelini dava dışı ...Tekstil Ltd. Şti'ye ödeyip çeki ciro yoluyla devraldıktan sonra çekin çalındığı, ardından çekin... Konfeksiyon tarafından aralarındaki ticari ilişki nedeniyle davalıya ciro edildiği, ancak...Tekstil Ltd. Şti. ile M. Konfeksiyon arasında ticari ilişki mevcut olmadığından ciro silsilesinde kopukluk bulunduğu, dava konusu çekin davacı tarafa istirdatının gerektiği, buna karşılık davacı lehine kötü niyet tazminatının şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, çekin istirdatına, kötü niyet tazminatının reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı ve davalı vekili temyiz etmiştir.
1-Dava, 6762 sayılı TTK’nın 704. maddesi uyarınca açılmış bulunan çek istirdadı istemine ilişkindir. Davacı lehtar çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin yetkili hamili olduğunu savunmuştur. Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK’nın 598. maddesi gereğince ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir. Ayrıca, davalının yetkili hamil olması için ciro silsilesinde imzası bulunanların imzalarının gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu yoktur. Somut olaya gelince, dava konusu çekte de mevcut ciro silsilesi içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmamakta olup, ayrıca ciro silsilesinde ismi geçen lehtar ve cirantaların kaşe ve imzası sahte olsa bile bu durum davalının yetkili hamil olduğu gerçeğini değiştirmez.
Davalı tarafın ancak TTK’nın 704. maddesinde öngörüldüğü üzere, kötü niyetle çeki iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğu kanıtlandığı takdirde sorumlu olacağı kuşkusuzdur. Bu itibarla, mahkemece yukarıda yapılan açıklamalar nazara alınarak, davalının kötü niyetle çeki iktisap edip etmediği veya iktisabında ağır kusurlu olup olmadığı değerlendirilip, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, dava konusu çekte ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmamasına rağmen, mahkemece dava dışı ciranta ...Tekstil Ltd. Şti. ile davalıdan önceki ciranta... arasında ticari ilişki bulunmadığından bahisle ciro zincirinde kopukluk bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamış hükmün bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiştir.
2- Bozma neden ve şekline göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.
SONUÇ
Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle kararın davalı yararına BOZULMASINA, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davalıya iadesine, 12/05/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/138028300 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz