Alacak | Rücû tazminatı | Rücuen tazminat

11. Hukuk Dairesi         2023/2694 E.  ,  2024/5307 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi

SAYISI 2021/1547 Esas, 2022/2109 Karar

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2017/742 E., 2021/231 K.

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 25.06.2024 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat .... ile davalı vekili Avukat .... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı TEİAŞ ile Zafer İnşaat arasında 13.11.2015 tarihli H.555 referanslı 154 kw'lık (-11,3 km.) 1273 MCM iletkenli Akkuş Havza-Umut HES E.İ. Hattı ve 154 kw'lık 2X272 MCM iletkenli (-24,2 km.) Darıca 2 HES TM-Ordu TM, (-4,3 km.) Ordu HES TM - (Darıca 2 TM-Ordu TM) Brş. N., (4,0 km) Kozbükü HES TM-(Darıca 2 TM-Ordu TM) Brş.N. E.İ. hatlarının Teklif Birim Fiyatlı Komple Tesis İşine ait sözleşmenin imzalandığını, imzalanan sözleşme ile ilgili olarak doğabilecek rizikoların teminat altına alınması amacıyla .... Sigorta A.Ş.tarafından montaj tüm riskler sigorta poliçesi düzenlendiğini, geçici kabulün yapılması için müvekkili tarafından TEİAŞ Bölge Müdürlüğüne başvurulduğunu, 27.07.2017 tarihinde Darıca 1 TM - Ordu TM hattında 12 nolu direk ile 14 nolu direk arasında klerans nedeniyle orman ağaçlarının kesimi yapılmakta iken 13 nolu direğin üzerine kesilen ağacın devrilmesi üzerine 13 nolu direğin tamamen 12-14 nolu direkler arasındaki faz iletkeni, OPGW koruma iletkeni, hırdavatlar ve izalatörlerin tahrip olduğunu, ....

Mühendislik-... tarafından davalı adına ormanlık alandaki ağaçların kesilmesine ilişkin 79.060,00 TL bedelli fatura düzenlendiğini, davacı ile dava dışı TOK-YA Ltd Şti arasında 05.09.2017 tarihli alt yüklenici sözleşmesi düzenlendiğini, sözleşmenin konusunun zarar gören elektrik direklerinin, direk iletkeninin, demontaj-montajının yeniden yapım işi olduğunu, Tok-Ya ...Ltd. Şti. tarafından müvekkili adına KDV dahil 685.297,80 TL bedelli fatura düzenlendiğini, müvekkili tarafından fatura bedelinin ödendiğini ileri sürerek bu tutarın davalıdan tahsilini talep etmiştir.

2.Kısmi temlik alan ... Sigorta A.Ş. vekili dava dilekçesinde; davacı ... İnş. Ltd. Şti. tarafından müvekkili sigorta şirketi ve diğer davalı ... A.Ş. aleyhine açılan davanın 136.084,97 USD'lik (523.927,13 TL) kısmının müvekkili sigorta şirketi tarafından 15.12.2017 tarihinde davacı şirkete ödenmiş olup ibraname ve temlikname düzenlendiğini, temlikname metni uyarınca davacı ... İnşaatın dava değerinin 136.084,97 USD'lik (523.927,13 TL) kısmını müvekkili sigorta şirketine devir ve temlik etmiş olup, dava konusu tazminat talebi yönünden müvekkili sigorta şirketini ibra ettiğini, temlikname uyarınca gerekse de TTK 1472 nci maddesinde düzenlenen halefiyet hükümleri uyarınca ödenen tazminat tutarı kadar haklarına halef olduğunu belirterek temlik alan davacı sıfatı ile davaya kabulüne ve 136.084,97 USD'nin (523.927,13 TL) 15.12.2017 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...

Enerji Elektrik Üretim A.Ş.den tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın TEİAŞ 'ye karşı açılması gerektiğini, bu nedenle husumet itirazında bulunduklarını, müvekkili şirketin Zafer İnşaat Ltd. Şti. ile dava dışı TEİAŞ arasında imzalanan sözleşmenin tarafı olmadığını, zarara yol açan ağaç kesim işinin TEİAŞ tarafından onun talimatı ve kontrolü altında gerçekleştirildiğini, taşeron ... vasıtasıyla müvekkilinin ağaç kesim işini gerçekleştirdiğinin doğru olmadığını, ağaç kesim işini ...'a taşere edebilmeleri için TEİAŞ' ın ağaç kesim işini sözleşme ile taraflarına vermesi ve kendilerinin de ... ile sözleşme imzalaması gerektiğini, müvekkili şirketin sahibi olduğu Darıca II HES projesinin sisteme elektrik verebilmesi için TEİAŞ ve Zafer İnşaat Ltd.

Şti. arasındaki elektrik nakil inşaatının tamamlanması gerektiğini, TEİAŞ' nin iletim hattındaki ağaç kesim işlerini devletin ödenek vermesindeki gecikme nedeni ile yapamadığını, ağaç kesim iş bedelinin taraflarından karşılanması halinde ağaç kesim işlerini yapabileceklerinin taraflarına bildirildiğini, müvekkilinin TEİAŞ'nin teklifini kabul ederek TEİAŞ'nin yaptıracağı ağaç kesim bedelini ödemeyi kabul ettiğini, TEİAŞ'nin Zafer İnşaat Ltd.Şti. ile arasında olan sözleşme uyarınca zaten yükleniminde olan, gerçekleştirmek zorunda olduğu ağaç kesim işlerini her zaman çalıştığı ... vasıtasıyla gerçekleştirdiğini, müvekkilinin TEİAŞ'nin ödemesi gereken ağaç kesim bedelini, ödenek yetersizliği nedeniyle ağaç kesen firmaya ödemesi dışında, ağaç kesim sırasında oluşan kazanın hiçbir yerinde bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.İhbar olunan TEİAŞ vekili beyan dilekçesinde; ağaç kesim işinin yükleniciye ait olmadığını, ağaç kesim işini davalı ... Enerji....A.Ş.nin yaptığını, dava konusu zararla ilgili Zafer İnşaat Ltd. Şti. firmasının müvekkili şirketten herhangi bir talebi olmadığını, müvekkili şirket ile davalı ... Enerji...A.Ş. arasında ağaç kesim işi ile ilgili herhangi bir sözleşme olmadığını, davalı ... Enerji...A.Ş.'nin ağaçların temizliğini Alpin Mühendislik-... firmasına yatırdığını, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 26 ncı maddesinde "...sigortalanabilir riskler (all risk) sigorta kapsamında bulunduğundan yüklenici bu hasar ve zararlar için idareden hiçbir bedel isteyemez." hükmü mevcut olduğundan söz konusu davanın müvekkil şirkete yöneltilemeyeceğini, davanın müvekkil şirkete ihbarına itiraz ettiklerini ve davaya müdahil olma taleplerinin bulunmadığını beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu yıkılan 13 nolu direğin de içinde bulunduğu enerji iletim hattının dava dışı TEİAŞ tarafından yüklenici Zafer İnşaat Ltd. Şti.'ye yaptırıldığı, işin tamamlanmasından sonra, yapılan ağaç kesimi nedeni ile 13 nolu direğin ve bağlantı iletkenlerinin, faz izolatörlerinin hasarlandığı, ağaç kesim işinin enerji iletim hattına ait direklerin montajından önce tamamlanması gerekirken, bu duruma dikkat edilmeksizin direklerin dikiminden sonra ağaç kesimi yapılmasının dava konusu hasarın öncelikli sebebi olduğu, dava dışı TEİAŞ nin iş sahibi olarak direklerin montajına başlanılmadan önce ağaç kesim işinin tamamlanıp tamamlanmadığının kontrol ve denetimini yapmaması nedeni ile zararın oluşumunda takdiren % 45 oranında kusurlu olduğu, dava dışı Alpin Mühendislik-...'ın ağacın kesim işini yaptırdığı, yeterlilik belgesine sahip ehil kişiler vasıtasıyla yaptırması gerekirken köyden temin edilen işçilerle yaptırmış olması nedeniyle olayda % 35 oranında kusurlu olduğu, Zafer İnşaat Ltd.

Şti.nin direklerin montajına başlamadan önce kendisine yer teslimi yapılırken kesilecek ağaçlar konusunda uyarıda bulunmaksızın direk montajına başlaması ehil olmayan işçilerin ağaç kesimi yapmasına izin vermiş olması sebebiyle % 5 oranında kusurlu olduğu, davalı ... A.Ş.nin ağaç kesim işini hızlandırmak ve kısa sürede sonuçlandırmak amacıyla TEİAŞ adına ağaç kesim işini yaptırdığı ve bu iş için ... ile anlaştığı ve ... tarafından adına düzenlenen fatura bedelini ödediği, bu kapsamda ağaç kesiminde çalıştırılan işçilerin yapılacak iş için yeterliliklerinin olup olmadığı konusunda gerekli denetimi yapmamakla olayda %15 oranında kusurlu olduğu, üzerine ağaç devrilmek suretiyle hasarlanan enerji iletim hattı direği ile, 12 - 14 nolu direkler arasındaki faz iletkeni, OPGW koruma iletkeni, hırdavatlar ve izalatörlerin yeniden yapımı sebebiyle oluşan hasar bedelinin 685.297,80 TL olduğu, temlik alan davacı tarafından 523.927,13 TL sinin dava açıldıktan sonra Zafer İnşaat Ltd.Şti.ne ödenmiş olup temlik alınmakla rücuen 523.927,13 TL alacağın olduğu ancak ödenen tazminat bedelinin kendi sigortalısı ve sigorta ettireninin kusuruna isabet eden kısmını talep edemeyeceği, kendi sigortalısı TEİAŞ nin % 45 oranında, sigorta ettiren Zafer İnşaat Ltd.Şti.nin % 5 oranında kusurlu olup toplam % 50 oranın düşümü ile davanın niteliği ve tarafları da nazara alınarak ...'ın dava dışı ve ağaç kesim işini yapan olmakla bakiye %50 kusur oranına isabet eden 523.927,13 TL nin %50 si 261.963,56 TL üzerinden davanın kısmen kabulüne alacağa ödeme tarihi olan 15/12/2017 tarihinden itibaren davanın haksız fiilden kaynaklanma durumu da nazara alınarak yasal faiz işletilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyada mevcut bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmeden yetersiz rapora göre hüküm kurulduğunu; yapılan tespitlerle bağdaşmayacak şekilde olayın asıl sorumlusu olan TEİAŞ'ın kusurunun %45 olarak kabul edilmesinin hatalı olduğunu; alacağı temlik eden Zafer İnşaat ve Alpin firmaları için belirlenen kusur oranlarının da yapılan tespitlere uygun olmayıp çok düşük kaldığını, meydana gelen zararda müvekkilin kusuru bulunmadığı gibi aksi düşünülecek olsa bile belirlenen kusur oranının çok yüksek olduğunu, uyuşmazlığın doğumuna esas oluşturan olguların üç aşamalı olduğunu, müvekkilinin birinci aşamayla (elektrik direklerinin dikilmesi ve tellerin çekilmesi) bir ilgisi bulunmadığını, hattın yakınındaki ağaçların kesilmesi şeklinde gerçekleşen ikinci aşamada ...'nın süreçteki tek eyleminin, TEİAŞ'ın ödemesi gereken bedeli onun nam ve hesabına ödemekten ibaret olduğunu, zararın doğumuna neden olan aşamanın ise bu ikisinden bağımsız olarak, ikinci aşamanın tamamlanmasından ve ödemenin yapılmasından 36 gün sonra gerçekleştiğini, bir an için ...'nın salt kesim bedelini ...'a ödemiş olması nedeniyle bir sorumluğunun olabileceği düşünülse dahi, bu sorumluluğun, sadece ve ancak ödenen bedelin ilişkin bulunduğu aşamayla (ikinci aşamayla) sınırlı olabileceğini, oysa dava konusu zararın ikinci aşamada değil, ondan bağımsız olarak üçüncü aşamada gerçekleştiğini, kesimleri yapan kişilerin, ...

ile başlayan irtibat sürecinin sonucunda temin edilen kişiler olduğunun anlaşıldığını, TEİAŞ kontrolörünün, yapılan son kontrolde kesilmesi gereken başka ağaçların da bulunduğunu tespit etmesi nedeniyle, ...'ı 26.07.2017 günü telefonla arayarak tehlike yaratan 3-5 ağacın kesilmesi gerektiğini söylemesi üzerine ...'ın daha önce sözlü olarak anlaştığı ...' ü telefonla arayıp bilgi verdiğini, onun da, ...'yı aradığını, sonuçta ağaç kesimini yapan işçiler temin edilip olay mahalline bu zincirleme ilişki sonucunda gönderildiğini, müvekkilin bu olgulardan haberdar bile olmadığını, salt ikinci aşamadaki kesim bedeli müvekkili tarafından ödendi diye, ödemenin yapılmasından çok sonra kendisinin hiçbir dahilinin olmadığı bir kesim işi yüzünden meydana gelen zarardan müvekkilinin kısmen dahi olsa sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını;

temlik alan sigorta şirketinin sigortalı TEİAŞ ve Zafer İnşaat Ltd. Şti.'nin halefi olarak hareket etmekte olduğunu, müvekkille olan ilişkisinde müteselsil sorumlu durumunda olduğunu, bu durumda müvekkiline karşı sadece müvekkilinin kusuru oranında rücu hakkına sahip olabileceğini, diğer müteselsil sorumlu ...'ın sorumlu olduğu miktarın da müvekkilinden alınmasına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu; mahkemenin kararına esas aldığı bilirkişi raporunda, yapılan hesaplamaların Zafer İnşaat ile dava dışı TOK-YA arasındaki 05.09.2017 tarihli sözleşmeye dayalı olduğunu, bulunan tutarın "sözleşme bedeli" olarak ifade edildiğini, oysa yapılması gerekenin, kaza nedeniyle oluşan zararın gerçek miktarının ne olduğunun, talep edilen tutarın gerçeğe ve gerçek verilere dayalı bulunup bulunmadığının ve benzeri konuların değerlendirilmesi olduğunu, objektif bir değerlendirmeye dayalı olmayan hesaplamanın hatalı olduğu ileri sürerek usul ve yasaya aykırı mahkeme kararının müvekkil lehine kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, ağaç kesimi sırasında kesilen ağaçlardan bir kısmının direk üzerine devrilmesi sonucu meydana gelen zarar nedeniyle sigortalıya ödenen bedelin zarara sebep olduğu iddiasıyla temlik ve halefiyet gereğince davalıdan rücuan tahsili isteğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.