Çek istirdadı | Çek istirdatı | İstirdat | Alacak
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2023/6943 E. 2024/4148 K. ·
Kısmen onandı, kısmen bozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
iyiniyetli üçüncü kişi↗ çekin istirdadı↗ kötüniyetli iktisap↗ çek istirdadı↗ kötü niyetli iktisap↗ faktoring sözleşmesi↗ ciro silsilesi↗ faktoring↗ finansal kiralama↗ yetkili hamil↗ özen yükümlülüğü↗ kusur sorumluluğu↗ ciranta↗ iyiniyet↗ basiretli tacir↗ sicilden terkin↗ eş rızası↗ ciro↗ üçüncü kişi↗ garantörlük↗ hamil↗ temlik↗ istirdat↗ fatura↗ terkin↗ çek↗ kötüniyet↗ tacir↗ kusur↗ cy/cy kaydı↗ yükleten (shipper)↗ teminat↗ teslim↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece 14.03.2016 tarih, 2014/546 E., 2016/178 K. sayılı karar ile davalı ... şirketlerinin fatura tevsiki ile birlikte çeki ciro yolu ile temlik alabilecekleri, faturadaki malların teslim edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin teminat amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, davacı, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilerek devir aldığını ve kötüniyetli olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
B. Birinci Bozma Kararı
Dairemizin 07.05.2018 tarih, 2016/11167 E., 2018/3278 K. sayılı kararıyla davalı ... şirketinin, müşterisi olan dava dışı ... Tekstil Aksesuar Kimya San. ve Dış. Tic. Ltd. Şti.’den bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığı ve bu şirkete ödemeler yaptığı, davacı tarafın ise çeklerin yetkili hamili olduğunu, çeklerin çalınarak rıza dışı elinden çıktığını, davalının, çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı ... Tekstil Aksesuar Kimya San. ve Dış. Tic. Ltd. Şti.’nin sicilden terkin edildiğini ileri sürdüğü, bu durumda Mahkemece yasal mevzuat hükümleri gereğince davalı ... şirketinin müşterisi olan dava dışı ... Tekstil Aksesuar Kimya San. ve Dış. Tic. Ltd. Şti.’ne faturaları ve çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, bu şirketin mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı hususlarında araştırma yapıldıktan sonra davacının ileri sürdüğü iddialar da değerlendirilerek sonucunda davalı ... şirketinin çeklerin iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, çekin istirdadına karar verilip verilmeyeceği değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.
C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece 09.04.2019 tarih, 2018/825 E., 2019/398 K. sayılı karar ile davaya konu çekler üzerindeki ciro silsilesinin düzgün olduğu, davalının çekleri fatura karşılığında aldığı, kötüniyetle iktisabın ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin istirdatını iyiniyetli 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının özen yükümlülüğünün alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bilgilerle sınırlı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
D. İkinci Bozma Kararı
Dairemizin 26.02.2020 tarih, 2019/3695 E., 2020/2110 K. sayılı kararıyla Mahkemece davalı ... şirketinin istihbarat yükümlülüğünün açık kaynaklarla sınırlı olduğu yönündeki gerekçesi yerinde ise de, faktoring işlemi yapılırken faturaların sahihliği yönünde bir araştırma yapıp yapmadığının araştırılıp karar yerinde tartışılması gerekirken, uyulmasına da karar verilen bozma ilamı gereği yerine getirilmeksizin yazılı gerekçe ile karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle karar bozulmuştur.
F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile gerek bozma ilamı öncesi alınan bilirkişi raporu gerekse de sonra alınan bilirkişi raporlarında "Sadece açık kaynaklardan ve banka sistemi üzerinden istihbarat imkanına sahip olan, Merkezi Fatura Kaydı Sisteminin henüz kurulmadığı bir dönemde faturanın sahihliğinin araştırılması yönünde davalı ...Ş.'ne kusur ve sorumluluk izafe edilemeyeceği, bir önceki cirantalarla hukuki ilişkilerin faturalarla tevsik edilmesine göre yetkili hamil olan davalı Şirket’in işbu 4 adet çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunun da kanıtlanamadığı" yönünde görüş ve kanaat bildirildiği, davalı şirketin 4 adet çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunun da ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı faktöring şirketinin istihbarat çalışması yapmadan ve faturaların sahihliği konusunda basiretli tacirin yapabileceği basit teyitleri dahi sağlamadan çekin tahsili yoluna giriştiğini, dolayısıyla iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, çek istirdatı istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Kanun'un 115 inci maddesinin ikinci fıkrası, 297 nci maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/2 inci maddesi, 29257 sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5/1 inci maddesi.
3. Değerlendirme
Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2019/3695 E. 2020/2110 K.
Ortak:kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · ciro silsilesi · faktoring · özen yükümlülüğü · iyiniyet · sicilden terkin · eş rızası
İncelediğiniz karardaMahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemece 09.04.2019 tarih, 2018/825 E., 2019/398 K. sayılı karar ile davaya konu çekler üzerindeki «ciro silsilesinin» düzgün olduğu, davalının çekleri «fatura» karşılığında aldığı, «kötüniyetle iktisabın» ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin «istirdatını» «iyiniyetli» 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının «özen yükümlülüğünün» alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bi …
Mahkemece 14.03.2016 tarih, 2014/546 E., 2016/178 K. sayılı karar ile davalı ... şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki «ciro» yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların «faktoring» şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, davacı, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilerek devir aldığını ve «kötüniyetli» olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Şti.’den bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığı ve bu şirkete ödemeler yaptığı, davacı tarafın ise çeklerin «yetkili hamili» olduğunu, çeklerin çalınarak «rıza» dışı elinden çıktığını, davalının, çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı ...
Benzer bu karardaMahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davaya konu çekler üzerindeki «ciro silsilesinin» düzgün olduğu, davalının çekleri «fatura» karşılığında aldığı, «kötüniyetle iktisabın» ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin «istirdatını» «iyiniyetli» 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının «özen yükümlülüğünün» alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bi …
Davacı taraf çeklerin yetkili hamiliyken çalınarak «rıza» dışı elinden çıktığını, davalının çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı Nüans şirketinin «sicilden terkin» edildiğini ileri sürmüş, davalı faktöring şirketi ise müşterisi olan dava dışı şirketten bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığını ve bu şirkete ödemeler yaptığını savunmuştur.
2- Dava, «çek istirdadına» ilişkindir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/11167 E. 2018/3278 K.
Ortak:çekin istirdadı · çek istirdadı · ciro silsilesi · faktoring · yetkili hamil · sicilden terkin · eş rızası · ciro
İncelediğiniz karardaMahkemece 14.03.2016 tarih, 2014/546 E., 2016/178 K. sayılı karar ile davalı ... şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki «ciro» yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların «faktoring» şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, davacı, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilerek devir aldığını ve «kötüniyetli» olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Şti.’den bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığı ve bu şirkete ödemeler yaptığı, davacı tarafın ise çeklerin «yetkili hamili» olduğunu, çeklerin çalınarak «rıza» dışı elinden çıktığını, davalının, çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı ...
Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemece 09.04.2019 tarih, 2018/825 E., 2019/398 K. sayılı karar ile davaya konu çekler üzerindeki «ciro silsilesinin» düzgün olduğu, davalının çekleri «fatura» karşılığında aldığı, «kötüniyetle iktisabın» ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin «istirdatını» «iyiniyetli» 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının «özen yükümlülüğünün» alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bi …
Benzer bu karardaMahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalı ... şirketinin dava konusu çeki «ciro» yolu ile devraldığı, kambiyo senetlerinin temel ilişkiden bağımsız olması ve borçlunun temel ilişkiden doğan «def»'i ve savunmalarını senedi ciro yolu ile devralan «hamile» karşı ileri süremeyeceği, hamilin poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması durumunun bu kuralın istisnası olduğunu, «faktoring» şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki ciro yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, çekin çalıntı olduğuna ilişkin iddianın «kişisel def»'i oluşturduğu, çekte ciro imzasının sahte olmasının bir öneminin olmadığı, «ciro silsilesinin» görünüşte düzgün olmasının yeterli olduğu, davalı ... şirketinin çeki ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak eline bulundurduğunun anlaşılması halinde «yetkili hamil» sayılacağı, davalı tarafından, çekin çalıntı olduğu bilinip buna rağmen çekin devir alındığı ve dolayısıyla kötü niyetli olduğu hususlarının geçerli delillerle isp …
Dava, «çek istirdadına» ilişkin olup, mahkemece davalı ... şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki «ciro» yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların «faktoring» şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, davacı, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilerek devir aldığını ve «kötüniyetli» olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Şti.’den bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığını ve bu şirkete ödemeler yaptığını, davacı taraf ise çeklerin «yetkili hamili» olduğunu, çeklerin çalınarak «rıza» dışı elinden çıktığını, davalının, çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı ....Tekstil Aksesuar Kimya San. ve Dış.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:kişisel def'i · eksik araştırma · mükerrerlik · kambiyo senedi · def'i · keşideci
Benzer bu kararda… esi, b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların «mükerrer» olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde «fatura» borçlusu ve «kambiyo senedi» veya diğer senedin «keşidecisine» de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi …
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalı ... şirketinin dava konusu çeki «ciro» yolu ile devraldığı, kambiyo senetlerinin temel ilişkiden bağımsız olması ve borçlunun temel ilişkiden doğan «def»'i ve savunmalarını senedi ciro yolu ile devralan «hamile» karşı ileri süremeyeceği, hamilin poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması durumunun bu kuralın istisnası olduğunu, «faktoring» şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki ciro yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, çekin çalıntı olduğuna ilişkin iddianın «kişisel def»'i oluşturduğu, çekte ciro imzasının sahte olmasının bir öneminin olmadığı, «ciro silsilesinin» görünüşte düzgün olmasının yeterli olduğu, davalı ... şirketinin çeki ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak eline bulundurduğunun anlaşılması halinde «yetkili hamil» sayılacağı, davalı tarafından, çekin çalıntı olduğu bilinip buna rağmen çekin devir alındığı ve dolayısıyla kötü niyetli olduğu hususlarının geçerli delillerle isp …
… larında araştırma yapıldıktan sonra davacının ileri sürdüğü iddialarda değerlendirilerek sonucunda davalı faktöring şirketinin çekleri iktisabında ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olup olmadığı, «çekin istirdadına» karar verilip verilmeyeceği değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçelerle ve «eksik araştırma» inceleme doğrultusunda karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davacı yararına bozulmasını gerektirmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2019/4611 E. 2020/3330 K.
Ortak:çek istirdadı · kötü niyetli iktisap · faktoring sözleşmesi · faktoring · ciranta · eş rızası · hamil · temlik
İncelediğiniz kararda… üzerinden istihbarat imkanına sahip olan, Merkezi Fatura Kaydı Sisteminin henüz kurulmadığı bir dönemde faturanın sahihliğinin araştırılması yönünde davalı ...Ş.'ne «kusur» ve sorumluluk izafe edilemeyeceği, bir önceki «cirantalarla» hukuki ilişkilerin faturalarla tevsik edilmesine göre «yetkili hamil» olan davalı Şirket’in işbu 4 adet çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunun da kanıtlanamadığı" yönünde görüş ve kanaat bildirildiği, davalı şirketin 4 adet çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunun da ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece 14.03.2016 tarih, 2014/546 E., 2016/178 K. sayılı karar ile davalı ... şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki «ciro» yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların «faktoring» şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, davacı, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilerek devir aldığını ve «kötüniyetli» olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Şti.’den bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığı ve bu şirkete ödemeler yaptığı, davacı tarafın ise çeklerin «yetkili hamili» olduğunu, çeklerin çalınarak «rıza» dışı elinden çıktığını, davalının, çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı ...
Benzer bu karardaSomut olayda, «temlik» eden davalı «faktoring» şirketinin davaya konu iki adet çeki dava dışı ...isimli kişiden «faktoring sözleşmesiyle» temlik aldığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, mahkemece, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde somut olayın ele alınması, bu doğrultuda, «temlik» eden davalı «faktoring» şirketinin dava konusu çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, dava dışı ...’ın ve önceki «cirantaların» mali durumuna ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapılarak, temlik eden davalı faktori …
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, «istirdatı» talep edilen çeklerin davacının «hamili» bulunduğu çeklerin «rıza» dışı elden çıkmış olmasının çeklerin istirdatı için yeterli olmadığı, davacının TTK'nın 792. maddesi ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirke …
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:mükerrerlik · kambiyo senedi · keşideci
Benzer bu kararda… mesi,b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların «mükerrer» olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde «fatura» borçlusu ve «kambiyo senedi» veya diğer senedin «keşidecisine» de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veritabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi …
3 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2019/4107 E. 2020/1903 K.
Ortak:çek istirdadı · kötü niyetli iktisap · faktoring sözleşmesi · ciro silsilesi · faktoring · yetkili hamil · ciranta · ciro
İncelediğiniz kararda… üzerinden istihbarat imkanına sahip olan, Merkezi Fatura Kaydı Sisteminin henüz kurulmadığı bir dönemde faturanın sahihliğinin araştırılması yönünde davalı ...Ş.'ne «kusur» ve sorumluluk izafe edilemeyeceği, bir önceki «cirantalarla» hukuki ilişkilerin faturalarla tevsik edilmesine göre «yetkili hamil» olan davalı Şirket’in işbu 4 adet çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunun da kanıtlanamadığı" yönünde görüş ve kanaat bildirildiği, davalı şirketin 4 adet çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunun da ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece 14.03.2016 tarih, 2014/546 E., 2016/178 K. sayılı karar ile davalı ... şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki «ciro» yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların «faktoring» şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, davacı, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilerek devir aldığını ve «kötüniyetli» olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemece 09.04.2019 tarih, 2018/825 E., 2019/398 K. sayılı karar ile davaya konu çekler üzerindeki «ciro silsilesinin» düzgün olduğu, davalının çekleri «fatura» karşılığında aldığı, «kötüniyetle iktisabın» ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin «istirdatını» «iyiniyetli» 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının «özen yükümlülüğünün» alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bi …
Benzer bu kararda… hkemesince, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı ...Ş’nin (...) numaralı çeke ve diğer davalı Fibabank A.Ş’nin ise (0017874) numaralı dava konusu çeke «ciro» yoluyla «hamil» olduğunu, «ciro silsilesinde» kopukluk bulunmadığı, davalıların 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi gereğince dava konusu çeklerin «yetkili hamili» ve dolayısıyla hak sahibi oldukları, bu durumda, dava konusu çeklerin ellerinden rızaları dışında çıktığını iddia eden davacının, yetkili hamil olduğunu kanıtlamasının yanında, yetkili hamil olan davalıların çekleri «kötü niyetli iktisap» etmiş olduğunu veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerektiği, ne var ki davacının dosyaya bu yönde herhangi bir delil sunamadığı, dava dışı, «ciranta» ...'un, çekleri aldığını savcılık anlatımında «ikrar» ettiği ve hakkında Ankara'da kamu davası açıldığı, anılan kişinin cirosundan sonra, üç adet ciro silsilesi bulunduğu, ancak davalıların çeklerin «hırsızlık» malı olduğunu bilerek iktisap ettiği veya hırsızlık malı olduğunu bilebilecek durumda olduğuna ilişkin herhangi bir iddiada bulunulmadığı, davalıların dava konusu «çek» nedeniyle hak sahibi olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
2-) Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince, davacının, davalı ... şirketinin dava konusu 0017873 numaralı ve 500.000,00 TL bedelli çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini veyahut çeki iktisapta ağır kusurlu olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle anılan çek hakkındaki davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili …
Şti’den «faktoring sözleşmesiyle» «temlik» aldığı anlaşılmaktadır.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:hırsızlık · mükerrerlik · kambiyo senedi · ikrar · keşideci
Benzer bu kararda… mesi,b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların «mükerrer» olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde «fatura» borçlusu ve «kambiyo senedi» veya diğer senedin «keşidecisine» de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veritabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi …
… hkemesince, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı ...Ş’nin (...) numaralı çeke ve diğer davalı Fibabank A.Ş’nin ise (0017874) numaralı dava konusu çeke «ciro» yoluyla «hamil» olduğunu, «ciro silsilesinde» kopukluk bulunmadığı, davalıların 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi gereğince dava konusu çeklerin «yetkili hamili» ve dolayısıyla hak sahibi oldukları, bu durumda, dava konusu çeklerin ellerinden rızaları dışında çıktığını iddia eden davacının, yetkili hamil olduğunu kanıtlamasının yanında, yetkili hamil olan davalıların çekleri «kötü niyetli iktisap» etmiş olduğunu veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerektiği, ne var ki davacının dosyaya bu yönde herhangi bir delil sunamadığı, dava dışı, «ciranta» ...'un, çekleri aldığını savcılık anlatımında «ikrar» ettiği ve hakkında Ankara'da kamu davası açıldığı, anılan kişinin cirosundan sonra, üç adet ciro silsilesi bulunduğu, ancak davalıların çeklerin «hırsızlık» malı olduğunu bilerek iktisap ettiği veya hırsızlık malı olduğunu bilebilecek durumda olduğuna ilişkin herhangi bir iddiada bulunulmadığı, davalıların dava konusu «çek» nedeniyle hak sahibi olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/1654 E. 2023/1385 K.
Ortak:çekin istirdadı · çek istirdadı · faktoring · ciranta · hamil · istirdat · fatura · çek
İncelediğiniz karardaUyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, «çek istirdatı» istemine ilişkindir.
Mahkemece 14.03.2016 tarih, 2014/546 E., 2016/178 K. sayılı karar ile davalı ... şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki «ciro» yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların «faktoring» şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, davacı, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilerek devir aldığını ve «kötüniyetli» olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
… ususlarında araştırma yapıldıktan sonra davacının ileri sürdüğü iddialar da değerlendirilerek sonucunda davalı ... şirketinin çeklerin iktisabında ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olup olmadığı, «çekin istirdadına» karar verilip verilmeyeceği değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.
Benzer bu karardaUyuşmazlık, «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2018/3616 E. 2018/5618 K.
Ortak:çekin istirdadı · kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · ciro silsilesi · faktoring · yetkili hamil · iyiniyet · ciro
İncelediğiniz karardaMahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemece 09.04.2019 tarih, 2018/825 E., 2019/398 K. sayılı karar ile davaya konu çekler üzerindeki «ciro silsilesinin» düzgün olduğu, davalının çekleri «fatura» karşılığında aldığı, «kötüniyetle iktisabın» ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin «istirdatını» «iyiniyetli» 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının «özen yükümlülüğünün» alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bi …
Mahkemece 14.03.2016 tarih, 2014/546 E., 2016/178 K. sayılı karar ile davalı ... şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki «ciro» yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların «faktoring» şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, davacı, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilerek devir aldığını ve «kötüniyetli» olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
… üzerinden istihbarat imkanına sahip olan, Merkezi Fatura Kaydı Sisteminin henüz kurulmadığı bir dönemde faturanın sahihliğinin araştırılması yönünde davalı ...Ş.'ne «kusur» ve sorumluluk izafe edilemeyeceği, bir önceki «cirantalarla» hukuki ilişkilerin faturalarla tevsik edilmesine göre «yetkili hamil» olan davalı Şirket’in işbu 4 adet çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunun da kanıtlanamadığı" yönünde görüş ve kanaat bildirildiği, davalı şirketin 4 adet çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunun da ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Benzer bu karardaDava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çekin davacının işyerinden çalınarak «sahte imza» ile davalıya «teslim» edildiği, «hırsızlık» olayının «mutlak defi» niteliğinde olduğu, «iyiniyetli» olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemece yapılan «imza incelemesinde» davacı adına atılan imzanın davacıya ait olmadığı tespit edilmiş ise de 6102 sayılı ...’nın 790. maddesinde ‘Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, «son» «ciro» «beyaz ciro» olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı ./.. cirolardan anlaşıldığı takdirde «yetkili hamil» sayılır.
Bir beyaz ciroyu diğer bir «ciro» izlerse, bu «son» ciroyu imzalayan kişi çeki «beyaz ciro» ile iktisap etmiş sayılır. hükmü ile ...’nın 792. maddesindeki ‘ Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790’ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.’ hükmü gözetildiğinde mahkemenin «hırsızlık» olayının «mutlak defi» olduğu ve herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:mutlak defi · beyaz ciro · iyiniyetli hamil · eksik araştırma · sahte imza · imza incelemesi · hırsızlık · mükerrerlik
Benzer bu karardaMahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu çekin davacı şirket yetkilisine ait olmadığı, soruşturması devam eden «hırsızlık» dosyası da dikkate alındığında, çekin davacıya ait iş yerinden çalınarak «sahte imza» ile imzalanmak suretiyle davalıya «teslim» edildiği, hırsızlık olayının «mutlak defi» niteliğinde olduğu, iyi niyetli olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği, davalı tarafın iyi niyet iddiasının dinlenemeyeceği gerekçesiyle davanın kabulü i …
Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çekin davacının işyerinden çalınarak «sahte imza» ile davalıya «teslim» edildiği, «hırsızlık» olayının «mutlak defi» niteliğinde olduğu, «iyiniyetli» olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bir beyaz ciroyu diğer bir «ciro» izlerse, bu «son» ciroyu imzalayan kişi çeki «beyaz ciro» ile iktisap etmiş sayılır. hükmü ile ...’nın 792. maddesindeki ‘ Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790’ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.’ hükmü gözetildiğinde mahkemenin «hırsızlık» olayının «mutlak defi» olduğu ve herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesi doğru görülmemiştir.
Mahkemece yapılan «imza incelemesinde» davacı adına atılan imzanın davacıya ait olmadığı tespit edilmiş ise de 6102 sayılı ...’nın 790. maddesinde ‘Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, «son» «ciro» «beyaz ciro» olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı ./.. cirolardan anlaşıldığı takdirde «yetkili hamil» sayılır.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2023/6943 E. , 2024/4148 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi
SAYISI 2022/12 Esas, 2023/310 Karar
HÜKÜM
Ret
Taraflar arasındaki çek istirdatı davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin işyeri kasasından çalınan 10 adet çekten davaya konu Finansbank A.Ş. .... Şubesine ait 24.03.2014 tarih ve 15.000,00 TL bedelli, Denizbank .... Şubesine ait 16.02.2014 tarih ve 4.000,00 TL bedelli, Vakıfbank A.Ş. .... Şubesine ait 30.12.2013 tarih ve 2.000,00 TL bedelli, Garanti Bankası A.Ş.... Şubesine ait 28.02.2014 tarih ve 12.000,00 TL bedelli 4 adet çeki davalının elinde bulundurduğunu, çeklerdeki ciro, kaşe ve imzanın müvekkiline ait olmadığını ileri sürerek çeklerin istirdatına, çekler için ödeme yapılması halinde yapılan ödemelerin müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ile ... Tekstil Aksesuar Kimya San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. arasında genel faktoring sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşmeye istinaden müşteri ... Tekstil Aksesuar Kimya San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.'nin bazı çekleri müvekkiline tevdi ettiği ve faktoring işleminin gerçekleştiğini, davaya konu çeklerin müşteri tarafından müvekkili şirkete faktoring işlemi ile devredildiğini, müvekkilinin çek bedellerini müşteriye ödediğini, müvekkilinin iyiniyetli üçüncü kişi olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen İlk Karar
Mahkemece 14.03.2016 tarih, 2014/546 E., 2016/178 K. sayılı karar ile davalı ... şirketlerinin fatura tevsiki ile birlikte çeki ciro yolu ile temlik alabilecekleri, faturadaki malların teslim edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin teminat amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, davacı, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilerek devir aldığını ve kötüniyetli olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
B. Birinci Bozma Kararı
Dairemizin 07.05.2018 tarih, 2016/11167 E., 2018/3278 K. sayılı kararıyla davalı ... şirketinin, müşterisi olan dava dışı ... Tekstil Aksesuar Kimya San. ve Dış. Tic. Ltd. Şti.’den bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığı ve bu şirkete ödemeler yaptığı, davacı tarafın ise çeklerin yetkili hamili olduğunu, çeklerin çalınarak rıza dışı elinden çıktığını, davalının, çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı ... Tekstil Aksesuar Kimya San. ve Dış. Tic. Ltd. Şti.’nin sicilden terkin edildiğini ileri sürdüğü, bu durumda Mahkemece yasal mevzuat hükümleri gereğince davalı ... şirketinin müşterisi olan dava dışı ...
Tekstil Aksesuar Kimya San. ve Dış. Tic. Ltd. Şti.’ne faturaları ve çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, bu şirketin mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı hususlarında araştırma yapıldıktan sonra davacının ileri sürdüğü iddialar da değerlendirilerek sonucunda davalı ... şirketinin çeklerin iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, çekin istirdadına karar verilip verilmeyeceği değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.
C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece 09.04.2019 tarih, 2018/825 E., 2019/398 K. sayılı karar ile davaya konu çekler üzerindeki ciro silsilesinin düzgün olduğu, davalının çekleri fatura karşılığında aldığı, kötüniyetle iktisabın ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin istirdatını iyiniyetli 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının özen yükümlülüğünün alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bilgilerle sınırlı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
D. İkinci Bozma Kararı
Dairemizin 26.02.2020 tarih, 2019/3695 E., 2020/2110 K. sayılı kararıyla Mahkemece davalı ... şirketinin istihbarat yükümlülüğünün açık kaynaklarla sınırlı olduğu yönündeki gerekçesi yerinde ise de, faktoring işlemi yapılırken faturaların sahihliği yönünde bir araştırma yapıp yapmadığının araştırılıp karar yerinde tartışılması gerekirken, uyulmasına da karar verilen bozma ilamı gereği yerine getirilmeksizin yazılı gerekçe ile karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle karar bozulmuştur.
F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile gerek bozma ilamı öncesi alınan bilirkişi raporu gerekse de sonra alınan bilirkişi raporlarında "Sadece açık kaynaklardan ve banka sistemi üzerinden istihbarat imkanına sahip olan, Merkezi Fatura Kaydı Sisteminin henüz kurulmadığı bir dönemde faturanın sahihliğinin araştırılması yönünde davalı ...Ş.'ne kusur ve sorumluluk izafe edilemeyeceği, bir önceki cirantalarla hukuki ilişkilerin faturalarla tevsik edilmesine göre yetkili hamil olan davalı Şirket’in işbu 4 adet çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunun da kanıtlanamadığı" yönünde görüş ve kanaat bildirildiği, davalı şirketin 4 adet çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunun da ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı faktöring şirketinin istihbarat çalışması yapmadan ve faturaların sahihliği konusunda basiretli tacirin yapabileceği basit teyitleri dahi sağlamadan çekin tahsili yoluna giriştiğini, dolayısıyla iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, çek istirdatı istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Kanun'un 115 inci maddesinin ikinci fıkrası, 297 nci maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/2 inci maddesi, 29257 sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5/1 inci maddesi.
3. Değerlendirme
Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
21.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/1064267400 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz