Çek istirdadı | Çek istirdatı | İstirdat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2024/1606 E. 2024/2207 K. ·
Kısmen onandı, kısmen bozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ağır kusurla iktisap↗ beyaz ciro↗ iyiniyetli hamil↗ çekin istirdadı↗ çek istirdadı↗ kötü niyetli iktisap↗ ciro silsilesi↗ zilyetlik↗ istirdat davası↗ yetkili hamil↗ iyiniyet↗ eş rızası↗ ciro↗ ispat yükü↗ hamil↗ keşideci↗ temlik↗ istirdat↗ çek↗ kötüniyet↗ yükleten (shipper)↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece 13.07.2015 tarihli ve 2013/170 E., 2015/316 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiş, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
B. Bozma Kararı
Dairemizin 25.04.2017 tarih, 2015/15297 E. ve 2017/2392 K. sayılı kararı ile mahkemece 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 792 nci maddesindeki yasal düzenleme karşısında ispat yükü üzerinde bulunan davacının, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği nazara alınmaksızın yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisinin doğru olmadığı gerekçesiyle bozulmuştur.
C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 11.12.2019 tarih, 2019/259 E. ve 2019/588 K. sayılı kararı ile somut olayda davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat edemediği, davalı vekilinin beyanları, davacının iddia ve sunmuş olduğu bilgi ve belgeler ışığında değerlendirme yapıldığı ve bu değerlendirme sonucunda davacının iddialarını yani davalının iktisap ettiği çeki kötüniyetle ve ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu çekte davalının yetkili hamil olmadığını, davalının çeki beyaz ciro ile temlik aldığını iddia ettiğini ancak beyaz cironun sadece çek zilyetliğinin el değiştirmesi ile olmadığını, davalının çeki beyaz ciro ile ...'dan aldığına dair beyanı ile davacının yetkili hamil olduğu çekin davalı borcuna karşılık olarak verilmediği, çekin çalıntı olduğu ve taraflar arasında bir ilişki olmadığını hususlarının ispatlandığını, dava konusu çekin çalıntı olduğunu, davalı tarafından usulüne uygun ciro silsilesi ile iktisap edilmeyen çekte davalının yetkili hamil olmadığını, dava konusu çekin davacıya iadesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, çek istirdadı istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6102 sayılı Kanun'un 792 nci maddesi.
3. Değerlendirme
Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Çekin istirdadı | Çeklerin iadesi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/354 E. 2017/3234 K.
Ortak:çekin istirdadı · kötü niyetli iktisap · yetkili hamil · eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil · keşideci
İncelediğiniz karardaTemyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu çekte davalının «yetkili hamil» olmadığını, davalının çeki «beyaz ciro» ile «temlik» aldığını iddia ettiğini ancak beyaz cironun sadece «çek» «zilyetliğinin» el değiştirmesi ile olmadığını, davalının çeki beyaz ciro ile ...'dan aldığına dair beyanı ile davacının yetkili hamil olduğu çekin davalı borcuna karşılık olarak verilmediği, çekin çalıntı olduğu ve taraflar arasında bir ilişki olmadığını hususlarının ispatlandığını, dava konusu çekin çalıntı olduğunu, davalı tarafından usulüne uygun «ciro silsilesi» ile iktisap edilmeyen çekte davalının yetkili hamil olmadığını, dava konusu çekin davacıya iadesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
… h, 2015/15297 E. ve 2017/2392 K. sayılı kararı ile mahkemece 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 792 nci maddesindeki yasal düzenleme karşısında «ispat yükü» üzerinde bulunan davacının, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği nazara alınmaksızın yanılgıl …
Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 11.12.2019 tarih, 2019/259 E. ve 2019/588 K. sayılı kararı ile somut olayda davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat edemediği, davalı vekilinin beyanları, davacının iddia ve sunmuş olduğu bilgi ve belgeler ışığında değerlendirme yapıldığı ve bu değerlendirme sonucunda davacının iddialarını yani davalının iktisap ettiği çeki «kötüniyetle» ve ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Benzer bu karardaBu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde .../... bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.
Davacı vekilinin iddia ettiği gibi, ticari ilişki kapsamında aldıkları «çek» «ciro» edilmemiş haliyle çalınmış ve davacıya ait cirodaki imzanın sahte olduğu tespit edilmiş ise de, çekin «son hamili» davalının çekte beşinci sıradaki «ciranta» olduğu, davacı adına yapılmış sahte cirodan sonra çekin sırasıyla tarafından ciro edildiği ve muntazam cira silsilesine göre son olarak davalının elinde bulunduğu, icra mahkemesinin kararının ve çekin çalıntı olmasının tek başına davalının çeki «kötüniyetle iktisap» ettiği sonucunu doğurmayacağı, davalının kötüniyetli olduğunu «ispat yükünün» davacıda olduğu, ancak davacı tarafından bu hususun ispat edilemediği anlaşılmakla davalının «meşru hamil» olduğunun kabulü ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Dava, 6102 sayılı TTK'nın 792. (6762 sayılı TTK'nın 704.) maddesi uyarınca «rıza» hilafına elden çıkan «çekin istirdatı» istemine ilişkindir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:grafolog bilirkişi raporu · grafolog bilirkişi · iktisapta ağır kusur · son hamil · kötüniyetli iktisap · meşru hamil · çek hamili · takibin durdurulması
Benzer bu karardaDavacı vekilinin iddia ettiği gibi, ticari ilişki kapsamında aldıkları «çek» «ciro» edilmemiş haliyle çalınmış ve davacıya ait cirodaki imzanın sahte olduğu tespit edilmiş ise de, çekin «son hamili» davalının çekte beşinci sıradaki «ciranta» olduğu, davacı adına yapılmış sahte cirodan sonra çekin sırasıyla tarafından ciro edildiği ve muntazam cira silsilesine göre son olarak davalının elinde bulunduğu, icra mahkemesinin kararının ve çekin çalıntı olmasının tek başına davalının çeki «kötüniyetle iktisap» ettiği sonucunu doğurmayacağı, davalının kötüniyetli olduğunu «ispat yükünün» davacıda olduğu, ancak davacı tarafından bu hususun ispat edilemediği anlaşılmakla davalının «meşru hamil» olduğunun kabulü ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; «icra hukuk» mahkemesince alınan «grafolog bilirkişi rapor» içeriğine göre takip dayanağı çekteki imzanın davacı/borçluya ait olmadığı, davalının çeki iktisap ederken çekin çalıntı bir «çek» olduğunu, «hırsızlık» konusu edildiğini bildiği, çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile ait 30/10/2013 keşide tarihli 7.500,00 TL bedelli, «keşidecisi» olan, 0005119 çek nolu çekin davalıdan «istirdatı» ile davacıya iadesine karar verilmiştir.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.
Bu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde .../... bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/15297 E. 2017/2392 K.
Ortak:beyaz ciro · çekin istirdadı · çek istirdadı · eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil · istirdat
İncelediğiniz karardaTemyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu çekte davalının «yetkili hamil» olmadığını, davalının çeki «beyaz ciro» ile «temlik» aldığını iddia ettiğini ancak beyaz cironun sadece «çek» «zilyetliğinin» el değiştirmesi ile olmadığını, davalının çeki beyaz ciro ile ...'dan aldığına dair beyanı ile davacının yetkili hamil olduğu çekin davalı borcuna karşılık olarak verilmediği, çekin çalıntı olduğu ve taraflar arasında bir ilişki olmadığını hususlarının ispatlandığını, dava konusu çekin çalıntı olduğunu, davalı tarafından usulüne uygun «ciro silsilesi» ile iktisap edilmeyen çekte davalının yetkili hamil olmadığını, dava konusu çekin davacıya iadesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
… h, 2015/15297 E. ve 2017/2392 K. sayılı kararı ile mahkemece 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 792 nci maddesindeki yasal düzenleme karşısında «ispat yükü» üzerinde bulunan davacının, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği nazara alınmaksızın yanılgıl …
Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Benzer bu karardaAncak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece iddia, savunma, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğini açıklayamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunması yapılmış ise de, beyaz cironun şartlarının oluşmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, dava konusu çekin davacıya iadesine karar verilmiştir.
Mahkemece, dosya içerisinde «çek» sureti de bulunmaksızın davalının niza konusu çeki hangi «ciro» yoluyla iktisap ettiğinin açıklanamadığı, «beyaz ciro» ile elde edildiği savunmasının da, beyaz cironun şartları oluşmadığından nazara alınmadığı, «hamilin» ne şekilde hamil olduğunu ispat edemediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:kötüniyetli iktisap · kusur
Benzer bu karardaAncak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/12581 E. 2014/18787 K.
Ortak:çekin istirdadı · çek istirdadı · kötü niyetli iktisap · ciro silsilesi · istirdat davası · yetkili hamil · eş rızası · ciro
İncelediğiniz karardaTemyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu çekte davalının «yetkili hamil» olmadığını, davalının çeki «beyaz ciro» ile «temlik» aldığını iddia ettiğini ancak beyaz cironun sadece «çek» «zilyetliğinin» el değiştirmesi ile olmadığını, davalının çeki beyaz ciro ile ...'dan aldığına dair beyanı ile davacının yetkili hamil olduğu çekin davalı borcuna karşılık olarak verilmediği, çekin çalıntı olduğu ve taraflar arasında bir ilişki olmadığını hususlarının ispatlandığını, dava konusu çekin çalıntı olduğunu, davalı tarafından usulüne uygun «ciro silsilesi» ile iktisap edilmeyen çekte davalının yetkili hamil olmadığını, dava konusu çekin davacıya iadesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
… h, 2015/15297 E. ve 2017/2392 K. sayılı kararı ile mahkemece 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 792 nci maddesindeki yasal düzenleme karşısında «ispat yükü» üzerinde bulunan davacının, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği nazara alınmaksızın yanılgıl …
Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 11.12.2019 tarih, 2019/259 E. ve 2019/588 K. sayılı kararı ile somut olayda davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat edemediği, davalı vekilinin beyanları, davacının iddia ve sunmuş olduğu bilgi ve belgeler ışığında değerlendirme yapıldığı ve bu değerlendirme sonucunda davacının iddialarını yani davalının iktisap ettiği çeki «kötüniyetle» ve ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Benzer bu karardaMahkemece her ne kadar çekte yer alan «ciro silsilesine» göre davacının sıfatının olmadığı ve davacının aktif dava «ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının çekin bütün hususiyetleri hakkında beyanda bulunmak suretiyle «çek iptali davası» açtığı, bu davada davacıya «çek istirdadı davası» açmak için süre verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin «cirolar» yoluyla davalıya intikal ettiği, «çek» arkasındaki «ciro silsilesi» kapsamında davacı şirketin çekte sıfatının bulunmadığı, davacının aktif dava «ehliyetinin» olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu ve yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:çek istirdadı davası · kötüniyetli iktisap · çek iptali davası · çek iptali · iptal davası · taraf ehliyeti · kusur
Benzer bu karardaMahkemece her ne kadar çekte yer alan «ciro silsilesine» göre davacının sıfatının olmadığı ve davacının aktif dava «ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının çekin bütün hususiyetleri hakkında beyanda bulunmak suretiyle «çek iptali davası» açtığı, bu davada davacıya «çek istirdadı davası» açmak için süre verildiği anlaşılmaktadır.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin «cirolar» yoluyla davalıya intikal ettiği, «çek» arkasındaki «ciro silsilesi» kapsamında davacı şirketin çekte sıfatının bulunmadığı, davacının aktif dava «ehliyetinin» olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Buna göre, davacının «yetkili hamil» olmadığı, aktif dava «ehliyeti» bulunmadığından bahisle deliller toplanmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
3 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/18656 E. 2013/1568 K.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:ödeme yasağı · oy yasağı · ihtiyati haciz · haciz
Benzer bu karardaAsliye Ticaret Mahkemesi’nin «ödeme yasağı» kararı nedeniyle ve çekin çalıntı olma ihtimaline binaen «ihtiyati haciz» talebinin reddine karar verilmiştir.
Asliye Ticaret Mahkemesi’nin «ödeme yasağı» kararı nedeniyle ve çekin çalıntı olma ihtimaline binaen «ihtiyati haciz» talebinin reddine karar verilmiştir.
Ancak, ihtiyati haczin icra takip işlemi olmadığı, çekte «ödeme yasağı» bulunmasının «ihtiyati haciz» istemine engel oluşturmayacağı dikkate alınmaksızın ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken, reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün ihtiyati haciz isteyen yararına bozulması gerekmiştir.
Kararı, «ihtiyati haciz» isteyen vekili temyiz etmiştir.
-
Çek istirdadı | Çek istirdatı | İstirdat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/13508 E. 2018/6681 K.
Ortak:çekin istirdadı · kötü niyetli iktisap · yetkili hamil · eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil · istirdat · Çek istirdadı, Çek istirdatı, İstirdat
İncelediğiniz karardaTemyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu çekte davalının «yetkili hamil» olmadığını, davalının çeki «beyaz ciro» ile «temlik» aldığını iddia ettiğini ancak beyaz cironun sadece «çek» «zilyetliğinin» el değiştirmesi ile olmadığını, davalının çeki beyaz ciro ile ...'dan aldığına dair beyanı ile davacının yetkili hamil olduğu çekin davalı borcuna karşılık olarak verilmediği, çekin çalıntı olduğu ve taraflar arasında bir ilişki olmadığını hususlarının ispatlandığını, dava konusu çekin çalıntı olduğunu, davalı tarafından usulüne uygun «ciro silsilesi» ile iktisap edilmeyen çekte davalının yetkili hamil olmadığını, dava konusu çekin davacıya iadesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
… h, 2015/15297 E. ve 2017/2392 K. sayılı kararı ile mahkemece 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 792 nci maddesindeki yasal düzenleme karşısında «ispat yükü» üzerinde bulunan davacının, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği nazara alınmaksızın yanılgıl …
Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 11.12.2019 tarih, 2019/259 E. ve 2019/588 K. sayılı kararı ile somut olayda davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat edemediği, davalı vekilinin beyanları, davacının iddia ve sunmuş olduğu bilgi ve belgeler ışığında değerlendirme yapıldığı ve bu değerlendirme sonucunda davacının iddialarını yani davalının iktisap ettiği çeki «kötüniyetle» ve ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Benzer bu karardaBuna göre, «zayi» olan «çekin istirdadı» istemine ilişkin işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu ve yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
Dava, 6102 sayılı ...’nın 792. maddesi (6762 sayılı ... m.704) uyarınca açılan «çekin istirdadı» istemine ilişkindir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:kötüniyetli iktisap · zayi · taraf ehliyeti · usulden reddi · kusur
Benzer bu kararda6102 sayılı ...'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmiştir.
Mahkemece, davaya konu çekte davacı şirketin isminin bulunmadığı, çekte adı geçmeyen davacının çekten dolayı sorumluluğunun olmayacağı gerekçesi ile asıl ve birleşen davanın aktif dava «ehliyeti» yokluğundan reddine karar verilmiştir.
Buna göre, «zayi» olan «çekin istirdadı» istemine ilişkin işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Bu durumda, mahkemece, ...'nın 792. maddesi uyarınca değerlendirme yapılması gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın «usulden reddine» karar verilmesi doğru olmamış, kararın davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/14208 E. 2018/5084 K.
Ortak:çekin istirdadı · çek istirdadı · kötü niyetli iktisap · yetkili hamil · eş rızası · ispat yükü · hamil · istirdat
İncelediğiniz kararda… h, 2015/15297 E. ve 2017/2392 K. sayılı kararı ile mahkemece 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 792 nci maddesindeki yasal düzenleme karşısında «ispat yükü» üzerinde bulunan davacının, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği nazara alınmaksızın yanılgıl …
Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu çekte davalının «yetkili hamil» olmadığını, davalının çeki «beyaz ciro» ile «temlik» aldığını iddia ettiğini ancak beyaz cironun sadece «çek» «zilyetliğinin» el değiştirmesi ile olmadığını, davalının çeki beyaz ciro ile ...'dan aldığına dair beyanı ile davacının yetkili hamil olduğu çekin davalı borcuna karşılık olarak verilmediği, çekin çalıntı olduğu ve taraflar arasında bir ilişki olmadığını hususlarının ispatlandığını, dava konusu çekin çalıntı olduğunu, davalı tarafından usulüne uygun «ciro silsilesi» ile iktisap edilmeyen çekte davalının yetkili hamil olmadığını, dava konusu çekin davacıya iadesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Benzer bu karardaBuna göre, «zayi» olan «çekin istirdadı» istemine ilişkin işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının kendisinin «yetkili hamil» olduğunu, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu çekin davacının elinden «rızası» dışında çıktığı, davalı bankanın çeki iktisabının hangi hukuki ilişkiye dayandığını ispatlayamadığı ve bu nedenle davalının çeki iktisabında iyi niyetinden söz edilemeyeceği gerekçesi ile davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdadına» karar verilmiştir.
Dava, 6102 sayılı ...'nın 792. maddesi uyarınca açılmış «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal
Farklı:zayi · kusur
Benzer bu karardaAncak, ...'nın 792. maddesi uyarınca, «çek» eline geçmiş bulunan yeni «hamil» ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.
Buna göre, «zayi» olan «çekin istirdadı» istemine ilişkin işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının kendisinin «yetkili hamil» olduğunu, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2024/1606 E. , 2024/2207 K.
"İçtihat Metni"
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI 2019/259 Esas, 2019/588 Karar
HÜKÜM
Ret
Taraflar arasındaki çek istirdadı davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin yetkili hamili olduğu keşidecisi Kursan Metal Nakliyet Sanayi Tic. Ltd. Şti. olan, İş Bankası Bor Şubesine ait, 30.11.2012 keşide tarihli, 30.000,00 TL bedelli çekin davalı tarafından takibe konulduğunu, dava konusu çekin iptali için açılan davada kendilerine istirdat davası açmak üzere süre verildiğini, çekin iş yerinden çalındığını, davalının yetkili hamil olmadığını ileri sürerek çekin istirdadını talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; çekin çalıntı olmadığını, müvekkilinin yetkili ve iyiniyetli hamil olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen Karar
Mahkemece 13.07.2015 tarihli ve 2013/170 E., 2015/316 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiş, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
B. Bozma Kararı
Dairemizin 25.04.2017 tarih, 2015/15297 E. ve 2017/2392 K. sayılı kararı ile mahkemece 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 792 nci maddesindeki yasal düzenleme karşısında ispat yükü üzerinde bulunan davacının, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği nazara alınmaksızın yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisinin doğru olmadığı gerekçesiyle bozulmuştur.
C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 11.12.2019 tarih, 2019/259 E. ve 2019/588 K. sayılı kararı ile somut olayda davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat edemediği, davalı vekilinin beyanları, davacının iddia ve sunmuş olduğu bilgi ve belgeler ışığında değerlendirme yapıldığı ve bu değerlendirme sonucunda davacının iddialarını yani davalının iktisap ettiği çeki kötüniyetle ve ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu çekte davalının yetkili hamil olmadığını, davalının çeki beyaz ciro ile temlik aldığını iddia ettiğini ancak beyaz cironun sadece çek zilyetliğinin el değiştirmesi ile olmadığını, davalının çeki beyaz ciro ile ...'dan aldığına dair beyanı ile davacının yetkili hamil olduğu çekin davalı borcuna karşılık olarak verilmediği, çekin çalıntı olduğu ve taraflar arasında bir ilişki olmadığını hususlarının ispatlandığını, dava konusu çekin çalıntı olduğunu, davalı tarafından usulüne uygun ciro silsilesi ile iktisap edilmeyen çekte davalının yetkili hamil olmadığını, dava konusu çekin davacıya iadesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, çek istirdadı istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6102 sayılı Kanun'un 792 nci maddesi.
3. Değerlendirme
Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
19.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/1051300100 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz