Çek | Tazminat | Tahsil

TTK.nun 724. maddesine göre “«tahrif» edilmiş bir çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur; meğer ki senette «keşideci» olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan «çek» «defterini» iyi saklamamış olması gibi bir kusurunun isnadı mümkün olsun”.

Öğretiye ve yerleşik Yargıtay uygulamasına göre, muhatap bankanın bu maddede öngörülen sorumluluğu «kusur» aranmayan bir sorumluluk olup, muhatap «kusursuzluğunu ispat» etse bile bu «sorumluluktan kurtulamaz».

Mahkemece, iddia savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, her ne kadar davacı tarafından çekin çalınmasından sonra davalı bankaya «ödemeden men» talimatı verilmiş ise de buna ilişkin yasal düzenlemenin yürürlükten kaldırıldığı halde davacının çeklerin ödenmemesi için mahkemeden tedbir kararı almadığı, ancak davaya konu çekin ödenmesinden sonra diğer çekler için «ihtiyati tedbir» kararının alındığı, buna göre davacının kendi «kusuru» ile zarara neden olduğu, çekin «takas» yolu ödenmiş olması nedeniyle davalının «imza incelemesi» yapmasının mümkün bulunmadığı, davalıya atfedilecek bir kusurun bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Öğreti ve yerleşik Yargıtay uygulamasına göre, muhatap bankanın bu maddede öngörülen sorumluluğu «kusur» aranmayan bir sorumluluk olup, muhatap bankanın sahte «çek» nedeniyle ödeme yapması durumunda «muhatap banka» «kusursuzluğunu ispat» etse bile bu «sorumluluktan kurtulamayacaktır».

Ancak, çeklerin «ibraz» edildiği tarihte yürürlükte bulunan 6762 sayılı ...’nin 724. maddesine göre “«tahrif» edilmiş bir çeki ... olmasından doğan zarar muhataba ait olur; meğer ki senette «keşideci» olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan «çek» «defterini» iyi saklamamış olması gibi bir kusurunun isnadı mümkün olsun”.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu «çek» bedelleri için «keşideci» aleyhine de icra takibi yapıldığı ve icra takiplerinin kesinleştiği, keşidecinin davaya ve icra takibine konu edilen çekler yönünden imzalarına bir itirazının bulu …

Dava karşılıksız çıkan çeklerin yasal sorumluluk bedelleri için icra dosyasına yapılan ödemenin «istirdadı» istemine ilişkindir.

Davacı vekili, davalı tarafından «ibraz» edilen ve karşılıksız çıkan dava konusu çeklerdeki imzalar ile imza kartonundaki «keşideci» imzasının benzememesi üzerine davalıya çeklerin yasal sorumluluk bedellerinin ödenmediğini, bunun üzerine davalının icra kanalıyla müvekkilinden çeklerin yasal sorumluluk bedellerini haksız olarak tahsil ettiğini ileri sürmüştür.

Ancak, çeklerin «ibraz» edildiği tarihte yürürlükte bulunan 6762 sayılı ...’nin 724. maddesine göre “«tahrif» edilmiş bir çeki ... olmasından doğan zarar muhataba ait olur; meğer ki senette «keşideci» olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan «çek» «defterini» iyi saklamamış olması gibi bir kusurunun isnadı mümkün olsun”.

Öğreti ve yerleşik Yargıtay uygulamasına göre, muhatap bankanın bu maddede öngörülen sorumluluğu «kusur» aranmayan bir sorumluluk olup, muhatap bankanın sahte «çek» nedeniyle ödeme yapması durumunda «muhatap banka» «kusursuzluğunu ispat» etse bile bu «sorumluluktan kurtulamayacaktır».

TTK.nun 724. maddesine göre “«tahrif» edilmiş bir çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur; meğer ki senette «keşideci» olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan «çek» «defterini» iyi saklamamış olması gibi bir kusurunun isnadı mümkün olsun”.

Varsa «keşidecinin» «müterafik kusuru» dikkate alınır.

Mahkemece, iddia savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, her ne kadar davacı tarafından çekin çalınmasından sonra davalı bankaya «ödemeden men» talimatı verilmiş ise de buna ilişkin yasal düzenlemenin yürürlükten kaldırıldığı halde davacının çeklerin ödenmemesi için mahkemeden tedbir kararı almadığı, ancak davaya konu çekin ödenmesinden sonra diğer çekler için «ihtiyati tedbir» kararının alındığı, buna göre davacının kendi «kusuru» ile zarara neden olduğu, çekin «takas» yolu ödenmiş olması nedeniyle davalının «imza incelemesi» yapmasının mümkün bulunmadığı, davalıya atfedilecek bir kusurun bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

TTK’nun 724.maddesi “Sahte veya «tahrif» edilmiş bir çekin ödenmiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur, meğer ki senette «keşideci» olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan «çek» «defterini» iyi saklamamış olması gibi bir «kusurun» isnadı mümkün olsun” hükmünü içermekte olup, sahte veya tahrif edilmiş bir çeki ödeyen «muhatap banka» ayrıksı durumlar dışında kural olarak oluşan zarardan sorumludur.

Çekle ödeme yapmayı kabul eden ve müşterileri ile «çek» anlaşmaları yapan bir bankanın, basiretli bir «tacir» gibi davranarak gerekli dikkat ve özeni göstermesi ve duraksama halinde çeki uzman kişilere inceletmesi, gerektiğinde konuyu «keşideciye» iletip alacağı cevaba göre hareket etmesi beklenir.

Bankanın anılan yasal düzenlemeden doğan sorumluluğu «kusursuz sorumluluk» nevindendir.

Banka, bu şekilde doğan sorumluluğunu yerine getirdiği taktirde «sahteciliği» yapan «çek hamiline» «rücu» edebilecektir.

Bu durumda mahkemece, sahte olduğu ileri sürülen çeki ödeyen bankanın sorumluluğunun yukarıda açıklanan mevzuat karşısında değerlendirilmesi ve davanın esası hakkında yapılacak araştırma sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği halde BK'nun 55. maddesi gerekçe gösterilerek davalının «pasif husumet ehliyetinin» bulunmadığı yönünde yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmadığından kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, davalı bankanın çalıştırdığı elamanın kusurundan BK 55. maddesi uyarınca sorumlu olduğu ancak ceza soruşturmasında çalışan hakkında «takipsizlik» kararı verildiği ve davalı bankanın kusursuz olması nedeniyle «husumet ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TTK’nun 724.maddesi “Sahte veya «tahrif» edilmiş bir çekin ödenmiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur, meğer ki senette «keşideci» olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan «çek» «defterini» iyi saklamamış olması gibi bir «kusurun» isnadı mümkün olsun” hükmünü içermekte olup, sahte veya tahrif edilmiş bir çeki ödeyen «muhatap banka» ayrıksı durumlar dışında kural olarak oluşan zarardan sorumludur.

Sorumluluğun doğması için «objektif özen yükümlülüğünün» ihlali ile zarar arasında «uygun illiyet bağının» bulunması yeterlidir.

Ancak, tarafların hiçbirinin kusurlu olmadığı hallerde banka sahte veya «tahrif» edilmiş çeki ödemenin «sorumluluğundan kurtulamaz».

Dava, «sahte imza» ile keşide edilmiş çekin ödenmiş olmasından kaynaklanan zararın tazmini istemine ilişkindir.

Sorumluluğun doğması için «objektif özen yükümlülüğünün» ihlali ile zarar arasında «uygun illiyet bağının» bulunması yeterlidir.

Yani, tarafların hiçbirinin kusurlu, olmadığı hallerde banka sahte veya «tahrif» edilmiş çeki ödemenin «sorumluluğundan kurtulamaz».

Dava, «sahte imza» ile keşide edilmiş çekin ödenmiş olmasından kaynaklanan zararın tazmini istemine ilişkin olup, mahkemece zararın bankadan tazmini için zararın gerçekleşmiş olması, yani davacının yasal yollara başvurup hamilden «çek» bedelini tahsil imkanının bulunmaması gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Ayrıca, davalı bankanın zararı ödediği takdirde «sahteciliği» yapan «hamile» karşı «rücu hakkı» bulunmaktadır.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, davacının zararının doğması için borçluya karşı tüm hukuki yolları tüketmesi, yani çeki «ibraz» eden hamilden alacağını tahsil imkanını bulunmaması gerektiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Birer güven kurumları olan bankalar, aldıkları mevduatları «sahtecilere» karşı özenle korumak zorundadırlar.

TTK.nun 724. maddesine göre “«tahrif» edilmiş bir çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur; meğer ki senette «keşideci» olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan «çek» «defterini» iyi saklamamış olması gibi bir kusurunun isnadı mümkün olsun”.

Varsa «keşidecinin» «müterafik kusuru» dikkate alınır.

Mahkemece, iddia savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, her ne kadar davacı tarafından çekin çalınmasından sonra davalı bankaya «ödemeden men» talimatı verilmiş ise de buna ilişkin yasal düzenlemenin yürürlükten kaldırıldığı halde davacının çeklerin ödenmemesi için mahkemeden tedbir kararı almadığı, ancak davaya konu çekin ödenmesinden sonra diğer çekler için «ihtiyati tedbir» kararının alındığı, buna göre davacının kendi «kusuru» ile zarara neden olduğu, çekin «takas» yolu ödenmiş olması nedeniyle davalının «imza incelemesi» yapmasının mümkün bulunmadığı, davalıya atfedilecek bir kusurun bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

2- Ancak, davacının da çekleri iyi saklamaması nedeniyle 6762 sayılı TTK 724. maddesinin 2. cümlesi " ... meğer ki, senette «keşideci» olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan «çek» «defterini» iyi saklamamış olması gibi bir «kusurun» isnadı mümkün olsun.

Şubesine ait 2147 numaralı hesaptan verilme boş «çek» yapraklarının faili meçhul kişilerce çalındığı, bu sebeple Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğu, Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığınca davalıya yazılan müzekkere uyarınca seri numaraları belirtilen çeklerin boş olarak çalındığının ve bu çeklerin «ibrazı» halinde en yakın kolluk kuvvetlerine bilgi verilerek sahte çek düzenlemekten işlem yapılmasının istendiği, «boş çek yaprağının» 3.kişilerce «sahte imza» ile keşide edildiği ve Akbank T.A.Ş «takas» merkezine Nurettin Alkış adlı şahıs tarafından ibraz edildiği, davalı bankanın hizmetinde ağır ihmal ve kusurunun söz konusu olduğu gerekçesiyle 4250,00 TL nin ödeme tarihi olan 31/08/2009'den itibaren işleyecek «ticari faizi» davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

" hükmü uyarınca müterafik kusurlu olduğu nazara alınarak «müterafik kusur oranı» tespit ettirilerek buna göre hüküm kurulması gerekirken yazılı gerekçe ile davanın tamamı bakımından kabul kararı verilmesi doğru olmamış, davalı vekilinin bu yöndeki temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

Şubesine ait 2147 numaralı hesaptan verilme boş «çek» yapraklarının faili meçhul kişilerce çalındığı, bu sebeple Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğu, Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığınca davalıya yazılan müzekkere uyarınca seri numaraları belirtilen çeklerin boş olarak çalındığının ve bu çeklerin «ibrazı» halinde en yakın kolluk kuvvetlerine bilgi verilerek sahte çek düzenlemekten işlem yapılmasının istendiği, «boş çek yaprağının» 3.kişilerce «sahte imza» ile keşide edildiği ve Akbank T.A.Ş «takas» merkezine Nurettin Alkış adlı şahıs tarafından ibraz edildiği, davalı bankanın hizmetinde ağır ihmal ve kusurunun söz konusu olduğu gerekçesiyle 4250,00 TL nin ödeme tarihi olan 31/08/2009'den itibaren işleyecek «ticari faizi» davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

" hükmü uyarınca müterafik kusurlu olduğu nazara alınarak «müterafik kusur oranı» tespit ettirilerek buna göre hüküm kurulması gerekirken yazılı gerekçe ile davanın tamamı bakımından kabul kararı verilmesi doğru olmamış, davalı vekilinin bu yöndeki temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

TTK.nun 724. maddesine göre “«tahrif» edilmiş bir çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur; meğer ki senette «keşideci» olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan «çek» «defterini» iyi saklamamış olması gibi bir kusurunun isnadı mümkün olsun”.

Varsa «keşidecinin» «müterafik kusuru» dikkate alınır.

Mahkemece, iddia savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, her ne kadar davacı tarafından çekin çalınmasından sonra davalı bankaya «ödemeden men» talimatı verilmiş ise de buna ilişkin yasal düzenlemenin yürürlükten kaldırıldığı halde davacının çeklerin ödenmemesi için mahkemeden tedbir kararı almadığı, ancak davaya konu çekin ödenmesinden sonra diğer çekler için «ihtiyati tedbir» kararının alındığı, buna göre davacının kendi «kusuru» ile zarara neden olduğu, çekin «takas» yolu ödenmiş olması nedeniyle davalının «imza incelemesi» yapmasının mümkün bulunmadığı, davalıya atfedilecek bir kusurun bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

TTK’nun 724.maddesi “Sahte veya «tahrif» edilmiş bir çekin ödenmiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur, meğer ki senette «keşideci» olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan «çek» «defterini» iyi saklamamış olması gibi bir «kusurun» isnadı mümkün olsun” hükmünü içermekte olup, sahte veya tahrif edilmiş bir çeki ödeyen «muhatap banka» ayrıksı durumlar dışında kural olarak oluşan zarardan sorumludur.

Çekle ödeme yapmayı kabul eden ve müşterileri ile «çek» anlaşmaları yapan bir bankanın, basiretli bir «tacir» gibi davranarak gerekli dikkat ve özeni göstermesi ve duraksama halinde çeki uzman kişilere inceletmesi, gerektiğinde konuyu «keşideciye» iletip alacağı cevaba göre hareket etmesi beklenir.

Mahkemece, iddia, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davalı bankanın çeklerin ibrazında gereğini yerine getirmemesi nedeniyle davacının «çek» bedellerini tahsil edememesi nedeniyle davacının maddi ve manevi zararının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Banka, bu şekilde doğan sorumluluğunu yerine getirdiği taktirde «sahteciliği» yapan «çek hamiline» «rücu» edebilecektir.

Kaldı ki bankaca «ibraz» edilen çeke de, «keşidecinin» imzası imza beyanına uymadığı için çekin ödenmediğine ilişkin «şerh» düşülmüş olduğu, bu şerhin ibraz yerine geçtiği nazara alınarak mahkemece davanın reddine karar vermek gerekirken, kabulü yerinde görülmediğinden kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.

TTK’nun 724.maddesi “Sahte veya «tahrif» edilmiş bir çekin ödenmiş olmasından doğan zarar muhataba ait olur, meğer ki senette «keşideci» olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan «çek» «defterini» iyi saklamamış olması gibi bir «kusurun» isnadı mümkün olsun” hükmünü içermekte olup, sahte veya tahrif edilmiş bir çeki ödeyen «muhatap banka» ayrıksı durumlar dışında kural olarak oluşan zarardan sorumludur.

Çekle ödeme yapmayı kabul eden ve müşterileri ile «çek» anlaşmaları yapan bir bankanın, basiretli bir «tacir» gibi davranarak gerekli dikkat ve özeni göstermesi ve duraksama halinde çeki uzman kişilere inceletmesi, gerektiğinde konuyu «keşideciye» iletip alacağı cevaba göre hareket etmesi beklenir.