Maddi ve Manevi Tazminat

… EK'nın 68/1. maddesi "Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, «temsil» eden veya her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek «rayiç bedelin» en çok üç kat fazlasını isteyebilir.” hükmünü haizdir.

Bu durumda, mahkemece, aynı tür proje için «rayiç bedel» yönünde «bilirkişi incelemesi» yaptırarak sonucuna göre «maddi tazminatın» tespiti gerekirken, bu hususta bir inceleme yapılmaksızın doğrudan talep gibi maddi tazminata hükmedilmesi doğru olmamış, açıklanan şekilde inceleme yapılarak, usulü kazanılmış haklar da gözetilerek, hüküm kurulması için kararın bozulması gerekmiştir.

2- Dava, mimari projenin taklit edilmesi nedeniyle FSEK 68. maddesi kapsamında «maddi tazminat» istemine ilişkin olup, mahkemece, 2.000,00 TL maddi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

… nın 68/1. maddesi de "Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, «temsil» eden veya her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek «rayiç bedelin» en çok üç kat fazlasını isteyebilir." hükmünü haizdir.

… n manevi haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, davacıların her biri için 500'er TL manevi tazminatın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, «maddi tazminat» ve fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

Mahkemece davacılara ait kitapçığın eser mahiyetinde olduğu ve eserin davalı tarafından intihal olunduğu yönündeki bilirkişi görüşü benimsenerek manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne karar verilmiş, ancak maddi zararın kanıtlanamadığından bahisle «maddi tazminat» istemi reddolunmuştur.

5846 sayılı FSEK'nun 21. maddesi gereğince, "Bir eserden, onu işlemek suretiyle faydalanma hakkı «münhasıran» eser sahibine aittir.

… EK'nın 68/1. maddesi "Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, «temsil» eden veya her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek «rayiç bedelin» en çok üç kat fazlasını isteyebilir.” hükmünü haizdir.

Bu durumda, mahkemece, aynı tür proje için «rayiç bedel» yönünde «bilirkişi incelemesi» yaptırarak sonucuna göre «maddi tazminatın» tespiti gerekirken, bu hususta bir inceleme yapılmaksızın doğrudan talep gibi maddi tazminata hükmedilmesi doğru olmamış, açıklanan şekilde inceleme yapılarak, usulü kazanılmış haklar da gözetilerek, hüküm kurulması için kararın bozulması gerekmiştir.

… er iki şirketin bağlantılı olup, iş yerinin projesinin hazırlanması ve yapılması konusunda birlikte hareket ederek davacı ile görüşmeler yaptıkları anlaşıldığından, «husumet itirazı» yerinde bulunmadığı, davacı projesinin uygulamaya elverişli olduğu ve FSEK kapsamındaki haklardan yararlanması gerektiği, davacıya ait eser niteliğindeki mimari projenin çok küçük değişiklikler yapılarak davalılara ait iş yerine uygulandığı, projenin «rayiç bedelinin» 25.000,00 TL olduğunun tespit edildiği gerekçesiyle davanın kabulüne, 75.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek «reeskont faizi» ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

… de ödemeden davalılar tarafından aynı yerde üçüncü bir kişiye uygulatıldığını iddia etmiş, mahkemece yukarıda özetlendiği şekilde FSEK 68/1. maddesi uyarınca proje «rayiç bedelinin» 3 katı tutarında tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmiş ve Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

… 846 sayılı FSEK 22. maddesi uyarınca izinsiz çoğaltma hakkının ihlal edildiği söylenemeyecek olup, tazminat olarak sadece FSEK 70/2. maddesi uyarınca yalnızca proje «rayiç bedeline» hükmedilmesi gerekirken ilk derece mahkemesince yazılı şekilde FSEK 68/1 maddesi uyarınca üç katı tazminata karar verilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf …

… er iki şirketin bağlantılı olup, iş yerinin projesinin hazırlanması ve yapılması konusunda birlikte hareket ederek davacı ile görüşmeler yaptıkları anlaşıldığından, «husumet itirazı» yerinde bulunmadığı, davacı projesinin uygulamaya elverişli olduğu ve FSEK kapsamındaki haklardan yararlanması gerektiği, davacıya ait eser niteliğindeki mimari projenin çok küçük değişiklikler yapılarak davalılara ait iş yerine uygulandığı, projenin «rayiç bedelinin» 25.000,00 TL olduğunun tespit edildiği gerekçesiyle davanın kabulüne, 75.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek «reeskont faizi» ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, dosyada mevcut «ticaret sicil» kayıtlarına göre her iki şirket ortaklarının soyadlarının aynı olduğu, davacı ile yazışma yapan şirketin Oral Gaz San. ve Tic.

… EK'nın 68/1. maddesi "Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, «temsil» eden veya her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek «rayiç bedelin» en çok üç kat fazlasını isteyebilir.” hükmünü haizdir.

Bu durumda, mahkemece, aynı tür proje için «rayiç bedel» yönünde «bilirkişi incelemesi» yaptırarak sonucuna göre «maddi tazminatın» tespiti gerekirken, bu hususta bir inceleme yapılmaksızın doğrudan talep gibi maddi tazminata hükmedilmesi doğru olmamış, açıklanan şekilde inceleme yapılarak, usulü kazanılmış haklar da gözetilerek, hüküm kurulması için kararın bozulması gerekmiştir.

5846 sayılı FSEK'in 68. maddesine göre, eseri hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, «temsil» eden veya hertürlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek «rayiç bedelin» en çok üç kat fazlasını isteyebilir.

… rhangi bir diyaloğa girmeksizin söz konusu programı yapılan tespit dosyasındaki bilirkişi raporunda belirlendiği üzere kullandığı, program için belirlenen 25.000 TL «rayiç bedelin» makul görüldüğü ve FSEK 68/1. maddesi gereğince de eser sahibi olan asıl dosya davacısından izin almaksızın ve bedel ödenmeksizin kullanılmış olması sebebiyle de bu bedelin 3 katına kadar tazminata hükmedilebileceği gerekçesi ile asıl davada davanın kısmen kabulü ile, FSEK 68. maddesi de nazara alınarak 25.000,00x3= 75.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek «ticari faizi» ile davalılardan alınarak davacıya verilmesine, fazla talep ile diğer taleplerin reddine, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

… avalı şirkette satın alma müdürü olarak çalışırken yine davalıların istemi üzerine işbu davaya konu bilgisayar programını hazırladığı ve bu programı davacının kendi «rızası» ile davalıların bilgisayarına kurduğunun anlaşılmasına göre, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin Borçlar Kanunu hükümlerine göre “eser sipariş sözleşmesi” kapsamında gerçekleştirilerek karşı tarafa «teslim» olunan bilgisayar programından kaynaklanan telif ücreti alacağına yönelik olduğunun kabulü gerekirken, eser sahibi ile aralarında sözleşme olmaksızın kullanım hali …

… rhangi bir diyaloğa girmeksizin söz konusu programı yapılan tespit dosyasındaki bilirkişi raporunda belirlendiği üzere kullandığı, program için belirlenen 25.000 TL «rayiç bedelin» makul görüldüğü ve FSEK 68/1. maddesi gereğince de eser sahibi olan asıl dosya davacısından izin almaksızın ve bedel ödenmeksizin kullanılmış olması sebebiyle de bu bedelin 3 katına kadar tazminata hükmedilebileceği gerekçesi ile asıl davada davanın kısmen kabulü ile, FSEK 68. maddesi de nazara alınarak 25.000,00x3= 75.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek «ticari faizi» ile davalılardan alınarak davacıya verilmesine, fazla talep ile diğer taleplerin reddine, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

… EK'nın 68/1. maddesi "Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, «temsil» eden veya her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek «rayiç bedelin» en çok üç kat fazlasını isteyebilir.” hükmünü haizdir.

Bu durumda, mahkemece, aynı tür proje için «rayiç bedel» yönünde «bilirkişi incelemesi» yaptırarak sonucuna göre «maddi tazminatın» tespiti gerekirken, bu hususta bir inceleme yapılmaksızın doğrudan talep gibi maddi tazminata hükmedilmesi doğru olmamış, açıklanan şekilde inceleme yapılarak, usulü kazanılmış haklar da gözetilerek, hüküm kurulması için kararın bozulması gerekmiştir.

2- Dava, mimari projenin taklit edilmesi nedeniyle FSEK 68. maddesi kapsamında «maddi tazminat» istemine ilişkin olup, mahkemece, 2.000,00 TL maddi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

… Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının eser sahibi olduğu, taraflar arasındaki projenin hayata geçirildiği, çizimlerin davalı tarafa «teslim» edildiği, davacı tarafın telif bedeli alacağı doğduğu, yapılan hesaplamaya göre 1.494.552,12 TL mimari projeden dolayı telif hakkı talep edebileceği, davacıya yapılan ödemeler düşüldüğünde davacı tarafın bakiye proje telif bedeli alacağının 456.742,12 TL olduğu, bu miktarın davalılardan ... dışında diğer davalıların müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar vermek gerektiği, söz konusu alacağın taraflar arasında yazılı olmayan sözleşmeye göre «ifa» edildiği, izinsiz bir kullanım söz konusu olmadığından 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddenin uygulama yeri olmadığı, mimari projenin davacının izni dışında haklı bir talep olmaksızın değiştirildiği, mimari projeden faydalanarak hazırlanan tadilat projesinin herhangi bir zorunluluktan değil ticari amaçla daha fazla gelir elde etmek amacıyla yapıldığı, yapılan tadilat projesiyle davacının mimari projesinin bütünlüğü bozulduğu bu nedenle davacının manevi hakkının ve 5846 sayılı Kanun'un 21 inci maddedeki işlenme hakkının ihlal edildiği, aynı Kanun'un 68 inci maddesine göre izin almadan işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, «temsil» eden veya her türlü işaret, ses ve görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halde isteyebileceği bedelin veya kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek «rayiç bedelin» en çok 3 katı fazlasını isteyebilir hükmü gereği belirlenen rayiç bedel 1.269.817,01 TL olup, 3 katı 3.809.451,03 TL olup, bu miktarın davacının eserinin izinsiz işlenme karşılığı tüm davalılardan tahsili gerektiği, yine davacıya ait projenin niteliği, eserin izinsiz olarak işlenmesi, tarafların dosyaya yansıyan ekonomik ve sosyal durumları «hakkaniyet» gereği 25.000,00 TL manevi tazminatın tüm davalılardan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine karar verilmiştir.

… nin eser sahibi tarafından engellenip engellenemeyeceğinin menfaâtler dengesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini, manevi tazminat koşullarının oluşmadığını, «maddi tazminatların» hatalı hesaplandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını asıl davanın reddine birleşen davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

… e Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı Kanun) kapsamında eser niteliğindeki "KORU FLORYA" projesinin çizimi sebebiyle tahakkuk eden telif ücretinin ödenmediğini, keza «rıza» dışında mimari projede davalı tarafça değişiklik yapıldığı gerekçesi ile şimdilik 10.000,00 TL'nin Ar-ke A.Ş dışındaki «adi ortaklığı» oluşturan diğer davalılardan ve TOKİ'den dava tarihinden itibaren işleyecek «avans faizi» ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi uyarınca 3 katına kadar olmak üzere şimdilik 10.000,00 TL'nin Ar-ke dışındaki adi ortaklığı oluşturan diğer davalılardan ve TOKİ'den dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, 5846 sayılı Kanun'un 70/3 maddesi uyarınca şimdilik 10.000,00 TL'nin Ar-ke A.Ş dışındaki adi ortaklığı oluşturan diğer davalılardan ve TOKİ'den dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, 1.000.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte Ar-ke A.Ş dışındaki adi ortaklığı oluşturan diğer davalılardan ve TOKİ'den müştereken ve müteselsilen tahsiline, hükmün «ilanına» karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP 1.Asıl davada davalı TOKİ vekili cevap dilekçesinde; sözleşme ve şartname uyarınca tüm sorumluluğun müteahhit firmaya ait olduğunu, 1 yıllık «zamanaşımı» süresinin dolduğunu, dava konusunun 5846 sayılı Kanun kapsamında eser niteliğinde olmadığını bu sebeple izin alınmadan değişikliğin yapılabileceğini, «adi ortaklığı» oluşturan şirketlerden Ar-ke A.Ş.'nin muaf tutulmasının yasaya aykırı olduğunu, davacının bu şirketin yetkili ortağı olduğunu, yaklaşık 4 yıl geçtikten sonra bu davanın açılmasının «dürüstlük kuralına» aykırı olduğunu davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Asıl davada davalı Aydınlı A.Ş., Vizyonlife Ltd ve ... vekili cevap dilekçesinde; davacının «adi ortaklığı» oluşturan şirketlerden Ar-ke A.Ş.'nin ortağı olduğunu, haksız ve kötü niyetle projenin tamamlanması için bakanlık tarafından ön görülen zorunlu proje değişikliklerini yapmadığını, yapının faaliyetlerinin durdurulması amaçlı davalar açtığını, proje değişikliğini gerçekleştirmesi için davalı ... ile anlaşma yapıldığını, revize olan proje askıda iken davacının itiraz etmediğini, 5846 sayılı Kanun'un 16/2 inci maddesi uyarınca imar mevzuatı ve «kamu düzeni» gereğince zaruri değişiklikler izin alınmadan yapılabileceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

… Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının eser sahibi olduğu, taraflar arasındaki projenin hayata geçirildiği, çizimlerin davalı tarafa «teslim» edildiği, davacı tarafın telif bedeli alacağı doğduğu, yapılan hesaplamaya göre 1.494.552,12 TL mimari projeden dolayı telif hakkı talep edebileceği, davacıya yapılan ödemeler düşüldüğünde davacı tarafın bakiye proje telif bedeli alacağının 456.742,12 TL olduğu, bu miktarın davalılardan ... dışında diğer davalıların müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar vermek gerektiği, söz konusu alacağın taraflar arasında yazılı olmayan sözleşmeye göre «ifa» edildiği, izinsiz bir kullanım söz konusu olmadığından 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddenin uygulama yeri olmadığı, mimari projenin davacının izni dışında haklı bir talep olmaksızın değiştirildiği, mimari projeden faydalanarak hazırlanan tadilat projesinin herhangi bir zorunluluktan değil ticari amaçla daha fazla gelir elde etmek amacıyla yapıldığı, yapılan tadilat projesiyle davacının mimari projesinin bütünlüğü bozulduğu bu nedenle davacının manevi hakkının ve 5846 sayılı Kanun'un 21 inci maddedeki işlenme hakkının ihlal edildiği, aynı Kanun'un 68 inci maddesine göre izin almadan işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, «temsil» eden veya her türlü işaret, ses ve görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halde isteyebileceği bedelin veya kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek «rayiç bedelin» en çok 3 katı fazlasını isteyebilir hükmü gereği belirlenen rayiç bedel 1.269.817,01 TL olup, 3 katı 3.809.451,03 TL olup, bu miktarın davacının eserinin izinsiz işlenme karşılığı tüm davalılardan tahsili gerektiği, yine davacıya ait projenin niteliği, eserin izinsiz olarak işlenmesi, tarafların dosyaya yansıyan ekonomik ve sosyal durumları «hakkaniyet» gereği 25.000,00 TL manevi tazminatın tüm davalılardan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine karar verilmiştir.

… EK'nın 68/1. maddesi "Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, «temsil» eden veya her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek «rayiç bedelin» en çok üç kat fazlasını isteyebilir.” hükmünü haizdir.

Bu durumda, mahkemece, aynı tür proje için «rayiç bedel» yönünde «bilirkişi incelemesi» yaptırarak sonucuna göre «maddi tazminatın» tespiti gerekirken, bu hususta bir inceleme yapılmaksızın doğrudan talep gibi maddi tazminata hükmedilmesi doğru olmamış, açıklanan şekilde inceleme yapılarak, usulü kazanılmış haklar da gözetilerek, hüküm kurulması için kararın bozulması gerekmiştir.

… 68/1.fıkrasına göre " Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, «temsil» eden veya her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek «rayiç bedelin» en çok üç kat fazlasını isteyebilir”.

Ancak, FSEK'nun 68/1.fıkrasındaki eser sahibinin "uğradığı zararın, en çok üç kat fazlasını isteyebilir" şeklindeki düzenleme, eser sahibinin mali haklarına tecavüz halinde gerektiğinde «rayiç bedelin» üç katının mütecavizden istenilebilmesi hususunda eser sahibine tanınmış bir seçeneğin kullanılması «yetkisidir».

Bu bakımdan, Kanun'da eser sahibine tanınan «rayiç bedelin» üç katı fazlasına kadar isteyebilme seçeneklerinden herhangi birisini kullanma yetkisi eser sahibi olan davacıya aittir.

… ının bu sözleşme kapsamında ve gerekse sözleşme öncesi dönem tasarım ve çalışmalarının davalı tarafından sözleşme sonrasında da kullanılmaya devam edildiği, dosyaya «ibraz» edilen internet çıktıları, broşür, katalog ve diğer delillerden bu çalışmaların davalıya ait AFM sinemalarında ve daha sonra açılan diğer sinema salonlarında, web …

Ancak, FSEK'nun 68/1.fıkrasındaki eser sahibinin "uğradığı zararın, en çok üç kat fazlasını isteyebilir" şeklindeki düzenleme, eser sahibinin mali haklarına tecavüz halinde gerektiğinde «rayiç bedelin» üç katının mütecavizden istenilebilmesi hususunda eser sahibine tanınmış bir seçeneğin kullanılması «yetkisidir».