Eser Sahipliğine Bağlı Tazminat

11. Hukuk Dairesi         2022/3641 E.  ,  2024/549 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi

SAYISI 2020/869 Esas, 2022/416 Karar

ASIL DAVADA

DAVACI-BİRLEŞEN DAVADA

DAVALI-KARŞI DAVADA DAVALI : ... vekili Avukat ...

ASIL DAVADA DAVALILAR-

KARŞI DAVACILAR 1- Vizyonlife İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.

: 2- ...

3- Aydınlı İnşaat Turizm San. ve Tic.A.Ş.

vekili Avukat ...

ASIL DAVADA DAVALILAR 1-Ar-Ke İnşaat Tüketim Maddeleri Tic. A.Ş.

vekili Avukat ...

2 -...

vekili Avukat ...

ASIL DAVADA DAVALI-

BİRLEŞEN DAVADA DAVACI ... vekili Avukat ...

HÜKÜM

Esastan ret

TEMYİZ EDENLER TOKİ vekili, katılma yolu ile ... vekili

İLK DERECE MAHKEMESİ Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

BİRLEŞEN DAVA

Bakırköy 1. Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2014/231 E.

Taraflar arasındaki asıl dava eser sahipliğine bağlı maddi ve manevi tazminat talebine ilişkin olup karşı dava ve birleşen dava ise haksız fiil nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebine ilişkin olup, yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kısmen kabulüne, karşı dava ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın asıl davada davalılar-karşı davacılar Aydınlı İnşaat A.Ş,Vizyonlife Ltd. Şti. ve ... vekili, asıl davada davalı TOKİ vekili, asıl davada davalı-birleşen davada davacı ...Ş vekili ve katılma yolu ile asıl davada davacı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davalı TOKİ vekili ve katılma yolu ile asıl davada davacı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin proje sahibi olduğu ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı Kanun) kapsamında eser niteliğindeki "KORU FLORYA" projesinin çizimi sebebiyle tahakkuk eden telif ücretinin ödenmediğini, keza rıza dışında mimari projede davalı tarafça değişiklik yapıldığı gerekçesi ile şimdilik 10.000,00 TL'nin Ar-ke A.Ş dışındaki adi ortaklığı oluşturan diğer davalılardan ve TOKİ'den dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi uyarınca 3 katına kadar olmak üzere şimdilik 10.000,00 TL'nin Ar-ke dışındaki adi ortaklığı oluşturan diğer davalılardan ve TOKİ'den dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, 5846 sayılı Kanun'un 70/3 maddesi uyarınca şimdilik 10.000,00 TL'nin Ar-ke A.Ş dışındaki adi ortaklığı oluşturan diğer davalılardan ve TOKİ'den dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, 1.000.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte Ar-ke A.Ş dışındaki adi ortaklığı oluşturan diğer davalılardan ve TOKİ'den müştereken ve müteselsilen tahsiline, hükmün ilanına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Karşı davada davacılar vekili, asıl davada davacı-karşı davada davalı ...'in sözleşmeden doğan sorumluluklarını yerine getirmediği, bu nedenle müvekkillerinin zarara uğradığı gerekçesi ile şimdilik 50.000,00 TL maddi, 3.000,00 TL manevi tazminatın ihtarname tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

3.Birleşen davada davacı ...Ş vekili, davalı ...'in sözleşmeden doğan sorumluluklarını yerine getirmediği gerekçesi ile tazminat talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı TOKİ vekili cevap dilekçesinde; sözleşme ve şartname uyarınca tüm sorumluluğun müteahhit firmaya ait olduğunu, 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, dava konusunun 5846 sayılı Kanun kapsamında eser niteliğinde olmadığını bu sebeple izin alınmadan değişikliğin yapılabileceğini, adi ortaklığı oluşturan şirketlerden Ar-ke A.Ş.'nin muaf tutulmasının yasaya aykırı olduğunu, davacının bu şirketin yetkili ortağı olduğunu, yaklaşık 4 yıl geçtikten sonra bu davanın açılmasının dürüstlük kuralına aykırı olduğunu davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Asıl davada davalı Aydınlı A.Ş., Vizyonlife Ltd ve ... vekili cevap dilekçesinde; davacının adi ortaklığı oluşturan şirketlerden Ar-ke A.Ş.'nin ortağı olduğunu, haksız ve kötü niyetle projenin tamamlanması için bakanlık tarafından ön görülen zorunlu proje değişikliklerini yapmadığını, yapının faaliyetlerinin durdurulması amaçlı davalar açtığını, proje değişikliğini gerçekleştirmesi için davalı ... ile anlaşma yapıldığını, revize olan proje askıda iken davacının itiraz etmediğini, 5846 sayılı Kanun'un 16/2 inci maddesi uyarınca imar mevzuatı ve kamu düzeni gereğince zaruri değişiklikler izin alınmadan yapılabileceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Asıl davada davalı ...Ş cevap dilekçesinde; inşaatın tamamlanması için davacının yapması gereken zorunlu proje değişikliğinin yapılmaması sebebiyle davalı ... ile sözleşme yapıldığını, revize proje askıda iken davacının itiraz etmediğini, 5846 sayılı Kanun ve İmar mevzuatından ve Medeni Kanun mülkiyet hakkından kaynaklanan zorunlu değişiklikler için mimardan izin alınmasına gerek olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

4.Karşı davada ve birleşen davada davalı ... vekili, sözleşme uyarınca davalı müvvekkil mimarın üzerine düşen sorumlulukları yerine getirdiğini, projede değişiklik yapmaya zorlanamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının eser sahibi olduğu, taraflar arasındaki projenin hayata geçirildiği, çizimlerin davalı tarafa teslim edildiği, davacı tarafın telif bedeli alacağı doğduğu, yapılan hesaplamaya göre 1.494.552,12 TL mimari projeden dolayı telif hakkı talep edebileceği, davacıya yapılan ödemeler düşüldüğünde davacı tarafın bakiye proje telif bedeli alacağının 456.742,12 TL olduğu, bu miktarın davalılardan ... dışında diğer davalıların müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar vermek gerektiği, söz konusu alacağın taraflar arasında yazılı olmayan sözleşmeye göre ifa edildiği, izinsiz bir kullanım söz konusu olmadığından 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddenin uygulama yeri olmadığı, mimari projenin davacının izni dışında haklı bir talep olmaksızın değiştirildiği, mimari projeden faydalanarak hazırlanan tadilat projesinin herhangi bir zorunluluktan değil ticari amaçla daha fazla gelir elde etmek amacıyla yapıldığı, yapılan tadilat projesiyle davacının mimari projesinin bütünlüğü bozulduğu bu nedenle davacının manevi hakkının ve 5846 sayılı Kanun'un 21 inci maddedeki işlenme hakkının ihlal edildiği, aynı Kanun'un 68 inci maddesine göre izin almadan işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, temsil eden veya her türlü işaret, ses ve görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halde isteyebileceği bedelin veya kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok 3 katı fazlasını isteyebilir hükmü gereği belirlenen rayiç bedel 1.269.817,01 TL olup, 3 katı 3.809.451,03 TL olup, bu miktarın davacının eserinin izinsiz işlenme karşılığı tüm davalılardan tahsili gerektiği, yine davacıya ait projenin niteliği, eserin izinsiz olarak işlenmesi, tarafların dosyaya yansıyan ekonomik ve sosyal durumları hakkaniyet gereği 25.000,00 TL manevi tazminatın tüm davalılardan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine karar verilmiştir.

Birleşen dava ve karşı dava yönünden, davalı ...'in tüm yükümlülüklerini yerine getirdiği, taraflar arasındaki yazılı bir sözleşme olmaması, ifa edilen proje dikkate alındığında eser sahibinin mimari projedeki değişikliği kabul zorunluluğu bulunmadığı ancak tadilat projesi yönünden değişiklik yapılacaksa da bunun eser sahibinden izin alınmak ve kendisine ihtar göndermekle talep edilebileceği, somut olayda bu hususların yerine getirilmediği gerekçesi ile birleşen dava ve karşı dava yönünden yerinde olmayan taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-karşı davacı Aydınlı İnşaat A.Ş., Vizyon Life İnşaat Ltd. Şti. ve ... vekili, davalı TOKİ vekili, davalı- birleşen davada davacı ...Ş. vekili, davacı- karşı davalı ve birleşen davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı-karşı davacı Aydınlı İnşaat A.Ş., Vizyon Life İnşaat Ltd. Şti. ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; revize projesinin hazırlanıp imzalanarak tesliminin ihtar edildiğini ancak davacı ...'in tadil işlemlerini yapmadığını, davacının kötü niyetli olduğunu, tazminatların hatalı hesaplandığını, kararın usul ve yasaya uygun olmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını, asıl davanın reddine karşı davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı TOKİ vekili istinaf dilekçesinde özetle; mimari projeler ile mimari eserlerin değiştirilmesinin bir işleme olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığını, davacının ihtara rağmen proje üzerinde istenen değişiklikleri yapmadığını, davacının kötü niyetli olduğunu, tazminatların hatalı hesaplandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3. Davalı- birleşen davada davacı ...Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının hazırladığı mimari projenin eser vasfını haiz olup olmadığı hususunun yeterince irdelenmediğini, mimari projenin tadil edilmesinin eser sahibi tarafından engellenip engellenemeyeceğinin menfaâtler dengesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini, manevi tazminat koşullarının oluşmadığını, maddi tazminatların hatalı hesaplandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını asıl davanın reddine birleşen davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

4. Davacı- karşı davalı ve birleşen davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle, müvekkilinin manevi zararlarını giderecek hakkaniyete uygun bir miktarda manevi tazminata hükmedilmesi gereğine işaret edilerek İlk Derece Mahkemesi kararının aleyhe hususlar yönünden kaldırılmasına ve manevi tazminat talebinin tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı TOKİ vekili ve katılma yolu ile asıl davada davacı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı TOKİ vekili temyiz dilekçesinde özetle; mimari projeler ile mimari eserlerin değiştirilmesinin bir işleme olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığını, davacının ihtara rağmen proje üzerinde istenen değişiklikleri yapmadığını, davacının kötü niyetli olduğunu, tazminatların hatalı hesaplandığını ileri sürerek kararın bozulması istemiştir.

2.Davacı ... vekili katılma yolu ile temyiz dilekçesinde , istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın aleyhe hususlar yönünden bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının projesinin eser niteliğinde olup olmadığı, davalı tarafından izinsiz şekilde değiştirilerek kullanılmasında davacının kusuru bulunup bulunmadığı, izinsiz kullanılmışsa davacının talep edebileceği maddi manevi tazminat miktarının ne olduğu, karşı davacılar ve birleşen davalının zarara uğrayıp uğramadığı noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

5846 sayılı Kanun 2, 4, 15, 16, 21, 22, 68, 70 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup asıl davada davalı TOKİ vekili ve davacı ... vekilince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.