İstirdat

Mahkemece, davacının 26.09.2006 keşide tarihli, 30.000,00 YTL bedelli «çek» nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir TTK’nun 704. maddesi hükmünde "Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa-ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef" olduğu öngörülmüştür.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının işyerinde meydana gelen «hırsızlık» olayı ile ilgili olarak savcılık soruşturmasının devam ettiği, açılan «çek iptali» davasında çeki elinde bulunduran aleyhine «istirdat davası» açılması için süre verildiği ve işbu davanın açıldığı, davacının cezai ve hukuki açıdan yasal işlemleri başlattığı, dava konusu çek emre yazılı olduğundan «ciro» ve «teslim» gerektiği, çekteki birinci «ciranta» imzasının ve şirket kaşesinin sahte olduğunun anlaşıldığı, TTK’nun 713. maddesinde öngörülen muhatabın ciro imzalarının geçerliliğini araştırma yükümlülüğünün bulunmaması kuralının yalnızca muhatap bankaya yönelik bir hüküm olup, anılan hükmün ciranta ve «hamil» ile ilgili olmadığı, ilk ciro imzasının «sahteliğinin» incelenmesi gerektiği, davacının ciroda sahtelik iddiasına dayandığı, davacı çek «lehdarının» birinci ciranta olarak cirosunun sahte olduğu ve «ciro silsilesinin» sıhhatinin ortadan kalktığının ispatlandığı gerekçesiyle davacının 26.09.2006 keşide tarihli, 30.000,00 YTL bedelli çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespi …

Davacı vekili, dava konusu çekin «yetkili hamilinin» müvekkili olduğunu, söz konusu çekin müvekkilinin işyerinden çalındıktan sonra çekin arka yüzüne yazılan ve müvekkili şirketin cirosu olarak görünen kısımdaki kaşenin ve şirket adresinin sahte olduğunu, imzanın da şirket «temsilcilerine» ait olmayıp sahte olduğunu, davalının «kötüniyetli» olduğunu iddia ederek, çekin TTK’nun 675. maddesi uyarınca «istirdadını» talep etmiştir.

Ancak, TTK'nun 704. maddesinde "Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa - ister hamiline yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef" olduğu öngörülmüştür.

Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekip, çeki elinde bulunduran davalı hamil, çeki edinme nedenini kanıtlamakla yükümlü değildir.

Dava, TTK’nun 704. maddesi uyarınca açılan «çekin istirdadı» istemine ilişkindir.

Davacı vekili, dava konusu çeklerin «zayi» edildiğini, davalının haksız ve «kötüniyetli hamil» olduğunu iddia etmiş, davalı ise «meşru hamil» olduğunu savunmuştur.

Aksi halin kabulü «kıymetli evrakın» "«mücerretlik»" ilkesini ortadan kaldırır.

Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Mahkemece «ispat yükü» davacıda olduğu halde davalının iktisap «sebebini» ispat edemediğinden bahisle davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş ve kararın bozulması gerekmiştir.

Mahkemece, davacının 26.09.2006 keşide tarihli, 30.000,00 YTL bedelli «çek» nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir TTK’nun 704. maddesi hükmünde "Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa-ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef" olduğu öngörülmüştür.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının işyerinde meydana gelen «hırsızlık» olayı ile ilgili olarak savcılık soruşturmasının devam ettiği, açılan «çek iptali» davasında çeki elinde bulunduran aleyhine «istirdat davası» açılması için süre verildiği ve işbu davanın açıldığı, davacının cezai ve hukuki açıdan yasal işlemleri başlattığı, dava konusu çek emre yazılı olduğundan «ciro» ve «teslim» gerektiği, çekteki birinci «ciranta» imzasının ve şirket kaşesinin sahte olduğunun anlaşıldığı, TTK’nun 713. maddesinde öngörülen muhatabın ciro imzalarının geçerliliğini araştırma yükümlülüğünün bulunmaması kuralının yalnızca muhatap bankaya yönelik bir hüküm olup, anılan hükmün ciranta ve «hamil» ile ilgili olmadığı, ilk ciro imzasının «sahteliğinin» incelenmesi gerektiği, davacının ciroda sahtelik iddiasına dayandığı, davacı çek «lehdarının» birinci ciranta olarak cirosunun sahte olduğu ve «ciro silsilesinin» sıhhatinin ortadan kalktığının ispatlandığı gerekçesiyle davacının 26.09.2006 keşide tarihli, 30.000,00 YTL bedelli çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespi …

Davacı vekili, dava konusu çekin «yetkili hamilinin» müvekkili olduğunu, söz konusu çekin müvekkilinin işyerinden çalındıktan sonra çekin arka yüzüne yazılan ve müvekkili şirketin cirosu olarak görünen kısımdaki kaşenin ve şirket adresinin sahte olduğunu, imzanın da şirket «temsilcilerine» ait olmayıp sahte olduğunu, davalının «kötüniyetli» olduğunu iddia ederek, çekin TTK’nun 675. maddesi uyarınca «istirdadını» talep etmiştir.

Mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş ise de, TTK'nun 704. maddesinde, “Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamiline yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702 nci maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusura» bulunduğu takdirde, o çeki geri vermekle mükelleftir." düzenlemesi mevcuttur.

Açıklanan kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekip, çeki elinde bulunduran davalı yeni hamil, çeki edinme nedenini kanıtlamakla yükümlü değildir.

Dava, TTK’nun 704. maddesine dayalı, «çek» bedelinin «istirdadı» istemine ilişkindir.

… konusu çekin davalıya verildiğinin yazılı olduğu, trafik kayıtlardan sözleşmede bahsi geçen aracın dava dışı başka bir şirkete ait olduğunun anlaşıldığı, davalının «ticari defter» ve kayıtlarını «ibraz» edemediği, «protokole» konu aracın dört aylık kullanım bedelinin 4.550 TL olmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, davalının «iyiniyetli» olduğunun kanıtlanamadığı gerekçesiyle «istirdat» davasına dönüşen davanın kabulüne, 6.250 TL'nin 05.02.2009 tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile birlikte davalıdan tahsiline, «kötüniyet tazminatına» yer olmadığına karar verilmiştir.

Aksi halin kabulü «kıymetli evrakın» “«mücerretlik»” ilkesini ortadan kaldırır.

Bu itibarla, somut olayda mahkemece, «ispat yükünün» tersine çevrilerek davalıya davaya konu çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü getirilmiş olması ve davalının da bu hususu kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, hükmün bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiştir.

Mahkemece, davacının 26.09.2006 keşide tarihli, 30.000,00 YTL bedelli «çek» nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir TTK’nun 704. maddesi hükmünde "Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa-ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef" olduğu öngörülmüştür.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının işyerinde meydana gelen «hırsızlık» olayı ile ilgili olarak savcılık soruşturmasının devam ettiği, açılan «çek iptali» davasında çeki elinde bulunduran aleyhine «istirdat davası» açılması için süre verildiği ve işbu davanın açıldığı, davacının cezai ve hukuki açıdan yasal işlemleri başlattığı, dava konusu çek emre yazılı olduğundan «ciro» ve «teslim» gerektiği, çekteki birinci «ciranta» imzasının ve şirket kaşesinin sahte olduğunun anlaşıldığı, TTK’nun 713. maddesinde öngörülen muhatabın ciro imzalarının geçerliliğini araştırma yükümlülüğünün bulunmaması kuralının yalnızca muhatap bankaya yönelik bir hüküm olup, anılan hükmün ciranta ve «hamil» ile ilgili olmadığı, ilk ciro imzasının «sahteliğinin» incelenmesi gerektiği, davacının ciroda sahtelik iddiasına dayandığı, davacı çek «lehdarının» birinci ciranta olarak cirosunun sahte olduğu ve «ciro silsilesinin» sıhhatinin ortadan kalktığının ispatlandığı gerekçesiyle davacının 26.09.2006 keşide tarihli, 30.000,00 YTL bedelli çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespi …

Davacı vekili, dava konusu çekin «yetkili hamilinin» müvekkili olduğunu, söz konusu çekin müvekkilinin işyerinden çalındıktan sonra çekin arka yüzüne yazılan ve müvekkili şirketin cirosu olarak görünen kısımdaki kaşenin ve şirket adresinin sahte olduğunu, imzanın da şirket «temsilcilerine» ait olmayıp sahte olduğunu, davalının «kötüniyetli» olduğunu iddia ederek, çekin TTK’nun 675. maddesi uyarınca «istirdadını» talep etmiştir.

Bu itibarla «çek» bedelinin «istirdadı» talebi yönünden davanın konusuz kaldığı kabul edilemeyeceğinden TTK'nın 704. maddesinin “Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa - ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702 nci maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusura» bulunduğu takdirde, o çeki geri vermekle mükellef olduğu " na ilişkin hükmü göz önünde bulundurularak, davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması ve çek bedelinin istirdadı talebinin buna gör …

Mahkemece, her ne kadar «çek» bedelinin ödenmiş olması nedeniyle, ikinci talep olan çek bedelinin «istirdadı» yönünden davanın konusuz kaldığı kabul edilmiş ise de, bu konudaki dava, ancak davacıya yapılan ödemeyle konusuz kalacaktır.

Açıklanan nedenlerle mahkemece, davanın esasına girilerek tarafların delileri toplanıp, sonucuna göre karar vermek gerekirken, yazılı şekilde «eksik inceleme» ile karar verilmesi doğru olmamış, bu talep hakkındaki kararın bozulması gerektirmiştir.

Mahkemece, davacının 26.09.2006 keşide tarihli, 30.000,00 YTL bedelli «çek» nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir TTK’nun 704. maddesi hükmünde "Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa-ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef" olduğu öngörülmüştür.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının işyerinde meydana gelen «hırsızlık» olayı ile ilgili olarak savcılık soruşturmasının devam ettiği, açılan «çek iptali» davasında çeki elinde bulunduran aleyhine «istirdat davası» açılması için süre verildiği ve işbu davanın açıldığı, davacının cezai ve hukuki açıdan yasal işlemleri başlattığı, dava konusu çek emre yazılı olduğundan «ciro» ve «teslim» gerektiği, çekteki birinci «ciranta» imzasının ve şirket kaşesinin sahte olduğunun anlaşıldığı, TTK’nun 713. maddesinde öngörülen muhatabın ciro imzalarının geçerliliğini araştırma yükümlülüğünün bulunmaması kuralının yalnızca muhatap bankaya yönelik bir hüküm olup, anılan hükmün ciranta ve «hamil» ile ilgili olmadığı, ilk ciro imzasının «sahteliğinin» incelenmesi gerektiği, davacının ciroda sahtelik iddiasına dayandığı, davacı çek «lehdarının» birinci ciranta olarak cirosunun sahte olduğu ve «ciro silsilesinin» sıhhatinin ortadan kalktığının ispatlandığı gerekçesiyle davacının 26.09.2006 keşide tarihli, 30.000,00 YTL bedelli çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespi …

Ancak, belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekip, çeki elinde bulunduran davalı yeni hamil, çeki edinme nedenini kanıtlamakla yükümlü değildir.

TTK'nun 704. maddesinde "Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa - ister hamiline yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef" olduğu öngörülmüştür.

Mahkemece her ne kadar çekte yer alan ilk cirodaki imzanın davacıya ait olmadığının davalı tarafça kabul edildiği ve bu hususun çekin davacı elinden «rızası» dışında çıktığının delili olup, çekteki «ciro silsilesindeki» bozukluk sebebiyle çekin davalı elinde bulunuşunun haklı «sebebe» dayanmadığı belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de, sahte olduğu kabul edilen cirodan sonra, çekin birden çok ciro görmek suretiyle davalının eline geçtiği, çekin «kötüniyetli» olarak iktisap edildiği veya davalının çeki «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu hususunun davacı tarafça ispatlanamadığı anlaşılmakla, davanın kabulü yerinde görülmemiş kararın davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2007/1785 Es. sayılı dosyasında davalı tarafça kabul edilerek «kesin» olarak belirlendiği, bu hususun dava konusu çekin davacı elinden «rızası» dışında çıktığının delili olduğu, dava konusu çekin ilk «cirantası» olan davacı şirketin bu cirosundaki imzanın «sahte imza» olması dolayısıyla «ciro silsilesindeki» bozukluk sebebiyle çekin davalı elinde bulunuşunun haklı «sebebe» dayanmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2007/1785 Es. sayılı dosyasında davalı tarafça kabul edilerek «kesin» olarak belirlendiği, bu hususun dava konusu çekin davacı elinden «rızası» dışında çıktığının delili olduğu, dava konusu çekin ilk «cirantası» olan davacı şirketin bu cirosundaki imzanın «sahte imza» olması dolayısıyla «ciro silsilesindeki» bozukluk sebebiyle çekin davalı elinde bulunuşunun haklı «sebebe» dayanmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Mahkemece her ne kadar çekte yer alan ilk cirodaki imzanın davacıya ait olmadığının davalı tarafça kabul edildiği ve bu hususun çekin davacı elinden «rızası» dışında çıktığının delili olup, çekteki «ciro silsilesindeki» bozukluk sebebiyle çekin davalı elinde bulunuşunun haklı «sebebe» dayanmadığı belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de, sahte olduğu kabul edilen cirodan sonra, çekin birden çok ciro görmek suretiyle davalının eline geçtiği, çekin «kötüniyetli» olarak iktisap edildiği veya davalının çeki «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu hususunun davacı tarafça ispatlanamadığı anlaşılmakla, davanın kabulü yerinde görülmemiş kararın davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

Mahkemece, davacının 26.09.2006 keşide tarihli, 30.000,00 YTL bedelli «çek» nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir TTK’nun 704. maddesi hükmünde "Çek herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa-ister hamiline yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702. maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya «iktisapta ağır kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükellef" olduğu öngörülmüştür.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının işyerinde meydana gelen «hırsızlık» olayı ile ilgili olarak savcılık soruşturmasının devam ettiği, açılan «çek iptali» davasında çeki elinde bulunduran aleyhine «istirdat davası» açılması için süre verildiği ve işbu davanın açıldığı, davacının cezai ve hukuki açıdan yasal işlemleri başlattığı, dava konusu çek emre yazılı olduğundan «ciro» ve «teslim» gerektiği, çekteki birinci «ciranta» imzasının ve şirket kaşesinin sahte olduğunun anlaşıldığı, TTK’nun 713. maddesinde öngörülen muhatabın ciro imzalarının geçerliliğini araştırma yükümlülüğünün bulunmaması kuralının yalnızca muhatap bankaya yönelik bir hüküm olup, anılan hükmün ciranta ve «hamil» ile ilgili olmadığı, ilk ciro imzasının «sahteliğinin» incelenmesi gerektiği, davacının ciroda sahtelik iddiasına dayandığı, davacı çek «lehdarının» birinci ciranta olarak cirosunun sahte olduğu ve «ciro silsilesinin» sıhhatinin ortadan kalktığının ispatlandığı gerekçesiyle davacının 26.09.2006 keşide tarihli, 30.000,00 YTL bedelli çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespi …

Ancak, belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekip, çeki elinde bulunduran davalı yeni hamil, çeki edinme nedenini kanıtlamakla yükümlü değildir.

TTK'nın 704. maddesi gereğince «çek», her hangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı bir çek bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702'nci maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, çeklerdeki «ciro silsilesinin» bozuk olması nedeni ile davalının kötü niyetli davrandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bu maddeye göre, davacı evvela çekin «hamili» bulunduğunu, bu çekin elinden «rızası» dışı çıktığını bilahare ise, davalının çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya ağır kusurlu bulunduğunu ispatlaması gerekmektedir.

Davacı, davalı tarafından takibe konulan 5 adet çekin «zayi nedeniyle iptali» için dava açmış olup, davada davalı tarafından çeklerin «ibraz» edilmesi üzerine «istirdat davası» açmak üzere kendisine «mehil» verilmiştir.

Dava, 6762 sayılı TTK'nın 704. maddeye dayalı «çek istirdadı» istemine ilişkindir.

Bu maddeye göre, davacı evvela çekin «hamili» bulunduğunu, bu çekin elinden «rızası» dışı çıktığını bilahare ise, davalının çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya ağır kusurlu bulunduğunu ispatlaması gerekmektedir.