Madde 74 — 3. Aktifleştirme yasağı
(1) Türkiye Muhasebe Standartlarında aksi öngörülmemişse, işletmenin kuruluşu ve özkaynak sağlanması amacıyla yapılan harcamalar için bilançoya aktif kalem konulamaz.
(2) Bedelsiz olarak elde edilmiş, maddi olmayan duran varlıklar için bilançonun aktifine kalem konulamaz; meğerki, Türkiye Muhasebe Standartlarında aksi öngörülmüş olsun.
(3) Sigorta sözleşmelerinin yapılması için gerekli olan giderler aktifleştirilemez; meğerki, Türkiye Muhasebe Standartlarında aksi öngörülmüş olsun.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
Hüküm, tamlık ilkesinin bir uygulamasıdır.
Birinci fıkra: Bilirkişi, kuruluş denetçisi, noter, avukat ücretleri, tescil giderleri ve çeşitli resimler gibi kuruluş giderleri sonucunda işletmeye herhangi bir varlık girmez. Aynı şekilde öz sermayenin sağlanabilmesi için yapılan ihraç, izahname, pay senedi basımı giderleri ile aracı kurum komisyonları da işletmeye bir varlık kazandırmaz. Bu sebeple Alm TK.’nın 248 inci paragrafından alınan ve uluslararası muhasebe standartlarıyla uyum içinde bulunan bu hüküm, anılan giderlerin yani varsayımsal aktiflerin (intangible assets) aktifleştirilmesini yasaklamakta, böylece 6762 sayılı Kanunun 458 inci maddesinden ayrılmaktadır. Kural tamlık ilkesinin gereği olduğu için söz konusu giderlerin ihraç primi (agio) ile mahsubu da mümkün değildir. Yasak, finansman giderlerini kapsamaz.
İkinci fıkra: Bir işletmenin kendi yarattığı, kendisine ait ticaret unvanı, marka, patent, faydalı model, tasarım gibi fikrî mülkiyet hakları ve peştemaliye (good will) benzeri işletme değerleri de aktifleştirilemez. Bu değerler bedel ödenerek başkalarından devralınmışsa, yasak söz konusu değildir.
Hüküm duran varlıklara ilişkin olduğundan dönen varlıklar arasında yer alan elektronik veri tabanları da yasağın kapsamında değildir.
Üçüncü fıkra: Son fıkrada öngörülen aktifleştirme yasağı, AT Yönergesinin gereğidir.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.None yeni hukum — Ticari defterler yeniden yazıldı
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
TTK m. 74/1'e göre işletmenin kuruluşu ve özkaynak sağlanması amacıyla yapılan harcamaların bilançoya aktif kalem olarak konulması hangi koşulda mümkündür?
- Bu harcamalar hiçbir koşulda aktifleştirilemez; yasak mutlaktır.
- Harcamaların üç yıl içinde itfa edilmesi kaydıyla aktifleştirilebilir.
- Türkiye Muhasebe Standartlarında aksi öngörülmüşse aktifleştirilebilir.
- Mahkemeden özel izin alınması hâlinde aktifleştirilebilir.
- Yalnızca anonim şirketlerin kuruluş giderleri için aktifleştirme mümkündür.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C
TTK m. 74/1, kuruluş ve özkaynak sağlama harcamaları için aktifleştirme yasağını 'Türkiye Muhasebe Standartlarında aksi öngörülmemişse' kaydına bağlamıştır; dolayısıyla TMS'nin aksine hüküm içermesi halinde aktifleştirme mümkün olabilir. A şıkkı yasağı mutlak gösterip TMS istisnasını yok saymaktadır. B şıkkındaki üç yıl itfa süresi TTK m. 74/1'de yer almayan, eski uygulamadan kalma bir yanılgıdır. D şıkkındaki mahkeme izni koşulu m. 74/1'de düzenlenmemiştir. E şıkkı yalnızca anonim şirketlere özgü bir istisna varmış gibi göstermekte olup böyle bir ayrım maddede yer almamaktadır.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-74 — erişim: 20.07.2026