Madde 40 — 2. Tescil
(1) Her tacir, ticari işletmenin açıldığı günden itibaren onbeş gün içinde, ticari işletmesini ve seçtiği ticaret unvanını, işletme merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve ilan ettirir.
(2) (Değişik:28/1/2021-7263/22 md.) Gerçek kişi tacir ile tüzel kişi tacir adına imzaya yetkili olanların imzaları, kamu kurum ve kuruluşlarınca veri tabanlarında tutulan imza verilerinden elektronik ortamda temin edilerek merkezi ortak veri tabanındaki sicil dosyasına kaydedilir. Kamu kurum ve kuruluşlarının veri tabanlarında imza kaydının bulunmaması halinde, imzaya yetkili kişilerin imza beyanlarının ticaret sicili müdürlüğüne verilmesinin usul ve esasları ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak tebliğ ile belirlenir.
(3) Merkezi Türkiye’de bulunan ticari işletmelerin şubeleri de bulundukları yerin ticaret siciline tescil ve ilan olunur. Ticaret unvanına ve imza örneklerine ilişkin birinci ve ikinci fıkra hükümleri bu işletmelere de uygulanır. Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça merkezin bağlı olduğu sicile geçirilen kayıtlar şubenin bağlı bulunduğu sicile de tescil olunur. Ancak, bu hususta şubenin bulunduğu yer sicil müdürlüğünün ayrı bir inceleme zorunluluğu yoktur.
(4) Merkezleri Türkiye dışında bulunan ticari işletmelerin Türkiye’deki şubeleri, kendi ülkelerinin kanunlarının ticaret unvanına ilişkin hükümleri saklı kalmak şartıyla, yerli ticari işletmeler gibi tescil olunur. Bu şubeler için yerleşim yeri Türkiye’de bulunan tam yetkili bir ticari mümessil atanır. Ticari işletmenin birden çok şubesi varsa, ilk şubenin tescilinden sonra açılacak şubeler yerli ticari işletmelerin şubeleri gibi tescil olunur.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
Madde, esas itibarıyla 6762 sayılı Kanunun 42 nci maddesinin tekrarıdır. Sadece "sicil memuru" ibaresi "sicil müdürü" ibaresiyle değiştirilmiştir.
Hükmün dördüncü fıkrası şubenin yönetimi ve temsili için tam yetkili bir ticarî mümessil tescilinin BK'nın da kabul ettiği bir kural olması sebebiyle korunmuş; ancak, yürürlükte olup olmadığı öğretide tartışmalı olan 6762 sayılı Kanunun 42 nci maddesinin beşinci fıkrası hükmü Tasarıya alınmamıştır.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı — tam metin
m.42 2. Tescil: kismen
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
Bu maddeye ilişkin kararlarda ele alınan başlıca hususlar
Yabancı şirket şubesi ile taşıma ilişkisinin belgelerle ispatı
Ticari defterlerin ibraz edilmemesinin delil değerine etkisi
CMR belgelerinde şube unvanının açıkça yazılmamasının önemi
Yabancı alacaklının vergi dairesi adresi TBK 89 anlamında işyeri sayılmaz
İtirazın iptali davasında icra dairesinin yetkisi dava şartıdır
Yabancılık unsurlu taşıma sözleşmesinde yetki MÖHUK ve HMK'ya göre belirlenir
Ticaret siciline tescil
Ticari dürüstlük
Yayın arşivindeki kararlardan derlenen uyuşmazlık başlıkları — aşağıda ilgili kararlar listelenir.
İlişkili kararlar
Bu maddeyi anan içtihatlar (arşiv)
Yayın arşivinden derlendi (kararın atıf yaptığı mevzuattan otomatik); anonimleştirilmiş, editör onayından ayrıdır.
-
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi, 2023/2047 E. 2023/1964 K.
Yabancı şirket şubesi ile taşıma ilişkisinin belgelerle ispatı
-
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi, 2022/2206 E. 2023/646 K.
Yabancı alacaklının vergi dairesi adresi TBK 89 anlamında işyeri sayılmaz
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/1118 E. 2023/4401 K.
Ticaret siciline tescil
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/197 E. 2023/3808 K.
Işletme devri
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/1445 E. 2023/4642 K.
Ticari dürüstlük
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/3115 E. 2023/6917 K.
Tescil
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
TTK m. 11 f. 1 uyarınca aşağıdakilerden hangisi ticari işletmenin zorunlu unsurları arasında yer almaz?
- Faaliyetin devamlı yürütülmesi
- Faaliyetin bağımsız yürütülmesi
- Esnaf işletmesi için öngörülen sınırın aşılması
- Faaliyetin gelir sağlamayı hedeflemesi
- İşletmenin ticaret siciline tescil edilmiş olması
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: E
TTK m. 11 f. 1, ticari işletmenin unsurlarını; esnaf sınırını aşan gelir hedefi, devamlılık ve bağımsızlık olarak düzenler. Tescil, tacire yüklenen bir yükümlülüktür (TTK m. 40); ticari işletmenin kurucu unsuru değildir.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-40 — erişim: 18.08.2026