Madde 1429 — cc) Rizikonun gerçekleşmesinde kusur
(1) Sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta ettirenin, sigortalının, lehtarın ve bunların hukuken fiillerinden sorumlu bulundukları kişilerin ihmallerinden kaynaklanan zararları tazmin ile yükümlüdür. Sigorta ettiren, sigortalı ve tazminat ödenmesini sağlamak amacıyla bunların hukuken fiillerinden sorumlu oldukları kişiler, rizikonun gerçekleşmesine kasten sebep oldukları takdirde, sigortacı tazminat borcundan kurtulur ve aldığı primleri geri vermez.
(2) 1495, 1503 ve 1504 üncü maddenin ikinci fıkrası hükmü saklıdır.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
Maddede, rizikonun gerçekleşmesine kasıt ve kusurla sebebiyet verilmesi hali, temelde 6762 sayılı Kanunun 1278 inci maddesi korunarak düzenlenmiştir. Maddenin gayesi, sigortadan para almak kastıyla rizikonun gerçekleştirilmesine engel olmaktır. Ancak, mevcut düzenlemede yer alan sigortadan yaralanan ifadesi, sigorta terminolojisine uygun olarak “sigortalı ve lehdar” olarak değiştirilmiş, kasıtla gerçekleşen riziko bakımından ise sigorta ettiren veya sigortalının eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerindeki kast hali tazminat ödenmesi amacına bağlanmıştır. Zira, özellikle sorumluluk sigortalarında, eylemlerinden sorumlu olunanlar kişisel nedenlerinden dolayı karşı tarafa zarar vermişlerse, bunlardan habersiz sigorta ettireni veya sigortalıyı sigorta korumasından çıkarmak maddenin amacına uygun düşmez.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.1292 kismen — Sigorta genel ↔ Umumi + Mal umumi hükümler
Sigorta ettiren kimse sigortanın taallük ettiği rizikonun gerçekleştiğini haber aldığı tarihten itibaren beş gün içinde sigortacıya haber vermeye mecburdur. Bu müddet, üçüncü şahsın sigortalıya karşı dava açması halinde sigortacıya sigortalının müdafaasına yardım etmeye mecbur tutan mesuliyet sigortalarında sigortalının tebligat üzerine davayı öğrendiği, sigortalının üçüncü kişiye vereceği tazminatın sigortacı tarafından ödenmesine ait mesuliyet sigortalarında ise hakkındaki mahkeme kararının kesinleştiğini sigortalının öğrendiği veya dava olmaksızın yahut dava neticesi beklenmeksizin üçüncü şahsa sigortalının para ödemiş olması halinde parayı ödemiş olduğu tarihten başlar. Birden çok sigortalarda, sigorta ettiren kimse birinci fıkrada muayyen müddet içinde sigortacılardan her birine gerek hasar keyfiyetini ve gerekse aynı menfaat hakkında yaptığı sigorta mukavelelerini bildirmeye mecburdur. Sigorta ettiren kimse kasten yukarıki fıkralar gereğince ihbarda bulunmamış ise sigorta haklarını zayi eder. Sigorta ettiren kimsenin kusuru halinde, kusurun ağırlığına göre sigortacının ödemekle mükellef olduğu bedel indirilebilir.
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
TTK m.1419'daki işlemeyen günlere ait prim iadesi kuralı ile Kanundaki diğer prim düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- m.1419 mutlak ve emredici bir kural olup, Kanundaki hiçbir özel hüküm işlemeyen güne ait primin iadesini engelleyemez.
- m.1419, 'Kanunda aksi öngörülmemişse' kaydıyla yedek niteliktedir; örneğin rizikonun gerçekleşmesine kasten sebep olunan hâlde (m.1429) sigortacının primi geri vermeyeceğine ilişkin özel hüküm önceliklidir.
- m.1419 yalnızca can sigortalarında uygulanır; zarar sigortalarında sona erme hâlinde prim iadesi söz konusu olmaz.
- m.1419 gereği, sigortacının kötüniyetli aşkın sigortada dahi işlemeyen güne ait primin tamamını iade etmesi zorunludur.
- m.1419, yalnızca sözleşmenin sigorta ettiren tarafından feshi hâlinde uygulanır; diğer sona erme hâllerinde prim iadesi yapılmaz.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B
TTK m.1419, prim iadesini 'Kanunda aksi öngörülmemişse' kaydıyla düzenlediğinden yedek niteliktedir; Kanunun özel hükümleri bu kurala üstün gelir. Örneğin m.1429/1, sigorta ettiren/sigortalı veya bunların hukuken fiillerinden sorumlu oldukları kişilerin rizikonun gerçekleşmesine kasten sebep olmaları hâlinde sigortacının tazminat borcundan kurtulacağını ve aldığı primleri geri vermeyeceğini öngörür; bu özel hüküm m.1419'a göre önceliklidir. A şıkkı m.1419'u mutlak/emredici sayarak 'Kanunda aksi öngörülmemişse' kaydını yok saymaktadır. C şıkkı kuralı yalnızca can sigortalarıyla sınırlamaktadır. D şıkkı, m.1463/2'deki kötüniyetli aşkın sigortada sigortacının dönem sonuna kadar prime hak kazanması gibi özel hükümleri göz ardı etmektedir. E şıkkı uygulamayı yalnızca sigorta ettiren feshine bağlayarak kapsamı daraltmaktadır; oysa m.1419 sözleşmenin sona ermesi hâllerinde genel olarak uygulanır.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1429 — erişim: 20.07.2026