Dava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)
133 karar
🌱 Mesele-tohumu: bu başlık mesele granülaritesine yakındır; Etap 2 mesele madenciliği buradan başlayabilir.
-
Avukatın tacir sıfatı bulunmadığından TTK 82/7 zayi belgesi talebinin reddi
2018/1213 E. 2018/1545 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddi
TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi talep etme hakkı yalnızca tacir sıfatını haiz kişilere tanınmıştır; tacir sıfatı bulunmayan serbest meslek erbabı (avukat gibi) bu maddeye dayanarak zayi belgesi isteminde bulunamaz.
zayi belgesitacir sıfatımücbir sebepdefter ve belgelerin saklanması
-
Tacir-esnaf ayrımında ticaret sicil kaydı yokluğu esnaf olduğunu göstermez
2018/983 E. 2018/1446 K. ·
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Ticari nitelikte olmayan bir sözleşmeden (satım sözleşmesi) kaynaklanan uyuşmazlıklarda Ticaret Mahkemesinin görevli olabilmesi için tarafların her ikisinin de tacir sıfatını haiz olması gerekir. Bir kişinin ticaret siciline kaydının bulunmaması veya işletme hesabına göre defter tutması, tek başına o kişinin esnaf sayılıp tacir olmadığı sonucunu doğurmaz; tacirlik sıfatı tescile bağlı değildir ve esnaf-tacir ayrımı, ilgili Bakanlar Kurulu kararında belirlenen yıllık hasılat/alış/satış tutarlarına göre yapılacak araştırmayla tespit edilmelidir. Bu…
-
Görevsizlik kararının tacir sıfatı tespiti nedeniyle kaldırılması
2018/1880 E. 2018/1302 K. ·
Tazminatkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Bir kişinin ticaret siciline kayıtlı olmayıp esnaf ve sanatkarlar sicilinde kayıtlı bulunması, o kişinin tacir sayılmasını tek başına engellemez; VUK 177. maddesinde bilanço esasına göre defter tutma için belirlenen alım-satım hadlerinin (mal alım-satımı yapanlar için yıllık alım/satış tutarları) aşılması ve bilfiil bilanço esasına göre defter tutulması hâlinde, kişi TTK 11(1) anlamında tacir kabul edilir ve işletmesiyle ilgili edindiği mallara ilişkin uyuşmazlıklar ticari dava niteliği taşır; bu durumda görevsizlik kararı verilemez.
tacir sıfatıesnaf ve sanatkar sicilibilanço esasına göre defter tutmaticari işletmegörevsizlikticari dava
-
Acenteye dava açılamayacağından pasif husumet yokluğundan ret
2017/663 E. 2018/908 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Deniz yolu ile taşınan eşyada hasar meydana geldiğinde, alıcı tarafından teslim anında düzenlenen ve hasarı genel olarak belirten bir teslim tutanağı/kuponu bulunması TTK 1185/1 anlamında geçerli bir hasar ihbarı sayılır. Ayrıca, navlun faturasını ve konişmentoyu taşıyıcı adına acente sıfatıyla imzalayan kişi taşıyan sıfatını kazanmaz; bu durumda alacaklının davayı taşıyana veya taşıyanın acentesine izafeten yöneltmesi gerekir, doğrudan acenteye açılan dava TTK 119 uyarınca pasif husumet yokluğu nedeniyle reddedilmelidir. Bu husus dava şartı niteliğinde…
hasar ihbarıhak düşürücü süreacentetaşıyan sıfatıpasif husumetkonişmento
-
Sahte belgeyle yapılan tescilde hukuki yarar ve husumet sorunu
2018/677 E. 2018/882 K. ·
Tespitistinaf başvurusunun esastan reddi
Şirket adına sahte belgelerle yapılan ticaret sicili tescil işlemlerinin iptali, tescili yapan Ticaret Sicil Müdürlüğüne karşı değil, sahte belgeleri düzenleyip şirketi temsil ediyormuş gibi görünen kişiye karşı ve şirket adına açılacak davada talep edilmelidir; gerçek nitelikte olmayan bu tür bir davada şahsın kendi adına dava açmasında hukuki yarar bulunmaz. Sicil müdürü, TTK 32 uyarınca kendisine sunulan belgeleri şekli yönden inceleme yükümlülüğü altındadır; sahteliği tescil anında bilme imkânı bulunmayan belgeye dayalı tescilden sorumlu tutulamaz…
hukuki yarardava şartıhusumetticaret sicili tescilisahtecilikTTK 32
-
Acentelik sözleşmesi muvazaası nedeniyle görevsizlik kararı onandı
2018/1154 E. 2018/858 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Görünürde acentelik sözleşmesi bulunsa da, taraflar arasındaki ilişkinin gerçek niteliğinin asıl işveren-alt işveren ilişkisi/muvazaalı hizmet ilişkisi olduğu ve talep edilen alacakların hizmet akdinden kaynaklandığı hallerde, uyuşmazlığın görüm ve çözümü İş Mahkemelerinin görevine girer; bu durumda ticaret mahkemesinin görevsizlik kararı isabetli kabul edilir.
muvazaaasıl işveren-alt işveren ilişkisigörevdava şartıhizmet akdiacentelik sözleşmesi
-
Pay defteri zayi belgesi isteminde 15 günlük hak düşürücü süre
2018/750 E. 2018/574 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddi
TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi talebinde 15 günlük hak düşürücü sürenin başlangıcı, defterin zayi olduğunun kesin olarak tespit edildiği resmi bir tutanak tarihi değil, ilgilinin ziyaı öğrendiği tarihtir; ilgilinin kendi beyanıyla ziyaı öğrendiğini gösteren bir belge (örneğin emniyet makamına başvuru öncesi verdiği ifade tutanağı) varsa, süre bu tarihten işlemeye başlar ve bu tarihten itibaren 15 gün içinde dava açılmamışsa istem hak düşürücü süre nedeniyle usulden reddedilir.
zayi belgesihak düşürücü sürepay defteriözel dava şartıusulden ret
-
Taraf teşkili sağlanmadan yapılan yargılama - kaldırma
2017/789 E. 2018/550 K. ·
Tazminatkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Bir tüzel kişi davalıya dava dilekçesinin veya diğer usuli işlemlerin tebliği sırasında, ticaret sicilinden gelen adrese tebligat çıkarılmasına karar verilmişse ve bu ara kararın yerine getirilmesinden önce davalının ticaret sicilindeki tescilli adresi değişmişse, TK 35/4 uyarınca resmi kayıtlardaki (güncel) adresin esas alınması gerektiğinden, eski/değişmiş adrese çıkarılan tebligat usulüne uygun sayılmaz. Bu durumda davalının hukuki dinlenilme hakkı (Anayasa m.36, HMK m.27) ihlal edilmiş olacağından, taraf teşkili sağlanmadan yapılan yargılama sonucu…
taraf teşkilihukuki dinlenilme hakkıtebligat usulsüzlüğüTK 35. maddeticaret sicili adresikaldırma ve gönderme
-
İflas eden şirket adına zayi belgesi davasında dava ehliyeti
2018/176 E. 2018/275 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddi
İflasına kesinleşmiş bir kararla hükmedilmiş şirket adına, iflas idaresi dışında şirket yetkilisi tarafından açılan davalarda -zayi belgesi davası dahil, İİK 194'teki istisnalar dışında kalan hukuk davalarında- aktif dava ehliyeti bulunmaz; tüzel kişiliğe bağlı mal varlığına ilişkin hak ve fiil ehliyeti iflas masasına geçtiğinden bu davaların iflas idaresi tarafından açılıp takip edilmesi gerekir. Ayrıca TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi başvurusundaki 15 günlük hak düşürücü süre, ilgili tarafın defter ve kayıtların zayi olduğunu en geç objektif olarak…
zayi belgesiiflas masasıiflas idaresinin temsil yetkisiaktif dava ehliyetidava şartıiflasın davalara etkisi (İİK 194)
-
Acentenin kendi adına dava açması ve husumet/temlik yokluğu
2018/40 E. 2018/212 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Bir acentenin, hizmet aldığı yolcular adına değil kendi adına açtığı davada, bilet ve ödeme belgelerinin yolcular adına düzenlenmiş olması ve acentenin temlik veya vekalet belgesi ibraz edememesi halinde, sözleşme ilişkisinin tarafı olmayan acentenin davalıya karşı husumet yöneltmesi mümkün değildir. Ayrıca havayolu şirketinin, varış ülkesinin resmi makamlarının bildirdiği giriş yasağı nedeniyle yolcuları uçağa almaması, kendi kusurundan kaynaklanmayan bir zorunluluk sonucudur ve bu durumda havayoluna tazminat sorumluluğu yüklenemez.
husumetacentetemliksebepsiz zenginleşmeIATA 701 Sayılı TüzükSivil Havacılık Yönergesi
-
Yazılı olmayan distribütörlük ilişkisinde yabancı mahkeme yetki şartının kapsamı
2017/415 E. 2018/56 K. ·
Tazminatdiğer
Taraflar arasındaki ilişkinin bütününü kapsayan bir yazılı sözleşme bulunmayıp, yalnızca belirli konularda (pazarlama katkısı, ayıplı çerçeve tazminatı, prim gibi) sınırlı kapsamlı yıllık yazılı sözleşmeler yapılmışsa, bu sözleşmelerdeki yabancı mahkemeyi yetkili kılan yetki şartı, MÖHUK 47/1 uyarınca ancak o sözleşmelerin kapsadığı konulara ilişkin uyuşmazlıklarda geçerli olur; distribütörlük ilişkisinin sona ermesinden kaynaklanan ve bu sözleşmelerin kapsamı dışında kalan (portföy/denkleştirme tazminatı, sipariş ifasından kaynaklanan zarar gibi)…
MÖHUK 47milletlerarası yetki anlaşmasıyazılılık şartıdistribütörlük sözleşmesiportföy (denkleştirme) tazminatıTTK 122bayilik (acente-kıyas)
-
Alt acentelik ilişkisinde alacaklının yerleşim yeri yetkilidir
2017/456 E. 2018/37 K. ·
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
İtirazın iptali davasının dayanağı olan takibin yetkili yerde yapılmış olması dava şartıdır. Alt acentelik ilişkisinde acente, müvekkili adına yaptığı sözleşmelerden tahsil ettiği ve müvekkiline ait olan parayı gönderme/teslim etme yükümlülüğü altındadır; bu yükümlülük TBK 89/1-1 ve TTK 112/1 uyarınca götürülecek borç niteliğindedir. Bu durumda alacaklı (müvekkil) konumundaki tarafın yerleşim yeri, para alacağının tahsiline ilişkin icra takibi ve davada yetkilidir; sözleşmenin üçüncü kişilerle kurulduğu yer (ifa yeri) tek başına yetkiyi belirlemez.
yetki itirazıdava şartıalt acentelik sözleşmesiacentenin ödeme yükümlülüğügötürülecek borçitirazın iptali
-
TTK Geçici 7. Madde Kapsamında Resen Terkin Edilen Kooperatifin İhyası
2017/15 E. 2017/21 K. ·
Şirketin ihyasıdüzelterek yeniden esas hakkında hüküm
TTK geçici 7. madde uyarınca resen terkin işlemi öngörülen ihtarname, tebliğ ve ilan prosedürüne uygun şekilde gerçekleştirilmiş olsa dahi, kooperatifin henüz tasfiye edilmemiş olması, taşınmazlarının ruhsata bağlanmamış olması veya tasfiyeye ilişkin diğer işlerin bulunması halinde kooperatifin ihyasını talep etmekte hukuki yarar bulunabilir ve bu durumda ihya kararı verilmesi gerekir; ancak bu sonuca, terkin işleminin usulsüz olduğu gerekçesiyle değil, ihyada hukuki yarar bulunduğu gerekçesiyle ulaşılmalıdır.
kooperatifin resen terkiniihya davasıTTK geçici 7. maddehukuki yararhusumetyasal hasım