Acentelik, bayilik ve tek satıcılık

TTK 102-123 · 101 karar

• Bayilik sözleşmesinde belirli süreli feshin haklı neden koşulu

  2018/897 E. 2020/155 K. · 06.02.2020

  Menfi tespit / İstirdatkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm

  Belirli süreli bir sözleşmenin, sözleşmede öngörülen süreli/önel şartlarına uyulmadan feshedilmesi ancak haklı nedenle mümkündür; sözleşmede karşı tarafa (davalıya) fesih yetkisi tanıyan bir olgunun (örn. ticareti terk) varlığı, bu olguya dayanan tarafın (davacının) kendisi için haklı fesih sebebi oluşturmaz. Ayrıca aval veren, teminat altına alınan borcun şekle ait noksan dışında bir sebepten batıl olması halinde de taahhüdünden sorumludur (TTK 702/2) ve bu nedenle asıl sözleşme ilişkisinin hükümsüzlüğüne dayanarak def'i ileri süremez.

  Bayilik sözleşmesiAcentelik sözleşmesinin sona erme sebepleriHaklı nedenle fesihCezai şartTeminat senediAvalkambiyo bağlantılıbayilik (acente-kıyas)

• Münhasır distribütörlük iddiasının ispatlanamaması nedeniyle denkleştirme tazminatı reddi

  2018/710 E. 2020/39 K. · 16.01.2020

  Tazminatistinaf başvurusunun esastan reddi

  Tek satıcılık (distribütörlük) sözleşmesine dayalı denkleştirme (portföy) tazminatı talep edebilmek için, davacının karşı tarafla münhasır tek satıcılık ilişkisi içinde bulunduğunu ispat etmesi gerekir; yazışmalar ve sözleşme hükümleri münhasırlık lehine yeterli delil oluşturmuyorsa ve üretici, aynı dönemde başka kanallardan da (dava dışı ortak şirket üzerinden) satış yapıyorsa, tazminat şartları oluşmaz. Ayrıca, henüz kurulmamış bir şirketi kurucu ortaklar arasında akdedilen önceki sözleşme bağlamaz; distribütörlük ilişkisinin tarafı olmayan üçüncü bir…

  tek satıcılık sözleşmesidenkleştirme (portföy) tazminatımünhasır distribütörlükhak düşürücü sürehusumethukuk seçimi (MÖHUK)bayilik (acente-kıyas)

• Rekabet yasağı ihlali nedeniyle cezai şartın tahsili istemi

  2018/949 E. 2019/1388 K. · 07.11.2019

  Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi

  Taşıma sözleşmeleri şekle bağlı olmadığından, yazılı şeklin bulunmaması veya sözleşmenin tüm sayfalarının imzalanmamış olması, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ve imzanın inkar edilmediği hallerde sözleşmenin geçerliliğini etkilemez; yazılı şekil sadece ispat aracıdır. Asıl işveren-yüklenici ilişkisi niteliğindeki taşıma ilişkilerinde, sözleşmede öngörülen, belirli bir süre ve güzergahla sınırlı rekabet yasağı ile buna bağlanan cezai şart, sözleşme serbestisi kapsamında haksız rekabeti önlemeye yönelik olduğundan geçerlidir; yüklenicinin sözleşme…

  cezai şartrekabet yasağıhaksız rekabettaşıma sözleşmesiacentelikasıl işveren-alt işveren/yüklenici ilişkisi

• Tek satıcılık sözleşmesinde denkleştirme tazminatının hak düşürücü süresi

  2018/657 E. 2019/1313 K. · 24.10.2019

  Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm

  Tek satıcılık sözleşmesinden kaynaklanan denkleştirme tazminatı talebi, TTK 122/4 uyarınca sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmelidir; bu süre hak düşürücü süredir ve bu süre geçtikten sonra ileri sürülen talep süre yönünden reddedilir. Ayrıca tek satıcılık ilişkisinin ve buna bağlı borca aykırılığın varlığı, iddia eden tarafça ispatlanmalıdır; karşı tarafın yetkili temsilcisi tarafından imzalanmamış tek taraflı bir yetkili satıcı belgesi ile aynı adres/yetkiliye sahip fakat farklı tüzel kişilikteki bir şirketten…

  tek satıcılık sözleşmesidenkleştirme tazminatıhak düşürücü süreacentemanevi tazminatispat yükübayilik (acente-kıyas)

• Ticareti terk eden gerçek kişi acentenin TTK 122 tazminat davasında dava ehliyeti

  2018/1845 E. 2019/906 K. · 27.06.2019

  Tazminatkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)

  Bir gerçek kişi tacirin ticareti terk ederek vergi mükellefiyet kaydının silinmesi, o kişinin acentelik sözleşmesinden kaynaklanan TTK 122 tazminat talebi yönünden dava ve taraf ehliyetini ortadan kaldırmaz; ticareti terk, medeni hakları kullanma ehliyetini (fiil ehliyetini) etkilemediğinden, kişi malvarlığına dahil olan hak ve alacaklarını dava yoluyla talep edebilir.

  acentelik sözleşmesidenkleştirme (portföy) tazminatıdava ehliyetitaraf sıfatıaktif dava ehliyetidava şartı

• Tek satıcılık sözleşmesinde denkleştirme tazminatı koşulları

  2018/418 E. 2018/1657 K. · 20.12.2018

  Tazminatkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm

  TTK 122/5 uyarınca acenteye özgü denkleştirme (portföy) tazminatı, niteliğine uygun düştüğü ölçüde tek satıcılık sözleşmelerine de uygulanır. Sözleşmenin tek satıcının kusuru olmaksızın (süre bitimi vb. nedenlerle) sona ermesi, tek satıcının kazandırdığı müşteri çevresinden sözleşme sonrasında sağlayıcının önemli menfaat elde edecek olması ve somut olayın hakkaniyete uygun düşmesi hallerinde denkleştirme tazminatına hükmedilebilir. Sektörel kısıtlamalar (örn. tütün sektöründe reklam yasağı) tek başına tek satıcının müşteri çevresine katkısını tamamen…

  denkleştirme tazminatı (portföy tazminatı)tek satıcılık sözleşmesiacentelik sözleşmesiTTK 122hak düşürücü süremüşteri çevresibayilik (acente-kıyas)

• Acenteye dava açılamayacağından pasif husumet yokluğundan ret

  2017/663 E. 2018/908 K. · 10.07.2018

  İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm

  Deniz yolu ile taşınan eşyada hasar meydana geldiğinde, alıcı tarafından teslim anında düzenlenen ve hasarı genel olarak belirten bir teslim tutanağı/kuponu bulunması TTK 1185/1 anlamında geçerli bir hasar ihbarı sayılır. Ayrıca, navlun faturasını ve konişmentoyu taşıyıcı adına acente sıfatıyla imzalayan kişi taşıyan sıfatını kazanmaz; bu durumda alacaklının davayı taşıyana veya taşıyanın acentesine izafeten yöneltmesi gerekir, doğrudan acenteye açılan dava TTK 119 uyarınca pasif husumet yokluğu nedeniyle reddedilmelidir. Bu husus dava şartı niteliğinde…

  hasar ihbarıhak düşürücü süreacentetaşıyan sıfatıpasif husumetkonişmento

• Denkleştirme tazminatının koşulları oluşmadığından istinaf reddi

  2017/634 E. 2018/157 K. · 01.03.2018

  Tazminatistinaf başvurusunun esastan reddi

  Acentelik sözleşmesinin haksız nedenle feshedilmiş olması, tek başına TTK 122 ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu 23/16. madde kapsamındaki denkleştirme (portföy) tazminatının koşullarını doğurmaz; tazminatın kabulü için ayrıca sigorta şirketinin acentenin portföyü sayesinde önemli bir menfaat elde etmiş olması ve hakkaniyetin bunu gerektirmesi gerekir. Acentenin faaliyeti süresince sigorta şirketinin sürekli zarar ettiği ve yeni müşteri kazandırıldığına ilişkin bir tespit bulunmadığı hallerde, fesih haksız da olsa denkleştirme tazminatına hükmedilemez.

  denkleştirme tazminatıportföy tazminatıacentelik sözleşmesihaklı fesihhakkaniyetönemli menfaat

• Yazılı olmayan distribütörlük ilişkisinde yabancı mahkeme yetki şartının kapsamı

  2017/415 E. 2018/56 K. · 26.01.2018

  Tazminatdiğer

  Taraflar arasındaki ilişkinin bütününü kapsayan bir yazılı sözleşme bulunmayıp, yalnızca belirli konularda (pazarlama katkısı, ayıplı çerçeve tazminatı, prim gibi) sınırlı kapsamlı yıllık yazılı sözleşmeler yapılmışsa, bu sözleşmelerdeki yabancı mahkemeyi yetkili kılan yetki şartı, MÖHUK 47/1 uyarınca ancak o sözleşmelerin kapsadığı konulara ilişkin uyuşmazlıklarda geçerli olur; distribütörlük ilişkisinin sona ermesinden kaynaklanan ve bu sözleşmelerin kapsamı dışında kalan (portföy/denkleştirme tazminatı, sipariş ifasından kaynaklanan zarar gibi)…

  MÖHUK 47milletlerarası yetki anlaşmasıyazılılık şartıdistribütörlük sözleşmesiportföy (denkleştirme) tazminatıTTK 122bayilik (acente-kıyas)

• Alt acentelik ilişkisinde alacaklının yerleşim yeri yetkilidir

  2017/456 E. 2018/37 K. · 22.01.2018

  İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)

  İtirazın iptali davasının dayanağı olan takibin yetkili yerde yapılmış olması dava şartıdır. Alt acentelik ilişkisinde acente, müvekkili adına yaptığı sözleşmelerden tahsil ettiği ve müvekkiline ait olan parayı gönderme/teslim etme yükümlülüğü altındadır; bu yükümlülük TBK 89/1-1 ve TTK 112/1 uyarınca götürülecek borç niteliğindedir. Bu durumda alacaklı (müvekkil) konumundaki tarafın yerleşim yeri, para alacağının tahsiline ilişkin icra takibi ve davada yetkilidir; sözleşmenin üçüncü kişilerle kurulduğu yer (ifa yeri) tek başına yetkiyi belirlemez.

  yetki itirazıdava şartıalt acentelik sözleşmesiacentenin ödeme yükümlülüğügötürülecek borçitirazın iptali

• Acentelik sözleşmesinin feshinde denkleştirme tazminatı hesabı

  2017/418 E. 2018/31 K. · 18.01.2018

  Tazminatkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm

  Belirsiz süreli acentelik sözleşmesinin, sözleşmede öngörülen ihbar süresine uyularak ve sebep göstermeksizin feshedilmesi, acentenin denkleştirme tazminatı talep etmesine engel değildir; TTK 122/1 kapsamındaki koşulların (müvekkilin önemli menfaat elde etmesi, acentenin ücret kaybı ve hakkaniyet) ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Taraflar arasında belirli tarafın defter ve kayıtlarının delil olarak esas alınacağına ilişkin sözleşme hükmü varsa, incelemenin bu tarafın kayıtları üzerinden yapılması delil sözleşmesine aykırılık oluşturmaz. Denkleştirme…

  denkleştirme tazminatı (portföy tazminatı)acentelik sözleşmesibelirsiz süreli sözleşmenin ihbar yoluyla feshidelil sözleşmesiTTK 1225684 sayılı Sigortacılık Kanunu