Hükümsüzlüğün tespiti

11. Hukuk Dairesi         2022/1982 E.  ,  2023/6176 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki asıl faydalı model ve endüstriyel tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men'i, maddi ve manevi tazminat, birleşen hükümsüzlük davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın asıl davada davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince asıl dava davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı adına tescilli endüstriyel tasarım belgeli bitki yetiştirme yatağı ve faydalı model tescilli bitki yetiştirme yatağı makinesinin davalı firma tarafından taklit edilerek üretildiğini, piyasaya sürülen ürünlerin davalı işyerinde satıldığından müvekkili şirketin satışlarının düştüğünü, Mersin 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/49 D. İş dosyasında davalı firmanın müvekkiline ait haklara açıkça tecavüz ettiğinin tespit edildiğini, davalının satışları nedeniyle müvekkili firmanın maddi ve manevi zararlara uğradığını ileri sürerek müvekkilinin faydalı model ve endüstriyel tasarım haklarına davalının yapmış olduğu tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, önlenmesine ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, davalıya ait makineler ve endüstriyel tasarımlarına el konulmasına, el konulan ürün ve araçlar üzerinde müvekkili şirkete mülkiyet hakkı tanınmasına, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla kazanç kaybı için 5.000,00 TL maddi, 10.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; birleşen davalı şirketin tescillerinin tescil edilebilirlik koşullarını taşımadığını, davacı ve birleşen davalının Gutter makinesi olarak bilinen makine üzerinde değişiklik/yenilik yaptığı gerekçesi ile yeni bir buluş yapmış gibi tescil aldığını, makinelerin Türkiye ve dünyada daha öncesinde kullanıldığını, davaya konu olan Oluk'un tasarım görseli ile aynı olan "Askılı Oluk (Seralar için)" adlı endüstriyel tasarımın 04.12.2008 yılında Troser Seracılık ... San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 2008/06152 kodla endüstriyel tasarım belgesi alındığını, dava konusu endüstriyel tasarımın bu tasarım karşısında herhangi bir yenilik ve ayırt edicilik özelliği taşımadığını belirterek birleşen davanın kabulü ile 29.11.2012 tarih ve TR 2012/13840 Y numara ile tescil edilmiş olan Bitki Yetiştirme Yatağı Makinesine ilişkin verilmiş olan faydalı model belgesinin ve 28.09.2012 tarih ve 2012/06268 numara ile tescil edilmiş olan Bitki Yetiştirme Yatağı (profil) ibareli endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı şirketin tescil aldığı faydalı model belgesine konu bitki yetiştirme yatağının tescil edilebilirlik koşullarına haiz olmadığını, taraflarınca alınan uzman görüşünde dava konusu makinenin yenilik unsuru taşımadığının açıkça belirtildiğini, davalı tarafın hukuka aykırı olarak almış olduğu tescilleri kötü niyetli olarak başkalarının hakkını engellemek amacıyla kullandığını, davacı tarafın dayandığı Mersin 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/49 D. İş dosyasında yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporunun usul ve yasaya aykırı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu TR 2012 13840 Y sayılı faydalı modelin davacı adına tescilli olduğu, 29.11.2012 başvuru tarihinden önce tescil edilmiş olan 2008/09197 sayılı başka bir faydalı model ile benzer olduğu, ayrıca davacının bildirdiği 2009 tarihli youtube görüntülerinde de benzer faydalı modelin bulunduğu, davacı adına tescilli faydalı modelin tüm istemlerinin yenilik unsurunun bulunmadığı, diğer dava konusu olan 2012/ 06268 nolu bitki yetiştirme yatağı başlıklı endüstriyel tasarımın 28.09.2012 tarihinde tescil edilmiş olduğu ve davacının ileri sürdüğü 2008/06152 sayılı tasarımın kamuya açıklanmış daha eski tarihli bir başvuru ve tasarım olduğu, aynı görünüm özelliklerini taşıması itibariyle yenilik ve ayırt edici özelliklerinin bulunmadığı, dolayısıyla anılan faydalı modelin ve endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğünün gerektiği ve hukuki korumadan yararlanamayacağı gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne, Kurteş Ltd.

Şti. adına tescilli dava konusu TR 2012 13840 Y sayılı faydalı modelin ve 2012 /06268 nolu endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğünün tespitine ve sicilden silinmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde asıl dava davacısı-birleşen dava davalısı vekili vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Asıl dava davacısı-birleşen dava davalısı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılamada haksız rekabete ilişkin talepleri yönünden gerekçeli kararda ret nedenleri belirtilmediğinden, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 297 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmüne aykırı davranılarak sadece faydalı model ve endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin hüküm kurulduğunu, müvekkili şirketin sera işinin yoğun olduğu Adana, Mersin, Antalya gibi bölgelerde uzun yıllardan beri sera yapımı ve sera yapımına ilişkin makinelerin satımını yaptığını, asıl dava davalısı-birleşen dosya davacısı VTS Proje Taah. San. ve Tic. A.Ş.'nin ise 25.04.2014 tarihinde Mersin'de kurulmuş çok yeni bir şirket olduğunu, müvekkili şirketin piyasada işlerinin azalması sebebiyle davalı firmadan haberdar olduğunu, davalı- birleşen dosya davacısı şirketin, müvekkilinin tescilli faydalı model ve endüstriyel tasarımlarının kalite olarak çok altında taklit üretim yaparak müvekkili şirketin kazanç ve itibar kaybına neden olduğu ve eyleminin haksız rekabet ve patent haklarına tecavüz oluşturduğunun Mersin 3.

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/49 D. İş delil tespiti dosyası ile sabit olduğunu, alınan 19.04.2017 tarihli bilirkişi raporunda dava dilekçelerinde ileri sürdükleri hususların hiçbirine değinilmediğini, sadece davalı tarafın hükümsüzlük iddiaları üzerine inceleme yapıldığını, bilirkişiler tarafından, faydalı modellerin çıplak gözle görülmeden, kesin ve net tarih taşımayan belgeler üzerinde inceleme yapıldığını, Youtube üzerindeki videolar baz alınarak yapılan incelemenin usule uygun olmadığını, müvekkili şirket tarafından tescil edilmiş faydalı modele ilişkin teknik yönden hiçbir değerlendirme yapılmadığını, açılan dava faydalı modele ilişkin haklara tecavüz ve haksız rekabete ilişkin olmasına rağmen, raporların sadece tasarım hukuku ve faydalı modelin hükümsüzlüğü açısından hazırlandığından eksik olduğunu (Yargıtay 11.

Hukuk Dairesi 2014/3009 E., 2014/9698 K.), bilirkişi raporunda yenilik getirmediğine delil olan faydalı modellerle ve müvekkiline ait faydalı model ile 2008/06152 sayılı tasarım arasında karşılaştırmalı teknik analiz yapılmadığını, Mahkemenin, soyut, karşılaştırmasız, teknik analizi olmayan bilirkişi raporunu dikkate alarak karar vermesinin hukuka uygun olmadığını izah ettiği ve re’sen dikkate alınacak nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 sayılı Kanun'un 355 inci maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesi kararında esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle asıl davada davacı birleşen dava davalı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dava davacısı-birleşen dava davalısı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davacısı-birleşen dava davalısı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirtilen sebepleri tekrarlamış, Bölge Adliye Mahkemesinin haksız rekabet koruması talepli istinaf talebine karşılık vermiş olduğu gerekçenin hukuka uygun olmadığını, haksız rekabet korumasının genel koruma olup faydalı model ve endüstriyel tasarım belgelerinin özel korumalar olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesinin somut olayda dava konusu belgelere verilen hükümsüzlük kararını benimsediğini ve özel korumanın olmadığı yerde genel koruma da olmaz dediğini ve haksız rekabet hükümlerinden karar verilmesine gerek olmadığından bahsettiğini, davalının tecavüzünün 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 55 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca haksız rekabet oluşturduğunu, Mersin 3.

Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/49 Değişik İş dosyasındaki 20.10.2015 tarihli bilirkişi raporunda sabit olduğunu, müvekkili adına tescil edilen faydalı model ve endüstriyel tasarımın yenilik getirdiğini, alınan bilirkişi raporunun hukuka uygun olmadığını, sadece Youtube kanalındaki videodan yapılan karşılaştırmanın hukuka uygun olmadığını, müvekkilinin söz konusu makinaya 10 maddelik yenilik getirdiğini, iş bu yeniliklerin karşılaştırmasının yapılmadığını, bilirkişiler

tarafından sadece dosyaya sunulan belgeler üzerinde araştırma yapılarak rapor verildiğini, bu belgeler üzerinde bulunan faydalı modellerin çıplak gözle görülmeden, elle tutulmadan inceleme yapıldığını, bu şekilde dosyaya sunulan belgelerin hiçbir şekilde resmi bir tarih içermeksizin dikkate alınarak faydalı model tescil belgelerinde koruma tarihinin başladığı tarihten önceki tarihi taşıyan, kesin ve net tarihleri olmayan belgeler tescil belgesinin hükümsüzlüğü konusunda etkili olmaması gerektiğini, ayrıca bilirkişiler tarafından hazırlanan raporun müvekkili şirket tarafından tescil edilmiş faydalı modele ilişkin teknik yönden hiçbir değerlendirme yapılmadığını, bu şekilde faydalı modele ilişkin teknik incelemeler yapılmaksızın bir video sitesi olan Youtube üzerinden yapılan incelemenin ne kadar sağlıklı olacağının tartışmalı olduğunu, ayrıca Youtube üzerindeki videoların baz alınarak yapılan inceleme sonucunda yenilik unsurunun olmadığına ilişkin değerlendirmede ve kanaatte bulunulması hiçbir şekilde kabul edilemeyeceğini, çekilen videolarda illüzyon yapılarak videoların ne kadar çarpıtıldığının günümüzün gerçeklerinden olduğunu, teknolojik olarak çarpıtılabilinen videoları baz almanın hukuka uygun olmadığını, ayrıca genel koruma olan 6102 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinin özel koruma olmayacağı gerekçesiyle somut olaya koruma sağlayamayacağı gerekçesinin de hukuka uygun olmadığını ileri sürerek ve re'sen dikkate alınacak sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Asıl davada uyuşmazlık, asıl dava davacısı şirket adına tescilli faydalı model ve endüstriyel tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men'i, maddi ve manevi tazminat talebine ilişkin olup, birleşen davada asıl dava davacısı şirket adına tescilli faydalı model ve endüstriyel tasarımın hükümsüzlük şartlarının oluşup oluşmadığı hususuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup asıl davada davacı birleşen davada davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.