Basın özgürlüğü

11. Hukuk Dairesi         2023/4936 E.  ,  2023/6021 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen haksız rekabetin tespiti ve tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; haksız rekabete yönelik davanın kabulü, tazminata yönelik davanın kısmen kabulü karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili Doğan TV Digital Platform İşletmeciliği A.Ş.’nin “D-Smart” markası ile ödemeli yayıncılık (pay tv) pazarında faaliyet gösterdiğini, diğer davacı Mozaik İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin ise “D-Smart” platformunun işletmecisi ve aynı zamanda 2012-2015 UEFA Şampiyonlar Ligi, UEFA Süper Kupa ve UEFA Avrupa Ligi, Türkiye yayın haklarının sahibi olduğunu, davalının ise “http://amkspor.com” isimli internet sitesinin işletmecisi olup internet üzerinden spor haberciliği işi ile iştigal ettiğini, davalının internet sitesinde yayın haklarına müvekkilinin sahip olduğu maçların haksız ve hukuka aykırı olarak abone olunmaksızın şifresiz olarak nasıl izleneceğine ilişkin yayın yaptığını, bu hususun talepleri üzerine İstanbul 7.

Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/600 D. İş sayılı dosyasından tespit edildiğini, davacının bu eyleminin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (6102 sayılı Kanun) 54 ve devamı maddelerine aykırı olduğunu ileri sürerek davalının fiilinin haksız olduğunun tespitine, davalının eylemi sebebi ile uğranılan zarar karşılığı şimdilik 50.000,00 TL'nin tahsiline, hükmün kesinleşmesinden sonra gideri davalıdan alınarak kararın Türkiye’de tirajı en yüksek 3 gazetede ilan edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin internet sitesinde D-Smart kanalından yapılan yayının şifresinin nasıl kırılacağı veya D-Smart kanalı üzerinden nasıl şifresiz izleneceği yönünde bir bilgi verilmediğini, sadece maçı zaten yayınlayacak olan uydu üzerinden yayın yapan diğer kanal bilgilerinin okuyucu ile paylaşıldığını, paylaşım yapılması amacının kamu yararı olup davacı yana zarar vermek amacı ile değil D-Smart'ı bulamayan izleyiciye alternatif imkan sunmak için bilgi verildiğini, dava konusu maç yayınının kamunun ilgisine haiz olması sebebiyle haber niteliğinde olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 15.11.2016 tarihli ve 2015/372 E., 2016/492 K. sayılı kararıyla; tespit dosyasında yer alan bilirkişi raporu incelendiğinde davalının eyleminin sadece Galatasaray-Borussia Dortmund maçının uydudan şifresiz yayınlandığına ilişkin haberi internet sayfasından duyurduğu, esasen davacının zararını oluşturan eylemde bulunanın bunu haber olarak duyuran davalı değil şifresiz bir şekilde yayın yapan kanallar yahut ücret karşılığı sunduğu hizmetteki sistemsel sıkıntılar olduğu, zarardan dolayı davalının doğrudan sorumluluğunun olduğunun ve eyleminin haksız rekabet olarak kabulünün mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 05.07.2018 tarihli ve 2018/315 E., 2018/705 K. sayılı kararıyla; davalının eylemin yasal sınırlar içinde bilgilendirme amaçlı olduğu, yasada tanımlanan haksız rekabet kapsamında olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 24.09.2019 tarih, 2018/4378 E., 2019/5762 K. sayılı kararıyla davalı şirketin, maçların şifresiz izlenebileceğine ilişkin duyurusu, doğrudan davacı şirketlerin bağlantılı hakkını ihlal mahiyetinde olmasa bile, İlk Derece Mahkemesince, davalı eyleminin 6102 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesi uyarınca, rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranış, anılan Kanun'un 55 inci maddesinin birinci fıkrası (a) bendi sekizinci alt bendi ve 55 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca da, davacıların potansiyel müşterilerinin karar verme özgürlüğünü engelleme ve var olan müşterileri de sözleşmeyi sona erdirme gibi haksız rekabet niteliğinde bir eylem niteliğinde olup olmadığı değerlendirilmeksizin hatalı gerekçeyle karar verildiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının internet sitesinde gerçekleştirmiş olduğu eylemlerin 6102 sayılı Kanun'un 55 inci maddesinin birinci fıkrası (a) bendi sekizinci alt bendi ve anılan Kanun'un 55 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde düzenlenen davacıların potansiyel müşterilerinin karar verme özgürlüğünü engelleme, var olan müşterileri de sözleşmeyi sona erdirme gibi haksız rekabet niteliğinde olduğu, davalı eyleminin haber niteliğini aştığı, 5 ayrı kanal ve uydu teknik ayar bilgilerini verdiği, bu eylemi ile reklam ve sosyal medya geliri elde etme imkanı sağladığı tespit edilmekle davalının eyleminin haksız rekabet teşkil ettiğinin kabulü gerektiği, zarar miktarının tespit edilemediği, ancak zarar tam olarak tespit edilememiş olmakla birlikte davalının haksız rekabet fiili neticesinde bir zararın oluştuğunun da muhakkak olduğu, bu itibarla davacılar lehine 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 51 inci maddesi uyarınca makul bir maddi tazminata karar verilmesi gerektiği, takdiren 20.000,00 TL maddi tazminata hükmedildiği gerekçesiyle davanın kabulüne, davalının eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, 20.000,00 TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline, karar özetinin ilanına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde, davaya konu maç tarihi olan 22.10.2014 tarihinde yapılan satış adetinin 2.177 olduğu, dolayısıyla davaya konu haber nedeniyle abonelik satışında 458 adet satış düşüşü olduğu, anılan dönemde pay tv (ödemeli yayıncılık) ortalama abonelik ücretinin yaklaşık 25,00 TL olduğu ve aboneliklerin 24 ay taahhütlü yapıldığı düşünüldüğünde en az 274.800,00 TL zarar yaşandığının anlaşıldığı, bu kapsamda inceleme yapılmak üzere yerinde inceleme yetkisi verilerek yaşanan zararın tespiti için dosyanın tekrar bilirkşiye tevdii talep edildiğini, Mahkemece bu durumun dikkate alınmadığını, davanın kabulüne karar verilmiş olmasına rağmen dava dilekçesinde şimdilik 50.000,00 TL olarak ileri sürülen tazminat talebinin 20.000,00 TL olarak hükmedilmesi çelişki oluşturduğunu, Mahkemece 6098 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tazminat miktarı belirlemişse de, belirlenen miktar hakkaniyete uygun olmadığını, haksız rekabetin tespiti talebi ile tazminat talepleri birbirinden ayrı olduğundan sadece hükmedilen tazminat üzerinden yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi de isabetsiz olduğunu, haksız rekabetin tespitinin kabulü sebebiyle ayrıca vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, tazminat konusunda hakimin hakkaniyet takdiri çerçevesinde kısmen kabul kararı verildiğinden reddedilen kısım için davalı taraf lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekirken bu hususun gözetilmemesi de hatalı olduğunu belirterek Mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilince yapılan haberde D-Smart kanalında yayınlanacak olan maçın şifresinin nasıl kırılacağı veya D-Smart kanalı üzerinden nasıl şifresiz olarak izleneceği gibi hususlar kesinlikle belirtilmediğini, davaya konu edilen maçın uydu üzerinden yayın yapan hangi kanallarda şifresiz olarak izlenebileceğinin kamuoyu ile paylaşıldığını, bu paylaşımın yapılmasında haber değeri ve kamu yararı bulunduğunu, Mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunun teknik incelemeler kısmında müvekkilin yapmış olduğu haber yalnızca bilgilendirme amaçlı olduğu belirtilmişken, raporun sonuç kısmında, müvekkilinin haber sınırlarını aştığına yönelik tespitin çelişki içerdiğini, verilen karar basın hukuku ve haber alma özgürlüğü göz ardı edilerek verildiğini, müvekkilinin yapmış olduğu haber, basın özgürlüğü kapsamında, usul ve yasaya uygun olduğunu, haksız rekabet ile çıkar sağlama kastını içermediğini, müvekkilinin 6102 sayılı Kanun’un haksız rekabet hükümlerinden sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, dosyada zarar ile ilgili bir tespitte bulunmadığını, bu durumda belirli olmayan bir zarar için illiyet bağı olup olmadığının araştırılmasının anlamsız olacağını, Mahkemece belirlenmiş olan tazminat miktarı fahiş olduğunu belirterek Mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacı tarafın maç yayın lisansına dayalı olarak elde ettiği gösterim hakkının ihlali sebebiyle haksız rekabetin tespiti ile maddi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6102 sayılı Kanun'un 54 üncü ve 55 inci maddesi ile 6098 sayılı Kanun'un 50 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla, maddi tazminat isteminin kısmen kabul edildiğinin ve yargılama giderlerinin kabul red oranına göre paylaştırıldığının anlaşılmasına göre davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Dava, davacı tarafın maç yayın lisansına dayalı olarak elde ettiği gösterim hakkının ihlali sebebiyle haksız rekabetin tespiti ile maddi tazminat istemine ilişkindir.

Davacı taraf her biri ayrı bir davaya konu olabilecek istemlerini tek bir dava içinde talep etmiştir. Davacının davalıya karşı ileri sürebileceği farklı istemlerini bu şekilde tek bir davada isteyebilmesi mümkündür.

İlk Derece Mahkemesince, haksız rekabete yönelik davanın kabulüne, tazminata yönelik davanın kısmen kabulüne karar verilerek tek bir vekalet ücretine hükmedilmiş ise de, yukarıda açıklandığı üzere her biri ayrı bir dava konusu olabilecek istemler için mümeyyiz davacı yararına ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir. Bu durumda, mümeyyiz davacı yararına, istemi de dikkate alınarak haksız rekabet davası yönünden de vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmadığından, hükmün bu nedenle mümeyyiz davacı yararına bozulması gerekir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı vekilinin vekilinin tüm, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacılar vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (5) numaralı bendinde yer alan “4.080.00,00 TL vekalet ücretinin” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve haksız rekabete yönelik dava yönünden 4.080,00 TL vekalet ücretinin” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde davacılara iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.