Fikrî Mülkiyet Hakkına Tecavüz ve Manevi Tazminat

11. Hukuk Dairesi         2022/2147 E.  ,  2023/5890 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki fikrî mülkiyet hakkına tecavüzün tespiti ile manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalında öğretim üyesi olarak görev yapmakta iken, 2010 yılında yapılan bir bilimsel çalışma toplantısında, “Tiroid Insidentalomalarında Bening/Malign Ayrımında PET/BT’nin Önemi” konusunda bir araştırma yapılması kararı alındığını, davalıların bu çalışmalara katılmadığını, söz konusu çalışmanın ..., ..., ..., ..., ..., ...tarafından makale haline getirildiğini ve 2015 yılı Eylül ayında “18th European Cancer Congress”ine (40th ESMO) poster sunumu olarak gönderildiğini, aynı zamanda European Journal of Cancer adlı derginin Kongre’ye özel ek sayısında basıldığını, ayrıca, aynı tarihlerde, aynı şekilde ve aynı isimlerle bu defa Türkçe olarak 12.Ulusal Tıbbi Onkoloji Kongresi’nde yine ...

tarafından sunulduğunu ve Kongre Kitabı’nda da basıldığını, daha sonra muhtelif yerlere de gönderildiğini, davalıların bu çalışmada katkısı olmadığından isimlerine yer verilmediğini, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde halen öğretim üyesi olan davalılar Prof. Dr. ... ve Prof. Dr. ...' tarafından isimleri yazılmak ve müvekkilin yanı sıra Prof. Dr. Mustafa Benekli, Prof. Dr. Ramazan Yıldız ve Prof. Dr. Süleyman Büyükberber’in isimleri çıkarılmak suretiyle ve hiçbir güncelleme yapılmaksızın, tıpatıp aynı biçimde, Journal Oncological Sciences Dergisi'nde bu makalenin 14.04.2017’de yayımlandığını, çalışmanın, poster sunumu, European Journal of Cancer dergisindeki basılı özet hali, 3 dergiye gönderilen tüm veriler, makalenin giriş, sonuç, tartışma, tablo, grafik ve referans kısınılan incelendiğinde birebir intihal olduğunu, tek farklılığın müvekkili ve diğer 3 ismin çıkarılıp, daha önceden çalışmaya hiçbir katkısı olmayan 2 öğretim üyesinin isimlerinin eklenmesi olduğunu, davalılardan ...'in intihal olayının gerçekleştiği Journal Oncological Sciences dergisinin sahibi ve kanuni sorumlusu olduğunu, intihalin gerçekleştiği dönemde Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Başkanı olduğunu, makale üzerinde müvekkilinin de dahil olduğu dilekçede adı geçen kişilerin birlikte eser sahibi olduklarını, davalıların eylemlerinin 5846 sayılı Fikri ve Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 21, 22 ve 23 üncü maddelerinde düzenlenen işleme, çoğaltma ve yayma haklarının ihlali niteliğinde olduğunu, eserin izinsiz olarak kamuya sunulmasının ayrıca 5846 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesinde düzenlenen manevi hakkın ihlali olduğunu ileri sürerek, her bir davalıdan ayrı ayrı 5.000,00 TL manevi tazminatın 14.04.2017 tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte tahsiline, mevcut tecavüzlerin durdurulmasına ve tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının intihal iddiasına konu ederek kendisini eser sahibi olarak gösterdiği "Tiroid İnsidentalomalarının Benign-Malign Ayrımında Florin-18-Florodeoksiglukoz Pozitron Emisyon Tomografi/Bilgisayarlı Tomografinin Önemi" konulu çalışmanın 5846 sayılı Kanun uyarınca eser olarak kabul edilemeceğini, davacının tecavüz, intihal ve manevi zarar iddiasının gerçek dışı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, çalışmada yer alan hastaların önemli bir kısmının müvekkinin takibindeki hastalar olduğunu, poster sunumunun eser olarak kabul edilemeyeceğini, davacının çalışmaya hiçbir katkısının olmadığını ve posterde yazar sıralamasında beşinci olduğunu, poster ile yayınlanan makale arasında ciddi değişiklikler olduğunu, asıl eser sahibinin ... olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu çalışmanın Gazi Üniversitesi Etik Kurulu’ndan alınan izninin 14.3.2014 tarihli olup sorumlu araştırmacısının ..., yardımcı araştırmacısı ise ...olduğu, 25.09.2015'de Avrupa Kanser Kongresi’nde sunulan poster ile söz konusu yayın verilerinin aynı olup, özetlerinin çok benzer olduğu, bu posterde yazarların sırasıyla, ... olduğu, 04.04.2016’da Balkan Medical Joumal’a yayınlanmak üzere gönderilen makalede yazarların sırasıyla, ..., ..., ..., ..., ..., ...olduğu, 30.12.2016’da Journal of Oncological Sciences dergisine gönderilen ve 14.4.2017’de yayınlanan makalede yazarların sırasıyla, ..., ..., ..., ... ve ... olduğu, çalışmanın etik kurul onayı dikkate alındığında sorumlu araştırmacısının ..., yardımcı araştırmacısının ise...

olduğu, benzer şekilde söz konusu çalışmanın eserleri olan makale ve posterde de ilk ismin ... olup eser hakkının kendisine ait olduğu, yazarlık hakkı için proje tasarlanması, geliştirilmesi ve uygulamaya konulmasında görev almak, yazıya entelektüel katkı sağlayıp yazım aşamasında etkin çaba göstermek ve yazının son halini okuyup onaylamak gerektiği, Gazi üniversitesi Etik komisyonu tarafından oluşturulan heyet tarafından hazırlanan 18.06.2019 tarihli inceleme raporu ve 05.07.2019 tarihli Gazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Alt çalışma grubu Kararı ve 19.07.2019 tarihli ve 2019/3 sayılı Gazi üniversitesi Etik komisyonu kararına göre davalılara sorumlu yazar ... tarafından yaptıkları katkılar nedeniyle son yayınlanan makalede yazar olarak yer vermesinin haksız yazarlık kapsamına girmediğinin karar altına alındığı, davacı tarafından, ...’ın etik ihlal yaptığı iddiası ile T.C.

...’na yaptığı başvurunun 14.06.2019 tarihli ve 2019/04 sayılı T.C. ... Sağlık ve Spor Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu toplantısında yapılan değerlendirmesinde açığa alınan veya KHK ile ihraç edilen adayların yayınlarında yer alıp almayacağı konusunda insiyatifın proje yürütücüsüne bırakılması nedeniyle ...’ın etik ihlalde bulunmadığına oy birliği ile karar verildiği, insiyatifın proje yürütücüsüne bırakıldığı ve söz konusu projenin etik kurul onayında sorumlu araştırmacının ...’ın olması dikkate alındığında davacı ...’un 5846 sayılı Kanun'dan kaynaklanan haklarının ihlal iddiasında davalıların sorumluluklarının bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece delillerinin incelenmediğini, ayrı bir davanın konusu olup iptal edilmiş olan Üniversitelerarası Kurul Kararı ile yine hukuk dışı alınmış olan Gazi Üniversitesi Etik Komisyonu kararı dayanak alınarak karar verildiğini, davaya konu makalenin bir eser olduğunu, 5846 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinde ifadesini bulan "birlikte eser sahipleri"nin ..., ..., ..., ..., ..., ... olduğunu, Mahkemenin kararını eser sahibinin ... olmasına dayandırdığını, ancak diğer eser sahiplerinin ne olduğu konusunda herhangi bir bilgi veremediğini, kararın temelini oluşturan ... Sağlık ve Spor Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonunun 14.06.2019 tarihli ve 2019/04 sayılı kararının, Ankara 5.

İdare Mahkemesinin 19.12.2019 tarih, 2019/1275 E. ve 2019/2442 K. sayılı kararı ile iptal edildiğini, Mahkemece bu iptal olan kararın sonucu beklenmediği gibi, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının davalılar hakkında hazırlamış olduğu 2019/72432 Soruşturma No.lu iddianamelerin ve yine aynı Savcılığın atamış olduğu ve “intihalin” varlığı şeklinde görüş içeren 25.11.2019 tarihli bilirkişi raporunun değerlendirmeye alınmadığını, Ankara 1. Fikri ve Sinai Haklar Ceza Mahkemesinde görülen davanın sonucunun beklenmediğini, Mahkemece bilirkişi raporlarının değerlendirmeye alınmadığını, Ankara Tabip Odası Onur Kurulu'nun davalılara intihal suçu nedeniyle vermiş olduğu “15 gün meslekten men cezasının” ve bu kararın gerekçesinin de nazara alınmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı ve dosyaya sunulan tüm bilgi ve belgelerin incelenip değerlendirilmesi neticesinde, mahkemece davacı ...’un 5846 sayılı Kanun'dan kaynaklanan haklarının ihlali iddiasında davalıların sorumluluklarının bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizliğin olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf aşamasındaki itirazlarını yinelemiş, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, 5846 sayılı Kanun'a dayalı eser sahibinin hakkının ihlalinin tespiti ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 5846 sayılı Kanun'un 8 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Dava, 5846 sayılı Kanun'un 8 inci ve devamı maddeleri gereği birlikte eser sahibi tarafından açılmış tespit ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. Mahkemece, makale ve posterde yazılı ilk ismin proje yürütücüsü dava dışı ... olduğu, Gazi Üniversitesi Etik Komisyonu kararına göre davalılara sorumlu yazar ... tarafından, yaptıkları katkılar nedeniyle son yayınlanan makalede yazar olarak yer verilmesinin haksız yazarlık kapsamına girmediği hususuna yer verildiği, ...'ın etik ihlali yaptığından bahisle yapılan başvuru sonucu, açığa alınan veya KHK ile ihraç edilen adayların yayınlarda yer alıp almayacağı konusunda insiyatifin proje yürütücüsüne bırakılmasından dolayı adı geçenin etik ihlalinde bulunmadığına karar verildiği, insiyatifin proje yürütücüne bırakıldığı ve söz konusu projenin etik kurul onayında sorumlu araştırmacısının ... olması dikkate alındığında davacının 5846 sayılı Kanun'dan kaynaklanan haklarının ihlali iddiasında davalıların sorumluluklarının bulunmadığına karar verilmişse de;

davacı dava dilekçesinde 2010 yılında yapılan bilimsel çalışma toplantısında yapılmasına karar verilen araştırma konusuna katılacak öğretim görevlilerinin periyodik toplantılarla belirlendiğini, davalıların çalışmanın planlanması ve yayınına kadar hiç bir katkılarının olmadığını, davalılardan ...'in intihal olayının gerçekleştiği makalenin sahibi olduğunu, müvekkilinin de dahil olduğu makalenin ilk halinde adı geçen kişilerin birlikte eser sahibi olduklarını, makalenin ilk halinde ve son yayınlanan halindeki tek değişikliğin kendisi ve diğer bir kısım kişilerin isimleri çıkarılarak çalışmaya katkısı olmayan davalıların isimlerinin eklenmesinin 5846 sayılı Kanun'dan kaynaklanan mali ve manevi haklarının ihlali olduğunu ileri sürerek manevi tazminat ile mevcut tecavüzlerin durdurulması ve tüm sonuçları ile ortadan kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Dosyada mübrez bilirkişi raporunda dava konusu eserde, davacının da içinde bulunduğu kişilerin 5846 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi uyarınca iştirak halinde eser sahibi oldukları tespitine yer verildiği halde Mahkemece, makale ve posterde ilk adın ... olması sebebi ile eser hakkının bu kişiye ait olduğunun kabulü doğru olmamıştır. Zira, 5846 sayılı Kanun'un 9 ve 10 uncu maddeleri dikkate alınmaksızın, salt makalenin yazarları sıralamasında ilk ismin eser sahibi olması halinde, ilk isimden sonra gelen isimlerin makelede yer alma sebepleri bulunmayacak, somut olaya konu bu ve benzeri yayınlarda isimleri yer alanların, akademik, mesleki anlamda menfaati proje yürütücüsünün insiyatifinde kalarak, çalışmaya katılmamış olsa dahi fiili durum ile ortaya konulan iradeden farklı hukuki bir sonuca sebebiyet verilebilecektir.

4. Yine gerekçede Üniversiteler Arası Kurul Başkanlığı Sağlık ve Spor Bilimleri Bilimsel Araştırma Yayın Etiği Komisyonu'nun 14.06.2019 tarihli kararı ve diğer idari yazışmalar neticesinde dava konusu makalede, açığa alınan veya KHK ile ihraç edilenlerin yayınlarda yer alıp almaması konusunda insiyatifin proje yürütücüsüne bırakılması sebebi ile ...'ın da proje yürütücüsü olduğu dikkate alındığında davacının 5846 sayılı Kanun'dan kaynaklanan haklarının ihlali iddiasında davalıların sorumluluklarının bulunmadığı belirtilmişse de; intihal iddiası ileri sürülen dava konusu makalede, davalıların adlarının, bilgileri dışında yazıldığına ilişkin olarak gerek, makalenin davalılardan birinin sahibi olduğu dergide yayınlanmış olması, gerekse davaya cevaplarında bu yönde bir savunmalarının olmaması dikkate alındığında, davacı tarafın intihal iddiası ve davalıların cevap dilekçelerindeki aksi yöndeki savunmalarının bilirkişi raporuyla değerlendirilmesi gerekirken salt dava dışı 3.

kişi üzerinden davalıların sorumluluğun bulunmadığının kabulü de doğru olmamıştır.

5. Davacı tarafça yargılama aşamasında belirtilen adli ve idari yargıda görülen davalara ilişkin dosyalar ve Türk Tabipler Birliği (TTB) kararının, davalıların eylemlerinin eldeki davada davacının talepleri açısından doğuracağı sonuç ilgili dosyalar incelenip değerlendirilerek, davacının eser sahibinin haklarının korunmasında tek başına dava hakkının bulunduğu da gözetilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı karar verilmesi doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.