Tazminat | Tahsil | Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/243 E. 2023/3078 K.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/11125 E. 2013/9986 K.

Ortak:kâr mahrumiyeti

İncelediğiniz kararda

… vacının 1997-2000 yıllarında kayıtları da yansıyan satış miktarları gözetilerek 03.01.2001 sözleşmenin feshinden sonra 30.03.2001 tarihine kadar toplam 17.847,05 TL «ciro» yapmış olduğu, o tarihten sonra faaliyete «ara» verdiği ve nihai olarak 2003 yılında tasfiyeye girmiş olduğu faaliyetine devam edemediği, davalı şirketin temizlik sektöründe dünyada sayılı, ülkemizde bu alanda önde gelen bir şirket olduğu, «sözleşmenin ihlal» edildiği tarihte ülkemizde bu alanda benzer bir franchise işletme sistemi olan şirket bulunmadığı, yeni bir marka altında bu hizmetin verilmesi için, sektörde yeniden iş kurması ve müşteri bulması gerekeceği ve uzun yıllar alabileceği, söz konusu hizmetin özel ve teknik tecrübe gerektirdiği, davacının mevcut yapısı, finansal gücü ve tecrübesiyle sözleşmenin feshinden sonra aynı mahiyetteki bir işi bulamayacağı, bu sebeple davacının iş yapmadığından dolayı tasarruf ettiği yahut diğer bir iş ile kazandığı ve kazanmaktan kasten «feragat» eylediği tutar bulunmadığı, davacının yapılan incelemelerdeki rasyo hesaplama yöntemine ilişkin, sözleşme konusu projenin davalı kayıtlarının proje bazlı maliyet yöntemi ile tutulmadığı tespit edilmiş ve bu bağlamda davalının kül halinde gelir tablosu hesapları ele alınarak oran yöntemi kullanılmak sureti ile maliyet ve faaliyet karına ilişkin hesaplamalar yapılmış ise de esasen tarafların iş ve işlem hacminden kaynaklı olarak maliyet ve tasarruf oranlarının birbirinden farklı olduğunun izaha muhtaç olmadığı dikkate alındığında yapılan hesaplamaların farazi nitelikte olduğu davacının «mahrum» kaldığı kazancın ne olduğunun net bir şekilde tespitinin mümkün olmadığı, bu noktada taraf itirazlarına ve rapora boğulmuş olan yargılama yönünden tekrar tekrar inceleme yapılmasının «usul ekonomisine» uygun düşmediği gibi yargılamayı sürüncemede bıraktığı, talep konusunda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 50 nci maddesi kapsamında değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmış olup, taraflar arasında önceden hüküm altına alınan miktar gözetilmek suretiyle davalının «fesih» sonrası almış olduğu işin hacmi dosyaya yansıyan taraflara ait ticari kayıtlar hak ve nesafet gözetildiğinde açılan işbu ek dava yönünden davacının bakiye zararını …

Benzer bu kararda

… sonra emsal bir iş bulup bulmadığı, bulmuş ise ne zaman bulduğu üzerinde durulup, bu taktirde fesihle makul sayılabilecek iş bulma tarihi arasındaki dönem için kâr «mahrumiyetinin» hesaplanması, bulamamış ise uzman bilirkişiler aracılığı ile davacının aynı koşullarla yeni bir iş bulup bulamayacağı, bulabilir ise ne kadar «makul sürede» bulabileceği saptanıp bu kez bu süre için kâr mahrumiyetine hükmetmek gerekirken, davalının bu yöndeki savunması üzerinde durulmadan «eksik inceleme» ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiştir.SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz «peşin harcın» isteği halinde temyiz edene iadesine, 15.05.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal

Farklı:makul süre · peşin karar harcı · taşıma sözleşmesi · eksik inceleme

Tazminat

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2013/8954 E. 2013/22890 K.

Ortak:kazanç kaybı · kâr mahrumiyeti · fesih · kâr kaybı

İncelediğiniz kararda

… vacının 1997-2000 yıllarında kayıtları da yansıyan satış miktarları gözetilerek 03.01.2001 sözleşmenin feshinden sonra 30.03.2001 tarihine kadar toplam 17.847,05 TL «ciro» yapmış olduğu, o tarihten sonra faaliyete «ara» verdiği ve nihai olarak 2003 yılında tasfiyeye girmiş olduğu faaliyetine devam edemediği, davalı şirketin temizlik sektöründe dünyada sayılı, ülkemizde bu alanda önde gelen bir şirket olduğu, «sözleşmenin ihlal» edildiği tarihte ülkemizde bu alanda benzer bir franchise işletme sistemi olan şirket bulunmadığı, yeni bir marka altında bu hizmetin verilmesi için, sektörde yeniden iş kurması ve müşteri bulması gerekeceği ve uzun yıllar alabileceği, söz konusu hizmetin özel ve teknik tecrübe gerektirdiği, davacının mevcut yapısı, finansal gücü ve tecrübesiyle sözleşmenin feshinden sonra aynı mahiyetteki bir işi bulamayacağı, bu sebeple davacının iş yapmadığından dolayı tasarruf ettiği yahut diğer bir iş ile kazandığı ve kazanmaktan kasten «feragat» eylediği tutar bulunmadığı, davacının yapılan incelemelerdeki rasyo hesaplama yöntemine ilişkin, sözleşme konusu projenin davalı kayıtlarının proje bazlı maliyet yöntemi ile tutulmadığı tespit edilmiş ve bu bağlamda davalının kül halinde gelir tablosu hesapları ele alınarak oran yöntemi kullanılmak sureti ile maliyet ve faaliyet karına ilişkin hesaplamalar yapılmış ise de esasen tarafların iş ve işlem hacminden kaynaklı olarak maliyet ve tasarruf oranlarının birbirinden farklı olduğunun izaha muhtaç olmadığı dikkate alındığında yapılan hesaplamaların farazi nitelikte olduğu davacının «mahrum» kaldığı kazancın ne olduğunun net bir şekilde tespitinin mümkün olmadığı, bu noktada taraf itirazlarına ve rapora boğulmuş olan yargılama yönünden tekrar tekrar inceleme yapılmasının «usul ekonomisine» uygun düşmediği gibi yargılamayı sürüncemede bıraktığı, talep konusunda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 50 nci maddesi kapsamında değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmış olup, taraflar arasında önceden hüküm altına alınan miktar gözetilmek suretiyle davalının «fesih» sonrası almış olduğu işin hacmi dosyaya yansıyan taraflara ait ticari kayıtlar hak ve nesafet gözetildiğinde açılan işbu ek dava yönünden davacının bakiye zararını …

Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilinin «kazanç kaybının» davalının «ticari defter» ve muhasebe kayıtları üzerinde yapılacak «bilirkişi incelemesi» ile tespit edilebileceğini, davalının İş Bankası kulelerine verdiği hizmetten elde ettiği brüt kâr tutarının tespiti yapılamadığından bilirkişilerce rasyo uygulaması yöntemiyle tespit edildiğini, ancak yöntemin hatalı uygulandığını, mahkemenin gerekçesinin yargılama aşamasında toplanan delillerin içeriği ile çelişkili olduğunu, 6098 sayılı Kanun'un 50 nci maddesinin uygulanma koşullarının oluşmadığını, davacının kâr kaybının net bir şekilde hesaplanabileceğini, davalının rasyosu hesaplanırken malzeme pazarlama yetkisi olmadığı, bu nedenle malzeme maliyet bedelinin hesaplamaya «dahil» edilmemesi gerektiğini, mahkemenin takdir ettiği miktarın hayatın olağan akışına ve «hakkaniyete» uygun olmadığını, faiz başlangıcının hatalı olduğunu, «yargılama giderlerinin» de hatalı hesaplandığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Benzer bu kararda

… esinde sözleşmenin hangi hallerde fesh edileceğinin belirtildiği, bu hallerde haklı sebeplerin varlığının iddia edildiği, davalının haklı nedenleri kanıtlayamadığı, «haksız fesih» sebebiyle davacının aylık toplam 1.010,02 TL'den 9 ay süreyle «mahrum» kaldığı «kazanç kaybı» zararının toplam 9.090,18 TL olduğu, gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, 9.190,18 TL 'nin dava tarihinden «yasal faizi» ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal

Farklı:haksız fesih · yasal faiz

Tazminat | Tahsil

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/11072 E. 2014/373 K.

Ortak:sözleşmenin ihlali · kâr mahrumiyeti · sözleşmeye aykırılık · mahsup · fesih · feragat · dava sebebi · zamanaşımı · zamanaşımı var · Tazminat, Tahsil

İncelediğiniz kararda

… vacının 1997-2000 yıllarında kayıtları da yansıyan satış miktarları gözetilerek 03.01.2001 sözleşmenin feshinden sonra 30.03.2001 tarihine kadar toplam 17.847,05 TL «ciro» yapmış olduğu, o tarihten sonra faaliyete «ara» verdiği ve nihai olarak 2003 yılında tasfiyeye girmiş olduğu faaliyetine devam edemediği, davalı şirketin temizlik sektöründe dünyada sayılı, ülkemizde bu alanda önde gelen bir şirket olduğu, «sözleşmenin ihlal» edildiği tarihte ülkemizde bu alanda benzer bir franchise işletme sistemi olan şirket bulunmadığı, yeni bir marka altında bu hizmetin verilmesi için, sektörde yeniden iş kurması ve müşteri bulması gerekeceği ve uzun yıllar alabileceği, söz konusu hizmetin özel ve teknik tecrübe gerektirdiği, davacının mevcut yapısı, finansal gücü ve tecrübesiyle sözleşmenin feshinden sonra aynı mahiyetteki bir işi bulamayacağı, bu sebeple davacının iş yapmadığından dolayı tasarruf ettiği yahut diğer bir iş ile kazandığı ve kazanmaktan kasten «feragat» eylediği tutar bulunmadığı, davacının yapılan incelemelerdeki rasyo hesaplama yöntemine ilişkin, sözleşme konusu projenin davalı kayıtlarının proje bazlı maliyet yöntemi ile tutulmadığı tespit edilmiş ve bu bağlamda davalının kül halinde gelir tablosu hesapları ele alınarak oran yöntemi kullanılmak sureti ile maliyet ve faaliyet karına ilişkin hesaplamalar yapılmış ise de esasen tarafların iş ve işlem hacminden kaynaklı olarak maliyet ve tasarruf oranlarının birbirinden farklı olduğunun izaha muhtaç olmadığı dikkate alındığında yapılan hesaplamaların farazi nitelikte olduğu davacının «mahrum» kaldığı kazancın ne olduğunun net bir şekilde tespitinin mümkün olmadığı, bu noktada taraf itirazlarına ve rapora boğulmuş olan yargılama yönünden tekrar tekrar inceleme yapılmasının «usul ekonomisine» uygun düşmediği gibi yargılamayı sürüncemede bıraktığı, talep konusunda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 50 nci maddesi kapsamında değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmış olup, taraflar arasında önceden hüküm altına alınan miktar gözetilmek suretiyle davalının «fesih» sonrası almış olduğu işin hacmi dosyaya yansıyan taraflara ait ticari kayıtlar hak ve nesafet gözetildiğinde açılan işbu ek dava yönünden davacının bakiye zararını …

… a lisans oranının %5 olduğu dikkate alınarak, bu oran üzerinden yapılan hesaplamalara göre davacının, ilk mahkeme kararında hükmolunan 30.000,00 TL'lik maddi zararı «mahsup» edildikten sonra, bakiye asıl alacağının toplam 253.269,95 TL, bunun dava tarihine kadar faizinin ise 576.925,67 TL olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne kar …

… in bu süreyle sınırlı olarak tazminata hükmedilmesi, ayrıca davacının iş yapmadığından dolayı tasarruf ettiği yahut diğer bir iş ile kazandığı ve kazanmaktan kasten «feragat» eylediği şeyin de bu tazminattan mahsubu gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur.

Benzer bu kararda

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacı tarafından bu defa ek davada BK.'nın 96 vd. maddeleri gereğince «sözleşmeye aykırılık» hukuki «sebebine» dayanabileceği ve bu durumda BK.'nın 125. maddesi gereğince «zamanaşımı» süresinin 10 yıl olduğu, bir an için ek davada davacının önceki davada mahkeme kararında yazılı bulunan hukuki sebep dışında başka bir sebebe dayanamayacağı kabul edilse bile, TTK.'nın 62. maddesinde öngörülen 1 ve 3 yıllık zamanaşımı sürelerinin BK.'nın 60. maddesi uyarınca zararın, zarar verenin ve zararın tüm unsurlarının öğrenilmesinden itibaren başlayacağı, bu durumda ilk davada davacının zarar vereni öğrenmesine rağmen zararın tüm unsurlarını ve miktarını, ancak verilen ilk kararın kesinleşmesi ile öğrenebileceği, dolayısıyla zarar miktarının ilk davada bilirkişi raporunun davacıya tebliği ile başladığının kabulünün mümkün olmadığı, taraflar arasındaki fiili uygulamada lisans oranının %5 olduğu dikkate alınarak, bu oran üzerinden yapılan hesaplamalara göre davacının, ilk mahkeme kararında hükmolunan 30.000 TL'lik maddi zararı «mahsup» edildikten sonra, bakiye asıl alacağının toplam 253.269,95 TL, bunun dava tarihine kadar faizinin ise 576.925,67 TL olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 253.269,95 TL «asıl alacak», 576.925,67 TL dava tarihine kadar «işlemiş faiz» olmak üzere toplam 830.195,62 TL alacağın, asıl alacağa dava tarihinden itibaren değişen oranda «reeskont faizi» uygulanması suretiyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

… yanlar arasındaki sözleşmenin davalı tarafça 03.01.2001 tarihinde haksız olarak feshedildiği isabetli bir şekilde tespit edildiğine ve işbu davada da davacı tarafça «fesih» tarihinden sonraki dönem için «kar mahrumiyeti» talebinde bulunulduğuna göre mahkemece, 818 sayılı BK.'nın 325. maddesi hükümleri nazara alınarak, davacının aynı mahiyetteki yeni bir işi bulup bulamayacağı, bulabilirse ne kadar süre içinde bulabileceği, aralarında sektörden bir bilirkişinin de bulunduğu heyet aracılığıyla tespit edilerek, fesihten sonraki dönem için bu süreyle sınırlı olarak tazminata hükmedilmesi, ayrıca davacının iş yapmadığından dolayı tasarruf ettiği yahut diğer bir iş ile kazandığı ve kazanmaktan kasten «feragat» eylediği şeyin de bu tazminattan «mahsup» edilmesi gerekir.

Somut uyuşmazlıkta da davacı taraf hem ilk davada hem de açılan işbu davada «haksız fesih» nedeniyle «müspet zarar» kapsamında bulunan «kar mahrumiyeti» talebinde bulunduğuna göre, esasen taraflar arasındaki uyuşmazlığa 818 sayılı BK.'nın 125. maddesindeki 10 yıllık «genel zamanaşımı» süresinin uygulanması gereklidir.

Sonuç: İncelediğiniz kararda Kısmen bozma ↔ benzerinde Bozma🔶 iki emsal

Farklı:müspet zarar · kar mahrumiyeti · haksız fesih · genel zamanaşımı · reeskont faizi · işlemiş faiz · temerrüt faizi · ihtar

Benzer bu kararda

Somut uyuşmazlıkta da davacı taraf hem ilk davada hem de açılan işbu davada «haksız fesih» nedeniyle «müspet zarar» kapsamında bulunan «kar mahrumiyeti» talebinde bulunduğuna göre, esasen taraflar arasındaki uyuşmazlığa 818 sayılı BK.'nın 125. maddesindeki 10 yıllık «genel zamanaşımı» süresinin uygulanması gereklidir.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacı tarafından bu defa ek davada BK.'nın 96 vd. maddeleri gereğince «sözleşmeye aykırılık» hukuki «sebebine» dayanabileceği ve bu durumda BK.'nın 125. maddesi gereğince «zamanaşımı» süresinin 10 yıl olduğu, bir an için ek davada davacının önceki davada mahkeme kararında yazılı bulunan hukuki sebep dışında başka bir sebebe dayanamayacağı kabul edilse bile, TTK.'nın 62. maddesinde öngörülen 1 ve 3 yıllık zamanaşımı sürelerinin BK.'nın 60. maddesi uyarınca zararın, zarar verenin ve zararın tüm unsurlarının öğrenilmesinden itibaren başlayacağı, bu durumda ilk davada davacının zarar vereni öğrenmesine rağmen zararın tüm unsurlarını ve miktarını, ancak verilen ilk kararın kesinleşmesi ile öğrenebileceği, dolayısıyla zarar miktarının ilk davada bilirkişi raporunun davacıya tebliği ile başladığının kabulünün mümkün olmadığı, taraflar arasındaki fiili uygulamada lisans oranının %5 olduğu dikkate alınarak, bu oran üzerinden yapılan hesaplamalara göre davacının, ilk mahkeme kararında hükmolunan 30.000 TL'lik maddi zararı «mahsup» edildikten sonra, bakiye asıl alacağının toplam 253.269,95 TL, bunun dava tarihine kadar faizinin ise 576.925,67 TL olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 253.269,95 TL «asıl alacak», 576.925,67 TL dava tarihine kadar «işlemiş faiz» olmak üzere toplam 830.195,62 TL alacağın, asıl alacağa dava tarihinden itibaren değişen oranda «reeskont faizi» uygulanması suretiyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

3- Diğer taraftan yukarıda açıklandığı üzere dava, «sözleşmeye aykırılıktan» kaynaklanan «kar mahrumiyetinin» tahsili istemine ilişkin bulunduğuna göre, davacının işlemiş «temerrüt faizi» isteyebilmesi için davalıyı davadan önce, 818 saylı BK.'nın 101/1. maddesi uyarınca keşide edeceği bir ihtarla temerrüte düşürmesi gereklidir.

Bu itibarla mahkemece, davalının eyleminin «sözleşmeye aykırılık» oluşturduğunun kabul edilmesinden sonra, davacı alacağına yine «haksız fiil» hükümlerinde olduğu gibi herhangi bir «ihtar» şartı aranmaksızın, dava tarihine kadar «temerrüt faizi» yürütülmesi de doğru görülmemiş, kararın bu nedenle de davalı yararına bozulması gerekmiştir.

Tazminat | Tahsil

Gerekçe

Benzer Kararlar

Karar metni

HÜKÜM

I. DAVA

II. CEVAP

IV. TEMYİZ

V. KARAR