Alacak

11. Hukuk Dairesi         2021/6266 E.  ,  2023/1599 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi

SAYISI 2021/146 Esas, 2021/333 Karar

HÜKÜM

Kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2015/688 E., 2018/56 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı... Depoculuk Gümrükleme ve Tic. A.Ş. (Yeni unvanı: Arkas Lojistik A.Ş.) vekili ve ferî müdahil vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 14.03.2023 günü hazır bulunan davacı vekilleri Av. ... ve Av. ..., davalı... Depoculuk Gümrükleme ve Tic. A.Ş. (Yeni unvanı: Arkas Lojistik A.Ş.) vekili Avukat ..., feri müdahil vekilleri Av. ... ve Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı.

Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Demiray Madencilik A.Ş.'nin müvekkiline sattığı 1000 tonun üzerinde maden için müvekkilinin 1.353.378,09 USD'yi Demiray A.Ş.'ye ödediğini, bu madenin davalı... Depoculuk A.Ş.'nin Trabzon'daki deposuna emanet edildiğini, davalı... Depoculuk A.Ş. ile yapılan sözleşmede mülkiyeti müvekkiline ait madenin VMF Firması (VMF) adına alınıp onun yazılı onay ve izni olmaksızın mallar üzerinde tasarrufta bulunulmayacağının belirtildiğini, VMF'nin müvekkilinin alım satım finansmanını yapan banka/finansman şirketi olduğunu, emtianın teslimi istendiğinde saklama sözleşmesinin dava dışı ....'nin talimatı ile iptal edildiğinin bildirildiğini, böylece bedeli ödenen malların müvekkiline teslim edilmediğini, davalı ...'ın da müvekkili ile imzaladığı temsilcilik sözleşmesinin gereğini yerine getirmediğini ileri sürerek 1.000,65 ton emtianın müvekkiline ya da göstereceği kişiye teslimini, 50.000,00 TL gecikme zararının tazminini, aynen ifanın mümkün olmaması halinde 1.353.378,09 USD'nin ödeme günündeki TL karşılığının gecikme faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı... Depoculuk Gümrükleme ve Tic. A.Ş. (birleşme ile yeni unvanı Arkas Lojistik A.Ş.) vekili cevap dilekçesinde; davaya konu malların 27.01.2014 tarihli Serbest Bırakma Talimatı ile .... tarafından müvekkili deposuna tevdi edildiğini, 28.01.2014 tarihli Holding Certificate (Elde Tutma Belgesi) düzenlendiğini, Gümüştaş A.Ş.'nin 04.03.2014 tarihinde 28.01.2014 tarihli belgenin iptali ile dava dışı Ocean Partners UK Limited'e gönderilmek üzere 24.03.2014 tarihli Holding Cetrificate düzenlenmesini istediğini, Gümüştaş A.Ş.'nin müvekkile ihtarname gönderip malların mülkiyetinin kendilerine ait olduğunu, davacıya teslim edilmemesi gerektiğini bildirdiğini, müvekkilinin davacı ile bir hukuki ilişkisinin bulunmadığını, taslak niteliğindeki 28.01.2014 tarihli belgenin malların müvekkili deposunda olduğunu bildirmekten başka bir hüküm ifade etmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; Demiray Madencilik A.Ş.'nin temsilcisi sıfatı ile hareket eden müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, sunulan belgenin taslak olduğunu, temsilcilik sözleşmesinin uygulanmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Ferî müdahil vekili, davacı ile sadece Demiray Madencilik A.Ş. ve ... arasında hukuki ve ticari ilişki bulunduğunu, müvekkili ve... Depoculuk A.Ş.'nin davacı ile bir hukuki ilişki kurmadığını, madenin mülkiyetinin ve zilyetliğinin, ayrıca saklatan sıfatının müvekkiline ait olduğunu, Ardep Depoculuk A.Ş.'nin sadece müvekkiline karşı sorumluluk taşıdığını, davacının dayandığı 28.01.2014 tarihli Holding Certificate'nin (Elde Tutma Belgesi) bu miktarda cevherin depo sahasında mevcut olduğunu göstermekten başka kıymetinin bulunmadığını, Demiray A.Ş.'nin madeni almaktan vazgeçtiğini, bu hususta müvekkili ile Demiray A.Ş. arasında ibraname düzenlendiğini, müvekkilinin de 24.03.2014 tarihli ikinci Elde Tutma Belgesini düzenlediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 17.01.2018 tarihli ve 2015/688 E., 2018/56 K. sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne, davacının satıcı Demiray A.Ş.'ye yapmış olduğu toplam ödeme miktarı olan 1.353.378,09 USD'nin davalı ...'nun temerrüt tarihi olan 23.08.2014 tarihi ile diğer davalı... Depoculuk AŞ'nin ise temerrüt tarihi olan 28.08.2014 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince devlet bankalarınca ABD doları cinsi üzerinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanarak fiili ödeme günündeki döviz satış kuru üzerinden TL karşılığının bu davalılardan tahsiliyle davacıya ödenmesine, davacının terditli diğer taleplerinin şartları gerçekleşmediğinden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Arkas Lojistik A.Ş. vekili ve feri müdahil vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 25.01.2019 tarihli, 2018/841 E. ve 2019/243 K. sayılı kararıyla davalı Arkas Lojistik A.Ş.'nin istinaf isteminin esastan, ferî müdahilin istinaf isteminin usulden reddine, harçla ilgili fıkrada yer alan 210.784,31 TL'nin silinerek yerine 351.640,00 TL yazılmasına, harcın bu şekilde düzeltilmesine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Arkas Lojistik A.Ş. vekili ve feri müdahil vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 16.12.2020 tarih, 2019/2049 E. ve 2020/5929 K. sayılı kararıyla İlk Derece Mahkemesi kararına karşı feri müdahilin yanında davaya katıldığı Arkas Lojistik A.Ş.'nin de istinaf yoluna başvurduğu gözetildiğinde karara karşı kanun yollarına başvurmakta hukuki yararı bulunan feri müdahilin istinaf itirazlarının incelenmesi gerekirken yazılı şekilde istinaf talebinin usulden reddine karar verilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesinin kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde Arkas Lojistik A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilip harca ilişkin hükmün düzeltilmesi yerinde görülmemiş, karar bu yönlerden bozulmuş, davalı Arkas Lojistik A.Ş.

vekili ile ferî müdahil vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirket mahkemenin dayanak aldığı makbuzların kopya olduğunu ileri sürmüş ise de bu belgelerin kopya belge olduğu üzerlerinde yazılı olmadığı gibi bilirkişi tarafından da geçerli belgeler kabul edildiği, taslak veya kopya olduğu iddia eden tarafından usulünce ispat edilemediği, davalı şirketin malları depoya teslim edenin VMF olmadığını ileri sürmüş ise de bilirkişi raporunda belirtilen ve mahkemece kabul edilen antrepo teslim belgelerinin VMF'nin imzasını taşıdığı, bu nedenle de bu istinaf nedeninin de yerinde olmadığı, ayrıca VMF'nin hakkını davacının geçerli bir şekilde devretmediğini belirtmiş ise de, 04.09.2014 tarihli belgeye göre VMF'nin talep haklarının davacıya usulünce geçtiği gerekçesiyle davalı şirket vekilinin istinaf itirazlarının reddedildiği, feri müdahilin istinafının da yerinde olmadığı, istinafa konu kararda kamu düzenine ilişkin olan ve alınması gereken harç yönünden hatalı hesap yapıldığının inceleme sırasında farkedildiği, karar tarihi itibariyle dolar cinsinden hüküm altına alınan alacağın döviz satış kuru üzerinden yapılan hesaplamada alınması gereken harcın belirlendiği, istinafa konu karardaki harçla ilgili bu maddi hatanın düzeltilmesi yoluna gidildiği gerekçesiyle davalı...

A.Ş. (Arkas Lojistik) ve bunun yanında feri müdahil olan ....'nin sair istinaf nedenleri yerinde değil ise de resen nazara alınan harç yönünden istinaflarının kabulü ile istinafa konu İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne, davacının Demiray A.Ş'ye yapmış olduğu ödeme miktarı olan 1.353.378,09 USD'nin davalı ...'nun temerrüt tarihi olan 23.08.2014 tarihi ile diğer davalı Arkas Lojistik (Ardep A.Ş.)'in ise temerrüt tarihi olan 28.08.2014 tarihinden itibaren 3095 sayılıKanun'un 4/a maddesi gereğince devlet bankalarınca ABD doları cinsinden açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanarak fiili ödeme günündeki döviz alış kuru üzerinden "TL karşılığının" bu davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine, davacının terditli diğer taleplerinin şartları gerçekleşmediğinden reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Arkas Lojistik A.Ş. vekili ve feri müdahil vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı... Depoculuk Gümrükleme ve Tic. A.Ş. (Yeni unvanı: Arkas Lojistik A.Ş.) vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı ... hakkındaki hüküm kesinleştiğinden yeniden hüküm kurulamayacağını, kanuna aykırı olarak son sözlerinin sorulmaması sebebiyle hukuki dinlenilme haklarının ihlal edildiğini, kararın gerekçesiz olduğunu, davacının müvekkili ile sözleşmesinin bulunmadığını, malların maliki, saklatan depoya teslim eden feri müdahilin gemiye yüklenene kadar emtia üzerinde tasarruf edebileceğini, davacının emtianın mülkiyeti ya da zilyetliğini devraldığını iddia etmediği gibi saklatan sıfatını taşımadığını, emtianın VMF tarafından depoya teslim edildiğinin ileri sürülmediğini, feri müdahil ile Demiray A.Ş.

arasındaki sözleşmenin alıcının mal bedelini ödememesi sebebiyle karşılıklı feshedildiğini, davalı ...'ın ayrıca davacının da temsilcisi olduğunu, yetkisini davacının menfaatine aykırı kullanıp feri müdahile ait malların 3 üncü kişiye satışı hususunda yetki verdiğini, davacının bu iznin sonuçlarına katlanması gerektiğini, mahkemenin zaten davalı ...'ı sorumlu kabul ettiğini, hakkındaki dava tefrik edilen Demiray A.Ş. ile ilgili tahkim yargılamasının değerlendirilmediğini, müvekkilinin ancak saklatan feri müdahile karşı sorumlu tutulabileceğini, taslak niteliğindeki Elde Tutma Belgesinin bağlayıcı olmadığını, borç doğurmadığını, Holding Certificate'nin hatalı tercüme edildiğini, antrepo makbuzu olarak nitelendirilmesinin hatalı olduğunu, tasarruf yetkisinin VMF'de bulunmadığını, belgenin ancak 3 üncü kişi yararına sözleşme olarak nitelendirilebileceğini, davacı ya da VMF'nin muhafaza ediminin kendilerine yapılması yönünde bildirim yapmadığını, kopya belgenin e-mail ile gönderildiğini, feri müdahilin ikinci bir talimatı ulaşmadığından belge aslının kimseye verilmediğini, bu haliyle hukuki bir hak doğurmayacağını, belgenin VMF tarafından imzalanmadığını, Elde Tutma Belgesinin bağımsız bir eksperce onayının gerektiğini, iradi şekil şartına uyulmadığından yapılan işlemin batıl olduğunu, belgenin hukuki sebebini oluşturan sözleşmenin feshedildiğini, varlık sebebi ortadan kalktığından geçerliliğinden söz edilemeyeceğini, henüz belge düzenlenmeden davacının malların yarı bedelini ödediğini, ikinci ödemenin bile belge üzerine yapılıp yapılmadığının muallakta olduğunu, dolayısıyla davacının ödemeleri ile Muhafaza Belgesi arasında illiyetin bulunmadığını, davacının diğer davalı ile hakkındaki dava tefrik edilen şirketten tahsilat yapıp yapmadığının araştırılmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Ferî müdahil vekili temyiz dilekçesinde özetle; son sözlerinin sorulmadığını, hukuki dinlenilme haklarının ihlal edildiğini, davalı ... hakkındaki hüküm kesinleştiğinden yeniden hüküm kurulamayacağını, kararın gerekçesiz olduğunu, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin hatalı değerlendirildiğini, müvekkilinin emtiayı Demiray A.Ş.’ye sattığını, bu satışın da feshedildiğini, davacı ile bir sözleşme bulunmadığını, müvekkili ile davalı Arkas arasında ise taşıma ve lojistik sözleşmesi imzalandığını, mallar üzerindeki tasarruf yetkisinin müvekkili üzerinde olduğunu, davacının zararını ancak kendi akidi Demiray A.Ş.’den isteyebileceğini, davalı ...’ın yetkisini davacının menfaatine kullandığını, davacının bu kişinin verdiği iznin sonuçlarına katlanması gerektiğini, davacının ödemesinin Holding Certificate ile ilgisinin bulunmadığını, henüz taslak aşamasındaki belgenin hukuki geçerlilik kazanmadığını, davacı ile Arkas A.Ş.

arasında saklama sözleşmesi kurulmadığını, davacı lehine verilmiş bir escrow kaydı bulunmadığını, belgenin eksper onayını içermediğini, eksik inceleme yapıldığını, delillerinin toplanmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 125 inci maddesi.

2.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 561 vd. maddeleri, 49 vd. maddeleri. 74 üncü maddesi.

3.Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 09.04.2014 tarih, 2013/4-1008 E. 2014/490 K. sayılı ilamı

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Yapılan şikayet üzerine davalı Ardep Depoculuk Gümrükleme ve Tic. A.Ş. (Yeni unvanı: Arkas Lojistik A.Ş.) yetkilileri hakkında kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmişse de itirazlardan sonra Sulh Ceza Hakimliğince kamu davası açılmasına karar verilmesi üzerine İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 26.05.2017 tarih ve 2017/14890 numaralı iddianamesi ile... isimli firma yetkilisi konumunda olarak hizmet sebebiyle güveni kötüye kullanma suçunu işledikleri yönünde haklarında kamu davası açılmasına yeterli delil bulunduğu kanaatiyle davalı şirketin yetkilisi olduğu belirtilen şüpheliler hakkında İzmir 28. Asliye Ceza Mahkemesinin 2017/561 E. sayılı dosyası ile kamu davası açıldığı dosyaya sunulan iddianameden anlaşılmıştır.

3. 6098 sayılı Kanun'un 74 üncü maddesi uyarınca ceza mahkemesince verilen beraat kararı, kusur ve derecesi, zarar tutarı, temyiz gücü ve yükletilme yeterliği, illiyet gibi esasların hukuk hakimini bağlamayacağı, ceza hakiminin tespit ettiği maddi olaylarla ve özellikle “fiilin hukuka aykırılığı” konusu ile hukuk hakiminin tamamen bağlı olacağı kabul edilmektedir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 09.04.2014 tarih, 2013/4-1008 E. ve 2014/490 K. sayılı ilamı)

4. Bu bakımdan mahkemece, anılan ceza mahkemesi dosyasının sonucunun beklenmesi, ceza mahkemesi kararının işbu davaya etkisinin tartışılması, ceza dosyasındaki tespit ve delillerin de değerlendirilmesi varılacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamış, kararın davalı... Depoculuk Gümrükleme ve Tic. A.Ş. (Yeni unvanı: Arkas Lojistik A.Ş.) ve ferî müdahil yararına bozulması gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davalı vekili ile feri müdahil vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.