Menfi tespit
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2021/6442 E. 2023/1256 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
çekte tahrifat↗ çek tevdi bordrosu↗ vekil hamil↗ tahsil cirosu↗ iktisapta ağır kusur↗ adli tıp kurumu raporu↗ kötüniyetli iktisap↗ çekin ibrazı↗ teslim tarihi↗ isticvap↗ keşide tarihi↗ tahrifat↗ ağır kusur↗ yetkili hamil↗ muhtıra↗ kıymetli evrak↗ lehtar↗ ibra↗ ciro↗ istinaf incelemesi↗ üçüncü kişi↗ kötü niyet tazminatı↗ hamil↗ sebepsiz zenginleşme↗ kötü niyet↗ ihtar↗ esastan ret↗ çek↗ kötüniyet↗ taşıyan↗ menfi tespit↗ kusur↗ ibraz↗ teminat↗ temsil↗ teslim↗ istinaf yoluna başvurulabilirlik↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziantep 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2015/894 E., 2018/190 K.
Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacı ile davalı ... Tekstil Halı San.Tic.Ltd.Şti. arasında mal alım satım ilişkisi bulunduğunu, mal karşılığı olarak davalı şirkete 100.000,00 TL meblağlı çeki vererek anlaşma gereği yükümlülüğünü yerine getirmediğini, çek karşılığı malları teslim tarihine kadar müvekkiline göndermediğini, davacının da anlaşmayı iptal ederek çeki istediğini, davalı ... Tekstil şirketinin çeki teslim etmediğini, çekin ibraz süresinde bankaya ibraz da edilmediğini, dava tarihine kadar dava konusu çekten dolayı davalı tarafından davacıya herhangi bir müracaat veya talepte de bulunulmadığını, davalı şirketin dava konusu çeki kredi borçlarının teminatı olarak davalı bankaya verdiğini, keşide tarihinde tahrifat yapılarak keşide tarihinin 30.06.2015 yapıldığını belirterek çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, %20'den aşağı olmamak kaydıyla davalıların kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... Tekstil Halı San. Tic. Ltd. Şti. yetkilisi cevap dilekçesinde, davacı ile aralarında ticari ilişki bulunduğunu ancak dava konusu çekin keşide tarihinin 30.06.2015 olduğunu, mezkur çek üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
2. Davalı banka vekili cevap dilekçesinde, dava konusu çek için müvekkili bankanın yetkili hamil olduğunu, dava konusu çek incelendiğinde üzerinde tahrifat bulunmadığının açıkça belli olduğunu, belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile çek görüntüsünün yer aldığı 14.01.2015 tarihli belgede "...BU ÇEKLE İLGİLİ ALACAĞIM YOKTUR" şeklindeki beyanından sonra imza atıldığı, yine sol alt tarafta "14.01.2015 ÇEKİN ASLINI BİLAHARE İADE EDECEĞİM" şeklinde beyanın bulunması üzerine imzanın ve beyanın davalı şirket yetkilisine ait olup olmadığı konusunda isticvap konusunda muhtıra çıkarıldığı ve bunun kanuni neticesinin ihtar edildiği ancak duruşmaya katılmamaları nedeniyle söz konusu yazı ve imzanın şirket yetkilisine ait olduğu kabul edildiği, gerek belirtilen ibraya ilişkin yazı, gerek ise çekin keşide tarihi üzerinde yapılan tahrifat birlikte nazara alındığında davacının davalı ... Tekstil şirketi açısından davanın kabulüne karar vermek gerektiği, davalı banka açısından ise; davacıyla aralarında doğrudan bir hukuki ilişki bulunmadığı iyi niyetli üçüncü kişi olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 732 nci maddesi uyarınca davacının sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlamakla yükümlü olduğu ancak bu hususun ispatlanamaması nedeniyle davalı banka açısından davanın reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının davalıdan alacaklı olduğunun tespit edildiğini, ayrıca davalı şirket yetkilisinin ibra beyanı ile de davacının sebepsiz zenginleşmediğinin ispatlandığını, çekte tahrifat yapıldığının bilirkişi raporu ile tespit edildiğini, bu durumda çekin hükümsüz kaldığını, banka yönünden de kabul kararı verilmesi gerektiğini ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalılardan banka yönünden borçlu olmadığını ispat edememesine, davalı şirketin yetkili temsilcisi ...tarafından 14.01.2015 tarihli belge ile, dava konusu çekle ilgili alacağının olmadığını beyan edip, imzalamasına, çekin aslını iade edeceğini belirtmesine, davalı şirketin adı geçen yetkili temsilcisinin isticvap duruşmasına katılmayarak yazının ve imzanın kendisine ait olduğu hususunun kabul edilmesine, çekin keşide tarihi üzerinde tahrifat yapıldığının Adli Tıp Kurumu raporu ile tespit edilmesine göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın kabulü karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, çek nedeniyle davacının borçlu olup olmadığına ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri
3. Değerlendirme
Lehtar Bağdat Tekstil Ltd. Şti. 30.09.2014 tarihli çeki ticari ilişki çerçevesinde almış ancak davacıya çek karşılığı malları teslim etmemiştir. Çek, Bağdat Tekstil Ltd. Şti. tarafından T-Bank Gaziantep Şubesine ciro edilmiş, T-Bank’a çek tevdi bordrosunda 30.09.2014 keşide tarihli olarak teslim edilmiş, daha sonra aynı banka tarafından 30.09.2014 tarihli olarak Bağdat Tekstil Ltd. Şti.’ne ciro edilerek teslim edilmiştir. 14.01.2015 tarihli belgede görüldüğü üzere çek görüntüsünün altında bu çekle ilgili alacağının olmadığını, çeki iade edeceğini içeren Bağdat Tekstil Ltd. Şti. yetkilisinin imzasını taşıyan beyan bulunmaktadır. Ancak daha sonra çek keşide tarihi 30.06.2015 olarak tahrif edilerek tahsil cirosu ile davalı bankaya teslim edilmiştir. 6102 sayılı Kanun’un 688 inci maddesi gereği banka vekil hamil konumundadır. Üçüncü kişi tahsil cirosu ile alacağı tahsil etmek amacıyla yetkilendirilmiş olmaktadır.
Kıymetli evrakı devralan hamil, poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisabında ağır kusuru bulunduğu takdirde poliçeyi geri vermekle yükümlü olup aksi takdirde borçlu tarafından devreden ile arasında doğan defiler hamile karşı ileri sürülemez. Meğer ki hamil, tahsil cirosu ile yetkilendirilmiş hamil olsun. Tahsil cirosunda ciro edene karşı ileri sürülebilecek defiler tahsil cirosu ile hamil olan kişiye karşı da ileri sürülebilir (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 688 inci maddesinin ikinci fıkrası). Bu nedenlerle Bağdat Tekstil Ltd. Şti.’ye karşı ileri sürülen defiler tahsil cirosu ile hamil olan bankaya karşı da ileri sürülebileceğinden tahrif edilmiş haliyle ve tahsil cirosu ile hamil olan davalı bankaya karşı da menfi tespit isteminin kabulü gerekirken yazılı gerekçe ile reddi doğru görülmemiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/2960 E. 2012/4199 K.
Ortak:tahsil cirosu · çek
İncelediğiniz karardaAncak daha sonra «çek» «keşide tarihi» 30.06.2015 olarak «tahrif» edilerek «tahsil cirosu» ile davalı bankaya «teslim» edilmiştir.
Tekstil Halı San.Tic.Ltd.Şti. arasında mal alım satım ilişkisi bulunduğunu, mal karşılığı olarak davalı şirkete 100.000,00 TL meblağlı çeki vererek anlaşma gereği yükümlülüğünü yerine getirmediğini, «çek» karşılığı malları «teslim tarihine» kadar müvekkiline göndermediğini, davacının da anlaşmayı iptal ederek çeki istediğini, davalı ...
Şti. yetkilisi cevap dilekçesinde, davacı ile aralarında ticari ilişki bulunduğunu ancak dava konusu çekin «keşide tarihinin» 30.06.2015 olduğunu, mezkur «çek» üzerinde herhangi bir «tahrifat» yapılmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Benzer bu kararda… kemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafından çekin davalı şirketin ortağı olan ...isimli kişiye verildiği bu kişinin çeki «tahsil cirosu» ile davalı şirkete verdiği ve «çek» bedelinin davalı şirket tarafından tahsil edildiği, taraflar arasında çek verilmesini gerektirir bir ticari ilişkinin mevcut olmadığı gerekçesiyle, davalı ... yönünden «husumet yokluğundan» davanın reddine, diğer davalı yönünden davanın kabulüne dair tesis edilen karar, davalılar vekilinin temyizi üzerine, ilamda belirtilen nedenlerle Dairemizce bozul …
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:husumet yokluğu · husumet
Benzer bu kararda… kemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafından çekin davalı şirketin ortağı olan ...isimli kişiye verildiği bu kişinin çeki «tahsil cirosu» ile davalı şirkete verdiği ve «çek» bedelinin davalı şirket tarafından tahsil edildiği, taraflar arasında çek verilmesini gerektirir bir ticari ilişkinin mevcut olmadığı gerekçesiyle, davalı ... yönünden «husumet yokluğundan» davanın reddine, diğer davalı yönünden davanın kabulüne dair tesis edilen karar, davalılar vekilinin temyizi üzerine, ilamda belirtilen nedenlerle Dairemizce bozul …
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2024/1139 E. 2025/1807 K.
Ortak:çekte tahrifat · keşide tarihi · tahrifat · sebepsiz zenginleşme · çek · menfi tespit · teminat · teslim
İncelediğiniz karardaTekstil şirketinin çeki «teslim» etmediğini, «çekin ibraz» süresinde bankaya ibraz da edilmediğini, dava tarihine kadar dava konusu çekten dolayı davalı tarafından davacıya herhangi bir müracaat veya talepte de bulunulmadığını, davalı şirketin dava konusu çeki kredi borçlarının «teminatı» olarak davalı bankaya verdiğini, keşide tarihinde «tahrifat» yapılarak «keşide tarihinin» 30.06.2015 yapıldığını belirterek çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, %20'den aşağı olmamak kaydıyla davalıların «kötü niyet tazminatına» karar verilmesini talep etmiştir.
Ancak daha sonra «çek» «keşide tarihi» 30.06.2015 olarak «tahrif» edilerek «tahsil cirosu» ile davalı bankaya «teslim» edilmiştir.
Şti. yetkilisi cevap dilekçesinde, davacı ile aralarında ticari ilişki bulunduğunu ancak dava konusu çekin «keşide tarihinin» 30.06.2015 olduğunu, mezkur «çek» üzerinde herhangi bir «tahrifat» yapılmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Benzer bu karardaDAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili tarafından davalı şirkete «teminat» olarak 27.12.2007 keşide tarihli «çek» verildiğini, davalı şirketin bu çeki yine teminat olarak diğer davalı bankaya verdiğini, çekin «keşide tarihi» üzerinde «tahrifat» yapılarak keşide tarihinin 27.12.2008 tarihine çevrildiğini, çekin tahrifat nedeni ile «kambiyo senedi vasfını» kaybettiğini ve «bedelsiz» olduğu için iptalinin gerektiğini, davalı bankanın başlangıçtan itibaren dava konusu «çekin bedelsiz» ve «teminat çeki» olduğunu bildiğini ve bu şekilde kabul ettiğini ileri sürerek çekin iptaline ve müvekkil şirketin davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep e …
CEVAP 1.Davalı banka vekili cevap dilekçesinde; davalı şirketin kullandığı kredilerin «teminatını» teşkil etmek üzere dava konusu çekin devir ve «temlik cirosu» ile müvekkili tarafından temlik alındığını, davacı tarafından öne sürülen çekin «tahrif» edildiğine ve bankanın da tahrif edildiğini bilerek çeki temlik aldığına dair beyanları kabul etmediklerini, zira çekteki «keşide tarihinin» açıkça 27.12.2008 olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, «teminat» olarak verilen çekten kaynaklanan «çek iptali» ve «menfi tespit» istemine ilişkindir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:teminat çeki · çekin bedelsizliği · temlik cirosu · kambiyo senedi vasfı · aktif husumet ehliyeti · çek iptali · aktif husumet · bedelsizlik
Benzer bu karardaDAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili tarafından davalı şirkete «teminat» olarak 27.12.2007 keşide tarihli «çek» verildiğini, davalı şirketin bu çeki yine teminat olarak diğer davalı bankaya verdiğini, çekin «keşide tarihi» üzerinde «tahrifat» yapılarak keşide tarihinin 27.12.2008 tarihine çevrildiğini, çekin tahrifat nedeni ile «kambiyo senedi vasfını» kaybettiğini ve «bedelsiz» olduğu için iptalinin gerektiğini, davalı bankanın başlangıçtan itibaren dava konusu «çekin bedelsiz» ve «teminat çeki» olduğunu bildiğini ve bu şekilde kabul ettiğini ileri sürerek çekin iptaline ve müvekkil şirketin davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep e …
… ak Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Kurulu raporuna göre 7 rakamının farklı bir kalemle tamamlanması suretiyle 8 rakamına dönüştürüldüğünün ve davacının davayı açmakta «hukuki yararı» ve «aktif husumet ehliyeti» bulunduğunun sabit olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, çekin iptali ile davacının davalılara bu «çek» nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, hüküm davalı banka vekilince temyiz edilmiştir.
CEVAP 1.Davalı banka vekili cevap dilekçesinde; davalı şirketin kullandığı kredilerin «teminatını» teşkil etmek üzere dava konusu çekin devir ve «temlik cirosu» ile müvekkili tarafından temlik alındığını, davacı tarafından öne sürülen çekin «tahrif» edildiğine ve bankanın da tahrif edildiğini bilerek çeki temlik aldığına dair beyanları kabul etmediklerini, zira çekteki «keşide tarihinin» açıkça 27.12.2008 olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, «teminat» olarak verilen çekten kaynaklanan «çek iptali» ve «menfi tespit» istemine ilişkindir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2020/4133 E. 2021/5082 K.
Ortak:tahrifat · lehtar · kötü niyet tazminatı · hamil · sebepsiz zenginleşme · kötü niyet · çek · ibraz
İncelediğiniz karardaTekstil şirketinin çeki «teslim» etmediğini, «çekin ibraz» süresinde bankaya ibraz da edilmediğini, dava tarihine kadar dava konusu çekten dolayı davalı tarafından davacıya herhangi bir müracaat veya talepte de bulunulmadığını, davalı şirketin dava konusu çeki kredi borçlarının «teminatı» olarak davalı bankaya verdiğini, keşide tarihinde «tahrifat» yapılarak «keşide tarihinin» 30.06.2015 yapıldığını belirterek çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, %20'den aşağı olmamak kaydıyla davalıların «kötü niyet tazminatına» karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı banka vekili cevap dilekçesinde, dava konusu «çek» için müvekkili bankanın «yetkili hamil» olduğunu, dava konusu çek incelendiğinde üzerinde «tahrifat» bulunmadığının açıkça belli olduğunu, belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Şti. yetkilisi cevap dilekçesinde, davacı ile aralarında ticari ilişki bulunduğunu ancak dava konusu çekin «keşide tarihinin» 30.06.2015 olduğunu, mezkur «çek» üzerinde herhangi bir «tahrifat» yapılmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Benzer bu karardaDavacı çekin «keşidecisi» olup «çek» zamanında «ibraz» edilmemiş olsa bile çekten dolayı «çek hamiline» karşı «sebepsiz zenginleştiği» oranda sorumlu olduğundan davacı bu çekten dolayı TTK m.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda, «çek» üzerinde yaptırılan «bilirkişi incelemesi» ile çekin keşide tarihinde «tahrifat» yapıldığı hususunun belirlendiği, davacı tarafından çek bedelinin 03/04/2013 tarihli para makbuzu ile dava dışı «lehtar» Ayyıldız Limited Şirketine ödediği, dava ve takibe konu çek nedeniyle davacının kendi ticari ilişkisinin bulunduğu lehtara ödeme yapması, çekin lehtarın iradesi dı …
Şubesi'ne ait, 627266 nolu, 5.420,00 TL bedelli «çek» nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, «kötü niyet tazminatı» talebinin reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çek hamili · tahsilat makbuzu · keşideci · bilirkişi incelemesi
Benzer bu karardaDavacı çekin «keşidecisi» olup «çek» zamanında «ibraz» edilmemiş olsa bile çekten dolayı «çek hamiline» karşı «sebepsiz zenginleştiği» oranda sorumlu olduğundan davacı bu çekten dolayı TTK m.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda, «çek» üzerinde yaptırılan «bilirkişi incelemesi» ile çekin keşide tarihinde «tahrifat» yapıldığı hususunun belirlendiği, davacı tarafından çek bedelinin 03/04/2013 tarihli para makbuzu ile dava dışı «lehtar» Ayyıldız Limited Şirketine ödediği, dava ve takibe konu çek nedeniyle davacının kendi ticari ilişkisinin bulunduğu lehtara ödeme yapması, çekin lehtarın iradesi dı …
Mahkemece 03.04.2013 tarihli davacı ile dava dışı «lehtar» arasında düzenlenen «tahsilat makbuzu» geçerli bir ödeme kabul edilerek davanın kabulüne karar verilmişse de söz konusu makbuz adi tahsilat makbuzu olup her zaman düzenlenmesi mümkündür.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2021/6442 E. , 2023/1256 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI 2021/592 Esas, 2021/852 Karar
HÜKÜM
Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ Gaziantep 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI 2015/894 E., 2018/190 K.
Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacı ile davalı ... Tekstil Halı San.Tic.Ltd.Şti. arasında mal alım satım ilişkisi bulunduğunu, mal karşılığı olarak davalı şirkete 100.000,00 TL meblağlı çeki vererek anlaşma gereği yükümlülüğünü yerine getirmediğini, çek karşılığı malları teslim tarihine kadar müvekkiline göndermediğini, davacının da anlaşmayı iptal ederek çeki istediğini, davalı ... Tekstil şirketinin çeki teslim etmediğini, çekin ibraz süresinde bankaya ibraz da edilmediğini, dava tarihine kadar dava konusu çekten dolayı davalı tarafından davacıya herhangi bir müracaat veya talepte de bulunulmadığını, davalı şirketin dava konusu çeki kredi borçlarının teminatı olarak davalı bankaya verdiğini, keşide tarihinde tahrifat yapılarak keşide tarihinin 30.06.2015 yapıldığını belirterek çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, %20'den aşağı olmamak kaydıyla davalıların kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... Tekstil Halı San. Tic. Ltd. Şti. yetkilisi cevap dilekçesinde, davacı ile aralarında ticari ilişki bulunduğunu ancak dava konusu çekin keşide tarihinin 30.06.2015 olduğunu, mezkur çek üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
2. Davalı banka vekili cevap dilekçesinde, dava konusu çek için müvekkili bankanın yetkili hamil olduğunu, dava konusu çek incelendiğinde üzerinde tahrifat bulunmadığının açıkça belli olduğunu, belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile çek görüntüsünün yer aldığı 14.01.2015 tarihli belgede "...BU ÇEKLE İLGİLİ ALACAĞIM YOKTUR" şeklindeki beyanından sonra imza atıldığı, yine sol alt tarafta "14.01.2015 ÇEKİN ASLINI BİLAHARE İADE EDECEĞİM" şeklinde beyanın bulunması üzerine imzanın ve beyanın davalı şirket yetkilisine ait olup olmadığı konusunda isticvap konusunda muhtıra çıkarıldığı ve bunun kanuni neticesinin ihtar edildiği ancak duruşmaya katılmamaları nedeniyle söz konusu yazı ve imzanın şirket yetkilisine ait olduğu kabul edildiği, gerek belirtilen ibraya ilişkin yazı, gerek ise çekin keşide tarihi üzerinde yapılan tahrifat birlikte nazara alındığında davacının davalı ...
Tekstil şirketi açısından davanın kabulüne karar vermek gerektiği, davalı banka açısından ise; davacıyla aralarında doğrudan bir hukuki ilişki bulunmadığı iyi niyetli üçüncü kişi olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 732 nci maddesi uyarınca davacının sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlamakla yükümlü olduğu ancak bu hususun ispatlanamaması nedeniyle davalı banka açısından davanın reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının davalıdan alacaklı olduğunun tespit edildiğini, ayrıca davalı şirket yetkilisinin ibra beyanı ile de davacının sebepsiz zenginleşmediğinin ispatlandığını, çekte tahrifat yapıldığının bilirkişi raporu ile tespit edildiğini, bu durumda çekin hükümsüz kaldığını, banka yönünden de kabul kararı verilmesi gerektiğini ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalılardan banka yönünden borçlu olmadığını ispat edememesine, davalı şirketin yetkili temsilcisi ...tarafından 14.01.2015 tarihli belge ile, dava konusu çekle ilgili alacağının olmadığını beyan edip, imzalamasına, çekin aslını iade edeceğini belirtmesine, davalı şirketin adı geçen yetkili temsilcisinin isticvap duruşmasına katılmayarak yazının ve imzanın kendisine ait olduğu hususunun kabul edilmesine, çekin keşide tarihi üzerinde tahrifat yapıldığının Adli Tıp Kurumu raporu ile tespit edilmesine göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın kabulü karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, çek nedeniyle davacının borçlu olup olmadığına ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri
3. Değerlendirme
Lehtar Bağdat Tekstil Ltd. Şti.
30. 09.2014 tarihli çeki ticari ilişki çerçevesinde almış ancak davacıya çek karşılığı malları teslim etmemiştir. Çek, Bağdat Tekstil Ltd. Şti. tarafından T-Bank Gaziantep Şubesine ciro edilmiş, T-Bank’a çek tevdi bordrosunda 30.09.2014 keşide tarihli olarak teslim edilmiş, daha sonra aynı banka tarafından 30.09.2014 tarihli olarak Bağdat Tekstil Ltd. Şti.’ne ciro edilerek teslim edilmiştir.
14. 01.2015 tarihli belgede görüldüğü üzere çek görüntüsünün altında bu çekle ilgili alacağının olmadığını, çeki iade edeceğini içeren Bağdat Tekstil Ltd. Şti. yetkilisinin imzasını taşıyan beyan bulunmaktadır. Ancak daha sonra çek keşide tarihi 30.06.2015 olarak tahrif edilerek tahsil cirosu ile davalı bankaya teslim edilmiştir. 6102 sayılı Kanun’un 688 inci maddesi gereği banka vekil hamil konumundadır. Üçüncü kişi tahsil cirosu ile alacağı tahsil etmek amacıyla yetkilendirilmiş olmaktadır.
Kıymetli evrakı devralan hamil, poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisabında ağır kusuru bulunduğu takdirde poliçeyi geri vermekle yükümlü olup aksi takdirde borçlu tarafından devreden ile arasında doğan defiler hamile karşı ileri sürülemez. Meğer ki hamil, tahsil cirosu ile yetkilendirilmiş hamil olsun. Tahsil cirosunda ciro edene karşı ileri sürülebilecek defiler tahsil cirosu ile hamil olan kişiye karşı da ileri sürülebilir (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 688 inci maddesinin ikinci fıkrası). Bu nedenlerle Bağdat Tekstil Ltd. Şti.’ye karşı ileri sürülen defiler tahsil cirosu ile hamil olan bankaya karşı da ileri sürülebileceğinden tahrif edilmiş haliyle ve tahsil cirosu ile hamil olan davalı bankaya karşı da menfi tespit isteminin kabulü gerekirken yazılı gerekçe ile reddi doğru görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple/sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/931076200 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz