Menfi tespit | Borçlu olmadığının tespiti

11. Hukuk Dairesi         2021/5664 E.  ,  2023/319 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın birleşen davalılar Gentaş Temel Gıda Pet. Ürn. Otom. Tic. İhr. Paz. Ltd. Şti. ve ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Gentaş Temel Gıda Pet. Ürn. Otom. Tic. İhr. Paz. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili asıl dosya dava dilekçesinde; davacı ile davalı arasında, 28.11.2013 tarihli sözleşme imzalandığını, anılan sözleşme nedeniyle davacı şirketin davalıya, arka yüzüne "28.11.2013 tarihli sözleşmenin teminatıdır" yazarak, 02.12.2014 keşide tarihli, 100.000,00 euro bedelli çekini teminat olarak verdiğini, davalının, teminat olarak almış olduğu bu çeki kaybettiğini, davalı şirketin 18.10.2014 tarihli yazısında bu çek nedeniyle davacı şirketten hiçbir hak ve alacağı bulunmadığını, davaya konu çekin geçersiz olduğunu belirttiğini ileri sürerek söz konusu çek nedeniyle davacı şirketin borçlu olmadığının tespiti ile çekin iptalini talep etmiştir.

2.Davacı vekili birleşen dosya dava dilekçesinde;

02. 12.2014 keşide tarihli, 100.000,00 euro tutarlı çek nedeniyle menfi tespit davası açıldığını, mahkemece söz konusu çek hakkında dava sonuna kadar icra takibine konulmaması ve ödeme yasağı konulması konusunda ihtiyati tedbir kararı verildiğini, mahkemenin bu kararından sonra davaya konu çekin takasa verilmek suretiyle bankaya ibraz edildiğini, ibraz edilen çekin fotokopisinden anlaşıldığı kadarıyla çekin arka yüzünde yazılı bulunan "28.11.2013 tarihli sözleşmenin teminatıdır" ibaresinin bir şekilde silinmiş/daksillenmiş olduğunu, bu yazının üzerine gelecek şekilde Altan İthalat İhracat ve Tic. Ltd. Şti.'nin kaşesinin vurularak çekin davalılara hukuka aykırı olarak ciro edildiğini ileri sürerek borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Altan İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti. vekili asıl dosya cevap dilekçesinde; davacı şirketin kötü niyetli olarak sözleşmenin eki ve teminatı niteliğinde olan çeki iptal ettirme ve davalı şirketi zarara uğratmak maksadıyla bu davayı açtığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalılar Gentaş İnş. Temel Gıda Pet. Ürün. Otom. Tic. İhr. Paz. Ltd. Şti. ve ... vekili birleşen dosya cevap dilekçesinde; borçlunun lehtara karşı olan şahsi defi hakkını müvekkili cirantaya karşı ileri süremeyeceğini, ispat yükünün davacı tarafta olduğunu, davacının çek üzerindeki tahrifata yönelik itirazlarının gerçek dışı ve kötü niyetli olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3.Birleşen davalı Marafil Teks. Mad. İnş. San. ve Tic. A.Ş. davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı ile davalı Altan İthalat ve İhr. ve Tic. Ltd. Şti. arasında düzenlenen sözleşmeye istinaden alacak verecek ilişkisinin kalmadığı, alınan kriminal raporu ile söz konusu sözleşmenin teminatı olarak verilen çek üzerindeki teminat kaydının üzeri kapatılarak ciro edildiği, bu haliyle senet metninden anlaşılabilecek bir definin bulunduğu gerekçesiyle asıl ve birleşen menfi tespit davalarının kabulüne, davacının 02.12.2014 keşide tarihli, 100.000 euro bedelli çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine, çekin iptaline yönelik talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davalı Gentaş Temel Gıda Pet. Ürn. Otom. Tic. İhr. Paz. Ltd. Şti. ve ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Gentaş Temel Gıda Pet. Ürn. Otom. Tic. İhr. Paz. Ltd. Şti. ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararda Altan İthalat ve İhr. ve Tic. Ltd. Şti.'nin davacıdan alacaklı olmadığı ve çeki kaybettiğini davacıya bildirdiğinin belirtilmesine rağmen firma vekili tarafından verilen cevap dilekçesinden de anlaşılacağı üzere böyle bir durumun söz konusu olmadığını, mahkemece yapılan bu tespitin hukuki geçerliliği olmadığını, Adli Tıp Kurumu raporunda çekin arka yüzündeki silintinin altında bulunan ibarenin ne olduğunun tespit edilememiş olmasına rağmen mahkemece teminat ibaresinin açıkça yazılı olduğunun kabulünün hukuka aykırı olduğunu, çek ciro yoluyla elde edildiği için müvekkilinin davacı tarafla herhangi bir ticari ilişkisi olmadığını, müvekkilinin iyi niyetli üçüncü kişi olup taraflar arasındaki ticari ilişkiyi bilmesinin mümkün olmadığını, davacının iddia ve taleplerini Altan İthalat ve İhr.

ve Tic. Ltd. Şti.'ne karşı ileri sürebileceğini, müvekkillerine karşı bu defilerin ileri sürülmesinin mümkün olmadığını ayrıca davacı tarafın çek üzerine bahsedilen kaydı yazdıktan sonra çekin geçersiz olduğunu iddia etmesinin hakkın kötüye kullanılması olduğunu, davacı şirketin kötü niyetli olarak işbu davayı açtığını belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davacı keşideci ile lehtar Altan İthalat İhracat ve Tic. Ltd. Şti. arasında 28.11.2013 tarihli yazılı satış sözleşmesi yapılması, sözleşme içeriğinde satıcı keşideci tarafından, alıcı lehtara teminat çekleri verileceğinin kararlaştırılması, çekin keşideci tarafından tanzimi sırasında arka yüzüne " 28/11/2013 tarihli sözleşmenin teminatıdır." şerhinin konulması, lehtar Altan İthalat İhracat ve Tic. Ltd. Şti. tarafından çekin "28.11.2013 tarihli sözleşmenin teminatıdır." şerhi silinerek ciro edilmesi, çekteki bu silintinin bilirkişi raporu ve taraf beyanları ile sabit olması, silintinin senet metninden anlaşılması ve sonraki cirantalar ile hamilin senedi tahrif edilmiş şekilde iktisap etmesi, Altan İthalat İhracat ve Tic.

Ltd. Şti.'nin davacı Mimsan Endüstri Kazanları San ve Tic A.Ş.'ye hitaben yazdığı 18.10.2014 tarihli yazıları ile dava konusu çekin 28.11.2013 tarihli sözleşmenin teminatı olduğunu, davacıdan bu teminat ve teminat harici alacağı kalmadığının beyan etmesi sebebiyle davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından davalılar Gentaş İnş. Temel Gıda Pet. Ürün. Otom. Tic. İhr. Paz. Ltd. Şti. ve ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Gentaş Temel Gıda Pet. Ürn. Otom. Tic. İhr. Paz. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Gentaş Temel Gıda Pet. Ürn. Otom. Tic. İhr. Paz. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, çek nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Gentaş Temel Gıda Pet. Ürn. Otom. Tic. İhr. Paz. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalı Gentaş Temel Gıda Pet. Ürn. Otom. Tic. İhr. Paz. Ltd. Şti.'ne yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.