Taşıyanın tahliye nezaret yükümlülüğünü yerine getirmesi nedeniyle sorumsuzluğu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/122

KARAR NO 2024/1609

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 17/11/2021

NUMARASI 2021/15 Esas - 2021/441 Karar

DAVA

Alacak

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili tarafından nakliyat emtia taşıma sigorta poliçesi ile sigortalanan ... Dış Tic. A.Ş'ye ait emtiaların Türkiye'den Suudi Arabistan'a nakliyesi işinin davalı ve ...A.Ş. tarafından üstlenildiğini, emtiaların 03/09/2017 tarih 1 nolu konişmento tahtında ... Bey isimli gemiye tam ve sağlam olarak yüklendiğini, geminin 19/07/2017 tarihinde Yanbu Limanına ulaşmasını müteakip yapılan tahliye sırasında taşıma konusu emtiaların hasarlandığının tespit edildiğini, fatura ve yapılan tespitlere uyularak 69.498-USD sigortalı zararının müvekkili tarafından tazmin edildiğini, müvekkilinin TTK ve poliçe hükümleri ile ibraname içeriği gereğince halefiyet ve temlik esasına göre sigortalısının haklarını devraldığını belirterek 69.498-USD tazminat alacağının sigortalıya ödeme yapılan 05/01/2018 tarihinden itibaren 3095 Sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacı ile davalı arasında bir sözleşme bulunmadığını, iddia edilen hasarın sigorta teminatı dışında olduğunu, davaya konu yükün CIF satışa konu olduğunu, emtia sigortasının alıcı menfaatine yapılması gerektiğinden davacının menfaati bulunmayan sigortalısına yaptığı sigorta ödemesinin rücu hakkı vermeyeceğini, davacının sigortalısına yaptığı ödemenin hatır ödemesi olduğunu, süresi içinde ve usulüne uygun yapılan ihbar bulunmadığını, tahliye operasyonunu yürütmekten sorumlu olmayan gemi kaptanı tarafından, gözetim ve özen yükümlülüğünün gereği olarak tüm yük ilgililerine ve davacı sigortalısına tahliye görselleri paylaşılarak ayrı ayrı ihtar mektupları gönderildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemenin, milletlerarası yetkisizlik nedeniyle davanın reddine ilişkin 14/10/2020 sayılı kararı, davacı vekilinin istinafı üzerine Dairemizin 2020/1507-1398 sayılı 29/12/2020 tarihli kararıyla kaldırılarak davanın yeniden görülmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Mahkemece; 29/08/2017 tarihli nakliyat emtia taşıma sigorta poliçesi ile ... Bey gemisiyle Mersin'den Suudi Arabistan'a taşınacak emtianın sigortalandığı, sigortalı ... A.Ş'a deniz taşımasında meydana gelen hasar nedeniyle davacı tarafından 69.498-USD ödeme yapıldığı, 24.08.2017 tarihli mal faturası ile 25.08.2017 tarihli gümrük beyannamesinde malın alıcıya CIF teslim şartlı satıldığı, CIF satışta, eşyanın gemiye yüklenmesinden sonra yüke ait her türlü yarar ve hasar alıcıya geçtiğinden taşıma sırasında ortaya çıkacak ziya ve hasardan dolayı tazminat talep etme hakkı da alıcıya ait olduğu, bununla birlikte satış faturası ile gümrük beyannamesinde "mal mukabili satış" kaydı yer aldığından satıcının kendi lehine emtia sigorta poliçesi yaptırmakta hukuki yararı bulunduğu, malın alıcıya teslim edildiği, alıcı ...'nin 27.11.2017 tarihli muvafakati ile sigortalıya tazminat ödendiğinden davacının yaptığı ödeme kadar taşıyana başvuru hakkı ve aktif husumete sahip olduğu, davanın donatana izafeten ...

İşl A.Ş.'ye karşı açıldığı, ... Bey gemisine ait ... kaydında, gemi malikinin ..., ... ve ...'in ise ... İşl A.Ş. olduğu, hem donatanın adresinin hem de ... Gemi İşletmeleri A.Ş.'nin adresinin aynı olduğu, buna göre taşımanın yapıldığı tarih itibariyle, ... Bey gemisinin hem teknik, hem de ticari yönetimini elinde bulunduran ... Gemi İşl A.Ş.'nin navlun sözleşmesine aracılık ettiğinin kabulü gerektiği, davanın donatana izafeten ... Gemi İşl A.Ş.'ye yöneltilmesinin TTK m.105/2 hükmüne uygun olduğu, konşimentoda taşıyan olarak gösterilen davalı ... SA'nın taşıyan sıfatına sahip olduğu,konşimentoda aksine bir kayıt bulunmadığından, eşyanın taşıyana tam ve sağlam teslim edildiği, bilirkişi raporundaki tespitlere göre;

yükte herhangi bir istif hatası bulunmadığı, varma limanında boşaltma işlemlerine başlanmadan önce eşyanın iyi ve sağlam durumda olduğu, Survey Raporu'nda, hasarın diğer bir sebebinin büyük çuvalların taşıma sırasında kolayca kopan/ kırılan askı bağlantılarının zayıf olması olarak açıklansa da teknik bilirkişi raporlarında tahliye sırasında çekilen fotoğrafların incelenmesinden emtianın çuvallarının gerek tutma yerlerinden direkt vinç kancalarına, gerekse çuvalların gövdelerinden vinç kancalarına bağlı halatların üzerinde gelişi güzel tahliye edildiği, bu nedenle çuvalların dip kısmından delinerek ürünün dışarı döküldüğü, ayrıca çuvalların sapanlara fazla sayıda yüklenmesi nedeni ile birbirine baskı yapmak sureti ile basınç oluşturduğu, bu basınç sonucu içlerinde bulunan çuvalların patlamasına yol açtığı, oysa bu tip büyük çuvalların yükleme ve tahliyesinde kullanılan yük traversleri kullanılması veya sapana az sayıda büyük çuval yüklenmesi halinde hasar meydana gelmeyeceğinin belirtildiği, bilirkişilerin bu görüşüne göre yükün içinde bulunduğu Big Bag torbalarının yırtılmasının sebebinin zayıf olmasından değil tahliyenin özensiz yapılmasından kaynaklandığı, dolayısıyla taşıyanın ambalaj yetersizliği sebebine dayanarak TTKnın1182/1maddesine göre sorumluluktan kurtulmasının mümkün olmadığı, ancak kabul edilen bu duruma göre taşıyanın sorumluluğuna gidilebilmesinin, tahliye işleminin taşıyan tarafından yerine getirilmesi gerektiği, TTK'nın 1178 maddesi gereği taşıyanın malların yükletilmesi, istifi, taşınması, elden geçirilmesi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyanın dikkat ve özenini göstermesi gerektiği, ancak sözleşmeye konulacak “fio” veya “fios” şartı ile TTK'nın 1178.

maddesinde sayılan faaliyetlerin ve yükümlülüklerin bir kısmının ve netice olarak bunların kötü yapılmasından doğan sorumluluğun yük ilgililerine aktarılabileceği, ancak böyle bir şartın TTK'nın 1091. maddesindeki kaptanın nezaret görevini, yükleme ve boşaltma işçilerini gözetmek yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacağı, somut olayda gemi bağlantı teyidi e-postasında “FIOT L/S/D”(free in out trimming, lashing,securing, dunnagıng) kaydı bulunduğu, bu kaydın tahliye işleminin gönderilene bırakıldığını gösterdiği, bu halde dahi TTK'nın 1091. maddesi uyarınca kaptanın yükleme ve istifin denizcilik örf ve usullerine uygun yapılmasına nezaret etme görev ve sorumluluğu bulunduğu, kaptanın çektiği 11/09/2017 ve 13/09/2017 tarihli protesto mektuplarıyla yükün gemiden tahliyesi sırasında tespit ettiği ancak önleyemediği yanlışlıkları tahliyenin başında ve tahliye devam ettiği sırada tahliyeyi ifa eden ...

şirketi ile yük alıcısı ...'ye bildirdiği, TTK'nın 1091. Maddesi gereği gözetim yükümlülüğünü yerine getirdiği, taşıyanın sorumluluğuna gidilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; TTK'nın 1178. maddesi gereğince taşıyanın navlun sözleşmesinin ifasında özellikle malların yükletilmesi, istifi, taşınması, elden geçirilmesi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyanın dikkat ve özenini göstermekle yükümlü olduğunu, aksi kararlaştırılmış olmadıkça boşaltma işleminden davalının sorumlu olduğunu, mahkemece ... çalışanlarının gönderilenin yardımcı şahsı olduğundan bahisle verdiği kararın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, mahkemenin 14/04/2021 tarihli ara kararının 1 bolu bendi ile yükün gemiden tahliye işlemini gerçekleştiren ... firmasının alıcı ile herhangi bir ilişkisi bulunmadığını, bu nedenle davalının tahliyeye ilişkin sorumluluğunun devam ettiğini, tahliyedeki hataları gören kaptanın tahliyeyi durdurması gerektiğini, ayrıca bu protesto mektuplarının ilgililere ulaştığına dair hiç bir delil bulunmadığını, sörvey raporunda açıkça istif hatasından bahsedilmesine rağmen hükme esas alınan bilirkişi raporunda bu hususta hiç bir inceleme yapılmadığını, bu hususlar açıklığa kavuşmadan karar verilmesinin doğru olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, emtia nakliyat sigorta poliçesi kapsamında davacı tarafından sigortalanan emtianın deniz yoluyla taşınması sırasında hasarlanması nedeniyle sigortalıya ödenen tazminatın TTK'nın 1472. maddesi uyarınca taşıyıcıdan tahsili istemine ilişkindir. Davacı sigorta şirketi tarafından düzenlenen 29/08/2017 tarihli, nakliyat emtia taşıma sigorta poliçesi ile teminat altına alınan sigortalıya ait emtianın ... Bey gemisiyle Mersin'den Suudi Arabistan'a sevkinin sağlandığı, emtiada ortaya çıkan hasar nedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından sigortalıyae 69.498-USD ödeme yapıldığı, davacının bu bedeli hasarın meydana gelmesinde kusuru olduğunu iddia ettiği taşıyandan talep ettiği anlaşılmaktadır. Dava konusu emtia dava dışı sigortalı tarafından dava dışı alıcı Suudi Arabistan'da yerleşik ...

firmasına CİF teslim kaydı ile satılmıştır. Bu teslim şekline göre yüke ait her türlü yarar ve hasar emtianın gemiye yüklenmesi ile dava dışı alıcı firmaya geçmiş ise de faturadan anlaşılacağı üzere ödemenin mal mukabili yapılacağının kararlaştırıldığı,sigortalının mal üzerinde menfaatinin devam ettiği, aksi halde alıcı firmanın sigorta tazminatının dava dışı sigortalı satıcı firmaya ödenmesine muvafakat ettiği dikkate alındığında, sigortalıya ödeme yapan davacı sigorta şirketinin aktif husumeti bulunmaktadır. Dosyaya sunulan ... Bey tarafından düzenlenen 03/09/2017 tarihli konişmentoda yükleyen ... Dış Tic AŞ, yükleme limanı Mersin, boşaltma limanı Suudi Arabistan, taşıyıcı ... SA firması gösterilerek konişmento gemi kaptanı tarafından imzalanmıştır.

Equasis kaydında, gemi malikinin ..., ...in ise ... Gemi İşletmeleri A.Ş. olduğu kayıtlıdır. Hem donatan hem de ... Gemi İşletmeleri A.Ş. aynı adreste gösterilmiştir. Buna göre taşımanın yapıldığı tarih itibariyle, ... Bey gemisini hem teknik, hem de ticari yönetimini elinde bulunduran ... Gemi İşl A.Ş navlun sözleşmesine aracılık ettiğinden ... Gemi İşletmeleri A.Ş.ye donatana izafeten dava yöneltilmiş olması TTK m.105/2.hükmüne uygundur. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, varış limanında yükün tahliyesinden davalı taşıyanın sorumlu olup olmadığı, davalı taşıyanın yükün tahliyesine nezaret yükümlüğünü gereği gibi yerine getirip getirmediği, yükteki hasardan sorumlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

TTK'nın 1178. maddesinde (1) taşıyanın, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olduğu, (2) taşıyanın, eşyanın zıyaı veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan, zıya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmesi şartıyla sorumlu olacağı düzenlenmiştir. Yine TTK'nın 1091. Maddesine göre; "(1) Kaptan, yükleme ve boşaltma araçlarının kullanılma amaçlarına uygun durumda olmasına ve istifin, özel istifçiler tarafından yapılsa bile, denizcilikte geçerli olan kurallara uygun bir şekilde gerçekleştirilmesine dikkat etmek zorundadır.

(2) Kaptan, denizcilikte geçerli olan kurallar uyarınca; geminin aşırı derecede yüklenmemesine,...geminin ambarlarının taşınacak olan eşyayı kabule ve korumaya elverişli bir şekilde donatılmış olmasına dikkat etmek zorundadır." Bunun dışında TTK'nın 1167/1 maddesi; sözleşmede veya boşaltma limanı düzenlemeleri ya da yerel teamül ile aksi öngörülmedikçe boşaltmanın taşıyan tarafından gerçekleştirileceğini düzenlemektedir. Bilirkişi raporuna göre, boşaltma işlemlerine başlanılmasından önce, ambarda çekilen fotoğraflardan eşyanın, tutma saplı bip- bag çuval ambalajları ile henüz gemi içindeyken aralarında boşluk olmadan düzgün ambalajlı ve sıralı deniz taşımasına uygun ve hasarsız şekilde yüklendiği, istif hatası bulunmadığı, boşaltma işlemlerine başlamadan önce yükün sağlam durumda olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyaya sunulan Survey Raporu'nda, hasarın diğer bir sebebinin büyük çuvalların taşıma sırasında kolayca kopan/kırılan askı bağlantılarının zayıf olması olarak açıklansa da teknik bilirkişilerce yapılan değerlendirmede emtianın çuvallarının gerek tutma yerlerinden direkt vinç kancalarına gerekse çuvalların gövdelerinden vinç kancalarına bağlı halatların üzerinde gelişi güzel tahliye edildiği, bu nedenle çuvalların dip kısmından delinerek ürünün dışarıya döküldüğü, ayrıca çuvalların sapanlara fazla sayıda yüklenmesi nedeni ile birbirine baskı yapmak sureti ile basınç oluşturduğu, bu basınç sonucu içlerinde bulunan çuvalların patlamasına yol açtığı, bu tip büyük çuvalların yükleme ve tahliyesinde kullanılan yük traverslerinin (spreader) kullanılması veya sapana az sayıda büyük çuval yüklenmesi halinde bu tip hasarın meydana gelmeyeceği belirtilmiştir.

Bu durumda hasarın Bigbag torbalarının zayıf olmasından ya da ambalaj yetersizliğinden değil tahliye işleminin gereği gibi yapılmamasından kaynaklandığı sonucuna varılmaktadır. TTK'nın 1178/3. maddesi gereğince taşıyanın sorumlu olduğu süre boşaltma limanında kural olarak eşyanın gönderilene teslim edilmesiyle son bulur. TTK nın 1167/1 maddesinde ise, sözleşmede aksi kararlaştırılmış veya boşaltma limanı düzenlemeleri ve bunlar yoksa yerel teamül ile aksi öngörülmüş olmadıkça boşaltmanın taşıyan tarafından yapılacağını düzenlemektedir. Bununla birlikte tarafların sözleşmede veya konişmentoda boşaltmanın gönderilen tarafından yapılmasını kararlaştırmaları veya boşaltma limanı düzenleme ya da teamüllerinin boşaltmanın gönderilen tarafından yapılmasını gerektirmesi mümkündür.

Davalının tarafından sunulan bağlantı teyidine ilişkin e-postada “FIOT L/S/D” kaydına yer verilmiştir.Bu kayda göre; davalı taşıyanın tahliyeyi üstlenmediği, tahliyeyi gerçekleştiren firmanın davalı adına hareket etmediği sonucuna varılmaktadır. Bununla birlikte TTK'nın 1091/1. maddesi uyarınca kaptan, yükleme ve boşaltma araçlarının kullanılma amaçlarına uygun durumda olmasına, istif özel istifçiler tarafından yapılsa bile, denizcilikte geçerli olan kurallara uygun bir şekilde yapılmasına dikkat etmek zorundadır. Ancak TTK'nın 1091. maddesi, yükleme ve istif işlemleri nedeniyle meydana gelen bir zarardan kaptanın her halde sorumlu olduğunu öngören bir düzenleme değildir. ... Bey Kaptanı imzalı 11/09/2017 ve 13/09/2017 tarihli protesto mektuplarında gemi kaptanının, yükün gemiden tahliyesi sırasında tespit ettiği ancak önleyemediği yanlışlıkları tahliyenin başında ve tahliye devam ettiği sırada tahliye işlemini yapan firma adına düzenlediği protesto mektupları ve ekindeki görüntü kayıtları ile tespit ettiği anlaşılmaktadır.Bahsi geçen protesto mektupları ve ekindeki fotoğraflara göre gemi kaptanı tahliye işlemlerine nezaret ettmiştir.Ayrıca protesto mektupları düzenlendiği sırada gemide tahliye işlemleri devam ettiğinden, davacı tarafın protesto mektuplarının ilgililere ulaştığına dair bir delil bulunmadığı yönündeki istinaf nedeni yerinde değildir.

Bu durumda taşıyanın TTK'nın 1091 maddesi gereği özen ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirdiği, hasarın meydana gelmesinde davalı taşıyana kusur izafe edilemeyeceği sonucuna varılmasında isabetsizlik yoktur.Davanın reddine karar verilmesi dosya kapsamı delillere uygundur. Açıklanan nedenlerle; istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından yatırılan 59,30‬-TL harcın mahsubu ile kalan 368,30-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 07/11/2024