Alacak

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne dair verilen karar taraf vekillerinin temyizi üzerine Dairemizin 23.12.2008 tarih, 2007/4584 Esas, 2008/14339 Karar sayılı ilamında yazılı gerekçe ile bozulmuş, mahkemece bozma ilamına uyularak alınan bilirkişi raporu doğrultusunda, «taşıtan» konumunda bulunan davalı ...

Demir Çelik A.Ş. yönünden davanın kısmen kabulüne, 20.454,88 USD’nin «temerrüt faizi» ile birlikte anılan davalıdan tahsiline, diğer davalı yönünden «husumet yokluğundan» davanın reddine karar verilmiştir.

Oysa, mahkemece, dosyada mevcut «bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin» giderilmesi ve var ise davacının süresterya alacağının belirlenmesi için içinde uzakyol kaptanının da bulunduğu bir heyetten rapor alınarak, oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, «eksik incelemeye» dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

… dosya kapsamına göre, dava konusu talebin, sürastarya süresi içinde gemisini boşaltmaya hazır durumda bulundurması karşılığı doğan sürastarya ücreti olduğu, davacı «taşıyanın» «husumeti» davalı «taşıtana» yönelttiği, TTK'nın 1081. maddesi hükmüne göre emtianın gönderilen tarafından «teslim» alınmaması halinde «navlun» ve diğer «masraflardan» taşıtanın sorumlu olacağı, TTK'nın 1059. madde hükmüne göre de, gönderilenin malı teslim almakla navlun ve navlun teferruatından olan bütün masrafları ve sürastarya ücretini ödemek zorunda kalacağı, bu durumda davacı taşıyanın, davalı taşıtandan sürastarya ücreti talep ettiği davada gönderilenin kim olduğunu ve gönderilenin malı teslim almadığını ispatla yükümlü bulunduğu, buna göre davacı tarafından sunulan «konişmento» üzerindeki, konişmentonun davalının işçisi tarafından teslim alındığına dair «kaydın» malın alıcısına teslim edilip edilmediğini kanıtlamayacağı, davacı taşıyan, mal gönderilen tarafından teslim alındı ise TTK'nın 1069. madde hükmüne göre gönderilene, mal gönderilen tarafından teslim alınmadı ise taşıtana müracaat edebileceği, davada «ispat yükü» üzerine düşen davacı tarafça malın gönderilene teslim edilip edilmediğine dair hiçbir delil sunulmadığı, dolayısıyla davalı taşıtanın sürastarya borçlusu olduğu hususunun ispatlanamadığı, yine davacının usulsüz olan «defterlerinde» takibe konu ettiği «fatura» kayıtlı ise de, defterlerin usulsüz olması karşısında «ticari defterleri» lehine delil vasfı taşımadığından bu kayda da itibar edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Ancak; alıcı yükü «teslim» almazsa «taşıtan», «navlun» ve diğer tüm borçları «taşıyana» ödemekle yükümlü olacaktır.

Somut olayda, davacı «taşıyan» sürestarya ücretini tahsil etmek amacıyla kural olarak bu borçtan sorumlu olan davalı «taşıtan» aleyhine icra takibi yapmış olup, mahkemece davalının gönderen ve davacının akidi olduğu kabul edilmiş, davalı bu yönden de kararı temyiz etmemiştir.

… dosya kapsamına göre, dava konusu talebin, sürastarya süresi içinde gemisini boşaltmaya hazır durumda bulundurması karşılığı doğan sürastarya ücreti olduğu, davacı «taşıyanın» «husumeti» davalı «taşıtana» yönelttiği, TTK'nın 1081. maddesi hükmüne göre emtianın gönderilen tarafından «teslim» alınmaması halinde «navlun» ve diğer «masraflardan» taşıtanın sorumlu olacağı, TTK'nın 1059. madde hükmüne göre de, gönderilenin malı teslim almakla navlun ve navlun teferruatından olan bütün masrafları ve sürastarya ücretini ödemek zorunda kalacağı, bu durumda davacı taşıyanın, davalı taşıtandan sürastarya ücreti talep ettiği davada gönderilenin kim olduğunu ve gönderilenin malı teslim almadığını ispatla yükümlü bulunduğu, buna göre davacı tarafından sunulan «konişmento» üzerindeki, konişmentonun davalının işçisi tarafından teslim alındığına dair «kaydın» malın alıcısına teslim edilip edilmediğini kanıtlamayacağı, davacı taşıyan, mal gönderilen tarafından teslim alındı ise TTK'nın 1069. madde hükmüne göre gönderilene, mal gönderilen tarafından teslim alınmadı ise taşıtana müracaat edebileceği, davada «ispat yükü» üzerine düşen davacı tarafça malın gönderilene teslim edilip edilmediğine dair hiçbir delil sunulmadığı, dolayısıyla davalı taşıtanın sürastarya borçlusu olduğu hususunun ispatlanamadığı, yine davacının usulsüz olan «defterlerinde» takibe konu ettiği «fatura» kayıtlı ise de, defterlerin usulsüz olması karşısında «ticari defterleri» lehine delil vasfı taşımadığından bu kayda da itibar edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bu nedenle mahkemece; bu yönden «ispat külfetinin» davalıda olduğu gözetilmek, davalının bu yöndeki «delilleri toplanmak», «konşimentonun» onaylı tercümesini dosya içerisine sağlayarak, bu hususta özel bir düzenleme bulunup bulunmadığı üzerinde durulmak ve malın yurt dışında yine davalı tarafından «teslim» alındığı yönündeki davacı iddiasını da irdelemek suretiyle tüm deliller birlikte değerlendirilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde «eksik incelemeye» dayalı olarak karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

1069. maddeye göre, alıcının sürestarya alacağından sorumlu olması için, «navlun» veya «konşimentoda» buna dair hüküm bulunması ve malın alıcı tarafından «teslim» alınması gerekmektedir.

Navlun sözleşmesi veya «konşimento» hükümleri, yükü tesellüm eden alıcının TTK'nın 1069/1 maddesi uyarınca «navlun» ve diğer borçların borçlusu durumuna girip girmeyeceğini ve şayet girecekse, bunun kapsamını da tayin edecektir.