Çek İstirdatı

11. Hukuk Dairesi         2011/20 E.  ,  2013/6904 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada ...

5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 08.03.2010 tarih ve 2009/57-2010/105 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili ve davalı ...Ş. vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen ....03.2013 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı ...Ş. vekili Av. ... ve diğer davalı RCT Varlık Yönetim A.Ş. vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili lehine davalı bankanın çek iştira hesabı açtığını ve bu hesaptan ... tarafından keşide edilen çek karşılığında müvekkiline 64.000 ... Doları kredi kullandırıldığını, kredinin teminatı olmak üzere davacıya ait hesaplarla birlikte ....şahıs ... hesaplarına da rehin blokaj konduğunu, iştira çekinin ödenmemesi üzerine keşideci tarafından 30.11.1998 tarihli ... dışı çekine iştira yapılmak suretiyle yeni bir hesap açıldığını ve genel kredi sözleşmesi imzalandığını, davalı bankaca davacının da cirosu bulunan ... dışı çekiyle ilgili olarak hiç bir takipte bulunulmadığını ve çekle ilgili hiç bir işlem yapılmayarak ciranta olan davacının zarara uğratıldığını, basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğünde olan davalı bankanın çeki işleme koymayarak neden olduğu zarar yanında ayrıca kredi hesabını da kat ederek bakiye kredi borcu için icra takibi başlattığını ileri sürerek, davacının davalı bankaya takip konusu tutar olan 7.992,04 TL borçlu olmadığının tespiti ile haksız takip nedeniyle işbu bedelin %40'ı oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesi ile davalı bankanın kusurlu hareketi sonucunda uğranılan 71.408,62 ...

Doları zararın davalıdan faiziyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı banka vekili, 30.11.1998 tarihli belgenin "çek" ibaresini taşımadığını, adi havale niteliğinde olduğunu, kredi ile ilgili hesap ekstrelerinin düzenli olarak davacıya gönderildiğini savunarak, davanın reddini istemiş, yargılama sırasında da alacağın ...'ye temlik edildiğini bildirmiş, RCT Varlık Yönetimi A.Ş. vekili ise ihale sonucunda ...'nin alacağını müvekkilinin temlik aldığını savunmuştur.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya ve tüm dosya kapsamına göre, davalı Toprakbank A.Ş. (Yeni unvanı: Birleşik Fon Bankası A.Ş.)'nin banka kayıtlarından davacıdan ...

8. İcra Müdürlüğü'nün 2000/9699 esas sayılı dosyasında icra takibine konu edildiği şekilde 7.992,04 TL alacaklı olduğunun anlaşıldığı, dosyaya sunulan 31.07.2002 tarihli alacak temlik sözleşmesi ile bu icra dosyasındaki banka alacağının ...'ye temlik edildiği, ancak daha sonra aynı alacağın 14.02.2006 tarihli alacak temlik sözleşmesi ile RCT Varlık Yönetim A.Ş.'ye temlik edildiği, bu durumda menfi tespit davasında icra dosyasındaki alacağı temlik alan RCT Varlık Yönetim A.Ş.'nin davalı olup, davacının menfi tespit davasının RCT Varlık Yönetim A.Ş. aleyhine görülmesi gerektiği, icra dosyasında talep edilen alacaktan dolayı davacının borçlu olduğunun saptandığı, bu nedenle menfi tespit davasının davalısı RCT Varlık Yönetim A.Ş.

aleyhindeki menfi tespit davasının reddinin gerektiği, davacının 30.11.1998 tanzim tarihli 68.000 ... Doları bedelli senedinin tahsil edilmeyip zaman aşımına uğraması nedeniyle talep ettiği tazminat davası açısından da davalı bankanın ...'nın 738. maddesi uyarınca poliçe hükümlerine tabi olan senedin zaman aşımına uğramasında kusurlu bulunduğu zira davacıyı haberdar etmediği gibi senedi de iade etmediği, davacının da senedin tahsil edilip edilmediğini araştırmadığı ve kendisine banka tarafından gönderilen ihtara rağmen iade için her hangi bir girişimde bulunmadığı, buna göre, zaman aşımına uğramasında her iki tarafın de %50'şer oranında müterafik kusurlu olduğu, davacının tazminat olarak talep ettiği 71.408,62 USD miktarındaki zararını ispatlayamadığı, zararın senet bedeli olan 68.000 ...

Doları miktarında bulunduğu ve davacının %50 oranındaki kusurunun tenzili ile kalan %50'sinden davalı bankanın sorumlu tutulması gerektiği sonucuna varılarak, davacı tarafından davalılar (RCT Yönetim Varlık A.Ş.) aleyhine icra dosyasına dayalı olarak açılan menfi tespit davasının reddine, 68.000 ... Doları bonoya dayalı davanın kısmen kabulü ile 34.000 ... Dolarının dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a. maddesi gereğince değişen oranlardaki döviz faiziyle birlikte davalı ... Bankasından tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili ve davalı ...Ş. vekili temyiz etmiştir.

1- Dava, davalı bankanın davacıya açtığı kredi karşılığı davacı tarafından rehin olarak verilen senedi (çeki) zamanında tahsile koymayarak ve/veya davacıya iade etmeyerek verilen senedi (çeki) zamanaşımına uğratmış olması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir. Davacı taraf tazminat istemini, açılan çek iştira hesabı için davalı bankaya teminat ve rehin olarak bırakılan .... şahıs çekinin davalı banka tarafından işleme konulmaması nedeniyle zamanaşımına uğratılmasına dayandırmıştır. Davalı Toprakbank davacıya senet karşılığı 64.000 ... Doları bedelli kredi açmış, güvence olarak da davacıya cirolu ...imzalı, 30.11.1998 tanzim tarihli, yabancı banka üzerine keşideli 68.000 ...

Doları tutarlı senedi almış olup, tahsil amacıyla gönderilen bu senedin karşılığı bulunmadığından senet iade edilmiştir. Davalı bankanın iştira ettiği davaya konu senetle ilgili olarak yapması gereken yasal işlemleri zamanında yerine getirmemesi nedeniyle davacının uğradığı bir zararın olup olmadığı ile bu zararın kapsamının tayini ve sonucuna göre, davalı bankanın sorumluluğunun bulunup bulunmadığının tespiti için öncelikle kredi karşılığı teminat olarak davalı bankaya verilen senedin niteliğinin belirlenmesi zorunludur. Bu durumda, davaya konu uyuşmazlıkta öncelikle çözümü gereken husus, davaya konu senedin

davacının iddia ettiği gibi çek mi yoksa davalı tarafın savunduğu gibi adi havale niteliğinde mi olduğu hususlarının açıklığa kavuşturulmasıdır. Zira, davaya konu senedin niteliği belirlendikten sonra ancak uygulanacak yasal hükümler tespit edilebilecektir. Bu nedenle öncelikle yabancı dilde düzenlenmiş belgenin niteliğinin ve hangi hukuka tabi olduğunun açıklığa kavuşturularak, sonucuna göre dayanılan senetten dolayı davacının, bu davanın açılmasından önce senet ilgilileri hakkında takip yaparak senet bedelini ilgililerinden tahsili yoluna gitmesinin gerekli olup olmadığının belirlenmesi ile senet ilgililerinden tahsil olanağı kalmadığının anlaşılması halinde davalı bankanın sorumluluğunun belirlenmesi;

düzenlenen senet çek niteliğinde ise bu takdirde davalı bankanın zamanında yasal işlemleri yapmış olması halinde bedelini çek ilgililerinden tahsil edip edemeyeceğinin tespit edilmesi, tahsil edilme imkanı olduğunun anlaşılması halinde bu imkanın kaçırılması nedeniyle davalı bankanın sorumluluğuna gidilebileceği hususları üzerinde durularak, bu hususların açıklığa kavuşturulmasının gerektiği, düzenlenen belgenin yabancı banka üzerine keşide edildiği ve yabancı dilde hazırlanmış olması nedeniyle bu belgenin niteliği ve tabi olduğu hukukun tayini için yabancı hukuktan anlayan bilirkişi kurulundan tüm bu hususları açıklayan, gerekçeli ve denetime elverişli bir rapor alınarak sonucuna göre tarafların hukuki durumlarının takdir ve tayini gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle temyiz eden taraflar davacı ve davalı banka yararına bozulması gerekmiştir.

...- Öte yandan, mahkemece davacının davalı RCT Varlık Yönetim A.Ş. aleyhine icra dosyasındaki borca dayalı olarak açtığı menfi tespit davasının reddine karar verilmiş olup, menfi tespit davasına konu miktar 7.992,04 TL olması nedeniyle davalı RCT A.Ş. yararına hüküm altına alınacak vekalet ücretinin bu davalıya karşı açılan menfi tespit davasının değeri olan 7.992,04 TL üzerinden tespit edilmesi gerekirken, bu davalı yararına vekalet ücreti olarak dava değerini aşan 9.626,... TL tutarındaki vekalet ücretinin davacıdan alınmasına karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir.

SONUÇ

Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle temyiz eden taraflar davacı ve davalı banka vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın temyiz eden taraflar yararına; (...) numaralı bentte açıklanan nedenle de davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, takdir olunan 990,00 TL duruşma vekalet ücretinin taraflardan alınarak yek diğerine verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden davacıya iadesine, 04.04.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi