Yabancı mahkeme kararının tenfizi

Devleti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında kararın «tenfizini» mümkün kılan ./.. «karşılılık esasını» düzenleyen bir anlaşma veya fiili bir durum bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, Bakanlıktan gelen cevabi yazıda yabancı mahkeme kararının bir antlaşma kapsamında olmadığı durumlarda, tenfiz davasının ... mahkemelerinin önünde taraf teşkili yapılarak serbestce değerlendirileceği belirtilmiş olup, «tanıma» ve tenfiz konusunda .. mevzuatı ile Türkiye mevzuatındaki paralellik gözetildiğinde karşılıklılığın gerçekleştiği kabul edilebilir. (HGK ....06.1990 T - 1990/...-. …

1990/347 K.) Bu durumda MÖHUK'un 54/1-a maddesi gereğince, Mahkemece, Türkiye Cumhuriyeti ile ... arasında Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların «tenfizini» mümkün kılan bir kanun hükmünün bulunup bulunmadığının Adalet Bakanlığından gönderilen cevapta gösterilen Hollanda mevzuatındaki «tanıma» ve tenfiz engelleri de dikkate alınarak değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın reddi doğru olmadığından, kararın davacı yarar …

Devleti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında kararların «tenfizini» mümkün kılan «karşılıklılık esasını» düzenleyen bir anlaşma veya fiili bir durum bulunmadığı gerekçesi ile davaya konu kararın tenfizi mümkün olmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

Ancak, 5718 sayılı MÖHUK 50-59 maddeleri «tanıma» ve «tenfiz» kurumlarını düzenlemekte olup buna göre yabancı mahkeme ilâmının «kesin delil» veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi yabancı ilâmın tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlı tutulmuş ve yabancı mahkemelerden hukuk davaların …

Somut olayda, «tanıma» ve «tenfizi» istenen yabancı mahkeme kararı alacak hükmüne haiz olup aynı konuda Türkiye’de açılan bu tür davalarda dosya hangi aşamada olursa olsun 7194 sayılı Yasa gereğince davacıların, davalı şirkete ortak olduğu kabul edilerek “karar «verilmesine yer olmadığına»” kararı verilmekte ve kararlar bu şekilde kesinleşmektedir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılamada «tenfize» konu yabancı mahkeme kararının «usulüne uygun tebliğ» işlemlerinin gerçekleştirilmediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Buna göre, yabancı mahkeme kararının verildiği devlet ile Türkiye arasında mütekabiliyet bulunmalı, ilam Türk mahkemelerinin «münhasır» «yetkisine» girmeyen bir konuya ilişkin olmalı, davalının savunma haklarına uygun davranılarak verilen hüküm Türk «kamu düzenine» açıkça aykırı bulunmamalıdır.

Ancak, 5718 sayılı MÖHUK 50-59 maddeleri «tanıma» ve «tenfiz» kurumlarını düzenlemekte olup buna göre yabancı mahkeme ilâmının «kesin delil» veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi yabancı ilâmın tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlı tutulmuş ve yabancı mahkemelerden hukuk davaların …

Buna karşın yabancı ülkede açılan ve karara bağlanan aynı tür davalarda verilen yabancı mahkeme kararlarının «tenfizine» karar verilmesi halinde Türkiye’de açılan davalar ile yabancı ülkede açılan davalarda tamamen zıt sonuçlara ulaşılacak olup, Türk Mahkemelerinin «emredici» yasal düzenleme sonucu verdikleri çok sayıdaki kararlara tezat teşkil edecek yabancı mahkeme kararlarına Türkiye’de icra kabiliyeti kazandırılması MÖHUK’un 54/1-c maddesinde düzenlenen ve yukarıda özetlendiği üzere Türk «kamu düzenine» açık aykırılık teşkil edecektir.

… maddesi ve MÖHUK’un 54/1-c maddesi birlikte değerlendirilerek, ortak olmadığının tespiti ve alacak isteminin kabulüne ilişkin yabancı mahkeme kararının tanınması ve «tenfizinin» Türk «kamu düzenine» açık aykırılık teşkil edeceği gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle dava hakkında karar «verilmesine yer olmadığına» dair hüküm kurulması doğru görülmemiş ve kararın bu nedenle bozulmasna karar vermek gerekmiştir.

Devleti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında kararların «tenfizini» mümkün kılan «karşılıklılık esasını» düzenleyen bir anlaşma veya fiili bir durum bulunmadığı gerekçesi ile davaya konu kararın tenfizi mümkün olmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

Dava, Hollanda yetkili mahkemesi tarafından verilmiş ilamın tanınması ve «tenfizine» ilişkindir.

5718 sayılı MÖHUK'un 54/1-a maddesi gereğince, Türkiye Cumhuriyeti ile ilâmın verildiği devlet arasında «karşılıklılık esasına» dayanan bir anlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların «tenfizini» mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiilî uygulamanın bulunması gerekmektedir.

Taraflar arasındaki «tenfiz» davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dairesi'nin 21.02.2017 tarihli V.L.B-2000-15 sayılı kararı ile müvekkili lehine hüküm tesis edildiğini, verilen karar kesinleştiğini ileri sürerek kararın «tenfizine» karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Türkiye ile Danimarka arasında ikili anlaşma olmamakla birlikte fiili mütekabiliyetin bulunduğu ve bu hususun da dava konusu kararın «tenfizi» için yeterli olduğu gerekçesiyle kesinleşen Danimarka Yüksek Mahkemesi kararının tenfizine karar verilmiştir.

Gelen yazı içeriğinde, Danimarka'da yabancı mahkeme kararlarının «tenfiz» edilmesi konusunun Danimarka Adalet Uygulaması Kanunu'nda düzenlendiği, yabancı mahkemeler tarafından verilen ve açıkça Danimarka «kamu düzenine» aykırı bulunmayan kararların tenfizi için gerekli şartların Danimarka Adalet Bakanlığı'nca belirleneceği, uygulamada ise Türk Mahkemelerince verilmiş boşanma ve ve …

Yetkili mahkemenin «tenfiz» kararı verebilmesi için Türkiye Cumhuriyeti ile ilâmın verildiği devlet arasında «karşılıklılık esasına» dayanan bir anlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiilî uygulamanın bulunması; ilâmın, Türk mahkemelerinin «münhasır» «yetkisine» girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalının itiraz etmesi şartıyla ilâmın, dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine «yetki» tanıyan bir devlet mahkemesince verilmiş olmaması; hükmün «kamu düzenine» açıkça aykırı bulunmaması; o yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede «temsil» edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karş …

Tenfiz davalarında esastan inceleme «yasağı» («revizyon yasağı») söz konusu olup, mahkemece yabancı unsurlu bir uyuşmazlığa ilişkin «tenfiz» davasında yalnızca kanunda belirtilen şartların varlığının incelenmesi yoluyla yapılacaktır.

Türk «kamu düzenine» açıkça aykırılık teşkil eden yabancı mahkeme kararlarının «tenfizi» mümkün değildir.

Devleti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında kararın «tenfizini» mümkün kılan ./.. «karşılılık esasını» düzenleyen bir anlaşma veya fiili bir durum bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, Bakanlıktan gelen cevabi yazıda yabancı mahkeme kararının bir antlaşma kapsamında olmadığı durumlarda, tenfiz davasının ... mahkemelerinin önünde taraf teşkili yapılarak serbestce değerlendirileceği belirtilmiş olup, «tanıma» ve tenfiz konusunda .. mevzuatı ile Türkiye mevzuatındaki paralellik gözetildiğinde karşılıklılığın gerçekleştiği kabul edilebilir. (HGK ....06.1990 T - 1990/...-. …

1990/347 K.) Bu durumda MÖHUK'un 54/1-a maddesi gereğince, Mahkemece, Türkiye Cumhuriyeti ile ... arasında Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların «tenfizini» mümkün kılan bir kanun hükmünün bulunup bulunmadığının Adalet Bakanlığından gönderilen cevapta gösterilen Hollanda mevzuatındaki «tanıma» ve tenfiz engelleri de dikkate alınarak değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın reddi doğru olmadığından, kararın davacı yarar …

Devleti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında kararların «tenfizini» mümkün kılan «karşılıklılık esasını» düzenleyen bir anlaşma veya fiili bir durum bulunmadığı gerekçesi ile davaya konu kararın tenfizi mümkün olmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/127 esas sayılı dosyası ile «tanıma» davası açıldığını, bu davanın «kesin» hüküm nedeniyle reddi için tanıma davasının «bekletici mesele» yapılmasını savunmuş, mahkemece, davalının söz konusu savunması; davanın yabancı mahkemede açılmasından sonra yeni deliller ortaya çıktığı gerekçesiyle reddedilmiş ve işin esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmiştir.

Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/127 esas sayılı dosyası ile «tanıma» davası açıldığı anlaşılmaktadır.

5718 sayılı MÖHUK’un 50/1. maddesi gereğince, yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bulunan ilâmların Türkiye'de icra olunabilmesi yetkili Türk mahkemesi tarafından «tenfiz» kararı verilmesine bağlıdır.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalıların istenildiğinde derhal ve işlemiş kâr «payı» ile birlikte iade edileceği «taahhüdü» ile para topladıkları, ortağın sermaye olarak verdiğini isteyemeyeceğine dair yasal düzenlemeyi kullanarak para yatıran kişileri grup şirketlerden herhangi birinde veya birkaçında düşük nominal bedellerle şeklen ortak gibi gösterdikleri, ancak taraflar arasında sahih bir «ortaklık ilişkisi» bulunmadığı, davalılar tarafından «zamanaşımı def»'inin ileri sürülmesinin «dürüstlük kurallarına» aykırı olduğu, SPK tarafından gönderilen yazı ve CD'lerde yer alan kayıtlarda davalı şirketlerin ortaklık yapısı ve davalı şirketlerin ortaklarından yaptıkları tahsilatları gösterdiği, SPK kayıtlarına göre davalının davacıdan ....733,00 Euro tahsil ettiği, davalı yöneticilerin MK’nın 50. maddesi ve ...’nın 321/«son» maddesi gereğince de oluşan zarardan sorumlu olduğu gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile davacının davalı ...

Aynı Kanunun 58. maddesi gereğince, yabancı mahkeme ilâmının «kesin delil» veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi yabancı ilâmın, «karşılıklı işlem» şartı hariç, «tenfiz» şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır.

Holding A.Ş.’nin ortağı olmadığının tespitine, 6.500,00 TL’nin «temerrüt tarihi» olan dava tarihinden itibaren değişen oranlarda «avans faizi» ile birlikte davalılardan tahsiline, birleşen davanın kısmen kabulüne 11.563,20TL'nin temerrüt tarihi olan 22/11/2017 dava tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki avans faiziyle davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verişmiştir.

1-Asıl ve birleşen dava, geçerli şekilde «ortaklık ilişkisinin» kurulmadığının tespiti ve bu amaçla verilen paranın tahsili istemine ilişkindir.