6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Zayi nedeniyle bono iptalinde lehdar bilgisi verilmemişse kararda lehdar gösterilemez

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2024/1195 E. 2024/1127 K. · · İlk derece: İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin

★ Emsal

Gerekçe özeti

Hasımsız açılan zayi nedeniyle kıymetli evrak (bono) iptali davalarında davacının olumlu kanaat verecek kadar delil sunması ispat için yeterlidir; daha fazlasının aranması zayi hükümlerinin uygulanmasını imkânsız kılar. Davacı tarafından lehdar bilgisi verilmemiş ve ilanlar da bu şekilde yapılmışsa, mahkemenin kararında belirli bir kişiyi lehdar olarak göstermesi hatalıdır; çünkü bu, gerçek hak sahibinin haklarını ileri sürmesine engel olabilir. Ayrıca TTK 778/f'nin atfıyla uygulanan TTK 680 uyarınca açık bono düzenlenmesi mümkün olduğundan, lehdar gibi zorunlu unsurların bilinmemesi, zayi nedeniyle iptal kararı verilmesine engel değildir.

Ele alınan sorunlar

Zayi nedeniyle bono iptali davasında ispat ölçütü → tartışılmadı

Gerekçe: Hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği taşımayan bu türden davalarda, davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunması yeterli sayılmalıdır. Aksinin kabulü, davacının daha fazlasını ispata zorlanması sonucunu doğurur ve zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirir. Kaldı ki dava sırasında yapılan ilanlar sonucunda hak sahipleri ortaya çıkarsa, kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile iptal kararının iptali talep edilebilecektir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Lehdar bilgisi verilmediği halde ilk derece kararında lehdarın gösterilmesi → kabul

İddia: Davacı vekili, senetlerin görüntüsünün taraflarında bulunmadığından lehdar hakkında bilgi verilemediğini, senet üzerinde bilinen bilgilerle dava açıldığını, buna karşın ilk derece mahkemesinin usul ve yasaya aykırı şekilde belirli bir kişiyi lehdar olarak göstererek hüküm kurduğunu ileri sürmüştür.

Gerekçe: Davacı banka tarafından lehdar bilgileri mahkemeye verilmemiş, ilanlar da bu şekilde yapılmıştır. İlk derece mahkemesince iptal kararında senetlerin lehdarının belirli bir kişi olduğu belirtilmiştir; ancak davacı hamil tarafından senet fotokopileri bulunmadığından lehdar bilgisi verilmediği anlaşılmaktadır. Çek/senet bordrosundan senetlerin bankaya adı geçen kişi tarafından teslim edildiği anlaşılmakta ise de, adı geçenin lehdar olduğu bilgisi verilmediğinden, adı geçenin lehdar olarak gösterilmesi hak sahipliğinin tespitinde davacının haklarını ileri sürmesine engel olabileceğinden, davacı vekilinin istinaf nedeni yerinde bulunmuştur.

Gerekçe kaynağı: özgün

Zorunlu unsurların (lehdar dahil) bilinmemesinin zayi nedeniyle iptale engel olup olmadığı → kabul

Gerekçe: TTK'nın 778/f maddesinin atfıyla bonolarda da uygulanması gereken TTK'nın 680. maddesi hükmünce açık bono düzenlenmesi mümkün olduğundan, keşidecinin imzası ile bono düzenlenebileceğinden, zorunlu unsurların bilinmemesi zayi nedeniyle iptal kararına engel görülmemiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Zayi nedeniyle bono iptali davalarında ispat ölçütünün (olumlu kanaat verecek delil yeterliliği) ve davacı tarafından bildirilmeyen lehdar bilgisinin mahkeme kararında gösterilemeyeceği, ayrıca açık bono düzenlenebilmesi nedeniyle zorunlu unsurların bilinmemesinin iptale engel olmadığı yönündeki tespitler açısından bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
kıymetli evrak iptali zayi nedeniyle bono iptali hasımsız dava lehdar açık bono TTK 761 TTK 764 TTK 680 TTK 778/f ispat yükü

Atıf yapılan mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) — TTK 760TTK 761TTK 762TTK 764/1TTK 778/fTTK 680 · 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) — HMK 353(1)b-2HMK 362(1)-ç

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2024/1195

KARAR NO 2024/1127

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 13/05/2024

NUMARASI 2023/680 Esas - 2024/299 Karar

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Bono İptali)

Davanın kabulüne ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili bankaya tevdi edilen; "Senet borçlusu ... -... Mah. ... Cad. ... Sk. No:... Bahçelievler-İstanbul, 30/10/2023 vade tarihi 30.000-TL bedelli, Senet borçlusu ... - ... Mah. ... Sk. No:.. Suşehri Sivas, 30/10/2023 vade tarihli, 10.000-TL bedelli, Senet borçlusu ... - ... Cad. ... Mah. No:... Şanlıurfa, 30/11/2023 vade tarihli, 18.300-TL bedelli" 3 adet senedin, sehven kaybedilerek zayi olduğunu, bu nedenlerle; zayi olan 3 adet senet hakkında, öncelikle teminatsız olarak, aksi kanaatte teminat karşılığında, ödeme yasağı kararı verilmesini, senetlerin üçüncü kişiler tarafından icraya koyulmasının önlenmesi amacıyla başlatılmış ve/veya başlatılacak icra takiplerinin durdurulması için tedbir kararı verilmesini ve senetlerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; TTK 760. ve 762. maddesi uyarınca ticaret sicil gazetesinde 3 defa ilân yaptırıldığı, TTK 761. maddesi uyarınca üç aylık süre içinde üçüncü şahıslarca 3(üç) adet bononun mahkemeye sunulmadığı gerekçesiyle, TTK 764/1 maddesi uyarınca dava konusu edilen bononun iptaline, davanın kabulü ile, 30/10/2023 vade tarihli, keşidecisinin ..., lehdarı ... olan, 30.000-TL bedelli, 30/10/2023 vade tarihli, keşidecisinin ..., lehdarı ... olan, 10.000-TL bedelli, 30/11/2023 vade tarihli, keşidecisinin ..., lehdarı ... olan, 18.300-TL bedelli 3 adet bononun zayi nedeni ile iptaline karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; senetlerin görüntüsünün taraflarında mevcut olmadığından lehtar hakkında bilgi verilemediğini, senet üzerinde yazılı olduğu bilinen bilgiler ile iptal davası açıldığını, buna karşılık yerel mahkeme tarafından usul ve yasaya aykırı şekilde ... lehtar olarak yer verilerek hüküm kurulduğunu belirterek, istinaf başvurularının kabulüne, kararın kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, kaybedilerek zayi olduğu iddia edilen 3 adet bononun iptali talebine ilişkindir. Hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu türden davalarda davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gereklidir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile,iptal kararının iptali talep edilebilecektir. Somut olayda; mahkemece, 3 adet bononun keşidecisine tevdi mahalli tayini ile bononun kendilerine ibraz edilmesi halinde ödeme yapmamaları, aksi halde 2.

defa ödeme yapmak durumunda kalabileceklerine ilişkin ihtarname tebliğ edildiği, bono borçluları tarafından da bu hususa ilişkin mahkemeye bildirimde bulunulmadığı, ticaret sicil gazetesinde 3 defa ilân yaptırıldığı, TTK 761. maddesi uyarınca üç aylık süre içinde üçüncü şahıslarca bonolar mahkemeye sunulmadığından bonoların iptaline karar verilmiştir.Ne var ki davacı banka tarafından lehdar bilgileri mahkemeye verilmemiş ,ilanlar da bu şekilde yapılmıştır.İlk derece mahkemesince iptal kararında senetlerin lehdarının ... olduğu belirtilmiştir.Ne var ki davacı hamil tarafından senet fotokopileri bulunmadığından lehdar bilgisi verilmediği anlaşılmaktadır. Her ne kadar 26.09.2023 tarihli çek/ senet bordrosundan senetlerin bankaya ...

tarafından teslim edildiği anlaşılmakta ise de ;adı geçenin lehdar olduğu bilgisi verilmediğinden adı geçenin lehdar olarak gösterilmesi hak sahipliğini tesbitte davacının haklarını ileri sürmesine engel olabileceğinden,davacı vekilinin istinaf nedeni yerinde bulunmuştur.TTK nın 778-f maddenin atfıyla bonolarda da uygulanması gereken TTK nın 680 maddesi hükmünce açık bono düzenlenmesi mümkün olduğundan keşidecinin imzası ile düzenlenebileceğinden zorunlu unsurların bilinmemesi zayi nedeniyle iptal kararına engel görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne,kararın kaldırılarak yeniden karar verilmesine ,üç adet bononun zayi nedeniyle iptaline karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/680 Esas - 2024/299 Karar sayılı ve 13/05/2024 tarihli kararının HMK'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın Kabülü ile; a) 30/10/2023 vade tarihli, keşidecisi ..., 30.000-TL bedelli, b) 30/10/2023 vade tarihli, keşidecisinin ..., 10.000-TL bedelli, c) 30/11/2023 vade tarihli, keşidecisinin ..., 18.300-TL bedelli 3 adet bononun zayi nedeni ile iptaline, İlk derece yargılamasına ilişkin olarak; "Alınması gereken 427,60-TL harçtan davacı tarafından peşin yatırılan 269,85-TL harcın mahsubu ile kalan 157,75‬-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına," Yatırılan 427,60- TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.16/07/2024

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/46505 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.