Çeklerin iadesi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2015/2788 E. 2015/5130 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Usul tespitleri
- Dava şartı
- dava şartı
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ttk 702/2↗ ttk 790↗ ciro zinciri↗ ttk 792↗ beyaz ciro↗ iktisapta ağır kusur↗ muhatap banka↗ son hamil↗ kötüniyetli iktisap↗ çek istirdadı↗ ciro silsilesi↗ ağır kusur↗ sahtelik↗ yetkili hamil↗ lehdar↗ lehtar↗ ciro↗ hamil↗ husumet yokluğu↗ temlik↗ istirdat↗ çek↗ kötüniyet↗ kusur↗ husumet↗ i̇i̇k 72/son↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, iddia, savunma, grafolog raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekte son hamil davalı ...Ş. olduğundan diğer davalıya husumet yöneltilemeyeceği, davacının dava konusu çekte lehtar olduğu, alınan raporda lehdara ait cirodaki imzaların davacı şirket yetkililerine ait olmadığının tespit edildiği, lehtar cirosunun sahteliği nedeniyle tüm ciro silsilesinin bozulduğu, davalının yetkili hamil olarak kabul edilemeyeceği, kötüniyet tartışmasına gerek olmadığı gerekçesiyle davalılardan ... Tekstil İnş. Metal San. Dış Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ...Ş. aleyhine açılıp ... Yönetim A.Ş. tarafından temlik alınan davanın kabulü ile 12.06.2012 keşide tarihli, 12.500 TL bedelli çekin bu davalıdan istirdadı ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Kararı, temlik alan davalı ... […]...vekili temyiz etmiştir.
Dava, 6762 sayılı TTK'nın 704, 6102 sayılı TTK'nın 792'nci maddesine dayalı çek istirdadı istemine ilişkindir. Her iki kanun maddesinde de çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin, ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir. Mahkemece, dava konusu çekin, hakkındaki dava husumet yokluğundan reddedilen davalı ...Tekstil İnş. Metal San. Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından davalı bankaya ciro yoluyla devredildiği kabul edilmiş, davacı lehdarın cirosu için atılan imzaların davacı şirket yetkilisine ait olmadığı, buna göre lehdar cirosunun sahteliği nedeniyle tüm ciro silsilesinin bozulduğu, davalı bankanın yetkili hamil olarak kabul edilemeyeceği ve kötüniyetin tartışılmasına gerek bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Ancak 6762 sayılı TTK'nın 702 ve 6102 sayılı TTK'nın 790'ıncı maddeleri uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Keza, 6762 sayılı Kanun'un 730 ve 6102 sayılı Kanun'un 818. maddeleri uyarınca çeklerde de uygulanması gereken aynı kanunların sırasıyla 589 ve 677. maddeleri uyarınca, çekin ciro zincirinde sahte imzaların bulunması diğer imzaların geçerliliğine etki eder nitelikte değildir. Ayrıca, 6762 sayılı Kanun'un 713 ve 6102 sayılı Kanun'un 801. maddeleri gereğince, çeki ödeyecek muhatap banka için dahi ciro imzalarının geçerliliğinin araştırılması zorunluluk değilken hamilin bu yönde bir yükümlülüğünün bulunduğu ileri sürülemez. Bu durumda, mahkemece çeki elinde bulunduran ... Bank A.Ş.'nin çeki kötüniyetle iktisap edip etmediği veya iktisabında ağır kusurunun bulunup bulunmadığı tartışılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken anılan hususların tartışılmasına gerek bulunmadığı kabul edilerek yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/3692 E. 2015/10648 K.
Ortak:beyaz ciro · muhatap banka · kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · yetkili hamil · lehdar · lehtar · ciro
İncelediğiniz karardaMahkemece, iddia, savunma, grafolog raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekte «son hamil» davalı ...Ş. olduğundan diğer davalıya «husumet» yöneltilemeyeceği, davacının dava konusu çekte «lehtar» olduğu, alınan raporda «lehdara» ait cirodaki imzaların davacı şirket yetkililerine ait olmadığının tespit edildiği, lehtar cirosunun «sahteliği» nedeniyle tüm «ciro silsilesinin» bozulduğu, davalının «yetkili hamil» olarak kabul edilemeyeceği, «kötüniyet» tartışmasına gerek olmadığı gerekçesiyle davalılardan ...
Şti. tarafından davalı bankaya «ciro» yoluyla devredildiği kabul edilmiş, davacı «lehdarın» cirosu için atılan imzaların davacı şirket yetkilisine ait olmadığı, buna göre lehdar cirosunun «sahteliği» nedeniyle tüm «ciro silsilesinin» bozulduğu, davalı bankanın «yetkili hamil» olarak kabul edilemeyeceği ve «kötüniyetin» tartışılmasına gerek bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Ancak 6762 sayılı TTK'nın 702 ve 6102 sayılı TTK'nın 790'ıncı maddeleri uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, «son» «ciro» «beyaz ciro» olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde «yetkili hamil» sayılır.
Benzer bu karardaAncak 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi gereğince, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, «son» «ciro» «beyaz ciro» olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde «yetkili hamil» sayılır.
Şti.'ye verildiği onun tarafından da davalı bankaya «ciro» edildiği, davacı «lehtarın» cirosunun sahte olması sebebiyle diğer ciroların geçerli olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Ayrıca, 6102 sayılı TTK'nın 801. maddesi gereğince, çeki ödeyecek «muhatap banka» için dahi «ciro» imzalarının geçerliliğinin araştırılması zorunluluk değilken «hamilin» bu yönde bir yükümlülüğünün bulunduğu ileri sürülemez.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çek iptali · eş rızası · ispat yükü · ibraz
Benzer bu karardaBu davada TTK'nın 790. maddesi gereği, «ispat yükü» çekin «yetkili hamili» olduğunu ve «rızası» dışında elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının davalının «kötüniyetle» çeki iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davacı tarafından söz konusu çekin kaybolması nedeniyle 03/12/2012 tarihinde «çek iptali» istemi ile dava açıldığı, yargılama devam ederken söz konusu çekin davacı adına «ciro» edilerek M.
Bankası'na «ibraz» edildiği, H.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2011/6978 E. 2012/4092 K.
Ortak:ciro silsilesi · lehdar · ciro · istirdat · çek
İncelediğiniz karardaMahkemece, iddia, savunma, grafolog raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekte «son hamil» davalı ...Ş. olduğundan diğer davalıya «husumet» yöneltilemeyeceği, davacının dava konusu çekte «lehtar» olduğu, alınan raporda «lehdara» ait cirodaki imzaların davacı şirket yetkililerine ait olmadığının tespit edildiği, lehtar cirosunun «sahteliği» nedeniyle tüm «ciro silsilesinin» bozulduğu, davalının «yetkili hamil» olarak kabul edilemeyeceği, «kötüniyet» tartışmasına gerek olmadığı gerekçesiyle davalılardan ...
Şti. tarafından davalı bankaya «ciro» yoluyla devredildiği kabul edilmiş, davacı «lehdarın» cirosu için atılan imzaların davacı şirket yetkilisine ait olmadığı, buna göre lehdar cirosunun «sahteliği» nedeniyle tüm «ciro silsilesinin» bozulduğu, davalı bankanın «yetkili hamil» olarak kabul edilemeyeceği ve «kötüniyetin» tartışılmasına gerek bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Dava, 6762 sayılı TTK'nın 704, 6102 sayılı TTK'nın 792'nci maddesine dayalı «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davaya konu çekin arkasında davalı «lehdarın» cirosunun bulunduğu ancak çekin «ciro» edildiği Rotapaş A.Ş. yetkilisinin imzasının bulunmadığı, bu şekilde «çek» üzerindeki «ciro silsilesinin» bozulduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile dava konusu «çekin istirdadına» ve davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Bozma ↔ benzerinde Kısmen bozma🔶 iki emsal
Farklı:çekin istirdadı
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davaya konu çekin arkasında davalı «lehdarın» cirosunun bulunduğu ancak çekin «ciro» edildiği Rotapaş A.Ş. yetkilisinin imzasının bulunmadığı, bu şekilde «çek» üzerindeki «ciro silsilesinin» bozulduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile dava konusu «çekin istirdadına» ve davacıya verilmesine karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2012/8250 E. 2012/10892 K.
Ortak:ciro silsilesi · sahtelik · yetkili hamil · lehdar · ciro · hamil
İncelediğiniz karardaMahkemece, iddia, savunma, grafolog raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekte «son hamil» davalı ...Ş. olduğundan diğer davalıya «husumet» yöneltilemeyeceği, davacının dava konusu çekte «lehtar» olduğu, alınan raporda «lehdara» ait cirodaki imzaların davacı şirket yetkililerine ait olmadığının tespit edildiği, lehtar cirosunun «sahteliği» nedeniyle tüm «ciro silsilesinin» bozulduğu, davalının «yetkili hamil» olarak kabul edilemeyeceği, «kötüniyet» tartışmasına gerek olmadığı gerekçesiyle davalılardan ...
Şti. tarafından davalı bankaya «ciro» yoluyla devredildiği kabul edilmiş, davacı «lehdarın» cirosu için atılan imzaların davacı şirket yetkilisine ait olmadığı, buna göre lehdar cirosunun «sahteliği» nedeniyle tüm «ciro silsilesinin» bozulduğu, davalı bankanın «yetkili hamil» olarak kabul edilemeyeceği ve «kötüniyetin» tartışılmasına gerek bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Ancak 6762 sayılı TTK'nın 702 ve 6102 sayılı TTK'nın 790'ıncı maddeleri uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, «son» «ciro» «beyaz ciro» olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde «yetkili hamil» sayılır.
Benzer bu karardaDavacı, «zayi nedeniyle iptal» edilen çekle ilgili olarak «lehdara» ödeme yaptığı halde «yetkili hamil» sıfatıyla dava dışı ...tarafından başlatılan takip üzerine ikinci kez yapmak zorunda kaldığı ödemenin davalının kusurundan kaynaklandığını iddia etmiş, davalı ise çekin arkasındaki müvekkilinin kaşesi ve imzasının sahte olduğunu, ...'in «meşru hamil» olmadığını, «ciro silsilesinde» kopukluk bulunduğunu yargılama esnasındaki beyanlarında savunmuştur.
… valı tarafın cirosundan sonra imza ve ciroları bulunan şirket ile davalı arasında herhangi bir alışverişin bulunup bulunmadığının tespiti bakımından davalı şirketin «ticari defter» ve belgeleri üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş ise de, davalı tarafın, «kesin süre» içerisinde defter ve belgeleri «ibraz» etmediği takdirde davacının iddialarını kabul etmiş sayılacağı yönündeki «ihtara» rağmen inceleme günü defterlerini hazır etmediği, yerinde yapılan incelemede de "muhasebenin tutulduğu bilgisayarların takılmadığı" iddiasıyla defterleri incelemeye sunmadığı, dolayısıyla davalının söz konusu çeki «ciro» ederek kendisinden sonraki «cirantalara» «teslim» ettiği kanaatine ulaşıldığı, davalının sebepsiz olarak zenginleştiği gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemece, davalının cirosundaki «imzanın sahteliği iddiası» ile ilgili olarak suç duyurusu bulunmadığından bahisle savunmaya itibar edilmeyip davanın kabulüne karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:sahtelik iddiası · imza sahteliği · meşru hamil · zayi nedeniyle iptal · ciranta · zayi · kesin süre · ihtar
Benzer bu kararda… valı tarafın cirosundan sonra imza ve ciroları bulunan şirket ile davalı arasında herhangi bir alışverişin bulunup bulunmadığının tespiti bakımından davalı şirketin «ticari defter» ve belgeleri üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş ise de, davalı tarafın, «kesin süre» içerisinde defter ve belgeleri «ibraz» etmediği takdirde davacının iddialarını kabul etmiş sayılacağı yönündeki «ihtara» rağmen inceleme günü defterlerini hazır etmediği, yerinde yapılan incelemede de "muhasebenin tutulduğu bilgisayarların takılmadığı" iddiasıyla defterleri incelemeye sunmadığı, dolayısıyla davalının söz konusu çeki «ciro» ederek kendisinden sonraki «cirantalara» «teslim» ettiği kanaatine ulaşıldığı, davalının sebepsiz olarak zenginleştiği gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Davacı, «zayi nedeniyle iptal» edilen çekle ilgili olarak «lehdara» ödeme yaptığı halde «yetkili hamil» sıfatıyla dava dışı ...tarafından başlatılan takip üzerine ikinci kez yapmak zorunda kaldığı ödemenin davalının kusurundan kaynaklandığını iddia etmiş, davalı ise çekin arkasındaki müvekkilinin kaşesi ve imzasının sahte olduğunu, ...'in «meşru hamil» olmadığını, «ciro silsilesinde» kopukluk bulunduğunu yargılama esnasındaki beyanlarında savunmuştur.
Mahkemece, davalının cirosundaki «imzanın sahteliği iddiası» ile ilgili olarak suç duyurusu bulunmadığından bahisle savunmaya itibar edilmeyip davanın kabulüne karar verilmiştir.
Ancak davalı adına yapılan cirodaki «imzanın sahteliği» usulüne uygun olarak hukuk mahkemesince de araştırılıp değerlendirilebilir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2015/2788 E. , 2015/5130 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada ...
1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 27/12/2013 tarih ve 2013/104-2013/343 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi kararı temlik alan ... Yönetimi A.Ş. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, dava dışı şirket tarafından müvekkili adına keşide edilen 16 adet çekin çalındığını, anılan çekler için iptal davası açıldığını, 12.06.2012 tarih ve 12.500 TL bedelli çekin davalılardan ...Teks. Ltd. Şti. tarafından davalı ...Ş.'ne teslim edildiğini, ancak lehdar olan müvekkili adına yapılan cirodaki imzanın sahte olduğunu ileri sürerek dava konusu çekin istirdadını talep ve dava etmiştir.
Davalı ...vekili, dava dışı ... firmasına verilen kredinin tahsilatına yönelik olarak çekin temlik cirosuyla müvekkiline teslim edildiğini, çekin takas ortamından sorulduğunu, ödeme yasağı nedeniyle işlem yapılmadığını, iddiaların müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, ciro silsilesine göre müvekkilinin yetkili hamil olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir. Yargılama esnasında dava konusu çeke dayalı hak ... Yönetim A.Ş. tarafından temlik alınmıştır.
Diğer davalı, davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, grafolog raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekte son hamil davalı ...Ş. olduğundan diğer davalıya husumet yöneltilemeyeceği, davacının dava konusu çekte lehtar olduğu, alınan raporda lehdara ait cirodaki imzaların davacı şirket yetkililerine ait olmadığının tespit edildiği, lehtar cirosunun sahteliği nedeniyle tüm ciro silsilesinin bozulduğu, davalının yetkili hamil olarak kabul edilemeyeceği, kötüniyet tartışmasına gerek olmadığı gerekçesiyle davalılardan ... Tekstil İnş. Metal San. Dış Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ...Ş. aleyhine açılıp ... Yönetim A.Ş. tarafından temlik alınan davanın kabulü ile 12.06.2012 keşide tarihli, 12.500 TL bedelli çekin bu davalıdan istirdadı ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Kararı, temlik alan davalı ... […]...vekili temyiz etmiştir.
Dava, 6762 sayılı TTK'nın 704, 6102 sayılı TTK'nın 792'nci maddesine dayalı çek istirdadı istemine ilişkindir. Her iki kanun maddesinde de çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin, ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir. Mahkemece, dava konusu çekin, hakkındaki dava husumet yokluğundan reddedilen davalı ...Tekstil İnş. Metal San. Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından davalı bankaya ciro yoluyla devredildiği kabul edilmiş, davacı lehdarın cirosu için atılan imzaların davacı şirket yetkilisine ait olmadığı, buna göre lehdar cirosunun sahteliği nedeniyle tüm ciro silsilesinin bozulduğu, davalı bankanın yetkili hamil olarak kabul edilemeyeceği ve kötüniyetin tartışılmasına gerek bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Ancak 6762 sayılı TTK'nın 702 ve 6102 sayılı TTK'nın 790'ıncı maddeleri uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Keza, 6762 sayılı Kanun'un 730 ve 6102 sayılı Kanun'un 818. maddeleri uyarınca çeklerde de uygulanması gereken aynı kanunların sırasıyla 589 ve 677. maddeleri uyarınca, çekin ciro zincirinde sahte imzaların bulunması diğer imzaların geçerliliğine etki eder nitelikte değildir. Ayrıca, 6762 sayılı Kanun'un 713 ve 6102 sayılı Kanun'un 801. maddeleri gereğince, çeki ödeyecek muhatap banka için dahi ciro imzalarının geçerliliğinin araştırılması zorunluluk değilken hamilin bu yönde bir yükümlülüğünün bulunduğu ileri sürülemez.
Bu durumda, mahkemece çeki elinde bulunduran ... Bank A.Ş.'nin çeki kötüniyetle iktisap edip etmediği veya iktisabında ağır kusurunun bulunup bulunmadığı tartışılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken anılan hususların tartışılmasına gerek bulunmadığı kabul edilerek yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle temlik alan davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın temlik alan davalı ...Ş. yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 13/04/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/395919700 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz