İzafeten davalı gösterilen şirketin acente sayılamaması nedeniyle ret

TC
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2023/1935

KARAR NO 2026/1153

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 28/09/2022

NUMARASI 2022/392 Esas - 2022/550 Karar

DAVA

Alacak (Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan Rücu)

DAVA TARİHİ 27/01/2022

İSTİNAF KARAR TARİHİ 18/06/2026

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili sigortalısı ... ... Ltd. Şti.'nin yurt dışında mukim ...'dan dökme ayçiçek tohumu satın aldığını, emtianın.../Sırbistan limanından mavnalara yüklenen emtianın Romanya ... Liman'ına nehir yoluyla ... sorumluluğunda taşındığını; burada donatan ...Ltd. Şti.'ye ait ... ...gemisine yüklenerek Bandırma limanına taşındığını; (taşıyan) ... ile (taşıma işleri komisyoncusu) ... ... Şirketi tarafından hem nehir hem de deniz taşımasının üstlenildiğini; emtianın nehir ve deniz taşımasının müvekkili tarafından ... numaralı poliçeyle teminat altına alındığını; izafeten davalı olarak gösterilen ... .... Ltd. Şti.'nin de ...'nin ve ...'ın tahliye limanında acentelik hizmetlerini yerine getirdiğini;

sigortalının survey şirketi tarafından hazırlanan raporda emtiada renk bozukluğu olduğu, yer yer filizlenmiş tohumlar görüldüğü ve ...ısıda olduğunun belirlendiğini; nehir taşımasından sonra yapılan limbo işlemlerinin akabinde ... ...gemisinin 16/11/2019 tarihinde Bandırma limanına ulaştığını, 18/11/2019 tarihine kadar yapılan tahliye çalışmaları neticesinde, gümrük kantarı sonuçlarına göre, gemiden 2.242.000 kg hasarsız, 249.380 kg kızışma hasarlı olmak üzere toplam 2.491.380 kg emtianın boşaltıldığını ve yükte eksikliğin vuku bulduğunun tespit edildiğini; emtianın gemiye sağlam yüklenmesine rağmen, sigortalıya hasarlı ve eksik teslim edildiğinden müşterek sigortadaki %35 oranındaki sorumluluğa tekabül eden 38.783,96-Euro'nun sigortalıya ödendiğini, müvekkilinin sigortalının haklarına halef olduğunu;

ekspertiz raporuyla karşı taraf taşıyan şirketlerin kusuruyla ve emtia kendilerinin muhafazasındayken hasar-eksikliğin gerçekleştiğinin tespit edildiğini; dava dışı sigortalıya ödenen tazminatın davalılardan tahsili için İstanbul Anadolu 22. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını ancak davalıların takibe itiraz ettiğini ileri sürerek, davalıların takibe itirazının iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili, ... ... ... Ltd. Şti.'ye izafeten dava açılmışsa da anılan şirketin taşımayla ilgisinin sadece imzalanan ...'lar uyarınca tahliye limanı acentesi ... ... AŞ'ye tahliye limanı olan Bandırma Limanı'nda verdiği hizmetler olduğunu, bu hususun dosyaya sundukları faturadan görüldüğünü; şirketin, ...Ltd., ... ve ... ile ilişkisi olmadığından, izafeten ... ... ... Ltd. Şti.'ye husumet yöneltilemeyeceğini; kabul anlamına gelmemek üzere, emtia Sırbistan'dan Romanya'ya getirildiğinde yani henüz gemiye yüklenmeden hasara uğradığının tespit edildiğini, ... Den. ... Ltd. Şti.'nin ancak ...'un tali acentesi olduğunu; sigortalının ...'e ve ...'a emtianın durumundan dolayı sorumlu tutulmayacaklarına ilişkin garanti yazısı verdiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, ... Den. ... Ltd. Şti.'nin sunduğu taşıma koşullarının bulunduğu ...'ta tahliye limanı acentesi olarak ... Bandırma şubesinin belirlendiği, ... Den. ... Ltd. Şti. tarafından tahliye limanında verilen hizmetler nedeniyle ... AŞ'ye fatura düzenlendiği, bu belgelere göre ...'un taşıyanın tahliye limanı acentesi olduğu, ... ... tarafından ...'a ücret karşılığı birtakım liman hizmetleri verildiğinin anlaşıldığı, ... Den. ... Ltd. Şti.'nin tali acente konumunda bulunduğu, tali acente davalı taşıyanlar tarafından acente olarak belirlenmemiş olup genel acentenin verdiği yetkiler dahilinde kalarak faaliyet gösterdiği, dolayısıyla izafeten davanın yöneltildiği şirketin TTK'nın 103/1-b, 105 maddeleri anlamında acente sayılamayacağından davalılara izafeten bu şirkete karşı icra takibi yapılamayacağı, acente sıfatıyla bu şirkete yapılan ödeme emri tebliğinin geçersiz olduğu gerekçesiyle, davalılar hakkında açılan davanın, dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, müvekkili sigorta şirketinin satın aldığı dökme ayçiçek emtiasının Sırbistan... limanından nehir taşımasıyla Romanya'nın ... limanına, oradan da ...gemisiyle Bandırma limanına taşımasının davalı yabancı şirketler tarafından yapıldığını, izafeten takibin ve davanın yöneltildiği ... Den. ... Ltd. Şti.'nin tahliye limanında fiilen acentelik hizmetlerini yerine getirdiğini; survey raporunda emtianın 249.380 kg'lik kısmının kızışma hasarına bağlı olarak eksik tesliminin belirlendiğini, izafeten davanın yöneltildiği şirketin tahliye limanında taşıyan adına taşıma sözleşmesinin ifasına yardım ettiğini, teslimata aracı ve ifa yardımcısı olduğunu; "durum özeti (...)" belgesinde şirketin anteti ve kaşesinin bulunduğundan acente olarak fiilen görev aldığını, belgede geminin mührü ve kaptanın imzasının da yer aldığından şirketin bizzat kaptan tarafından görevlendirildiğini;

fixture ... belgesine müvekkilinin sigortalının taraf olmadığından bilgisinin de bulunmadığı belgedeki acenteyi taraf olarak gösteremeyeceğini; şirketin, limanda donatanı temsilen kaptanın işlerini yerine getirdiğini ve liman başkanlığından geminin acentesinin tespiti için müzekkere yazılması gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, emtia nakliyat sigorta poliçesi kapsamında davacı tarafından sigortalanan emtianın deniz yoluyla taşınması sırasında hasarlanması nedeniyle sigortalıya ödenen tazminatın TTK'nın 1472. maddesi uyarınca taşıyıcılardan tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davaya konu İstanbul Anadolu 22. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takibinde alacaklının davacı, borçluların ... ...gemisi donatanı ...Ltd., ile ...gemiler taşıyanı .... ile Taşıma İşleri Komsiyoncusu "..." .../Sırbistan şirketlerine izafeten ... .... Ltd. Şti. olduğu, 36.763,96-Euro asıl alacak ve 331,28-Euro işlemiş faiz olmak üzere toplam 37.095,24-Euro'nun faiziyle tahsilinin istenildiği, takip dayanağının 13/04/2020 tarihinde yapılan 36.763,96-Euro sigortalı ... ... Ltd. Şti.'ye ödenmiş tazminat olduğu; izafeten borçlu olarak gösterilmiş ... Den. ... Ltd. Şti.'nin ve ...Gemisi donatanı ...'in itirazı üzerine takibin durduğu görülmüştür.

15/11/2019 tarihli emtia nakliyat sigorta poliçesinde, sigortalı ... ... Ltd. Şti., sigortalananın ayçiçeği tohumu, seferin Sırbistan-Bandırma, gemi adının ...olduğu, davacının sigortalıya 36.763,96-Euro sigorta tazminatını ödediği ve 13/04/2020 tarihli temlikname dosyaya sunulmuştur.

Davalı donatan ...Ltd. ile çarterer ... (...-...) arasında davaya konu taşıma için imzalanan 05/11/2019 tarihli ...'te çartererin tahliye limanı acentesinin ... Bandırma Şubesi olduğu, ...'ün kullanılacağı aksi halde ... çarter partiye göre olacağı; yine aynı taşıma için davalı ... (Sırbistan) ile ... (...-...) arasında imzalanan 05/11/2019 tarihli ...'te donatanın tahliye limanı acentesinin ... Bandırma Şubesi olduğu, ...'ün kullanılacağı aksi halde ... çarter partiye göre olacağı kararlaştırılmıştır.

Yükün deniz (Romanya-Bandırma) taşıma kısmında ...'e göre alıcı emrine düzenlenen 11/11/2019 tarihli konişmentoda, gönderenin (satıcı) ..., bilgi verilecek (alıcı) ... Ltd. Şti., geminin ..., yükleme limanı .../Romanya, tahliye limanı Bandırma, düzenleme yeri ... olduğu, gemi kaptanı yerine acente .../Romanya tarafından mühürlenip imzalandığı, konişmento ön yüzünde çarter partiye göre navlunun peşin ödendiği kaydı bulunmaktadır.

Taşıyan ile gönderilen arasındaki ilişkide konişmento esas alınır (TTK 1237/1). Konişmento hamili gönderilen eşyayı teslim alma hakkının kapsam ve koşulları, navlun sözleşmesinden bağımsız olarak konişmentoya göre belirlenir. TTK'nın 1237/2. maddesine göre, taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişki ise navlun sözleşmesi hükümlerine bağlı kalacağı öngörülmüş olmakla birlikte ayrıca navlun sözleşmesi düzenlenmediği hallerde, taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkide de konişmento esas alınır; taşıma sözleşmesi, konişmentoya göre ifa edilerek yük alıcıya teslim edildiğinden, konişmentodaki tüm şartlar halefiyet yoluyla davacı açısından da bağlayıcıdır.

Acentenin yetkilerinin düzenlendiği TTK'nın 105. maddesi, "(1) Acente, aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerle ilgili her türlü ihtar, ihbar ve protesto gibi hakkı koruyan beyanları müvekkili adına yapmaya ve bunları kabule yetkilidir. (2) Bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente, müvekkili adına dava açabileceği gibi, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabilir. Yabancı tacirler adına acentelik yapanlar hakkındaki sözleşmelerde yer alan, bu hükme aykırı şartlar geçersizdir. (3) Acentelerin ad ve hesabına hareket ettikleri kişilere karşı Türkiye’de açılacak olan davalar sonucunda alınan kararlar acentelere uygulanamaz." şeklinde düzenlenmiştir.

Davacı vekilinin dosyaya sunduğu, "özet beyan (...)"ın davalı tarafından verildiği görülmektedir. Cevap dilekçesi ekindeki davalının dava dışı ... AŞ'ye kestiği 27/11/2019 tarihli 4.065,41-USD=23.296,01-TL bedelli faturada klavuzluk ücreti, fener ücreti, sıhhiye rüsumu, Lçb harcı, DTO masrafları, motor ücreti, memur mesai ücreti ve acentelik ücreti kalemlerinin bulunduğu belirlenmiştir.

Davacı vekili, davanın izafeten yöneltildiği ... ... Ltd. Şti.'nin taşıyan şirketlerin acentesi olduğunu ileri sürmüştür. Konişmento, yabancı taşıyanın Romanya acentesi tarafından taşıyan adına imzalanmıştır. Yabancı taşıyan tarafından Liman'a getirilen emtianın özet beyanı gümrük mevzuatına göre ancak Türkiye'de mukim özel veya tüzel kişiler tarafından verilebildiğinden, donatanın gelen yük ile ilgili işlemleri tamamlaması taşıma akdini yapan olduğunu veya akdin yapılmasına aracılık ettiğini kabule yeter değildir. Acentenin müvekkilini davada temsili için, dava konusu uyuşmazlığın sözleşmeden kaynaklanması gerekir. Acentenin davada temsil yetkisini kullanabileceği sözleşmeden doğan ihtilâflarla kastedilen ise, acentenin aracılık ettiği ya da akdettiği sözleşmelerdir.

Aynı taşıma işlemi kapsamında açılmış başka bir davada, davanın izafeten yöneltildiği ... ... Ltd. Şti.'nin davalıların acentesi olmadığı İstanbul BAM 14. HD'nin 2022/1692 E., 2022/1449 K. sayılı ve 03/11/2022 tarihli kesin kararıyla belirlenmiştir. Buna göre ve söz konusu kesin karar da gözetilerek, taşıyanlara izafeten icra takibinin ve davanın yöneltildiği ... ... Ltd. Şti.'nin, davacı ... şirketinin sigortalısı ile taşıyanlar arasındaki taşıma sözleşmesine aracılık ettiği veya sözleşmeyi akdettiği ispat edilemediğinden, davaya dayanak teşkil eden icra takibi ... ... Ltd. Şti.'ye izafeten yöneltilemeyeceğinden ödeme emri tebliğ edilemeyecektir.

Açıklanan nedenlerle, mahkemece davanın reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığından, davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Alınması gereken 732-TL istinaf karar harcının peşin yatırılan 269,85-TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 462,15-TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,

Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,

Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine,

HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 18/06/2026